Sygn. akt I ACa 287/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 czerwca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Tomasz Sobieraj Proto

§ 1k.c.

w zgodzie z Dyrektywą 93/13 Sąd Okręgowy w pełni podzielił stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 22 stycznia 2016 roku, I CSK 1049/14. Mając je na uwadze, Sąd Okręgowy nie znalazł w spornej umowie treści sprzecznych z art. 69 ustawy Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 roku Nr 72, poz. 665). Sąd Okręgowy wyjaśnił, że w ramach swobody umów strony mogą wprowadzać rozwiązania całkowicie nowe, samo ustalenie wysokości świadczenia kredytobiorcy w odniesieniu do wartości franka szwajcarskiego mieści się w granicach swobody umów wyrażonych w art. 353

(1)k.c. W umowie łączącej powoda i dłużnika osobistego – kredytobiorcę D. K.

(1), a także w Regulaminie Banku określone są zasady i sposób indeksacji, a zatem zasady i termin spłaty kredytu (art. 69 ust. 2 pkt 4 Prawa bankowego). Formalnie wiążące strony postanowienia umowy określały w jaki sposób wykorzystana w złotych kwota kredytu (275.000 PLN) podlega przeliczeniu na kwotę we frankach szwajcarskich, a następnie w jaki sposób ustala się wysokość świadczeń kredytobiorcy. Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że przyczynami dyskwalifikującymi z obrotu prawnego umowę o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 14 lipca 2008 roku były narzucone przez Bank sposoby ustalania samego mechanizmu indeksacji kredytu, tj. dowolnego ustalania kwoty podlegającej spłacie wyrażonej w comiesięcznych ratach, którym ten Sąd przypisał walor abuzywności. Dochodząc do takich wniosków, Sąd Okręgowy przeanalizował postanowienia umowy, po wtóre pod kątem ich zgodności z art. 353

(1)k.c. jak i art. 385

(1)§1 k.c., w szczególności w zakresie odnoszącym się do głównych świadczeń umowy wyznaczających kursy walut, przejrzystości zapisów umownych, w tym ich zgodności z dobrymi obyczajami, a także szeroko pojętym interesem konsumenta, aby ostatecznie ustalić wpływ tych postanowień na kształt wykonania umowy. Sąd Okręgowy miał na uwadze, że choć stosowanie mechanizmów indeksacji w konstrukcji samej umowy kredytu jest dopuszczalne, to sposób ustalania tego mechanizmu należało uznać za sprzeczny z naturą stosunku obligacyjnego wyrażoną w art. 353

(1)k.c. Taka konstatacja związana jest w głównej mierze z wprowadzeniem do stosunku zobowiązaniowego swego rodzaju elementu nadrzędności przesuwającego ciężar wykonania umowy na kredytobiorców. Umowa o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 14 lipca 2008 roku nie nakładała na Bank żadnych ograniczeń w zakresie określania kursów walut w Tabeli Banku. Nadto kredytobiorca, nie znając zasad kształtowania kursu dewiz, nie miał przy tym pewności, czy kurs obowiązujący w Banku o danej porze określonego dnia będzie kursem, według którego Bank rzeczywiście dokona przeliczenia jego kwoty kredytu lub raty kredytu. zdaniem Sądu Okręgowego powyższe dawało Bankowi uprawnienie do dowolnego kształtowania kwoty kredytu podlegającej spłacie, co niewątpliwie narusza istotę stosunku zobowiązaniowego, przekracza granice swobody umów określoną w art. 353

(1)k.c. oraz prowadzi do nieważności czynności prawnej jako sprzecznej z ustawą (art. 58 k.c.). Sąd Okręgowy wyjaśnił, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są takie klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki pozytywne tj.: zawarte zostały w umowach z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Kontrola abuzywności postanowień umowy wyłączona jest jedynie zaś w przypadku spełnienia jednej z dwóch przesłanek negatywnych, to jest, gdy: postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem oraz gdy postanowienie umowne określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przez "rzeczywisty wpływ" należy rozumieć realną możliwość oddziaływania na treść postanowień umownych (art.

§ 3

k.c.) Unormowania zawarte w art.

- 385 3 k.c. mają szczególny charakter w stosunku do tych przepisów, które mają ogólne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy (art. 58, 353 1 czy 388 k.c.). Są one rezultatem stosowanych w polskim prawie postanowień wspomnianej już Dyrektywy 93/13, którą sądy krajowe stosując prawo wewnętrzne zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu rozpatrywanej Dyrektywy, tak by zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego (art.

k.c.) zgodnie z prawem Unii jest w istocie nierozerwalnie związany z systemem Traktatu, gdyż zezwala sądom krajowym na zapewnienie w ramach ich właściwości pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych przed nimi sporów. Sąd Okręgowy wskazał na fakt, że w czasie zawierania umowy Bank nie negocjował z D. K.

(1)postanowień dotyczących kursów spłat w walucie CHF, ani też nie zachęcał do negocjacji warunków umowy (a w każdym razie nie przedstawił na tę okoliczność dowodów). Zdaniem tego Sądu wbrew temu, co twierdzi strona powodowa fakt, że kredytobiorca miał możliwość wyboru, czy kredyt ma być wyrażony w walucie krajowej czy obcej, a jeśli obcej to której (CHF, USD, Euro) nie oznacza, że miał realny wpływ na postanowienia umowy dotyczące ustalania kursu waluty indeksacyjnej. Niedopuszczalny, krzywdzący charakter omawianej umowy nie wynikał bowiem z samego faktu powiązania umowy kredytowej z walutą CHF, lecz ze sposobu ustalania kursu tejże waluty (indeksacyjnej) i w efekcie ustalania wartości zobowiązania kredytobiorcy. Z kolei zaproponowani na tę okoliczność świadkowie – pracownicy powoda – nie kojarzyli w ogóle osoby D. K.

(1), w ocenie Sądu nie mogli mieć wiedzy na temat procesu udzielania kredytu tej osobie i rzeczywistej treści rozmów przeprowadzonych z tym klientem. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. (art. 3 ust. 1 Dyrektywy 93/13) Przesłanki „sprzeczności z dobrymi obyczajami” i „rażącego naruszenia interesów konsumenta” muszą być spełnione łącznie, co jednoznacznie wynika z treści przepisu. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać wprowadzenie do umowy klauzul godzących w równowagę kontraktową. Rażące naruszenie interesów konsumenta polega na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na jego niekorzyść. Obydwa te kryteria powinny być spełnione łącznie. Istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. Sprzeczne z dobrymi obyczajami są zatem takie działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowania stosunku zobowiązaniowego niezgodnie z zasadą równorzędności stron. W rozumieniu art.

§ 1k.c.

rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Sąd Okręgowy, oceniając postanowienie z uwzględnieniem motywu 16 Dyrektywy 93/13/EWG, zbadał, czy przedsiębiorca traktujący konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny, mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument ten przyjąłby taki warunek w drodze negocjacji indywidualnych. Znacząca nierównowaga kontraktowa na niekorzyść konsumenta pozostaje sprzeczna z dobrymi obyczajami – wymaganiami dobrej wiary. Postanowienie umowne jest ukształtowane w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami wtedy, gdy za jego pomocą przedsiębiorca kształtuje prawa i obowiązki w sposób, który jest wyrazem nielojalności polegającej na nieuwzględnieniu słusznych interesów konsumenta. Przekładając powyższe na kanwę rozstrzyganego sporu, Sąd Okręgowy uznał kwestionowane postanowienia umowy dotyczące przeliczania kursów walut na podstawie tabeli kursowych za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Na podstawie tych postanowień Bank uzyskał prawo do samodzielnego ustalenia kursu walut, który wypływał na wysokość zarówno wypłaconego kredytobiorcy kredytu jak i poszczególnych rat kapitałowo-odsetkowych. Jednocześnie kredytobiorca D. K.

(1)nie miał wiedzy w jaki sposób kurs ten został ustalony, co powodowało, że nie miał też świadomości jaka jest pozostała do spłacenia kwota kredytu oraz jaka będzie wysokość raty kapitałowo-odsetkowej. Nie był w stanie ani przewidzieć wysokości swojego zobowiązania, jak również zweryfikować czy wysokość ta ustalona przez Bank została prawidłowo obliczona. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że ani umowa o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 14 lipca 2008 roku ani związane z umową dokumenty (cennik, regulamin, oświadczenia) nie wskazują, w jaki sposób Bank ustalał wysokość kursu franka szwajcarskiego, a tym samym wysokość zobowiązania konsumenta. Kredytobiorca nie uzyskał w tym zakresie informacji również przy zawieraniu umowy. Jak podał świadek D. K.

(1), doradca kredytowy odnosił się jedynie do kwestii zakupu franka szwajcarskiego automatycznie przez Bank w momencie wpływu środków w walucie PLN na konto techniczne kredytu. W tym zakresie świadek wskazał jeszcze, że posiada umysł ścisły i z całą pewnością zapamiętałby fakt przekazania mu informacji o wzorze stosowanym do ustalenia wysokości raty kredytowej. W tych okolicznościach przyznanie sobie przez Bank uprawnienia do jednostronnego określenia wysokości zobowiązania drugiej strony stosunku prawnego Sąd Okręgowy uznał za naruszenie równowagi kontraktowej stron, a tym samym za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Nie było wiadome dla kredytobiorcy, w jaki sposób, w oparciu o jakie czynniki, kurs ten był ustalany. Sąd Okręgowy stwierdził także, że nie wyjaśniono kredytobiorcy jakie skutki dla wysokości jego zobowiązania wystąpią w sytuacji, gdy dojdzie do znacznej zmiany kursu franka szwajcarskiego. Aktualne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej formułuje bardzo rygorystyczne wymogi dla oceny czy obowiązek informacyjny instytucji finansowej w zakresie ryzyka kursowego został w sposób wyczerpujący wypełniony względem konsumenta: wyrok z dnia 10 czerwca 2021 roku, sygn. C-776/19; wyrok z dnia 20 września 2018 roku, OTP Bank i OTP Faktoring, C-51/17, EU:C:2018:750, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo. Sąd Okręgowy wskazał, że dla spełnienia wymogu przejrzystości informacje przekazane przez przedsiębiorcę powinny umożliwić przeciętnemu konsumentowi, właściwie poinformowanemu, dostatecznie uważnemu i racjonalnemu nie tylko zrozumienie, że w zależności od zmian kursu wymiany zmiana parytetu pomiędzy walutą rozliczeniową a walutą spłaty może pociągać za sobą niekorzystne konsekwencje dla jego zobowiązań finansowych, lecz również zrozumieć, w ramach zaciągniętego zobowiązania w postaci kredytu denominowanego w walucie obcej rzeczywiste ryzyko, na które narażony będzie w trakcie całego okresu obowiązywania umowy w razie znacznej deprecjacji waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie, względem waluty rozliczeniowej. Sąd Okręgowy uściślił, że symulacje liczbowe (…) mogą stanowić użyteczną informację, jeżeli są oparte na wystarczających i prawidłowych danych oraz jeśli zawierają obiektywne oceny, które są przekazywane konsumentowi w sposób jasny i zrozumiały. Tylko w tych okolicznościach takie symulacje mogą pozwolić przedsiębiorcy zwrócić uwagę tego konsumenta na ryzyko potencjalnie istotnych negatywnych konsekwencji ekonomicznych rozpatrywanych warunków umownych. Symulacje liczbowe powinny przyczyniać się do zrozumienia przez konsumenta rzeczywistego znaczenia długoterminowego ryzyka związanego z możliwymi wahaniami kursów wymiany walut, a tym samym ryzyka związanego z zawarciem umowy kredytu denominowanego w walucie obcej. W ramach umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, narażającej konsumenta na ryzyko kursowe, nie spełnia wymogu przejrzystości przekazywanie temu konsumentowi informacji, nawet licznych, jeżeli opierają się one na założeniu, że równość między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie stabilna przez cały okres obowiązywania tej umowy. Jest tak w szczególności wówczas, gdy konsument nie został powiadomiony przez przedsiębiorcę o kontekście gospodarczym mogącym wpłynąć na zmiany kursów wymiany walut, tak że konsument nie miał możliwości konkretnego zrozumienia potencjalnie poważnych konsekwencji dla jego sytuacji finansowej, które mogą wyniknąć z zaciągnięcia kredytu denominowanego w walucie obcej. W drugiej kolejności wśród elementów istotnych dla oceny (…) znajduje się również język używany przez instytucję finansową w dokumentach przedumownych i umownych. W szczególności, brak pojęć lub wyjaśnień ostrzegających kredytobiorcę w wyraźny sposób o istnieniu szczególnego ryzyka związanego z umowami kredytu denominowanego w walucie obcej może potwierdzać, że wymóg przejrzystości wynikający zwłaszcza z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13 nie został spełniony. Taki wymiar staranności informacyjnej banku dotyczy również kredytów indeksowanych do waluty obcej. Sąd Okręgowy stwierdził, że przedłożone w niniejszym stanie faktycznym informacje były niepełne i wprowadzały kredytobiorcę w błędne przekonanie o stabilności waluty indeksacyjnej. W dokumencie „Parametry wyjściowe symulacji” w zakresie omówienia pojęcia ryzyka walutowego kredytobiorcy D. K.

(1)przedstawiono jedynie sytuację modelową polegającą na wyliczeniu wysokości raty kapitałowo – odsetkowej przy założeniu, że kurs CHF wzrośnie o wartość stanowiącą różnicę między maksymalnym i minimalnym kursem CHF z okresu ostatnich dwunastu miesięcy tj. o 14,55 %. Tymczasem praktyka pokazała, że wahania były zdecydowanie większe i mimo, iż do chwili obecnej nie minął jeszcze cały umowny okres kredytowania wartość waluty CHF wzrosła ponad dwukrotnie w stosunku do wartości początkowej. Przyjęcie do symulacji prezentowanej konsumentowi wartości z ostatnich 12 miesięcy w sytuacji, gdy umowa zawierana była na okres 540 miesięcy jawi się jako rażąco nieadekwatne i nieprofesjonalne. Sąd Okręgowy nie zgodził się z założeniem, że kredytobiorca D. K.

(1)miał szczegółową wiedzę w zakresie spłaty swojego zobowiązania, czy też w zakresie ryzyka kursowego. Przyznanie Bankowi wyłącznej, niczym nieograniczonej możliwości kształtowania wysokości kursu kupna i kursu sprzedaży CHF stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego, ponieważ dochodzi w tym momencie do zachwiana równorzędności stron stosunku (stron umowy kredytowej) poprzez nierównomiernie rozłożenie uprawnień i obowiązków pomiędzy kredytobiorcą a bankiem. W takim układzie bank może jednostronnie i arbitralnie (bez odwołania do jakichkolwiek obiektywnych wskaźników), a przy tym w sposób wiążący, modyfikować wskaźnik, według którego obliczana jest wysokość zobowiązania kredytobiorcy, a tym samym może wpływać na wysokość jego świadczenia. Kredytobiorca w takim przypadku nie był w stanie, nawet orientacyjnie i w przybliżeniu, określić wysokości swojego zobowiązania, co potwierdza też treść zeznań świadka D. K.

(1). Wskazywał on bowiem, że na rachunek techniczny wpłacał kwotę znacznie wyższą aniżeli wynosiła wysokość raty jednostkowej. Sąd Okręgowy wskazał, iż sam fakt, że konsument podpisał umowę, która zawierała postanowienia odnoszące się do kursów walut (a tym samym zaakceptował jej postanowienia) nie świadczy o aprobacie ze strony kredytobiorcy, co do sposobu ustalenia kursu waluty przez Bank, skoro w umowie brak jest zapisów w tym przedmiocie, a kwestia ta nie była także, jak wynika z zeznań D. K.

(1)indywidualnie omawiana i wyjaśniana. Nawet kontrfaktycznie przyjmując założenie, iż konsumentowi wyjaśniono istotę indeksacji i różnicę pomiędzy kredytem w złotówkach a kredytem w walucie obcej, to zdaniem Sądu mechanizm indeksacji powinien być zrozumiany przez konsumenta nie tylko w aspekcie formalnym i gramatycznym, ale również w odniesieniu do tego konkretnego zakresu tak sformułowany, aby uważny konsument mógł dowiedzieć się nie tylko o możliwości wzrostu czy spadku wartości waluty obcej, w której kredyt został zaciągnięty, ale również oszacować potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne tego warunku umownego dla swoich zobowiązań finansowych; musiałby być poinformowany o możliwej skali wzrostu kursu CHF i wpływu na saldo kredytu i wysokość rat. Sąd Okręgowy uznał, że nie wyczerpano takiego obowiązku informacyjnego względem kredytobiorcy D. K.

(1), skoro nawet brak jest informacji co do tego, w jaki sposób kurs ten będzie ustalany przez Bank, na podstawie jakich mierników, ani też jak kształtował się on historycznie w okresie miarodajnym. Samo oświadczenie kredytobiorcy, że jest świadomy wahań kursu i wpływu na wysokości rat nie oznacza, że oświadczenie to obejmuje świadomość amplitudy tych wahań, skali wzrostu wysokości rat i salda kredytu, jakie się z tym wiążą. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na to, że w orzecznictwie sądowym za niedozwolone uznaje się takie postanowienia umowy kredytu, w których kwestię ustalania wysokości rat kwoty kredytu i oprocentowania kredytu powiązanego z kursem franka szwajcarskiego bądź innej waluty obcej i odwrotnie pozostawiono nawet niewielkiemu uznaniu banku w sposób niepozwalający konsumentowi z góry przewidzieć, jaką wysokość kwoty kredytu i oprocentowania będzie musiał zwrócić (kwota kredytu) i zapłacić (oprocentowanie), w okresie obowiązywania umowy kredytu. Trafnie wskazuje się w orzecznictwie, że w opisanej wyżej sytuacji konsumenci, na skutek zastosowanych przez bank mechanizmów ustalania kursu kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego, pozostawiających bankowi pełną swobodę, zostali też obciążeni de facto ukrytą prowizją o niesprecyzowanej i zależnej jedynie od woli banku wysokości. Bank poprzez arbitralne wyznaczanie kursu waluty uzyskał prawo do niczym nieskrępowanego decydowania o wysokości zadłużenia konsumentów, którzy z kolei zostali zobowiązani do bezwarunkowego podporządkowania się jego decyzjom. Analizowane postanowienia zapewniają przewagę przedsiębiorcy, niezależnie od tego czy i w jakim stopniu przedsiębiorca ją wykonuje. Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że postanowienia umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 14 lipca 2008 roku nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały - prostym i zrozumiałym językiem. Sąd uznał, że kwestionowane postanowienia umowy § 7 ust. 1 i § 2 ust. 2 nie spełniają tych kryteriów. Postanowienia jednoznaczne są zrozumiałe pod względem gramatycznym i ekonomicznym. Analiza tych postanowień prowadzi Sąd Okręgowy do wniosku, że kredytodawca w sposób niezrozumiały określił metody przeliczania kwoty wypłaconego kredytu jak również przeliczania kwot rat kapitałowo-odsetkowych. Na podstawie treści samych postanowień nie sposób ustalić, w jaki sposób Bank wyliczał wysokość zadłużenia D. K.

(1)oraz kwoty udzielonego kredytu w złotych, Sąd Okręgowy zauważył, że w postanowieniach tych jest mowa jedynie, iż Bank do przeliczeń wysokości rat kapitałowo-odsetkowych spłacanego kredytu stosuje kurs sprzedaży dla waluty obcej. Poza tym w zakresie zasad spłaty kredytu odsyła jedynie do harmonogramu spłaty kredytu, który był zredagowany w CHF, bez wskazania szczegółowego mechanizmu ustalania wysokości rat płatnych w rzeczywistości w PLN. Tak sformułowane postanowienia umowy w ocenie Sądu I instancji są nie tylko nieprecyzyjne i niezrozumiałe (nie wiadomo bowiem w jaki sposób Bank wyliczał kurs, o którym mowa w tych postanowieniach), ale przede wszystkim dają one Bankowi swobodne prawo decydowania o zmianie wysokości kursu w dowolnym czasie, w dowolny sposób i o dowolną wartość. Przy tak ukształtowanej pozycji Banku, kredytobiorca nie był w stanie określić ekonomicznych skutków zaciągniętego zobowiązania. Ponadto Sąd Okręgowy stwierdził, że kwestia ta nie została kredytobiorcy D. K.

(1)w klarowny sposób wyjaśniona na żadnym etapie zawierania umowy. W ten sposób została naruszona równowaga stron stosunku umownego, bowiem Bank samodzielnie mógł wyliczać wysokość zadłużenia kredytobiorcy w oparciu o uprzednio ustalone kursy walut. Zdaniem tego Sądu okoliczność, że kredytobiorcy zaprezentowano pełną ofertę kredytową Banku, w tym ofertę kredytu w złotych, nie zmienia faktu, iż zaoferowany produkt bankowy indeksowany do franka szwajcarskiego zawierał w sobie postanowienia abuzywne, skrajnie niekorzystne dla konsumenta, zaś Bank nie przedstawił w sposób wyczerpujący mechanizmu ustalania kursu waluty przyjętego do obliczania rat kredytu, ani skali ryzyka, z jakim wiązało się zaciągnięcie zobowiązania w CHF. Sąd Okręgowy zważył, że została spełniona kolejna przesłanka uznania postanowień umownych warunkujących wysokość wzajemnych świadczeń od kursu waluty obcej obowiązującego w Banku za abuzywne. W dalszej kolejności Sąd Okręgowy ustalił, czy postanowienia te określały główne świadczenia stron oraz czy zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przez główne świadczenia stron należy rozumieć takie postanowienia umowy, bez których nie doszłoby do jej zawarcia, przy ustaleniu tej kwestii Sąd odwołał się do najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak również do orzecznictwa Sądu Najwyższego: wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 3 października 2019 roku w sprawie C260/18; wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 roku, I CSK 483/18 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 roku, V CSK 382/18. Sąd Okręgowy wskazał, że pozwana zakwestionowała w szczególności postanowienia umowy, które dotyczyły przeliczania wysokości udzielonego kredytu (§2 ust. 2 umowy) jak również rat kapitałowo-odsetkowych w oparciu o kursy walut obowiązujące w powodowym Banku (§ 7 ust. 1 umowy). Sąd stwierdził, iż postanowienia te miały wpływ na wysokość zarówno świadczenia Banku na rzecz kredytobiorcy D. K.

(1), z którym współodpowiedzialność ponosi pozwana, jak również na wysokość poszczególnych rat kapitałowo-odsetkowych uiszczanych przez D. K.

(1)na rzecz kredytodawcy. Sąd ten uznał, że bez tych postanowień strony umowy nie mogłyby spełnić swoich świadczeń głównych z niej wynikających, odnoszą się do podstawowych świadczeń stron i w ten sposób determinują wysokość kapitału wypłaconego konsumentowi jak i wysokość świadczeń D. K.

(1). Sąd Okręgowy przyjął, iż w niniejszej sprawie ziściły się wszystkie przesłanki uznania kwestionowanych postanowień umownych za abuzywne. Przyjmując, że dane postanowienia umowy mają charakter niedozwolony, wówczas zgodnie z przepisami art

§ 1i 2 k.c.

postanowienia te nie wiążą konsumenta, a strony są związane umową w pozostałym zakresie. Ustalając skutki uznania postanowień umownych za abuzywne na uwadze Sąd Okręgowy miał orzecznictwo TSUE: wyrok z 29 kwietnia 2021 roku C-19-20, w którym z jednej strony Trybunał wskazał, że przepisy unijne nie stoją na przeszkodzie, by sąd krajowy usunął jedynie część postanowienia - nieuczciwy element umowy. Dodał jednak, że taki zabieg ma sens wówczas, gdy w ten sposób zrealizowany będzie odstraszający cel dyrektywy i o ile element ten stanowi odrębne zobowiązanie umowne, które może być przedmiotem indywidualnej kontroli pod kątem nieuczciwego charakteru. TSUE przypomniał, że z drugiej jednak strony przepisy unijne stoją na przeszkodzie temu, by sąd krajowy usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku poprzez zmianę jego istoty, czego zbadanie leży po stronie tego sądu. Jednocześnie wskazał, że jeśli sąd krajowy uzna, iż zgodnie z przepisami prawa krajowego utrzymanie w mocy umowy bez zawartych w niej nieuczciwych warunków nie jest możliwe, to postanowienia Dyrektywy 93/13 zasadniczo nie stoją na przeszkodzie stwierdzeniu jej nieważności. Trybunał wskazał nadto, iż w świetle art. 6 ust. 1 wymienionej Dyrektywy możliwe jest zastąpienie przez sąd postanowień abuzywnych przepisami prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym lub mających zastosowanie, jeżeli strony wyrażą na to zgodę, i opiera się w szczególności na tym, że takie przepisy nie mają zawierać nieuczciwych warunków, jednak wskazał również, iż niedopuszczalnym jest wypełnianie luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów prawa krajowego o charakterze ogólnym przewidujących, że skutki wyrażone w treści czynności prawnej są uzupełniane w szczególności przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę. Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, iż art.

§ 2k.c.

wyłącza stosowanie art. 58 § 3 k.c., co uzasadnia stanowisko, że nieuczciwe postanowienia indeksacyjne lub denominacyjne nie powinny być zastępowane innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu cywilnego. Działania sądu w razie stwierdzenia klauzuli abuzywnej mają mieć charakter sankcyjny, co oznacza osiągnięcie swoistego skutku zniechęcającego profesjonalnych kontrahentów, zawierających umowy z konsumentami do przewidywania w umowach z nimi nieuczciwych postanowień umownych. Skutek ten nie mógłby zostać osiągnięty, gdyby umowa mogła zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy przez wprowadzenie do umowy warunków uczciwych. Kontrahent konsumenta niczym by bowiem nie ryzykował, narzucając nieuczciwe poszanowania umowne, skoro mógłby liczyć na to, że sąd uzupełni umowę przez wprowadzenie uczciwych warunków, które powinny być przez niego zaproponować od razu. Po wyeliminowaniu z umowy niedozwolonych klauzul umowa będzie wiązała strony bez nieuczciwych postanowień albo dojdzie do tak istotnego jej zniekształcenia, że nie będzie ona mogła być utrzymana, co Sąd meriti powinien ocenić w konkretnych okolicznościach sprawy. Sąd Okręgowy podkreślił jeszcze, iż świetle wyroku TSUE z dnia 3 października 2019 roku w sprawie C-260/18, w razie sporu o ważność umowy kredytu bankowego z elementem denominacji lub indeksacji do obcej waluty, w której treści znajduje się niedozwolona klauzula konsumencka dotycząca sposobu tej waloryzacji, rozważyć należy dwie możliwości rozstrzygnięcia. Pierwsza, to ustalenie, czy po wyeliminowaniu klauzuli niedozwolonej, zgodnie z przepisami krajowymi, umowa kredytu bankowego może obowiązywać w pozostałym zakresie jako ta właśnie umowa, mająca strony, przedmiot oraz prawa i obowiązki stron, druga zaś możliwość rozstrzygnięcia, to uznanie umowy za nieważną lub w zależności od spełnionych przesłanek unieważnienie zawartej umowy, która bez klauzuli niedozwolonej nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym, zwłaszcza ze względu na brak (odpadnięcie) któregoś z koniecznych składników (essentialia negotii) umowy nazwanej kredytu bankowego. Wskazanie na niedozwolony charakter klauzuli umownej jest uprawnieniem konsumenta, w którego interesy zachowanie takiej klauzuli może godzić. Jednakże w określonych okolicznościach konsument – kredytobiorca (lub następca prawny) może uznać, że jeżeli wyeliminowanie klauzuli niedozwolonej prowadziłoby do stwierdzenia nieważności umowy, to woli on jej utrzymanie i jednocześnie utrzymanie w mocy całej umowy. To konsument decyduje zatem w istocie, które rozwiązanie jest dla niego - w jego ocenie - najkorzystniejsze. Sąd Okręgowy przytoczył, że w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (uchwała SN z 7 maja 2021 roku, III CZP 6/21) wskazuje się, że niedozwolone postanowienie umowne (art.

§ 1

k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną. Dotyczy ona wykładni prawa krajowego, tym niemniej uwzględnia wiążące wskazówki wynikające z Dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 roku Sąd Okręgowy przyjął, że w realiach niniejszej sprawy nie może być mowy o sanowaniu postanowień abuzywnych przez dłużnika rzeczowego – pozwaną A. K., gdyż głównym stanowiskiem zarówno kredytobiorcy (dłużnika osobistego D. K.

(1)– oświadczenie pisemne k. 144) jak i pozwanej, wyraźnie argumentowanym w toku procesu, było stwierdzenie nieważności całej umowy. Sąd uznał za wyrażone wprost stanowisko pozwanej, iż żąda stwierdzenia nieważności umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 14 lipca 2008 roku, co w konsekwencji prowadzi do braku podstaw do dochodzenia roszczeń z tytułu niespłaconych rat przez dłużnika rzeczowego, a tym samym nieskuteczność wszelkich czynności prawnych zrealizowanych przez Bank w oparciu o kwestionowaną umowę, a zmierzających do zaspokojenia roszczeń, w tym, np. złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu lub wezwania do zapłaty zaległych rat. W ocenie Sądu powód nie wykazał istnienia dochodzonego pozwem roszczenia co do zasady. Sąd Okręgowy wskazał, że w sprawie cywilnej przeciwko dłużnikowi osobistemu Banku, D. K.

(1)wydany został nieprawomocny wyroku oddalający powództwo o zapłatę roszczeń z umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 14 lipca 2008 roku W ustnych motywach rozstrzygnięcia Sąd również powołał się na fakt istnienia w spornej umowie klauzul abuzywnych skutkujących jej nieważnością. Dodatkowo Sąd Okręgowy wskazał, iż w niniejszej sprawie zasadność oddalenia powództwa umacnia fakt, że roszczenie wywiedzione przeciwko A. K. oparte jest włącznie na odpowiedzialności rzeczowej dłużnika. Sąd podkreslił, że hipoteka jest prawem akcesoryjnym, co oznacza, że jej istnienie i treść zależą od wierzytelności, którą zabezpiecza. Na akcesoryjność hipoteki wskazują przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w szczególności art. 65 u.k.w.h., art. 79 u.k.w.h., art. 94 u.k.w.h. Wobec uznania całej umowy za nieważną wygasa hipoteka ustanowiona na nieruchomości położonej w S. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie Wydział X Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą nr (...), która stanowi własność pozwanej. Odpada zatem podstawa prawna, na której powód opierał od początku swoje roszczenie skierowane przeciwko pozwanej. Kończąc uzasadnienie oddalenia powództwa w całości, Sąd Okręgowy wskazał, iż wobec uznania, iż umowa stanowiąca podstawę faktyczną pozwu jest nieważna od początku drugorzędne znaczenie mają zarzuty dotyczące skuteczności doręczenia pozwanej wypowiedzenia umowy kredytu nr (...) pismem z dnia 27 lipca 2017 roku Sąd podzielił argumentację strony pozwanej również w tym zakresie. W lipcu 2017 roku, kiedy do A. K. kierowane było oświadczenie Banku o wypowiedzeniu umowy kredytu nr (...) lokale mieszkalne przy ul. (...) w S. i ul. (...) w S. zajmowane były przez osoby trzecie – najemców odpowiednio M. i J. G. oraz (...) M. J.. W tym czasie A. K. zamieszkiwała w lokalu położonym w S. przy ul. (...). Przywołując brzmienie art. 61 k.c., Sąd Okręgowy wskazała, że w sprawie składania oświadczeń woli kodeks cywilny opowiedział się za teorią doręczenia, według której dla przyjęcia, że oświadczenie woli zostało złożone innej osobie, właściwa jest chwila dojścia treści tego oświadczenia do wiadomości tej osoby, a w wypadku oświadczeń woli składanych publicznie - chwila ich publicznego złożenia. Ze względu na interes i bezpieczeństwo obrotu oraz ułatwienia dowodowe domniemywa się, że adresat zapoznał się z treścią oświadczenia, gdy doszło ono do niego w taki sposób, że powzięcie o nim wiadomości stało się możliwe (domniemanie prawne). Art. 61 nie wymaga, aby adresat faktycznie zapoznał się z jego treścią; decydujący charakter ma sama możliwość zapoznania się. Na składającym oświadczenie spoczywa jednak ciężar dowodu, że doszło ono do adresata w sposób umożliwiający mu - według zasad doświadczenia życiowego - zapoznanie się z jego treścią (art. 6). Dalej Sąd Okręgowy powołała się na art. 25 k.c. i przyjął, że adres zameldowania nie ma przesądzającego znaczenia. W świetle dowodów w ocenie tego Sądu bezsprzecznie wynika, że pozwana w lipcu 2017 roku nie mieszkała pod żadnym z adresów, na który powódka kierowała oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu zabezpieczonego hipoteką na nieruchomości stanowiącej aktualnie własność pozwanej. Sąd uznał, że nie było realnej możliwości, aby pozwana zapoznała się z treścią korespondencji kierowanej przez powodowy Bank w tym przedmiocie. W przypadku zakwestionowania skuteczności doręczenia pisma i co istotne przedłożenia przez stronę pozwaną obiektywnych dowodów na to, że korespondencji podjąć faktycznie nie mogła, fikcja doręczenia z art. 139 k.p.c. zostaje wyłączona. Art. 139 § 1 k.p.c. ma bowiem charakter domniemania wzruszalnego, które w niniejszym stanie faktycznym skutecznie zostało obalone przez pozwaną. Konkludując, Sąd Okręgowy nie przyjął fikcji doręczenia i możliwości zapoznania się przez pozwaną z treścią pisma Banku nadanego 20 lipca 2017 roku. Skutkiem tego Sąd przyjął, że nie doszło ani do wezwania pozwanej do zapłaty ani do wypowiedzenia umowy, jak też nie było przesłanek do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego, stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 roku Nr 72, poz. 665 z późn. zm.). W tych okolicznościach poza nieważnością umowy odrębną, samoistną przyczyną oddalenia powództwa o zapłatę roszczenia dochodzonego w niniejszej sprawie Sąd uczynił również brak wymagalności dochodzonego roszczenia. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności na dokumentach zawartych w aktach niniejszej sprawy, a także zeznaniach świadków oraz przesłuchaniu pozwanej A. K.. Żadna ze stron nie kwestionowała dowodów z dokumentów co do ich treści. Strony co najwyżej wywodziły z nich odmienne skutki prawne. Sąd Okręgowy nie dopatrzył się okoliczności, które podważałby wiarygodność dowodów z dokumentów. W ocenie tego Sądu, nie budzą one żadnych zastrzeżeń. Sąd ocenił te dowody jako wiarygodne, jednak w różnym zakresie przyczyniły się one do dokonanych ustaleń, charakteryzował je różny stopień przydatności, a ponadto dokumenty te nie zawsze wykazywały twierdzenia podnoszone przez strony. Osobowe źródła dowodowe przy konstruowaniu stanu faktycznego Sąd meriti ograniczył jedynie do zeznań świadka D. K.

(1)i K. G.. Zeznania świadków J. C. i K. M. po ich odebraniu okazały się nieprzydatne dla końcowego rozstrzygnięcia. Świadkowie J. C. i K. M. zeznawali jedynie na okoliczność procedur bankowych obowiązujących u powoda i zasad udzielania kredytów walutowych, stosowanych zabezpieczeń Banku. Obaj nie mieli jednak bezpośredniego kontaktu z D. K.

(1)i nie posiadali wiedzy, w jaki sposób przebiegał proces udzielania kredytu temu klientowi i jakie konkretnie informacje konsumentowi zostały przekazane. Sąd Okręgowy zauważył, że są to pracownicy instytucji będącej stroną postępowania, a zatem aktualizuje się potencjalny interes w wygranej pozwanego Banku, co skłoniło Sąd do ostrożnej oceny tego dowodu. Podobnie Sąd Okręgowy ocenił zeznania świadka K. G.. Świadek ten również nie kojarzył osoby D. K.

(1)i nie znał szczegółów zawierania umowy z tym klientem. Zeznawał ogólnie na temat procedury udzielania kredytu hipotecznego w (...) Banku S.A. Sąd podał, że skorzystał z zeznań tego świadka jedynie posiłkowo, ustalając, czy była potencjalna możliwość negocjowania warunków umowy kredytowej, w tym wartości stosowanych w umowie kursów waluty obcej. Sąd wyjaśnił, że ograniczył przesłuchanie wyżej wymienionych świadków i pominął część pytań strony pozwanej. Skoro świadkowie nie kojarzyli osoby D. K.

(1)i nie pamiętali szczegółów czynności dokonywanych z tym konkretnym klientem bezzasadne było kierowanie do tych osób kilkudziesięciu szczegółowych pytań strony pozwanej. Sąd Okręgowy podkreślił, że niniejsze postępowanie toczyło się przez 4 lata i z uwagi na ekonomikę procesową należało dążyć do koncentracji materiału dowodowego. Odnośnie warunków i okoliczności podpisania kwestionowanej umowy (czyli kwestii istotnych w realiach rozpoznawanej sprawy) najlepiej zorientowane mogą być strony tego stosunku prawnego, a zwłaszcza kredytobiorca. W tym zakresie fundamentalne znaczenie Sąd Okręgowy przypisał zeznaniom świadka D. K.

(1). Sąd dał wiarę zeznaniom tego świadka w całości. D. K.

(1)w sposób szczegółowy, wyczerpujący i spójny przedstawił okoliczności zawarcia umowy z powodowym Bankiem. Wspomniana szczegółowość utwierdziła ten Sąd w przekonaniu co do wiarygodności przedstawionych w przebiegu przesłuchania informacji. Bank nie przedstawił dowodów przeciwnych świadczących o tym, aby zeznania świadka D. K.

(1)należało uznać za niewiarygodne. Stąd Sąd Okręgowy przyznał tym zeznaniom istotny walor dowodowy. Sąd Okręgowy zeznania pozwanej również ocenił jako posiłkowe. A. K. występowania w niniejszej sprawie jako dłużnik rzeczowy. Nie brała udziału w zawieraniu umowy stanowiącej podstawę faktyczną żądania pozwu i nie miała wiedzy, co do tego w jaki sposób powódka zaprezentowała dłużnikowi osobistemu ofertę kredytu oraz w jakim zakresie pouczyła konsumenta o związanym z umową ryzyku. Jednocześnie pozwana miała wiedzę od dłużnika osobistego, co do świadomości przyjmowanej na siebie sporną umową odpowiedzialności, a raczej braku pełnej świadomości konsekwencji. Dodatkowo A. K. zeznawała na okoliczności dotyczące przepływu korespondencji między stronami, w tym doręczenia wypowiedzenia umowy. Cała treść zeznań pozwanej była spójna z relacją podawaną przez dłużnika osobistego powoda D. K.

(1). Nadto korespondowała z dowodami z dokumentów. Wobec powyższego Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do odmowy wiarygodności zeznaniom pozwanej. Sąd Okręgowy pominął dowód z opinii biegłego sądowego, uznając, iż przeprowadzenie tego dowodu jest nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem ocena ważności umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 14 lipca 2008 roku lub abuzywności jej postanowień, to ocena prawna leżąca wyłącznie w gestii Sądu. Wobec oddalenia powództwa w całości wobec pozwanej uchyleniu podlegał wydany w sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (art. 496 k.p.c.). Orzeczenie o kosztach procesu oparto na podstawie art. 98 k.p.c. i 108 § 1 k.p.c. Skoro powód przegrał proces w całości, Sąd Okręgowy w całości obciążył Bank (...) S.A. kosztami procesu strony pozwanej. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi powód zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie: a) art. 232 zd. pierwsze k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 6 k.c. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz dokonanie sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, pozbawionej wszechstronnego i obiektywnego rozważenia całości materiału dowodowego i wyciągnięcie na tej wadliwej podstawie bezpodstawnych i niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym wniosków leżących u podstaw wyroku, w szczególności przez: a. bezpodstawne przyjęcie, że Bank mógł dowolnie kredować kurs CHF publikowany w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku (...) S.A. (dalej: „TKWO") , podczas gdy: i. Bank przez cały okres obowiązywania Umowy stosował kursy rynkowe, co znajduje potwierdzenie chociażby w opinii biegłego sądowego wydanej w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie, I Wydział Cywilny; ii. powód w okresie wykonywania Umowy stosował jeden z najniższych spreadów spośród banków komercyjnych, z całą pewnością kursy publikowane w TKWO nie odbiegały od kursów stosowanych przez inne banki konkurencyjne, działające na tożsamym rynku; (...). kurs CHF publikowany w TKWO Banku (...) S.A. nie odbiegał od kursu średniego NBP; iv. kursy walut w TKWO Banku ustalane są w oparciu o dane pozyskane z serwisów zewnętrznych, niezależnych od Banku, tj. w oparciu o uzyskane informacje o kursie danej waluty z serwisów informacyjnych takich jak Thomson Reuters Spot Matching czy Bloomberg, w których podawane są informacje na temat kwotowań dla transakcji wymiany walutowej; v. Bank nie mógł ustalać kursów w sposób dowolny, albowiem TKWO znajdowała zastosowanie do obsługi wszystkich transakcji walutowych; vi. kursy publikowane w TKWO nie odbiegały od kursów CHF stosowanych przez inne banki komercyjne, prowadzące działalność konkurencyjną, działające na tożsamym rynku; vii. Bank (...) S.A. posiadał i posiada status Dealera Rynku Pieniężnego i na podstawie kwotowań kursów walut publikowanych w (...) Banku (...) S.A. ustalany był kurs średni Narodowego Banku Polskiego, a nadto, zgodnie z aktualnym brzmieniem uchwały (...) Zarządu Narodowego Banku Polskiego kursy NBP wyliczane są na podstawie kursu rynkowego oraz serwisów informacyjnych Thomson Reuters i Bloomberg - czyli analogicznie jak w Banku (...) S.A.; viii. kredytobiorca D. K.

(1)został poinformowany o sposobie ustalania kursów walut, a zapisy dotyczące metodologii tworzenia TKWO znalazły odzwierciedlenie w treści samej umowy (zob. Regulamin w wersji R99); ix. metodologia ustalania kursu średniego przez Narodowy Bank Polski jest analogiczna do metodologii stosowanej przez Bank przy ustalaniu kursów CHF publikowanych w TKWO; x. zapis § 8 ust. 3 Regulaminu w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2011 roku przewiduje formalne ograniczenie - możliwe odchylenie o wartości nie wyższej niż 10 % od kursu rynkowego (zob. Regulamin w wersji R99); b. bezpodstawne przyjęcie, że postanowienia umowy dotyczące indeksacji nie zostały indywidualnie uzgodnione z Kredytobiorcą i nie miał on rzeczywistego wpływu na te postanowienia oraz pominięcie w tym zakresie, że: (

i)kredytobiorca sam we wniosku kredytowym zaznaczył walutę CHF; (
ii)kredytobiorcy zaproponowano ofertę kredytu złotowego, co znajduje potwierdzenie w Informacji o Ryzyku Kursowym i „Parametrach wejściowych symulacji", a tym samym możliwe było zawarcie umowy bez spornych postanowień; ( (...)) strony indywidualnie uzgodniły treść harmonogramu spłat, stanowiącego załącznik do umowy, w którym wskazana była wysokość kwoty kredytu i wysokość rat wyrażona w walucie CHF - rzeczywisty wpływ kredytobiorcy wyrażał się w szczególności w wyborze dnia uruchomienia kredytu, co wynikało z § 3 ust. 4 Umowy; (
iv)kredytobiorca od momentu zawarcia umowy miał możliwość dokonywania spłat kredytu bezpośrednio w CHF, co wynikało wprost z § 8 ust. 4 Regulaminu (R22); c. bezpodstawne przyjęcie, że nie wyjaśniono kredytobiorcy, jakie skutki dla wysokości jego zobowiązania ma wzrost kursu waluty CHF, w sytuacji, gdy Powód dopełnił wszelkich obowiązków informacyjnych w zakresie ryzyka zmian kursów walut oraz jego wpływie na wykonywanie umowy, a w szczególności: (
i)informacje o ryzyku kursowym były kredytobiorcy przekazywane dwutorowo:  w formie pisemnej m.in. w Informacji o Ryzyku Kursowym oraz w parametrach wejściowych symulacji, w których Kredytobiorcy zaprezentowano przykład wpływu wahań kursowych i zmiennej stopy procentowej na wysokość raty kredytu, informując go o wpływie wahań kursowych zarówno na wysokość salda zadłużenia, jak i rat kredytu;  w formie rozmowy z pracownikiem Banku, podczas których Kredytobiorcy zaprezentowano symulacje poziomu rat kredytu oraz poziomu kursów z poprzednich lat, jak również udzielano mu informacji na temat Tabeli Kursów Walut Obcych Banku i spreadu - a były to informacje wyczerpujące; (
ii)w dacie zawarcia umowy nie obowiązywał żaden bezwzględnie obowiązujący przepis prawa, który nakładałby na Bank obowiązki informacyjne w tym zakresie; ( (...)) kredytobiorca D. K.

(1)potwierdził, że przed kredytem spornym w niniejszej sprawie posiadał wcześniej inny kredyt w CHF w powodowym Banku (zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 19 lutego 2019 roku: 47:20-47:33 - „tym bardziej, że w tym Banku miałem już inny kredyt - też spłacałem (...) też frankowy"), co potwierdza, że świadek posiadał ponadprzeciętną wiedzę w zakresie wykonywania tego typu umów; d. braku wszechstronnej i szczegółowej oceny dowodów z dokumentów załączonych do akt sprawy, podczas gdy dowody miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ dowodziły m.in. walutowego charakteru kredytu udzielonego Kredytobiorcy, a także, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do spełnienia przesłanki braku zgodności z dobrymi obyczajami ani przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez sąd pierwszej instancji, że postanowienia dotyczące indeksacji nie wiążą Kredytobiorcy, a strony są związane umową w pozostałym zakresie; b) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez uznanie za wiarygodne w całości zeznań świadka D. K.

(1)(Kredytobiorcy) i oparcie na nich ustaleń faktycznych w zakresie, w jakim były one niewiarygodne i sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz były sprzeczne z zeznaniami świadka K. G., dokumentacją kredytową i innymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie, tj. w zakresie w jakim świadek na rozprawie w dniu 9 czerwca 2021 roku zeznał, że: a. nie pamięta, jaki kredyt zaciągnął, a pojęcia indeksacji i denominacji niewiele mu mówią (zapis dźwiękowy rozprawy - 35:00-35:16 - „nie pamiętam. Niewiele mi mówią te pojęcia indeksacja i denominacja"), co jawi się jako niewiarygodne w świetle toczącego się procesu sądowego oraz precyzyjnego oznaczenia nazwy kredytu w umowie kredytowej i regulaminie kredytowania; b. kredyt w CHF był jedynym, jaki świadek rzekomo mógł zaciągnąć, ponieważ nie posiadał zdolności do zaciągnięcia kredytu w PLN (zapis dźwiękowy rozprawy - 35:39-36:00 - na pytanie Sądu: „to jak się stało, że [kredyt - dopisek aut. pisma] miał odniesienie do franka szwajcarskiego?" świadek zeznał: „to była jedyna możliwość żebym w ogóle dostał kredyt mimo moich stosunkowo wysokich dochodów"), co pozostaje w sprzeczności z dokumentem parametry wejściowe symulacji z dnia 4 lipca 2008 roku, stanowiącym dowód nr 12 załączony do pisma procesowego powoda z dnia 13 sierpnia 2018 roku (dokument potwierdza, że świadek posiadał zdolność do zaciągnięcia kredytu zarówno w PLN, EUR, USD, jak i CHF); c. kredytobiorca nie został poinformowany o ryzyku kursowym: 44:00-44:22 - na pytanie Sądu Jeżeli były, to kto Panu udzielał tych informacji odnośnie ryzyk walutowych związanych z zaciągnięciem właśnie tego rodzaju kredytu?" świadek zeznał: „tak naprawdę wysoki Sądzie to nikt, bo z pośrednikiem to tylko tyle, co rozmawiałem, że nie dostanę w złotówkach, tylko we frankach", co pozostaje w sprzeczności z dokumentem „Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej" (podpisanym przez świadka), datowanym na dzień 9 czerwca 2008 roku, tj. na dzień złożenia wniosku kredytowego (stanowiącym dowód nr 13 załączony do pisma procesowego powoda z dnia 13 sierpnia 2018 roku) oraz pozostaje w sprzeczności z zeznaniami świadka K. G., która potwierdziła fakt informowania klientów banku zaciągających tego typu kredyty o ryzyku kursowym (zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku: 43:26-43:56 „To była informacja pośrednio na symulacji, przekazywana ustnie przez pracowników, ale też był oddzielny dokument (nie pamiętam dokładnie nazwy tego dokumentu), w którym właśnie było wskazanie o tym jakie ryzyka wiążą się z ubieganiem się o kredyt związany właśnie z ryzykiem kursowym") oraz fakt okazywania Klientom historycznych kwotowań kursu CHF oraz stawki referencyjnej LIBOR 3M (CHF) (zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku: 43:56-44:22: „Tak. To na pewno. Wizualnie pamiętam, że to był format A4, więc pamiętam, że ten zakres był dosyć duży, ale dokładnie jaką liczbę lat wstecz przedstawiał nie pamiętam"); co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ doprowadziło sąd pierwszej instancji do nieprawidłowych ustaleń faktycznych opisanych poniżej, które doprowadziły sąd pierwszej instancji przekonania o abuzywności spornych postanowień, a między innymi w oparciu o zarzut abuzywności, sąd pierwszej instancji stwierdził bezpodstawne wzbogacenie po stronie kredytobiorcy i zasądził zwrot rzekomo nienależnych świadczeń na rzecz powoda;

c)art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak nadania właściwego znaczenia zgłoszonemu przez Bank dowodowi z zeznań świadka K. G. poprzez uznanie, że zeznania świadka zostały wykorzystane przy dokonywaniu ustaleń faktycznych „jedynie posiłkowo", podczas gdy świadek K. G. wyczerpująco opisała proces udzielania kredytu indeksowanego do CHF (zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku: 00:37:58-00:40:21), zawierający obowiązkowe elementy (m.in. informacja o ryzyku, przedstawienie oferty kredytu złotowego), których spełnianie Bank weryfikował, kontrolując swoich pracowników oraz przedstawicieli, który to proces został szczegółowo opisany, a jego przebieg znajduje potwierdzenie w dokumentacji kredytowej załączonej do akt sprawy, albowiem świadek potwierdziła w szczególności: ■ fakt istnienia możliwości negocjowania postanowień umów: zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku: 41:47-42:17 - „Cały czas taka możliwość była i jest, nawet już po podpisaniu umowy kredytowej, więc ona nie wygasa w momencie decyzji. Jeśli chodzi o zakres, nigdy nie było w wewnętrznych naszych procedurach czy też instrukcjach jakiegoś jasnego zapisu, że jakieś parametry umowy nie mogą podlegać negocjacji, więc klient jeżeli był zainteresowany, to mógł złożyć wniosek w dowolnym zakresie" (zob. również: wniosek kredytowy - rubryka „inne"); ■ fakt informowania Klientów o ryzyku kursowym: zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku: 43:26-43:56 - „To była informacja pośrednio na symulacji, przekazywana ustnie przez pracowników, ale też był oddzielny dokument (nie pamiętam dokładnie nazwy tego dokumentu), w którym właśnie było wskazanie o tym, jakie ryzyka wiążą się z ubieganiem się o kredyt związany właśnie z ryzykiem kursowym"; ■ fakt okazywania Klientom historycznych kwotowań kursu CHF oraz stawki referencyjnej LIBOR 3M (CHF): zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku: 43:56-44:22 -„Tak. To na pewno. Wizualnie pamiętam, że to był format A4, więc pamiętam, że ten zakres był dosyć duży, ale dokładnie, jaką liczbę lat wstecz przedstawiał nie pamiętam"; ■ fakt informowania klientów o tym, że w umowie kredytowej znajdą zastosowanie kursy publikowane w Tabeli Banku: 44:24-44:55 - na pytanie pełnomocnika pozwanego dotyczące tego, czy klientom udzielano takich informacji: „Tak. Jak najbardziej."; tymczasem pozwany nie wykazał w żaden sposób, że w przypadku spornego kredytu miały miejsce jakiekolwiek odstępstwa od tej procedury, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ doprowadziło sąd pierwszej instancji do nieprawidłowych ustaleń faktycznych opisanych powyżej, które doprowadziły sąd pierwszej instancji przekonania o abuzywności spornych postanowień, a między innymi w oparciu o zarzut abuzywności Sąd stwierdził nieważność umowy;
d)art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieprawidłową ocenę zeznań świadka J. C. i stwierdzenie, że nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podczas gdy, jak przekonująco zeznał świadek: ■ kredyt indeksowany do CHF ma charakter walutowy; (zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku - 09:21-09:52: „Kredyty indeksowane są oczywiście kredytami walutowymi (...) i taka jest też ich ewidencja, jak każdego innego kredytu walutowego. Czyli w szczególności kapitał tego kredytu, odsetki od tego kredytu czy inne związane z nim rzeczy jak rezerwy celowe księgowane są na kontach walutowych") (zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku -10:33-10:42:-„Jeżeli chodzi o sprawozdanie, to kredyty indeksowane do CHF są też prezentowane tak jak wszystkie inne kredyty walutowe") (zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku - 11:50-12:41: „My przez te kilkanaście lat mieliśmy oczywiście wielu audytorów, tzn. dokładnie były trzy firmy audytorskie, audytorów podpisujących sprawozdanie było też na pewno powyżej trzech, a osób, które sprawdzają księgi, sprawdzają sprawozdanie jest oczywiście więcej. Te ekipy zmieniały się co roku. Nigdy ze strony biegłego rewidenta nie było jakichkolwiek uwag co do sposobu prezentacji tych kredytów w sprawozdaniu. Podobnie ze strony nadzoru bankowego mieliśmy wiele kontroli takich kompleksowych i ze strony nadzoru też nigdy nie było jakichkolwiek uwag co do sposobu ewidencji czy prezentacji w sprawozdaniach") ■ Bank musiał rzeczywiście pozyskiwać CHF celem sfinansowania akcji kredytowej w CHF, (zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku - 21:30-22:38: „Żaden zarząd rozsądny ani Komisja Nadzoru Finansowego (w przypadku nadzoru polskiego ani europejska) nie może sobie pozwolić na to, żeby Bank na tego typu ryzyka -niezależnie w którą stronę był narażony. I w związku z tym musimy się przed tymi ryzykami zabezpieczać. Zabezpieczamy się poprzez transakcje na rynku międzybankowym, głównie poprzez transakcje typu Cl RS plus sprzedaż franków. Są to transakcje, które zabezpieczają Bank przed jednym i drugim rodzajem ryzyka specyficznym dla CHF, tzn. dla kredytu walutowego." (...) „Jest to przede wszystkim przymus ekonomiczny. Gdybyśmy się nie zabezpieczyli, oznaczałoby to dla nas ryzyko straty, ale też jest oczywiście przymus prawny. Są regulacje nadzoru bankowego, które nakazują Bankowi się przed tymi ryzykami zabezpieczyć."); (zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 18 czerwca 2019 roku - 23:54-24:11: „Tak. Bank po pierwsze posiadał franki, bo transakcja CIRS oznacza przelew na nasz rachunek (...) i musi posiadać w każdym momencie zobowiązanie w tej walucie."); co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ doprowadziło sąd pierwszej instancji do nieprawidłowych ustaleń faktycznych opisanych powyżej, które doprowadziły sąd pierwszej instancji przekonania o abuzywności spornych postanowień, podczas gdy świadek potwierdził, że nie doszło do spełnienia przesłanki braku zgodności z dobrymi obyczajami (przyjęcie kursu kupna/sprzedaży wynikało ze sposobu finansowania kredytu kredytobiorcy i jego walutowego charakteru), a także nie doszło do spełnienia przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta (wprowadzenie spornych klauzul do umowy wiązało się z poprawieniem interesu kredytobiorcy);
e)art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieprawidłową ocenę zeznań świadka K. M. i stwierdzenie, że nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podczas gdy, jak przekonująco zeznał świadek, kredyt indeksowany do CHF ma charakter walutowy, Bank musiał rzeczywiście pozyskiwać CHF celem sfinansowania akcji kredytowej w CHF, a kursy CHF publikowane w TKWO miały charakter rynkowy, co miało wpływ na rozstrzygnięcie ponieważ doprowadziło sąd pierwszej instancji do nieprawidłowych ustaleń faktycznych opisanych powyżej, które doprowadziły sąd pierwszej instancji do przekonania o abuzywności spornych postanowień, podczas gdy świadek potwierdził, że nie doszło do spełnienia przesłanki braku zgodności z dobrymi obyczajami (Bank nie tylko nie ustalał kursów dowolnie, ale przede wszystkim nie mógł ustalać kursów dowolnie, a ponadto przyjęcie kursu sprzedaży wynikało ze sposobu finansowania kredytu Kredytobiorcy i jego walutowego charakteru), a także nie doszło do spełnienia przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta (Bank musiał publikować i publikował zawsze rynkowy kurs, wprowadzenie spornych klauzul do Umowy wiązało się z poprawieniem interesu Kredytobiorcy);
f)art. 235 2 § 1 pkt 1-6 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w związku z 243 2 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z dokumentów w postaci obwieszczenia o licytacji nieruchomości z dnia 31 lipca 2017 roku oraz zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z dnia 26 czerwca 2018 roku, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że wypowiedzenie umowy nie zostało skutecznie doręczone kredytobiorcy i pozwanemu, w sytuacji, gdy:  korespondencja skierowana do pozwanego została wysłana na dwa adresy, które potwierdzone zostały przez Komornika Sądowego, który prowadził wówczas przeciwko pozwanego postępowanie egzekucyjne, a o fakcie prowadzonej egzekucji Pozwany był, jako wierzyciel hipoteczny, informowany przy każdej czynności egzekucyjnej;  dłużnik osobisty - D. K.

(1)- prowadził działalność gospodarczą pod adresem, na który zostało skierowane wypowiedzenie umowy co najmniej w okresie od dnia 18 września 2015 roku do dnia 3 kwietnia 2020 roku, a dłużniczka rzeczowa - A. K. -w okresie od dnia 3 lipca 2009 roku do dnia 12 kwietnia 2016 roku (dłużnicy wskazali adres przy ul. (...) w S. jako adres do doręczeń dla prowadzonej działalności gospodarczej);  świadek D. K.

(1)na rozprawie w dniu 9 czerwca 2021 roku wskazał: ■ 01:11:44-01:12:15 - „z tego, co pamiętam, w umowie kredytu jako adres zamieszkania wskazałem (...) (...) Tam byłem zameldowany i tam mieszkałem"; ■ 01:13:13-01:13:21 - na pytanie Sądu „Czy Pan informował Bank o zmianie miejsca zamieszkania?", świadek odpowiedział: „Nie pamiętam, żebym oficjalnie składał jakieś pisma"; g) art. 227 k.p.c. w związku z art. 232 zd. pierwsze k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 235

(2)§ 1 pkt 2 k.p.c. polegające na bezpodstawnym pominięciu postanowieniem z dnia 13 grudnia 2021 roku wniosku powoda o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów i bankowości, albowiem dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz z uwagi na fakt, iż ustalenie wskazanych w tezie dowodowej okoliczności wymagało wiadomości specjalnych, w tym w szczególności dla ustalenia rynkowego charakteru kursu CHF w TKWO Banku oraz braku arbitralności przy ustalaniu kursu CHF, metod ustalania kursu CHF w stosunku do PLN przez Bank czy ryzyka związanego z wahaniami kursu CHF i wpływu tej okoliczności na wysokość salda kredytu, a także istnienia i wysokości zobowiązania Kredytobiorcy; h) naruszenie art. 243 2 k.p.c. w związku z art. 235 2 § 1 pkt 1-6 k.p.c. i art. 235 2 § 2 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. w związku z art. 327 1 § 1 ust. 1 k.p.c. poprzez pominięcie i brak szczegółowego odniesienia się w uzasadnieniu do szeregu dowodów załączonych do pozwu i pisma procesowego powoda z dnia 13 sierpnia 2018 roku, w szczególności dowodu z następujących dokumentów: ■ Regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. - zaktualizowany w związku z ustawą antyspreadową - R99; ■ Cennik Kredyt Hipoteczny/ Pożyczka Hipoteczna - obowiązujący od dnia 28 kwietnia 2008 roku oraz Cennik Kredyt Hipoteczny/Pożyczka Hipoteczna - obowiązujący od dnia 1 czerwca 2009 roku; ■ pełnomocnictwo stanowiące załącznik nr 3 do umowy; wniosek kredytowy nr (...) z dnia 9 czerwca 2008 roku; ■ „Podejmowanie decyzji (...)" z dnia 4 lipca 2008 roku wraz z Opinią Departamentu Obsługi Produktów Bankowości Hipotecznej; ■ „Wstępna ocena zdolności kredytowej" z dnia 4 lipca 2008 roku; ■ „Parametry wejściowe symulacji" z dnia 4 lipca 2008 roku; ■ Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej (podpisana przez kredytobiorcę); ■ zestawienie transakcji z rachunku kredytowego Kredytobiorcy w CHF; ■ przykładowe wyciągi łączone z konta Kredytobiorcy; ■ zaświadczenia o wysokości spłat odsetek od kredytu hipotecznego; ■ „Wypowiedzenie umowy kredytu" z dnia 3 lipca 2017 roku - wysłane do kredytobiorcy; ■ „Wyciąg z Ksiąg Bankowych Banku (...) S.A. w W." z dnia 24 października 2017 roku - oryginał; ■ Artykuł dotyczący upadku (...) opublikowany pod adresem internetowym: (...) ■ Artykuł dotyczący zniesienia minimalnego kursu wymiany franka szwajcarskiego opublikowany pod adresem internetowym: ■ (...) ■ Informacja w zakresie skutków projektu ustawy o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i umów pożyczki. Wpływ na instytucje kredytowe, Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, Warszawa 2016); ■ „Raport UOKiK dotyczący spreadów", wrzesień 2009; ■ „Biała księga kredytów frankowych w Polsce" opracowana przez Związek Banków Polskich w marcu 2015 roku; ■ Komunikat KP PiS dotyczący zalecenia Komisji Nadzoru Bankowego - dokument zawarty na stronie: (...) ■ Opinia na temat sposobu ustalania rynkowego kursu walutowego prof. dr hab. K. J.; ■ Opinia prywatna firmy (...) „Ekspertyza dotycząca walutowych kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF/PLN"; ■ „Ocena wpływu na sytuację sektora bankowego i polskiej gospodarki propozycji przewalutowania kredytów mieszkaniowych udzielonych w CHF na PLN według kursu z dnia udzielenia kredytu", Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, Warszawa 2013; ■ Przykładowe zestawienie kursów walut w różnych bankach w okresie 2008 - 2014, w tym NBP; ■ Raport Banku (...) S.A. za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2013 roku; ■ Opinia i Raport Niezależnego Biegłego Rewidenta za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2013 roku; ■ Raport Banku (...) S.A. za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2014 roku; ■ Opinia i Raport Niezależnego Biegłego Rewidenta za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2014 roku; ■ Wydruki ze strony NBP z listą podmiotów pełniących funkcję Dealera Rynku Pieniężnego w latach 2009-2016; ■ Opinia biegłego sądowego Sądu Okręgowego w Warszawie z zakresu bankowości i finansów z dnia 30 maja 2016 roku, złożona w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie, sygn. akt I C 3561/15 - poddana anonimizacji; ■ Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2015 roku, sygn. IV CSK 362/14 wraz z uzasadnieniem (informacyjnie); ■ Stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego / Biura Studiów i Analiz SN z dnia 6 września 2016 roku; ■ Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie, Wydział I Cywilny, sygn. akt I C 2274/14 z dnia 7 marca 2016 roku - poddany anonimizacji (informacyjnie); ■ Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, Wydział XXIV Cywilny, sygn. akt XXIV 837/14 z dnia 9 listopada 2015 roku - poddany anonimizacji (informacyjnie); ■ Opinia prawna prof. UW dr hab. M. K. w sprawie konsekwencji uznania za niedozwolone postanowień umów kredytowych, przewidujących zastosowanie kursu kupna CHF z tabeli banku do przeliczenia wypłaconego kredytobiorcy kapitału kredytu oraz kursu sprzedaży CHF z tabeli banku do przeliczenia dokonywanych przez kredytobiorcę spłat kredytu; ■ Przykładowe dwie zanonimizowane umowy kredytu z 2006 roku; ■ Publikacje prasowe: Gazeta(...) z dnia 23 listopada 2007 roku - art. „Kredyty hipoteczne - ranking" -wycinek prasowy; Dziennik (...) z dnia 22 listopada 2007 roku - art. „Liczy się nie tylko oprocentowanie" - wycinek prasowy; Dziennik (...) Dodatek z dnia 19 listopada 2007 roku - art. „Kredytowe chwyty wyczerpane" - wycinek prasowy; Gazeta (...) z dnia 13 lipca 2007 roku - art. „Oferta kredytów mieszkaniowych" - wycinek prasowy; Dziennik (...) Dodatek II z dnia 16 maja 2008 roku - art. „Warto uważnie rozejrzeć się za promocjami" - wycinek prasowy; ■ Rekomendacja U dotycząca dobrych praktyk w zakresie bancassurance; ■ Opinia Centrum Studiów (...) z dnia 16 grudnia 2014 roku; które to dowody miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ dowodziły m.in. walutowego charakteru kredytu udzielonego Kredytobiorcy, a także, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do spełnienia przesłanki braku zgodności z dobrymi obyczajami ani przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez sąd pierwszej instancji, że umowa w skutek abuzywności niektórych jej postanowień powinna zostać uznana za nieważną, naruszenie to miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ oparcie się na wyżej wymienionych dowodach przekładałoby się na ocenę, że sporne klauzule nie są abuzywne; II. naruszeniu przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a. art.

§ 1

w związku z art.

§ 3k.c.

przez błędną wykładnię art.

§ 1k.c.

i niezastosowanie art.

§ 3

k.c., a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że sporne klauzule nie były negocjowane, podczas gdy kredytobiorca miał rzeczywisty wpływ na te postanowienia, w rozumieniu art.

§ 3k.c.; b.

art.

§ 1k.c. poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że sporne postanowienia, spełniają przesłanki abuzywności, w szczególności, że są

(1)sprzeczne z dobrymi obyczajami i

(2)rażąco naruszają interes konsumenta, podczas gdy stosowane przez Bank kursy walut w TKWO miały każdorazowo charakter rynkowy i były oparte o parametry niezależne od Banku (kurs na rynku międzybankowym), w związku z czym interes kredytobiorcy nie został naruszony wskutek zawarcia w umowie klauzul indeksacyjnych, a nawet wręcz przeciwnie - kredytobiorca otrzymał kredyt na korzystnych zasadach, zgodnie ze swoim wnioskiem; c. art.

§ 2k.c.

poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że w związku z rzekomą abuzywnością spornych postanowień, istnieje podstawa do wyeliminowania całości indeksacji kursem waluty obcej z umowy, podczas gdy nawet w przypadku stwierdzenia abuzywności normy odsyłającej do kursów z TKWO powodowego Banku, umowa zachowuje charakter umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, która podlega dalszej interpretacji z uwzględnieniem jej częściowej bezskuteczności; d. art. 65 k.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że, po ewentualnym stwierdzeniu rzekomej abuzywności spornych klauzul umowa jest nieważna, a kwestia ujętej w nim indeksacji w nim nie została w ogóle uregulowana, oraz, że w dacie zawierania umowy brak było przepisu dyspozytywnego możliwego do zastosowania w miejsce zakwestionowanej klauzuli, podczas gdy okoliczności, w których złożone zostały oświadczenia woli stron, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje pozwalają na wykonanie Umowy również po usunięciu z niej odwołań do TKWO Banku - zobowiązanie (saldo kredytu) powinno zostać bowiem przeliczone po aktualnym na dzień uruchomienia kredytu, rynkowym kursie kupna CHF (takim jak konkretny kurs wskazany w TKWO na daną historyczną datę), a raty powinny zostać każdorazowo wyliczone w oparciu o aktualny na dzień płatności raty, rynkowy kurs sprzedaży CHF; e. art. 56 k.c. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy art. 56 k.c. stanowi właściwy przepis dyspozytywny, przewidujący, że czynność prawna wywołuje skutki w niej wyrażone oraz wynikające z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów. Zatem zobowiązanie powinno zostać przeliczone po wynikającym z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów, aktualnym na dzień przeliczenia, rynkowym kursie kupna CHF (takim jak konkretny kurs wskazany w TKWO na daną historyczną datę), a raty powinny zostać każdorazowo wyliczone w oparciu o aktualny na dzień płatności raty, rynkowy kurs sprzedaży CHF; f. art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (tj. Dz.U. 2016 poz. 1988, dalej jako „Prawo bankowe") w zw. z art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 roku zmieniającej ustawę Prawo bankowe (Dz.U.2011, nr 165, poz. 984, dalej jako „ustawa antyspreadowa") poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że rzekomo brak jest przepisu dyspozytywnego, który pozwalałby na zastąpienie postanowień uznanych przez Sąd I instancji za abuzywne lub nieważne, podczas gdy w ocenie Banku istnieje możliwość oparcia rozliczeń kredytu o kursy rynkowe CHF, a więc kursy zastosowane przez Bank; g. art. 353 1 k.c. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji stwierdzenie sprzeczności postanowień umowy regulujących indeksację z powołanym przepisem; h. art. 58 § 1 i 3 k.c. poprzez błędne uznanie, że umowa jest nieważna, z uwagi na sprzeczność z art. 3531 k.c. i zasadami współżycia społecznego; i. art. 69 ust. 1 Prawa bankowego w związku z art. 471 k.c. poprzez jego niezastosowanie i nie zasądzenie kwot wskazanych w pozwie, pomimo że powód wykazał, że kredytobiorca nie wywiązał się z warunków umowy, nie spłacił należnego zadłużenia, co spowodowało wypowiedzenie umowy i wymagalność całej dochodzonej sumy; j. art. 61 k.c. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji stwierdzenie, że Bank nie złożył oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w sposób umożliwiający pozwanemu zapoznanie się z jego treścią, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że wypowiedzenie umowy dokonane przez Bank było bezskuteczne, w sytuacji, gdy: ■ wypowiedzenie umowy zostało skierowane na prawidłowy adres wskazany przez kredytobiorcę jako adres do korespondencji, a kredytobiorca nie poinformował banku o zmianie miejsca zamieszkania, wbrew obowiązkowi określonemu w § 17 ust. 1 Regulaminu obowiązującego w dacie podpisania Umowy (R22), zgodnie z którym: „Kredytobiorca jest zobowiązany informować Bank o każdej zmianie swoich danych osobowych i/lub Poręczyciela, w szczególności o zmianie stanu cywilnego, adresu oraz innych informacji podanych w umowie kredytu"; ■ nie sposób uznać, że doręczenie oświadczenia o charakterze materialnoprawnym dotyczącego umowy kredytu na adres nieruchomości będącej własnością pozwanego, nie stanowi doręczenia go w taki sposób, że pozwany miał możliwość zapoznania się z jego treścią w rozumieniu art. 61 k.c. Mając na uwadze tak wyartykułowane zarzuty, rozwinięte w uzasadnieniu apelacji powód wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez utrzymanie w mocy nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym wydanego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie z dnia 20 marca 2018 roku w sprawie o sygn. akt I Nc 568/17 w całości; ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie. W każdym ewentualnym przypadku wniesiono o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu za postępowanie w pierwszej instancji oraz za postępowanie w drugiej instancji, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictw oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto na podstawie art. 380 k.p.c. skarżący wniósł o: a. rozpoznanie postanowienia sąd pierwszej instancji z dnia 13 grudnia 2021 roku o pominięciu dowodu z dokumentów w postaci obwieszczenia o licytacji nieruchomości z dnia 31 lipca 2017 roku oraz zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z dnia 26 czerwca 2018 roku zmianę tego postanowienia oraz dopuszczenie i przeprowadzenie ww. dowodu w postępowaniu odwoławczym wskazując, że postanowienie to nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy albowiem dowód ten został powołany m.in. w celu wykazania faktu doręczenia wypowiedzenia umowy na prawidłowy adres i skutecznego wypowiedzenia umowy; b. rozpoznanie postanowienia sąd pierwszej instancji z dnia 13 grudnia 2021 roku wydanego na rozprawie w przedmiocie pominięcia wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów i bankowości, zmianę tego postanowienia oraz dopuszczenie i przeprowadzenie ww. dowodu w postępowaniu odwoławczym wskazując, że postanowienie to nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy albowiem dowód ten został powołany m.in. istnienia i wysokości zobowiązania pozwanego, realiów funkcjonowania kredytów i pożyczek walutowych, w tym w CHF, w Polsce, oprocentowania takich kredytów i pożyczek, ryzyka związanego z wahaniami kursu CHF i wpływu tej okoliczności na wysokość kredytu, metod ustalania kursu CHF w stosunku do PLN przez Bank, rynkowego charakteru ustalonego kursu oraz braku arbitralności przy ustalaniu kursu, korzystniejszych warunków pożyczek „frankowych" w stosunku do pożyczek „złotówkowych", braku korzyści po stronie Banku w związku z wzrostem kursu PLN/CHF, metod ewidencjonowania w księgach i sprawozdaniach banków pożyczek walutowych indeksowanych do CHF, wysokości stawek LIBOR 3M oraz WIBOR 3M w okresie obowiązywania umowy, wyliczenia i porównania wysokości raty kredytu spłacanej przez Kredytobiorcę w CHF z ratami, jakie Kredytobiorca by płacił zgodnie z metodą przyjętą przez Kredytobiorcę, walutowego charakteru pożyczek indeksowanych do walut obcych; charakterystyki oraz funkcji transakcji typu SWAP, sposobów wykorzystania transakcji typu SWAP w praktyce bankowej, a w tym, czy zawarte przez Bank transakcje SWAP mogły służyć finansowaniu kredytu udzielonego Kredytobiorcy, ekonomicznego celu transakcji SWAP zawartych przez Bank. c. na podstawie art. 381 k.p.c. a contrario o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci: a) opinii prawnej prof. Ł. B. w przedmiocie określenia warunków i wymogów informowania spoczywających na sądach powszechnych wobec kredytobiorców kredytów indeksowanych do waluty obcej (frank szwajcarski) na fakt: braku automatyzmu w stwierdzaniu przez Sąd nieważności umowy kredytu indeksowanego do CHF; istnienia obowiązku poinformowania kredytobiorcy w zakresie możliwych skutków unieważnienia umowy kredytu indeksowanego do CHF, warunkującego podjęcie przez konsumenta świadomej, swobodnej oraz wyraźnej decyzji co do kwestionowania uczciwości warunków umowy kredytu; standardów obowiązujących w zakresie należytego poinformowania konsumenta o owych konsekwencjach; b) wydruku z CEIDG dot. Pozwanego; c) wydruku z CEIDG dot. Kredytobiorcy; na fakt: stałego użytkowania przez Dłużników osobistego i rzeczowego lokalu przy ul. (...) w S., na który zostało skierowane wypowiedzenie Umowy; wskazania przez obu Dłużników adresu, pod którym znajduje się nieruchomość będąca przedmiotem kredytowania jako adresu stałego wykonywania działalności gospodarczej oraz adresu do doręczeń. Skarżący wskazał, że potrzeba powołania przedmiotowych dowodów powstała w związku z treścią wyroku sądu pierwszej instancji, w szczególności oddaleniem powództwa z uwagi na rzekomą nieważność umowy oraz w związku z uznaniem wypowiedzenia umowy dokonanego przez Bank za bezskuteczne. W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji powoda w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja wywiedziona przez powoda – pomimo słuszności niektórych zarzutów - okazała się bezzasadna. Na wstępie wskazać należy, że sąd pierwszej instancji w granicach wniosków stron przeprowadził wszystkie dowody niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, a następnie poddał je ocenie, mieszczącej się w ramach wyznaczonych dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. i w oparciu o tak zgromadzony i oceniony materiał dowodowy poczynił w badanej sprawie trafne ustalenia faktyczne, które sąd odwoławczy aprobuje i przyjmuje za własne, za wyjątkiem ustaleń dotyczących nieskuteczności doręczenia pozwanej wypowiedzenia umowy. Sąd Okręgowy dokonał także co do zasady prawidłowej subsumcji ustalonego przez siebie stanu faktycznego do obowiązujących norm prawa materialnego. Przed szczegółową analizą zarzutów apelacji zaznaczyć trzeba, że obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji, określony w art. 378 § 1 k.p.c., obejmuje zakaz wykraczania poza wyznaczone w tym przepisie granice oraz nakaz rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków. Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania [vide mająca moc zasady prawnej uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, sygn. akt III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55], która jednak w badanej sprawie nie zaistniała. Przechodząc do zarzutów apelacyjnych i odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących procesu gromadzenia materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji, stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia art. 227 k.p.c. w związku z art. 232 zd. 1 k.p.c. w związku z art. 278 k.p.c. oraz art. 235

(2)§ 1 pkt 2 k.p.c. poprzez pominięcie zgłoszonego przez pozwanego dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości i rachunkowości. Z treści pisma procesowego z dnia 13 sierpnia 2018 roku (k. 149-278) wynika, że powyższy dowód został zawnioskowany: na okoliczności: realiów funkcjonowania kredytów walutowych, w tym w CHF, w Polsce, oprocentowania takich kredytów, ryzyka związanego z wahaniami kursu CHF i wpływu tej okoliczności na wysokość kredytu, metod ustalania kursu CHF w stosunku do PLN przez Bank, rynkowego charakteru ustalonego kursu oraz braku arbitralności przy ustalaniu kursu, korzystniejszych warunków kredytów „frankowych" w stosunku do kredytów „złotowych", ustalenia czy notowania kursów walut z systemów Reuters/Bloomberg oraz kwotowania rynkowe poszczególnych par walut, stanowiące podstawę ustalania przez Bank kursów publikowanych w Tabeli Kursów Walut Obcych, są obiektywnymi danymi rynkowymi oraz czy opieranie się przez Bank na tych danych ma ekonomiczne i zwyczajowe uzasadnienie, braku korzyści po stronie Banku w związku ze wzrostem kursu PLN/CHF, metod ewidencjonowania w księgach i sprawozdaniach banków kredytów walutowych indeksowanych do CHF, wysokości stawek LIBOR 3M oraz WIBOR 3M w okresie obowiązywania umowy, walutowego charakteru kredytów indeksowanych do walut obcych, charakterystyki oraz funkcji transakcji typu SWAP, sposobów wykorzystania transakcji typu SWAP w praktyce bankowej, a w tym, czy zawarte przez Bank transakcje SWAP mogły służyć finansowaniu kredytu udzielonego kredytobiorcy, ekonomicznego celu transakcji SWAP zawartych przez Bank, wyliczenia kwoty zadłużenia pozwanej i zbadania zasadności dochodzonej przez Bank kwoty. Sąd odwoławczy podzielił pogląd sądu pierwszej instancji, że powyższe okoliczności nie są istotne dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu. Antycypując dalsze wywody, wskazać trzeba, że ocena, czy sporne postanowienia umowy rażąco naruszają interesy kredytobiorcy oraz dobre obyczaje jest zastrzeżona do wyłącznej kompetencji sądu orzekającego. Opinie biegłych nie przesądzają kwestii materialnoprawnych, również wtedy, gdy się do nich odwołają lub używają pojęć prawnych [vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2021 roku, II PSK 4/21, LEX nr 3114663]. Rozstrzyganie zagadnień prawnych nie jest bowiem rolą biegłego [vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2020 roku, II UK 161/19, LEX nr 3187478]. W rozpoznawanej sprawie w szczególności zbędna była weryfikacja wysokości roszczenia dochodzonego przez powoda ewentualnie dokonywanie hipotetycznych przeliczeń świadczeń spełnianych przez kredytobiorcę przy założeniu zastosowaniu określonych kursów waluty objętej klauzulą waloryzacyjną w sytuacji uznania przez sąd, że postanowienia umowne w tym zakresie mają charakter abuzywne, zaś konsekwencją takiej kwalifikacji prawnej powyższych postanowień była nieważność całej umowy kredytu. Także sposób finansowania przez powodowy bank udzielanych kredytów powiązanych z kursem waluty obcej nie ma znaczenia dla oceny zaistnienia przesłanek przewidzianych w art.

k.c. Również nie jest istotne, w jaki sposób wykonywane było uprawnienie banku do ustalenia kursów walut dla potrzeb rozliczenia świadczeń stron umowy kredytu, albowiem okoliczność ta nie była istotna dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych, którą dokonuje się według stanu z dnia zawarcia umowy. Z powyższych przyczyn w ocenie sądu odwoławczego bezzasadnym okazał się zarzut naruszenia 227 k.p.c. w związku z art. 232 zd. 1 k.p.c. w związku z art. 278 k.p.c. oraz art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c., a tym samym nie było także podstaw do zmiany wydanego przez sąd pierwszej instancji postanowienia z 13 grudnia 2021 roku o pominięciu dowodu z opinii biegłego na okoliczności wyspecyfikowane w treści apelacji. Za oczywiście chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 235 2 § 1 pkt 1-6 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 243 2 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z dokumentów w postaci obwieszczenia o licytacji oraz zawiadomienia o zajęciu nieruchomości. Analiza protokołu rozprawy z dnia 13 grudnia 2021 roku (k. 947) oraz z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że sąd pierwszej instancji nie tylko dopuścił dowody z powyższych dokumentów, ale nadto poczynił na ich podstawie ustalenia faktyczne. Odmienną kwestią jest ustalenie, czy z treści powyższych dokumentów wyprowadził prawidłowe wnioski co do skuteczności doręczenia wypowiedzenia umowy kredytu pozwanej. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 243 2 k.p.c. w związku z art. 235 2 § 1 pkt 1-6 k.p.c. i art. 235 2 § 2 k.c. w związku z art. 227 k.p.c. w związku z art. 327 1 § 1 ust. 1 k.p.c. poprzez pominięcie i brak szczegółowego odniesienia się w uzasadnieniu do szeregu dowodów z dokumentów dołączonych do pozwu i pism procesowych szczegółowo wymienionych w środku odwoławczym. Podkreślić trzeba, że sąd pierwszej instancji co do zasady uznał wszystkie dowody z dokumentów za wiarygodne, jednak trafnie przyjął, iż ich przydatność dowodowa była zróżnicowana, przy czym w uzasadnieniu wskazał, które z tych dowodów stanowiły podstawę jego ustaleń faktycznych. Sąd odwoławczy zauważył, że rzeczywiście Sąd Okręgowy nie omówił każdego z tych dokumentów z osobna, jednak nie było to konieczne, gdyż analiza uzasadnienia wskazuje, że za nieistotne uznano przede wszystkim dokumenty w postaci analiz, opinii, raportów oraz publikacji prasowych. Tego rodzaju dokumenty w istocie nie dotyczą okoliczności faktycznych relewantnych prawnie w badanej sprawie, a służą wzmocnieniu argumentacji prawną strony powodowej. Z tego też względu Sąd Apelacyjny na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 pominął ponownie zawnioskowany dowód z opinii prawnej prof. Ł. B. w przedmiocie określenia warunków i wymogów informowania spoczywających na sądach powszechnych wobec kredytobiorców kredytów indeksowanych do waluty obcej (frank szwajcarski). Z treści tego dokumentu nie wynika żadna okoliczność faktyczna. Opinia prawna zawiera analizę prawną zagadnień prawnych, niemniej nie odnoszą się one bezpośrednio do analizy umowy będącej przedmiotem sporu. Strona powoda sama w treści apelacji wskazała, że opinia ta stanowi wsparcie jej stanowiska w sprawie. W przeważającej części nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w powyższym przepisie sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie „wszechstronnego rozważenia zebranego materiału", a zatem - jak podkreśla się w orzecznictwie – z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności [vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1966 roku, II CR 423/66, OSNPG 1967/5-6/21; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1999 roku, I PKN 632/98, OSNAPiUS 2000, nr 10, poz. 382; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 11 lipca 2002 roku, IV CKN 1218/00, Lex, nr 80266; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002 roku, IV CKN 1256/00, Lex, nr 80267]. Jak ujmuje się w literaturze, moc dowodowa oznacza siłę przekonania uzyskaną przez sąd wskutek przeprowadzenia określonych środków dowodowych na potwierdzenie prawdziwości lub nieprawdziwości twierdzeń na temat okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś wiarygodność decyduje o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i obiektywne okoliczności, zasługuje na wiarę. Przyjmuje się jednocześnie, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego [vide uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1980 roku, II URN 175/79, OSNC 1980/10/200; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 roku, II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000/17/655; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2000 roku, III CKN 1049/99, Lex nr 51627; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2000 roku, IV CKN 1097/00, Lex nr 52624; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2000 roku, V CKN 94/00, Lex nr 52589; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2000 roku, IV CKN 1383/00, Lex nr 52544; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2001 roku, II UKN 423/00, OSNP 2003, nr 5, poz. 137; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 roku, IV CKN 859/00, Lex nr 53923; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002 roku, IV CKN 1050/00, Lex nr 55499; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 roku, II CKN 817/00, Lex nr 56906; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 roku, IV CKN 1316/00, Lex nr 80273]. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 roku [I ACa 180/08, LEX nr 468598], jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Dla skuteczności zarzutu naruszenia wyżej wymienionego przepisu nie wystarcza zatem stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając. Zwalczanie swobodnej oceny dowodów nie może więc polegać li tylko na przedstawieniu własnej, korzystnej dla skarżącego wersji zdarzeń, lecz konieczne jest - przy posłużeniu się argumentami wyłącznie jurydycznymi - wykazanie, że wskazane w art. 233 § 1 k.p.c. kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały naruszone, co miało wpływ na wyrok sprawy [analogicznie Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lipca 2008 roku, VI ACa 306/08]. W okolicznościach niniejszej sprawy, w tym w świetle zarzutów apelacji, nie sposób uznać, aby doszło do takiego naruszenia przez sąd pierwszej instancji normy prawnej zawartej w art. 233 § 1 k.p.c., który miałby wpływ na wynik niniejszego procesu. Podkreślić trzeba, że sąd pierwszej instancji dokonał analizy wszystkich dowodów, w tym wskazanych w apelacji dowodów z dokumentów oraz zeznań świadków, dokonując ich oceny w kontekście całokształtu materiału dowodowego. Wyprowadzone na ich podstawie ustalenia faktyczne nie mogą zostać uznane za dowolne i sprzeczne z doświadczeniem oraz zasadami logiki – z wyjątkiem materiału dowodowego dotyczącego doręczenia pozwanej wypowiedzenia umowy kredytowej. Podkreślić trzeba, że powyższe wypowiedzenie zostało skierowane na adresy dwóch lokali, stanowiących – co bezsporne – składniki majątku pozwanej, przy czym pomimo prawidłowej awizacji przesyłki pocztowe wysłane na te adresy nie zostały przez pozwaną odebrane. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że pozwana w tym okresie nie mieszkała w żadnym z tych lokali, które były wynajmowane innym podmiotom. Nie oznacza to jednak, że pozwana nie mogła zapoznać się z treścią pism skierowanych pod jeden z tych adresów. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że inne pisma wysyłane na adresy były przez pozwaną odbierane. Wskazuje to na to, że albo miała ona dostęp do skrzynki pocztowej tych lokali albo zawiadomienia o przesyłce były przekazywane pozwanej przez najemców tych lokali. Za mało wiarygodne uznać trzeba zeznania świadka D. K.

(1)oraz samej pozwanej o rzekomym konflikcie z najemcami, który powodował, że pozwana nie miała dostępu do korespondencji kierowanej na adresy wynajmowanych lokali. Po pierwsze, powyższe lokale zostały wynajęte różnym podmiotom i trudno założyć, że z każdym z nich pozwana pozostawała w sporze. Po drugie, umowy najmu zostały zawarte w dniu 2 stycznia 2017 roku i tym samym brak podstaw do przyjęcia, że pozwana mogłaby być w kilkuletnim sporze ze stronami tych umów w chwili wypowiedzenia jej umowy kredytowej w piśmie z dnia 3 lipca 2017 roku. To wskazuje, że nawet, gdyby pozwana nie mieszkała w lokalach, na których adresy zostało wysłane powyższe wypowiedzenie, to miała realną możliwość, aby odebrać kierowaną na te adres korespondencję i zapoznać się z jej treścią. Sąd Okręgowy poczynił natomiast prawidłowe ustalenia faktyczne co do treści umowy kredytu z dnia 14 lipca 2008 roku oraz okoliczności towarzyszących jej zawarciu –dotyczących zwłaszcza sposobu uzgadnianie treści powyższej czynności prawnej oraz zakresu udzielonych kredytobiorcy informacji o ryzyku walutowym. Wbrew zarzutom skarżącego w tym zakresie Sąd Okręgowy co do zasady prawidłowo ocenił moc i przydatność dowodową zeznań świadków D. K.

(1), K. G., J. C. i K. M.. W przypadku świadków J. C. i K. M. sąd pierwszej instancji trafnie uznał ich zeznania za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ ich treść [w tym nawet fragmenty zeznań przytoczone w treści środka zaskarżenia] dotyczyła przede wszystkim charakteru kredytu udzielonego D. K.

(1)i sposobu sfinansowania akcji kredytowej w CHF. Powyższe okoliczności – jak wyjaśnione wyżej - nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Poza sporem pozostaje także, że osoby te nie uczestniczyły w procesie przygotowania i zawierania umowy kredytu z D. K.

(1)i nie miały wiedzy w tym zakresie. Innymi słowy nie dysponowali oni istotną procesowo wiedzą o okolicznościach towarzyszących zawieraniu umowy przez D. K.

(1). Sąd Okręgowy również trafnie przyjął, że przydatność dowodowa zeznań świadka K. G. dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy była niewielka - również i ten świadek nie miał wiedzy w zakresie okoliczności zawierania przedmiotowej umowy kredytu. Skarżący podnosi, że świadek ten wyczerpująco opisała proces udzielania kredytu oraz jego obowiązkowe elementy. Dostrzec trzeba, że sąd pierwszej instancji nie odmówił całkowicie wiarygodności powyższemu dowodowi, skoro w oparciu o ten dowód poczynił ustalenia właśnie co do procedury zawierania kredytów oraz możliwości negocjowania postanowień umowy. Sąd pierwszej instancji słusznie jednak uznał, że nie jest to tożsame z ustaleniem, że wobec kredytobiorcy taka procedura została zastosowana. Za chybione uznać należy stanowisko skarżącego, iż to na pozwanej spoczywał ciężar wykazania, że podczas zawierania przedmiotowej umowy miały miejsce jakikolwiek odstępstwa od procedury opisanej przez świadka K. G.. Stanowiłoby to bowiem odwrócenie ciężaru dowodu wynikającego z art. 6 k.c. Innymi słowy, nie jest wystarczające przedstawienie przez powoda dowodów na okoliczność zakresu informacji o ryzyku kursowym, których udzielenia bank wymagał w ramach wewnętrznych procedur. Konieczne jest również wykazanie, że w przypadku analizowanej umowy powyższe obowiązki informacyjne zostały dopełnione. W badanej sprawie jedynym obiektywnym dowodem wskazującym na zakres informacji udzielonych kredytobiorcy była „Informacja dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej”. Nie budzi wątpliwości, że powyższy dokument został przekazany D. K.

(1)przed zawarciem umowy kredytu. Wynika z niego niewątpliwe informacja, że zaciągając zobowiązanie w walucie obcej kredytobiorca jest narażony na ryzyko zmiany kursów walutowych oraz że występowanie ryzyka kursowego sprawia, że zarówno rata spłaty jak i wysokość zadłużenia tytułem zaciągniętego kredytu przeliczona na waluty polskiej na dany dzień podlega ciągłym wahaniom, w zależności od aktualnego kursu waluty. W tym dokumencie przedstawiono także przykładowe dane obrazujące między innymi wpływ wzrostu kursu CHF o 14,22 % na wysokość raty kredytowej. Tym samym można przyjąć, że kredytobiorca został poinformowany o ryzyku walutowym związanym z zaciągnięciem kredytu indeksowanego kursem waluty obcej. Zgodzić się należy jednak z sądem pierwszej instancji, że powyższa informacja była niewystarczająca dla uzyskania przez D. K.

(1)odpowiedniego rozeznania co do ryzyka walutowego związanego z zawartą umową kredytu. Z pozostałego materiału dowodowego nie wynika zaś, aby temu świadkowi udzielono w inny sposób odpowiedniego pouczenia o ryzyku walutowym. W szczególności okoliczność ta nie wynika z zeznań świadków, którzy nie uczestniczyli w procedurze przygotowania i zawierania umowy kredytu z powodami, a tym samym nie dysponowali wiedzą w tym zakresie, ograniczając się do przedstawienia obowiązujących w pozwanym banku procedur. Z tego względu nie można uznać, że sąd pierwszej instancji uchybił dyspozycji art. 233 § 1 k.p.c., dokonując w tym zakresie oceny dowodu z zeznań świadka D. K.

(1). Sąd odwoławczy wziął pod uwagę, że świadek jako kredytobiorca – pozostający w sporze sądowym z powodem - oraz małżonek pozwanej nie jest obiektywnym źródłem dowodowym, jednak a priori nie należy odmówić temu świadkowi wiarygodności, w sytuacji, gdy inne dowody przeprowadzone w sprawie nie pozwalają na zaprzeczenie prawdziwości jego twierdzeń. Dotyczy to także możliwości negocjowania uznanych za abuzywne postanowień umowy kredytu. Antycypując w tym zakresie dalsze wywody wskazać trzeba, że w świetle art. 3 ust. 2 zdania 1-2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Fakt, że niektóre aspekty warunku lub jeden szczególny warunek były negocjowane indywidualnie, nie wyłącza stosowania niniejszego artykułu do pozostałej części umowy, jeżeli ogólna ocena umowy wskazuje na to, że została ona sporządzona w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Podkreślić trzeba także, że to na powodzie spoczywa ciężar dowodu, że doszło do indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy stanowiących przedmiot sporu w niniejszej sprawie, albowiem strona pozwana stanowczo temu zaprzeczyła i w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak podstaw do zanegowania wiarygodności twierdzeń w tym zakresie. Powód, zwalczając powyższe ustalenia sądu pierwszej instancji, odwołał się do treści dowodów z dokumentów, przede wszystkim wniosku o kredyt oraz umowy kredytu. Tymczasem z powyższych dokumentów można jedynie wyprowadzić wniosek, że D. K.

(1)miał jedynie możliwość wyboru określonego rodzaju produktu bankowego, czyli umowy kredytu w złotych, umowy kredytu indeksowanego do waluty obecnej lub umowy kredy

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.