Sygn. akt VI Ka 256/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący – Sędzia Andrzej Tekieli Protokolant Jolanta Kopeć przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej w Lubaniu Magdaleny Wesołowskiej po rozpoznaniu w dniu 23 września 2022r. sprawy D. S. ur. (...) w L. s. M., K. z domu C. oskarżonego z art. 190 § 1 kk i art. 216 § 1 kk i art. 217 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 21 marca 2022 r. sygn. akt II K 529/21 I. uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonego D. S. i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Lubaniu do ponownego rozpoznania, II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. G.
(1)kwotę 516,60 złotych w tym 96,60 złotych podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej obrony oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 256/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1
- CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.
- Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 21 marca 2022 r. sygn. akt II K 529/21 1.
- Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.
- Granice zaskarżenia 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
- Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.
- Ustalenie faktów 2.1.
- Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty
- D. S. czyny zarzucane oskarżonemu; zaburzenia psychiczne oskarżonego D. S. spowodowane używaniem środków odurzających i alkoholu, ubezwłasnowolnienie całkowite oskarżonego Kserokopia opinii sądowo – psychiatryczno – psychologicznej z dn. 9.06.2021 r. biegłych lekarza psychiatry J. Ż. i psychologa M. G. wydanej w sprawie o ubezwłasnowolnienie D. S. – I.Ns.252/19 Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze; Kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego D. S. z (...) Szpitala – (...) opieki (...) w Z., Oddział psychiatryczny w S. k.148 k.149 - 150 Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty
- D. S. czyny zarzucane oskarżonemu; zniesiona zdolność oskarżonego rozpoznania znaczenia zarzucanych mu czynów i pokierowania swoim postępowaniem tempore criminis ze względu na zaburzenia psychotyczne o charakterze egzogennym, uzależnienie mieszane od alkoholu i środków psychoaktywnych i cechy uszkodzenia CUN brak możliwości realizowania przez D. S. z uwagi na stan zdrowia psychicznego oraz poziom funkcjonowania psychospołecznego i intelektualnego obrony w sposób samodzielny i rozsądny, wymóg korzystania z pomocy obrońcy, w tym także przed Sądem I instancji. Opinia sądowa psychiatryczno – psychologiczna biegłych lekarzy psychiatrów A. M. i A. J. oraz biegłej psycholog J.M. k.176 - 178 2.
- Ocena dowodów 2.2.
- Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu
- Kserokopia opinii sądowo – psychiatryczno – psychologicznej z dn. 9.06.2021 r. biegłych lekarza psychiatry J. Ż. i psychologa M. G. wydanej w sprawie o ubezwłasnowolnienie D. S. – I.Ns.252/19 Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze; Kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego D. S. z (...) Szpitala – (...) opieki (...) w Z., Oddział psychiatryczny w S. Dowody przedłożone przez opiekunkę prawną całkowicie ubezwłasnowolnionego D. S., niemniej niekwestionowane przez strony, nie budzące wątpliwości co do wiarygodności.
- Opinia sądowa psychiatryczno – psychologiczna biegłych lekarzy psychiatrów A. M. i A. J. oraz biegłej psycholog J.M. Opinia biegłych jest jasna, pełna, pozbawiona sprzeczności, oparta na dodatkowym materiale dowodowym uzyskanym w toku postępowania odwoławczego, w ocenie Sądu Okręgowego nie budzi wątpliwości co do wiarygodności. 2.2.
- Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ------------------ ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut obraza przepisu prawa materialnego tj. art. 91 § 1 k.k. polegająca na błędnej wykładni przesłanek opisanych w tym artykule stanowiących o uznaniu wielości czynów oskarżonego za ciąg przestępstw, w skutek czego Sąd błędnie przyjął, że oskarżony D. S. nie dopuścił się zarzucanych mu w pkt. I i II przestępstw w warunkach art. 91 § 1 k.k. podczas gdy prawidłowym jest przyjęcie, iż oskarżony działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem tej samej sposobności, dopuścił się przestępstw zarzucanych mu w pkt. I i II, w ramach ciągu przestępstw określonego w art. 91 § 1 k.k. ------------------------------------------------------------------------------------------- ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut nie został rozpoznany w oparciu o art. 436 k.p.k. bowiem ze względu na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. wyrok podlegał uchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów i sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji będzie miał na względzie treść zarzutu. Wniosek o uznanie oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanych mu przestępstw opisanych w punktach I i II poprzez przyjęcie że dopuścił się on tych przestępstw działając w krótkich odstępach czasu z wykorzystaniem tej samej sposobności, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw tj. w warunkach art. 91 § 1 k.k. i o wymierzenie kary 5 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem świadczenia nieodpłatnej kontrolowanej pracy na wskazany cel społeczny w wymiarze 20 godzin w skali miesiąca. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wniosek o zmianę wyroku w wyżej wymieniony sposób niezasadny bowiem zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
- OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
- Bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Zgodnie z brzmieniem wyżej wymienionego przepisu okoliczność podlegała uwzględnieniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia.
- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.
- Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot utrzymania w mocy ---------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach utrzymania w mocy -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.
- Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot i zakres zmiany ----------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
- Bezwzględna przyczyna odwoławcza ☒ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Zgodnie z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy uchyla orzeczenie ( w niniejszej sprawie wyrok ) jeżeli w postępowaniu sądowym oskarżony nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 80 k.p.k. lub obrońca nie brał udziału w czynnościach w których jego udział był obowiązkowy. Zgodnie z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. oskarżony w postępowaniu karnym musi mieć obrońcę gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postepowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona a także wtedy gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny. Z kolei zgodnie z art. 79 § 3 k.p.k. w wypadku określonym w art. 79 § 1 i 2 k.p.k. udział obrońcy oskarżonego w rozprawie jest obowiązkowy. Opinia biegłych lekarzy psychiatrów A. M. i A. J. oraz biegłej psycholog J.M. dopuszczona w postępowaniu odwoławczym jednoznacznie wskazuje na te okoliczności. Oskarżony D. S. miał obrońcę z urzędu w końcowej fazie postępowania przygotowawczego ( w związku z wydaniem w tej fazie postępowania opinii sądowo – psychiatrycznej przez biegłych lekarzy psychiatrów R. K.i W. G. – k. 80 – 81 ), jednak po wpłynięciu aktu oskarżenia do sądu zarządzeniem sędziego z dnia 14.12.2021 r. wydanym na wniosek prokuratora wyznaczenie obrońcy zostało cofnięte ( k.100 ). Od tego dnia D. S. w postepowaniu sądowym nie miał obrońcy i siłą rzeczy obrońca nie reprezentował go na jedynym terminie rozprawy głównej w dniu 21.03.2022 r., kiedy zapadł wyrok Sądu I instancji ( k.108 – 110 ). Tym samym zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. skutkująca uchyleniem wyroku przez Sąd Okręgowy i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lubaniu. Podkreślić należy, że umorzenie postępowania za czyny zarzucane oskarżonemu ( taką decyzją powinno skutkować zniesienie zdolności rozpoznania znaczenia zarzucanych czynów i pokierowania swoim postępowaniem tempore criminis przez oskarżonego – art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. ) możliwe jest tylko w przypadku wykazania sprawstwa oskarżonego odnośnie tych czynów. Zajdzie to tylko w przypadku przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd I instancji od początku bez naruszenia procedury, z udziałem obrońcy oskarżonego. Dodać także należy, że uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w niniejszej sprawie nie narusza art. 439 § 2 k.p.k. bowiem ewentualne wydanie przez Sąd Rejonowy wyroku umarzającego postępowanie w miejsce wyroku skazującego będzie rozstrzygnięciem na korzyść oskarżonego. Jedynie na marginesie wskazać należy że Sąd Rejonowy już w trakcie postepowania pierwszoinstancyjnego uzyskał informację o całkowitym ubezwłasnowolnieniu oskarżonego D. S. w związku z jego zaburzeniami psychicznymi ( k. 101 – 102 ), mimo to nie zweryfikował opinii sądowo – psychiatrycznej wydanej przez biegłych lekarzy psychiatrów R. K.i W. G., która nie uwzględniała tej okoliczności. 2.
- Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 3.
- Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4.
- ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy przeprowadzi postępowanie od początku z udziałem obrońcy oskarżonego ( wyznaczonego w postępowaniu odwoławczym względnie wyznaczonego z urzędu spośród adwokatów mających kancelarie w L. ), bacząc aby był on obowiązkowo obecny na rozprawie głównej. Sąd ten rozważy także wydanie uzupełniającej opinii pisemnej względnie ustnej na rozprawie przez biegłych lekarzy psychiatrów A. M. i A. J. oraz biegłą psycholog J.M., w szczególności odnośnie przesłanek ewentualnego zastosowania wobec D. S. środków zabezpieczających ( obrońca wnioskował na rozprawie odwoławczej o umorzenie postepowania i zastosowanie środka w postaci umieszczenia oskarżonego w zakładzie psychiatrycznym, prokurator zdawał się przychylać do tego wniosku ). Swoje ostateczne stanowisko Sąd Rejonowy zawrze w wydanym wyroku który prawidłowo uzasadni zgodnie z art. 424 k.p.k. 5.
- Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności -------------------------------------------------------------------------------------------------------------
- Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o adwokaturze Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M. G.
(1)kwotę 516,60 złotych, w tym 96,60 podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej obrony oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym.
- PODPIS 1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Rozstrzygnięcie co do kwalifikacji prawnej czynów 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana