10 pkt 4 warunków szczególnych umowy do obowiązków powoda należało również kompleksowe zaprojektowanie i wykonanie przyłącza gazowego wewnętrznego basenu międzyosiedlowego we W. wraz z uzyskaniem wszystkich niezbędnych uzgodnień, odbiorów umożliwiających uzyskanie przez wykonawcę pozwolenia na użytkowanie za wynagrodzeniem wynoszącym 15.000 zł netto. W treści warunków szczególnych zawartej umowy podwykonawczej – w punkcie 6 uzgodnień dodatkowych Wykonawca zastrzegł sobie możliwość zmniejszenia zakresu robót Podwykonawcy w przypadku zmniejszenia zakresu robót pomiędzy Generalnym Wykonawcą z Inwestorem oraz w razie opóźnienia przekraczającego 15% w stosunku do zaakceptowanego harmonogramu rzeczowo finansowego w stosunku do poszczególnego zakresu robót ujętego w umowie. Nadto w treści warunków szczególnych umowy podwykonawczej strony wskazały, że integralną część umowy zawartej przez strony stanowią Ogólne Warunki Umowy Podwykonawczej (OWU) z 10.03.2010r. W treści § 18 OWU przewidziano dla pozwanego uprawnienie do odstąpienia od umowy. W § 18 ust. 1 wskazano, że wykonawca może w każdym czasie odstąpić od umowy bez podania przyczyny, dopóki przedmiot umowy nie zostanie całkowicie wykonany. W takim przypadku podwykonawca ma prawo żądać zapłaty wynagrodzenia w części odpowiadającej zakresowi robót faktycznie wykonanych i zakończonych na budowie do momentu złożenia przez wykonawcę oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Wykonawcę nie obciążają natomiast żadne kary umowne z tego tytułu.
3 OWU wykonawca mógł również od umowy odstąpić jeżeli nastąpi rozwiązanie lub ograniczenie zakresu lub jakakolwiek inna zmiana kontraktu między Wykonawcą a Inwestorem, która wpłynęłaby na zakres umowy lub jakiekolwiek inne warunki z niej wynikające.
8 i 9 OWU w przypadku ograniczenia zakresu przedmiotowego umowy poprzez rezygnację z wykonania określonych prac, jeżeli strony umówiły się na wynagrodzenie ryczałtowe wykonawca miał być uprawniony do jednostronnego ustalenia wartości zmniejszonego wynagrodzenia należnego podwykonawcy, w tym do określenia wartości robót zamiennych lub zaniechanych. Latem 2011 r. inwestor – Gmina W. zrezygnowała z pierwotnego założenia, że basen będzie ogrzewany przy pomocy kotłowni gazowej na rzecz wykonania węzła cieplnego i pobierania ciepła ze Spółdzielni Mieszkaniowej (...). Prezydent Miasta podjął stosowną decyzję, skutkiem której w dniu 27.07.2011r. doszło do podpisania porozumienia z wymienioną spółdzielnią. W związku z dokonaną przez zleceniodawcę zmianą koncepcji pozwany zwrócił się do powoda pismem z dnia 7 czerwca 2011 r. z prośbą o wstrzymanie prac w tym zakresie. W tym momencie powódka nie rozpoczęła jeszcze realizacji prac związanych z wykonaniem kotłowni gazowej i przyłącza gazowego. W późniejszym czasie umocowany pracownik pozwanego w rozmowie telefonicznej oświadczył powodowi, że pozwany rezygnuje z wykonania części robót objętych umową i związanych z wykonaniem kotłowni gazowej oraz zaprojektowaniem i realizacją przyłącza gazowego. Rezygnacja ta została następnie potwierdzona przez pozwanego pismem z dnia 6 lutego 2012 r., które zostało doręczone powodowi w dniu 8 lutego 2012 r. Pozwany wykonał projekt węzła cieplnego i zwrócił się do powoda o przedstawienie oferty dotyczącej wykonania tych prac. Oferta złożona przez powoda okazała się jednak mniej korzystna od innych złożonych ofert, wobec czego pozwany nie zawarł z powodem umowy dotyczącej wykonania węzła cieplnego. Powód nie wykonał żadnych prac związanych z wykonaniem kotłowni gazowej oraz wykonaniem przyłącza gazowego. Opracował natomiast projekt tego przyłącza. Pozwany pomniejszył ostatecznie wynagrodzenie wypłacone powodowi o kwotę 230.000 zł netto, która miała być zapłacona za realizacje kotłowni gazowej. Za wykonany projekt zapłacił powodowi 3.000 zł netto. Sąd I instancji zważył, że za bezsporne należy uznać, iż obie strony zawarły ze sobą umowę podwykonawczą, na mocy której pozwany zobowiązał się wykonać na rzecz pozwanego określone roboty budowlane. Nie budzi również wątpliwości to, że zakres prac, które miały zostać wykonane przez powoda uległ modyfikacji z uwagi na decyzję inwestora, który zdecydował się zmienić sposób ogrzewania budynku. W konsekwencji pozwany zrezygnował z części prac zleconych powodowi. Sąd I instancji podkreślał, iż w jego ocenie strony, wprowadzając do postanowień umownych szczególne regulacje dotyczące sytuacji, w której dochodzi do rezygnacji z wykonania określonych prac (§7 ust. 8 OWU), przewidziały szczególny tryb umożliwiający wykonawcy ograniczenie zakresu przedmiotowego umowy podwykonawczej.
pkt 6 uzgodnień dodatkowych (k. 21) wykonawca zastrzegł sobie możliwość zmniejszenia zakresu robót podwykonawcy w przypadku zmniejszenia zakresu robót pomiędzy generalnym wykonawcą a inwestorem. W sytuacji, o której mowa, zgodnie z §7 ust. 8 i 9 OWU, wykonawca miał prawo do zmniejszenia wynagrodzenia podwykonawcy o kwotę stanowiącą wartość robót zaniechanych. Sąd Rejonowy wskazał, iż podzielił w całości stanowisko pozwanego i uznał za słuszne rozróżnienie instytucji przewidzianej w pkt 6 uzgodnień dodatkowych od odstąpienia od umowy, uregulowanego w OWU. Nie bez przyczyny obie te instytucje zostały w umowie stron potraktowane odrębnie. Oświadczenie strony o odstąpieniu od umowy powoduje taki stan, jakby umowa nigdy nie została zawarta. W przypadku złożenia tego oświadczenia pomiędzy stronami powstaje jedynie obowiązek rozliczenia się za dotychczas wykonane prace. Rozliczenie to następuje z pominięciem wszelkich uregulowań umownych, które w związku z odstąpieniem od umowy przestają obowiązywać. Sąd I instancji uznał, iż logicznym było zatem, że w takim przypadku zastosowanie muszą znaleźć obligatoryjnie odpowiednie przepisy bądź to o charakterze ogólnym – tj. art. 494 k.c., bądź zawarte w przepisach regulujących poszczególne umowy nazwane jak. np. art. 644 k.c. w przypadku umowy o dzieło. Z treści punktu 6 uzgodnień dodatkowych, które wiązały strony wynikało w ocenie Sądu wprost, że zapis ten nie miał na celu umożliwienia pozwanemu złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Gdyby tak miało być, to nie byłby on w ogóle potrzebny, gdyż prawo do odstąpienia od umowy w sytuacji zaistniałej w tej sprawie wynikało już z treści § 18 ust. 3 OWU. Strony nie musiały zatem powtarzać tego zapisu w uzgodnieniach dodatkowych. W ocenie Sądu I instancji z literalnego brzmienia punktu 6 tych uzgodnień wynikało wprost, że na mocy tego zapisu pozwany uzyskał jedynie możliwość ograniczenia zakresu prac w razie zaistnienia wymienionych tam okoliczności. Uregulowanie to różniło się istotnie od uregulowań dotyczących odstąpienia od umowy, gdyż nie powoduje stanu, jakby umowa nigdy nie została zawarta. Przeciwnie – umowa w dotychczasowym kształcie między stronami obowiązuje nadal. Zmienił się jedynie zakres prac, które na podstawie tej umowy powód ma wykonać. W konsekwencji wykorzystania możliwości uregulowanej w punkcie 6 uzgodnień dodatkowych koniecznym jest jedynie ustalenie wysokości wynagrodzenia przysługującego powodowi za zmniejszony zakres prac. W treści 7 ust. 9 OWU strony ustaliły, że w zaistniałej sytuacji, to pozwany będzie upoważniony do jednostronnego ustalenia wysokości tego wynagrodzenia. Jak podkreślał Sąd I instancji w realiach niniejszej sprawy pozwany złożył skuteczne oświadczenie, wywołujące skutki, o których mowa w pkt. 6 uzgodnień dodatkowych oraz §7 ust. 8 i 9 OWU. O takiej kwalifikacji oświadczenia pozwanego świadczył nie tylko fakt, że w piśmie z 6.02.2012 r., w którym pozwany potwierdził charakter swojego oświadczenia skierowanego do powoda, posługuje się on takimi określeniami jak „wykorzystanie zastrzeżonych na jej rzecz uprawnień” i „wyłączenie części robót pierwotnie wchodzących w skład (…) zadania”. Pierwszy zwrot świadczy o tym, że pozwany odwołuje się do szczególnych uprawnień, które zastrzeżono na jego rzecz, a nie - które wynikają z mocy samej ustawy. Drugi zwrot odnosi się zaś nie do „odstąpienia” od umowy, o którym mowa w art. 644 k.c., tylko do wyłączenia części robót, co stanowi sformułowanie jednoznaczne ze „zmniejszeniem zakresu robót”, o którym mowa w pkt. 6 uzgodnień dodatkowych. Nadto o takim charakterze oświadczenia złożonego przez pozwanego świadczy również fakt, że obie strony po jego złożeniu nadal realizowały zapisy umowy, mało tego – pozwany proponował podpisanie do niej aneksu. Powyższe rozważania w ocenie Sądu Rejonowego prowadziły do wniosku, że oświadczenie pozwanego należy oceniać nie przez pryzmat treści art. 644 k.c., tylko przez szczególny reżim prawny, ukształtowany mocą postanowień umowy zawartej przez same strony. W konsekwencji zdaniem Sądu I instancji, pozwany skutecznie złożył oświadczenie, o którym mowa w pkt. 6 uzgodnień dodatkowych, zmniejszając zakres robót podwykonawcy. Do wzajemnych rozliczeń stron należy zaś stosować nie art. 644 k.c., tylko §7 ust. 8 i 9 OWU – na podstawie których wykonawca miał prawo jednostronnie określić wartość robót zaniechanych i wartość zmniejszonego wynagrodzenia należnego podwykonawcy. W ocenie Sądu Rejonowego stosowanie przyjętych przez strony postanowień umownych skutkowało tym, że to wykonawca, a więc pozwany jednostronnie określa wartość robót zaniechanych i wartość zmniejszonego wynagrodzenia należnego podwykonawcy. Obowiązku tego pozwany dopełnił, ustalając wartość robót zaniechanych w oparciu o §7 ust. 6 warunków szczególnych umowy. Sąd I instancji uznał, iż nie budziła jego zastrzeżeń rzetelność wyliczenia wynagrodzenia należnego powodowi. Powód nie wykonał bowiem całego zakresu prac dotyczącego wykonania kotłowni gazowej za wynagrodzeniem 230.000,00 zł. Nie wykonywał też przyłącza gazowego a jedynie opracował jego projekt, co pozwany wycenił na kwotę 3.000,00 zł, uznając, że w pozostałej części (tj. co do 12.000 zł wynagrodzenie za ten etap robót nie należy się). W ocenie Sądu I instancji ustalone przez pozwanego wynagrodzenie nie budzi wątpliwości i nie może być uznane za rażąco niskie. Sąd Rejonowy podkreślał, iż okoliczność, że zgodnie z brzmieniem § 7 ust. 8-9 pozwany był uprawniony do jednostronnego określenia wysokości zmniejszonego wynagrodzenia należnego powodowi, który zgodził się na takie uregulowanie i podpisał umowę, która w tym zakresie winna być przez niego respektowana. Ostatecznie Sąd I instancji uznał, iż nie mogło również zostać uwzględnione żądanie ewentualne powoda, który domagał się zasądzenia kwoty 35.500 zł na podst. art. 471 k.c. w zw. z art. 494 k.c. tytułem naprawienia szkody w związku z częściowym niewykonaniem umowy z winy pozwanego. Brak było bowiem podstaw do przyjęcia, pozwany nienależycie wykonał umowę z powodem a nadto pozwany wykazał, że nie ponosi winy za zmianę zakresu zleconych robót. W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy oddalił powództwo w całości. O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, które obejmowały kwotę 2.417,00zł stanowiącą koszty zastępstwa procesowego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Apelację od powyższego orzeczenia złożył powód, który zarzucał Sądowi I instancji naruszenie przy wydaniu tego wyroku: 1) przepisów postępowania: tj. niewłaściwe zastosowanie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, że pozwany działając przez swojego przedstawiciela w osobie Ł. T. oświadczył powodowi, że rezygnuje z wykonania części robót objętych umową nr (...) z dnia 4 stycznia 2011 r. (dalej zwanej umową”) związanych z wykonaniem kotłowni gazowej oraz zaprojektowaniem i realizacją przyłącza gazowego w oparciu o pkt 6 uzgodnień dodatkowych do umowy, kiedy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj: zeznań R. D. oraz w szczególności korespondencji e — mail otrzymanej przez powoda w dniu 23 września 2011 r. wynika, że pozwany złożył w rzeczywistości oświadczenie o odstąpieniu od umowy łączącej strony w jej niewykonanej na dzień odstąpienia części, które zrodziło po jego stronie obowiązek rozliczenia się z powodem za niewykonane prace, co wskazywało na uznanie roszczenia powoda do kwoty 20.000,00 zł; 2) przepisów postępowania: tj. niewłaściwe zastosowanie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z inicjatywy inwestora — Gminy Miasta W. doszło do ograniczenia zakresu robót budowlanych pomiędzy Inwestorem, a pozwanym kiedy w rzeczywistości doszło jedynie na mocy obustronnych uzgodnień do zmiany technologii zastosowanej w ramach tego zakresu, która nie skutkowała obniżeniem wynagrodzenia należnego pozwanemu, na co w swoich zeznaniach wskazali świadek A. Z. i świadek S. W. i co potwierdziła treść porozumienia z dnia 27 lipca 2011 r. oraz protokołu uzgodnień z dnia 6 października 2011 r. 3) przepisów postępowania: tj. niewłaściwe zastosowanie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oferta powoda na wykonanie węzła cieplnego była mniej korzystna od innych ofert, kiedy z zeznań R. D. wynikało, że pozwany wykonał ww. zakres robót budowlanych własnym staraniem; co oznaczało, iż pozwany nie przyjął oferty innego wykonawcy; 4) przepisów postępowania, tj. art. 162 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. przez oddalenie wniosków dowodowych powoda, 5) przepisów prawa materialnego: tj. niewłaściwe zastosowanie art. 65 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnie oświadczenia woli przedstawiciela pozwanego i oświadczenia pozwanego potwierdzającego to oświadczenie, polegającą na przyjęciu wbrew okolicznościom złożenia tych oświadczeń i dalszemu zachowaniu stron, że zamiarem pozwanego nie było odstąpienie od umowy w części niewykonanej na dzień odstąpienia w oparciu o art. 644 k.c., 6) przepisów prawa materialnego, tj. niewłaściwe zastosowanie art. 65 § 1 k.c. poprzez wykładnie postanowienia pkt 6 uzgodnień dodatkowych i przyjęcie, iż nie stanowi ono o umownym prawie do odstąpienia w części od umowy ze skutkiem na przyszłość; 7) przepisów prawa materialnego, tj. niezastosowanie art. 395 § 1 k.c. do oceny uprawnienia przewidzianego w pkt 6 uzgodnień dodatkowych do umowy oraz §18 ust. 1 i 3 Ogólnych Warunków Umowy Podwykonawczej (dalej zwanych „OWU”), a w konsekwencji przejęcie, że strony pomimo niezastrzeżenia terminu, w którym pozwany może z tego uprawnienia skorzystać, skutecznie przyznały pozwanemu uprawnienie do odstąpienia od umowy w jej niewykonanej części na dzień odstąpienia i w ślad za tym skutecznie uzgodniły modyfikację skutków takiego odstąpienia w § 7 ust. 8 i 9 OWU; 8) przepisów prawa materialnego, tj. niezastosowanie art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. art. 644 k.c. do oceny uprawnienia przewidzianego w § 7 ust. 8 i 9 OWU i w konsekwencji błędne przyjęcie, że w treści umowy zostały skutecznie zmodyfikowane skutki odstąpienia na podstawie bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 644 k.c.; 9) przepisów prawa materialnego, tj. niezastosowanie art. 644 k.c. w zw. art. 656 § 1 k.c. do ceny skutków odstąpienia w części od umowy, dokonanego przez pozwanego, wobec błędnego przyjęcia, że pozwany nie odstąpił na tej podstawie od umowy; względnie; 10) przepisów prawa materialnego, tj. niezastosowanie art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. art. 395 § 1 k.c. lub 644 k.c. do oceny uprawnienia przewidzianego w pkt 6 uzgodnień dodatkowych do umowy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że dopuszczalne jest konstruowanie przez strony uprawnienia do jednostronnej rezygnacji z umowy o roboty budowlane z obejściem lub naruszeniem wskazanych wyżej bezwzględnie obowiązujących przepisów Kodeksu cywilnego; 11) przepisów prawa materialnego, tj. niezastosowanie art. 58 § 1, 2 i 3 k.c. w zw. art. 353 1 k.c. do oceny uprawnienia przewidzianego w pkt 6 uzgodnień dodatkowych do umowy w zw. z § 7 ust. 8 i 9 OWU i w konsekwencji błędne przyjęcie, że dopuszczalne jest w świetle zasady autonomiczności podmiotów prawa cywilnego, zasady pewności i bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz zasady lojalności kupieckiej zastrzeżenie uprawnienia do jednostronnej zmiany zakresu świadczenia Wykonawcy, w tym zastrzeżenie takiego uprawnienia nieograniczonego jakimkolwiek terminem, wraz z uprawnieniem do całkowicie dowolnego ukształtowania wysokości wynagrodzenia za zaniechane roboty. W związku z powyższym powód wnosił o: 1) rozpoznanie w trybie art. 380 k.p.c. postanowienia Sądu I instancji oddalającego wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego; 2) zmianę zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 35.500,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 9 lutego 2013 r. do dnia zapłaty lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji; 3) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu za postępowanie przed Sądem pierwszej i drugiej instancji według norm przepisanych, w tym opłaty od pozwu, opłaty od apelacji, opłaty skarbowej za udzielnie dwóch odpisów pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu apelacji powód podał, że stan faktyczny niniejszej sprawy nie został ustalony w sposób zgodny z art. 233 § 1 k.p.c. Sąd pierwszej instancji oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pominął, bowiem, że z zeznań R. D., z treści korespondencji e — mail otrzymanej przez powoda w dniu 23 września 2011 r. oraz z faktu sporządzenia przez pozwanego projektu aneksu do umowy wynikało, że pozwany złożył w rzeczywistości oświadczenie o odstąpieniu od umowy łączącej strony w jej niewykonanej na dzień odstąpienia części w oparciu o art. 644 k.c. Gdyby pozwany zrezygnował z wykonania robót bez konieczności rozliczenia się powodem zbędne stałoby się zawarcie przez strony aneksu a przedstawiciel pozwanego nie oświadczyłby powodowi, że do rozliczenia pozostaje jeszcze kwota 20.000,00 zł za roboty od których wykonania odstąpiono. Powód zaznaczył, że okoliczności tej w toku postępowania przed Sądem I instancji pozwany nie zaprzeczy. Ponadto z zeznań świadków: A. Z. i S. W. oraz z treści porozumienia z dnia 27 lipca 2011 r. oraz protokołu uzgodnień z dnia 6 października 2011 r. wynikało jednoznacznie, że nie doszło do ograniczenia zakresu robót budowlanych pomiędzy Inwestorem a pozwanym, który w ocenie powoda wyraził zgodę na wprowadzenie zmiany technologicznej do tego zakresu, która nie łączyła się ze zmniejszeniem czy też z modyfikacją wynagrodzenia należnego za jego realizację. Świadek S. W. opisał przedmiotową zmianę jako „drobną adaptację”, która „nie miała wypływu na kwotę wynagrodzenia wykonawcy”. Zatem w ocenie powoda pomiędzy Inwestorem a pozwanym nie miało miejsce zaniechanie wykonania jakichkolwiek robót, a jedynie wprowadzenie robót zamiennych. Nie ustała potrzeba wykonywania na rzecz Gminy Miasta W. robót budowlanych w zakresie dostarczenia źródła ciepła, tylko zmieniła się technologia tego elementu robót. Powód zarzucał, iż Sąd I instancji w sposób bezzasadny oddalił wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, przyjmując nieprawidłowo, że ten wniosek jest niesłuszny. Ponadto, powód zarzucał, iż Sąd I instancji dokonując wykładni oświadczenia woli złożonego przez przedstawiciela pozwanego potwierdzonego następnie pismem z dnia 6 lutego 2012 r., dopuścił się naruszenia art. 65 k.c. W ocenie powoda z okoliczności niniejszej sprawy wynikało bowiem, że wskutek złożenia tego oświadczenia doszło do zniesienia umowy łączącej strony ze skutkiem na przyszłość w zakresie robót budowlanych ujętych w § 1 ust. 10 pkt 2 i 4 umowy. W pozostałym zakresie umowa pozostała w mocy, skoro strony w oparciu o jej postanowienia rozliczyły wynagrodzenie należne powodowi za wykonane prace. Zamiarem Pozwanego było zatem odstąpienie od umowy w jej niewykonanej części w oparciu o uprawnienie przewidziane w art. 644 k.c. Powód podał, iż powyższe potwierdzało zachowanie pozwanego, który w treści korespondencji e-mail zaznaczył wyraźnie, że do zapłaty na rzecz powoda pozostała nadal kwota 20.000,00 zł. Nadto, pozwany przedłożył wtedy projekt aneksu do umowy ograniczającego zakres robót budowlanych od których odstąpiono jak również należne za te roboty wynagrodzenie. Wbrew stanowisku Sądu I instancji takie zachowanie nie potwierdzało w ocenie powoda skorzystania przez pozwanego z uprawnień jakoby przewidzianych umową. W treści pkt 6 uzgodnień dodatkowych. W takiej sytuacji niezrozumiałe byłoby przedłożenie przez pozwanego całkowicie bezprzedmiotowego projektu aneksu do umowy. Pozwany przejawił zatem jednoznaczny zamiar rozliczenia się z powodem w oparciu o regułę przewidzianą w art. 644 k.c., czego Sąd I instancji nie wziął pod uwagę. Powód podkreślał także, iż nietrafna była także argumentacja Sądu, jakoby umowa łącząca strony pozostała niezmieniona w swoim kształcie i o tej samej treści. Umowa została zmieniona z woli pozwanego, tj. w części zniesiona – w zakresie niewykonanych robót. Wreszcie pozwany nie był uprawniony do skorzystania z postanowienia pkt 6 uzgodnień dodatkowych do umowy, skoro nie doszło do zmniejszenia zakresu robót, które pozwany miał wykonać na rzecz inwestora. W dalszej części apelacji powód podał, iż przedmiotem umowy o roboty budowlane jest z jednej strony zobowiązanie wykonawcy do oddania przewidzianego w umowie obiektu a z drugiej strony zobowiązanie inwestora do odebrania tego obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. Zgodnie z postanowieniem pkt 6 uzgodnień dodatkowych do umowy w zw. z §7 ust. 8 i 9 OWU wykonawca (pozwany) zastrzegł sobie możliwość zmniejszenia zakresu robót pomiędzy Generalnym Wykonawcą a Inwestorem. Z kolei w razie wprowadzenia prac zamiennych zmniejszających zakres przedmiotu umowy jak również w przypadku ograniczenia zakresu przedmiotowego umowy poprzez jego rezygnację z wykonywania określonych prac, jeżeli strony umówiły się na wynagrodzenie ryczałtowe wykonawca (pozwany) był uprawniony do jednostronnego ustalenia wartości zmniejszonego wynagrodzenia należnego podwykonawcy, w tym określenia wartości robót zamiennych lub zaniechanych. Powód zarzucał, iż Sąd I instancji dokonując wykładni powołanych wyżej postanowień naruszył art. 65 § 2 k.c. błędnie przyjmując, że kształtują one uprawnienie do zmiany zakresu świadczenia podwykonawcy. Uprawnienie przyznane na ich podstawie obejmuje bowiem nie tylko zakres niespełnionego świadczenia podwykonawcy, ale także świadczenia wykonawcy. Zatem powinno być uznane za uprawnienie jednostronnej rezygnacji z zobowiązania umownego. W konsekwencji w ocenie powoda należało przyjąć, iż celem wprowadzenia postanowienia pkt 6 uzgodnień dodatkowych było zastrzeżenie dla wykonawcy umownego prawa do odstąpienia od umowy w części - ze skutkiem na przyszłość, tj. co do niewykonanych robót budowlanych, z których zrezygnował Inwestor i ustalenie skutków tego odstąpienia - zasad rozliczeń uregulowanych w § 7 ust. 8 - 9 OWU odmiennie niż wynika to z art. 395 § 2 k.c. Ponadto jego powstanie zostało uzależnione od wystąpienia wyłącznie jednej okoliczności - zmniejszenia zakresu robót pomiędzy Generalnym Wykonawcą a Inwestorem. Postanowienie to nie obejmuje zatem wprowadzenia robót zamiennych pomiędzy Inwestorem, a Generalnym Wykonawcą. Powód zarzucał także, iż nietrafnie Sąd I instancji przyjął, że postanowienie to kreuje szczególny reżim umownym prawem do odstąpienia od umowy. Powód powołał się na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 10 czerwca 2010 r. (sygn. akt KIO 1041110) analizując postanowienie o zbliżonej treści, gdzie zamawiający zastrzegł sobie prawo do rezygnacji w terminie do dnia 30 kwietnia 2011 r. z robót budowlanych będących przedmiotem zamówienia, w przypadku gdy nie uzyska współfinansowania przez UE, KIO przyjęła, że jest to „klauzula odstąpienia”. Skład orzekający w tamtej sprawie, uznając za dopuszczalne wprowadzenie takiej klauzuli, słusznie zauważył, że (zgodnie z art. 395 § k.c.) wskazał okoliczności, od których uzależnił możliwość odstąpienia od realizacji części prac, określił zakres tego odstąpienia oraz datę.” Następnie w powołanym orzeczeniu przyrównano analizowane uprawnienie do prawa do odstąpienia od umowy przewidzianego w przepisie art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 2004 r. — Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 907 i 984 ze zm.). Powód powołał się również na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia z dnia 7 lipca 2011 r. (sygn. akt I ACa 13/11), w którym Sąd poddając analizie postanowienie zgodnie z którym w przypadku wycofania się z umowy przez zamawiającego, zamawiający poniesie udokumentowane protokołami odbioru koszty wykonanej przez wykonawcę części zakwalifikował to zastrzeżenie jako niedopuszczalną próbę zmodyfikowania ustawowego odstąpienia od umowy, przewidzianego w art. 644 k.c. W ocenie powoda Sąd I instancji stosując prawidłowo przepis art. 395 k.c .w zw. z art. 58 § 1, 2 i 3 k.c. powinien przyjąć, że postanowienie pkt 6 uzgodnień dodatkowych do umowy oraz postanowienia 18 ust. 1 i 3 OWU są bezwzględnie nieważne z uwagi na brak ich ograniczenia terminem do wykonywania uprawnienia kształtującego albo z uwagi na zastrzeżenie terminu nadmiernie długiego (tak: Sąd Najwyższy w wyroku dnia 11 sierpnia 2005 r., Sygn. akt V CK 86/05). W ocenie powoda postanowień § 7 ust. 8 i 9 OWU nie można interpretować jako modyfikacji zasady rozliczeń stron wynikającej z art. 395 § 2 k.c. skoro w umowie jak i w OWU skutecznie nie przyznano pozwanemu w oparciu o art. 395 k.c. umownego prawa do odstąpienia od umowy. Powód podał, iż oznacza to, że § 7 ust. 8 i 9 powinien być oceniony jako próba modyfikacji ustawowych skutków odstąpienia od umowy w oparciu o art. 644 w zw. z art. 656 k.c. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem judykatury taka modyfikacja jest niedopuszczalna skoro przepis art. 644 k.c. ma w całości charakter przepisu ius cogens. Powód podał również, iż wobec niezastrzeżenia na rzecz pozwanego na podstawie postanowień umowy oraz OWU uprawnienia do odstąpienia od umowy oraz wobec bezwzględnej nieważnej modyfikacji skutków odstąpienia w oparciu o art. 644 k.c., Sąd I instancji powinien przyjąć, że stosownie do art. 644 k.c. w zw. z art. 656 § k.c. pozwany był zobowiązany do zapłaty na rzecz powoda wynagrodzenia za roboty budowlane ujęte w § 1 ust. 10 pkt. 2 oraz w § 1 ust. 10 pkt. 4 warunków szczególnych umowy, od których wykonania pozwany odstąpił na tej podstawie. Ponadto w ocenie powoda Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na fakt, że nie został spełniony warunek zastosowania postanowienia pkt 6 uzgodnień dodatkowych do umowy skoro nie miało miejsca zmniejszenie zakresu robót pomiędzy Pozwanym a Inwestorem. Powód podał także, iż jeśli nawet hipotecznie założyć, że uprawnienie przewidziane pkt 6 uzgodnień dodatkowych w zw. z § 7 ust. 9 OWU nie stanowiło nieskutecznej próby zastrzeżenia umownego prawa do odstąpienia od umowy to i tak powinno być uznane za bezwzględnie nieważne, gdyż wykraczało poza dozwoloną swobodę umów pozwalając jednej ze stron dowolnie kształtować wysokość wynagrodzenia należnego drugiej stronie stosunku obligacyjnego. Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenia oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego. Jego zdaniem apelacja powoda jest bezzasadna, gdyż Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i ocenił zebrane w sprawie dowody. Apelacja nie ma uzasadnionych podstaw. Sąd Okręgowy zważył, że: Zaskarżony wyrok odpowiada prawu i dlatego apelacja podlega oddaleniu jako bezzasadna. W myśl art. 382 k.p.c., Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Z unormowania tego wynika, że Sąd drugiej instancji jako Sąd apelacyjny nie ogranicza się do kontroli zaskarżonego wyroku, lecz rozpoznaje sprawę merytorycznie, to znaczy samoistnie ocenia zebrany w niej materiał. Analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego nie pozostawia wątpliwości co do tego, że Sąd drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania wyroku sądu pierwszej instancji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania. Oznacza to, że Sąd drugiej instancji ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania jego własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych w postępowaniu przed sądami obu instancji dowodów (zob.: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, OSNC z 1999 r., Nr 7-8, poz. 124; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2002 r., II CKN 615/00, nie publ., LEX nr 55097; por. też uzasadnienie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 r., I CKN 529/98, OSNC z 1999 r., Nr 4, poz. 74). Powód jako podstawy prawne swojego roszczenia wskazywał przepisy art. 644 kc w zw. z art. 656 § 1 kc, ewentualnie art. 471 kc w zw. z art. 494 kc. Podstawą faktyczną miało stanowić oświadczenie pozwanego o odstąpieniu od umowy o podwykonawstwo jaka łączyła strony oraz nieważność zapisów umowy w tym zakresie, a także późniejsze oświadczenie o odstąpieniu od umowy złożone przez powoda. Na wstępie należy zauważyć, że skoro strony łączyła umowa o podwykonawstwo robót budowlanych, to nie miał w przedmiotowej sprawie w ogóle zastosowania przepis art. 644 kc. Z dyspozycji art. 656 § 1 kc wynika odesłanie do odpowiedniego stosowania do umowy o roboty budowlane przepisów umowy o działo w zakresie ściśle określonym w tym przepisie. Jest tu między innymi zapis, że: „do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeniem obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło”. Odesłanie to dotyczyło zatem tylko takiej umowy o roboty budowlane, której stronami są inwestor i wykonawca (tak S.A. w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r. I ACa 1311/05 i w wyroku SN z dnia 6 maja 2004 r. II CK 315/2003). Natomiast w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy strony łączyła umowa o podwykonawstwo, pozwany nie był inwestorem, a jedynie generalnym wykonawcą. Czyni to bezzasadnymi te zarzuty apelacji, które dotyczą przepisu art. 644 kc. Umowa jaką zawarły strony procesu składała się z trzech części. Pierwsza nosiła tytuł „Umowa podwykonawcza nr (...) warunki szczególne” (k. 12-20). Druga część to były „Uzgodnienia dodatkowe” (k. 21-22). Ponadto ogólne warunki umowy (owu na k. 46-60). Są to obszerne uregulowania, z których pozwany wywodził, że zawierały one dwie odrębne instytucje to jest zmniejszenia zakresu robót podwykonawcy w sytuacjach opisanych w punkcie 6 uzgodnień dodatkowych na k. 21 oraz umownego prawa odstąpienia od umowy w § 18-tym owu na k. 57-
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.