Sygn. akt VIII Ua 85/22 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2022 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt X U 773/21 po rozpoznaniu w dniu 24 października 2022 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z odwołania J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w Ł. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w związku z odwołaniem od decyzji organu rentowego nr (...) z dnia 20 września 2021 roku oddalił odwołanie. Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne. Wnioskodawca J. K. był zatrudniony przez M. K. na podstawie umowy o pracę na stanowisku kierowcy i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniom społecznym. W dniu 31 sierpnia 2020 roku ubezpieczony świadczył pracę, kierując ciągnikiem siodłowym z przyczepą. Wykonując manewr hamowania stracił panowanie nad pojazdem, zjechał ze skarpy i zderzył się z drzewem. W związku z doznanymi w wypadku obrażeniami został przetransportowany do szpitala. U J. K. w związku z wypadkiem z dnia 31 sierpnia 2020 roku stwierdza się pourazowe blizny czoła i lewego przedramienia. Uszkodzenie powłok twarzy bez zaburzenia funkcji odpowiada – w zakresie obrażeń czoła 1% stałego uszczerbku na zdrowiu ustalonego w oparciu o pozycję 19a tabeli uszczerbkowej. Oszpecenie lewego przedramienia nie doprowadziło do zaburzenia jego funkcji. Ponadto stwierdza się pourazową bliznę stopy lewej, która jest praktycznie niewidoczna i nie powoduje zaburzeń czynnościowych stopy. Nie jest możliwe usunięcie istniejących u wnioskodawcy blizn ani na drodze leczenia operacyjnego, ani innymi metodami. Na skutek wypadku z dnia 31 sierpnia 2020 roku nastąpiło u ubezpieczonego naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy. Odpowiada ono 7% stałego uszczerbku na zdrowiu ustalonego na podstawie pkt 123a tabeli uszczerbkowej. Obejmuje przebyte złamanie trzonów obu kości przedramienia lewego wymagające leczenia operacyjnego i wyleczone z pozostawieniem blizny pooperacyjnej oraz ograniczeniem ruchomości na poziomie 10 stopni deficytu zgięcia oraz ograniczeniem supinacji do 50 stopni. W dniu 4 sierpnia 2021 roku Lekarz Orzecznik ZUS wydał orzeczenie, w którym stwierdził, iż wnioskodawcza wskutek wypadku z dnia 31 sierpnia 2020 roku doznał uszczerbku na zdrowiu w wysokości 7% - pozycja nr 123a tabeli uszczerbkowej. W następstwie wniesionego przez ubezpieczonego sprzeciwu Komisja Lekarska ZUS w dniu 13 września 2021 roku wydała opinię, w której ustaliła u wnioskodawcy 8% uszczerbku na zdrowiu z powodu wypadku przy pracy z dnia 31 sierpnia 2020 roku. Uwzględniono wystąpienie stałego uszczerbku na zdrowiu opisanego w pozycji 123a tabeli uszczerbkowej w wymiarze 7% oraz 1% stałego uszczerbku na zdrowiu ocenionego na podstawie pozycji 19a tabeli uszczerbkowej. Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o powołane dowody. Zważywszy na przedmiot rozpoznania sądu dotyczący zakresu uszczerbku na zdrowiu doznanego przez ubezpieczonego wskutek wypadku przy pracy, najistotniejsze, z punktu widzenia ustaleń faktycznych, okazały się opinie biegłych lekarzy – specjalistów z zakresu ortopedii i chirurgii plastycznej. Opinia biegłego ortopedy, uzupełniona w toku postępowania, sporządzona została w sposób prawidłowy formalnie – biegły przedstawił zastosowaną metodologię, przeprowadzone badania i fakty wynikające z analizy dokumentacji medycznej. Na poparcie własnych wniosków przedstawił rzeczową i zrozumiałą argumentację. Omawianej opinii – w jej ostatecznym kształcie – nie zakwestionowała żadna ze stron postępowania, a Sąd z urzędu nie dopatrzył się w jej treści jakichkolwiek okoliczności negatywnie rzutujących na jej wartość dowodową. Opinia biegłego z zakresu chirurgii plastycznej również stanowiła źródło ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie. Biegły w opinii podstawowej i uzupełniającej precyzyjnie wyjaśnił zakres i charakter nieodwracalnych uszkodzeń skóry, które wziął pod uwagę przy formułowaniu wniosków dotyczących stwierdzonego uszczerbku na zdrowiu. Stwierdził m.in., że gdyby uszczerbek na zdrowiu dotyczący blizn na głowie ograniczyć wyłącznie do blizny na czole, wyniósłby 1% (pkt 19a tabeli uszczerbkowej). Jednakże w opinii podstawowej wskazał, że uszczerbek ten winien wynieść 2% z uwagi na przekazaną przez ubezpieczonego informację, iż następstwem wypadku jest także blizna na policzku. Wyjaśnił, że nie można wykluczyć, iż blizna ta nie ma związku z wypadkiem, ale ocenę tego faktu pozostawił Sądowi, ponieważ w powypadkowej dokumentacji medycznej nie była ona opisywana. Omawiając dowód z opinii biegłego z zakresu chirurgii plastycznej zauważyć trzeba, że został on zakwestionowany przez organ rentowy, który wysunął pod jego adresem szereg uwag dotyczących braku podstaw zakwalifikowania jako stałego uszczerbku na zdrowiu blizn przedramienia. Sąd odniesie się do tych kwestii na dalszym etapie rozważań, ponieważ dotyczą one głównie kwalifikacji prawnej określonych obrażeń, a nie ustaleń faktycznych dokonanych na płaszczyźnie wiadomości specjalnych z zakresu medycyny. Nie rzutują zatem na wiarygodność omawianego dowodu czy też jego przydatność dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Rejonowy przychylił się do zapatrywania pełnomocnika wnioskodawcy przedstawionego na rozprawie i pominął na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. wnioskowany przez organ rentowy dowód z opinii biegłego psychiatry. Ubezpieczony nie leczył się psychiatrycznie, nie podnosił też, by następstwem wypadku były dolegliwości tego rodzaju. Wobec tego dopuszczenie tego dowodu nie mogłoby prowadzić do ustaleń faktycznych istotnych dla oceny zasadności argumentów przedstawionych w treści odwołania, a spowodowałoby jedynie nieuzasadnione przedłużenie postępowania. Sąd Rejonowy zważył, że odwołanie okazało się niezasadne, wskutek czego podlegało oddaleniu. W myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2019 roku, poz. 1205; dalej: ustawy wypadkowej) ubezpieczonemu, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Zgodnie z regulacją ustawową za stały uszczerbek na zdrowiu uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy (art. 11 ust. 2 powołanej ustawy), zaś za długotrwały – upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące ulec poprawie. Sąd Rejonowy przypomniał, że dla oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu i ustalenia uprawnień wnioskodawcy ma zastosowanie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 roku w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (tekst jednolity Dz. U. 2020 roku, poz. 233). Na wstępie należy zauważyć, zdaniem Sądu I Instancji, iż w przedmiotowej sprawie kwestią niesporną pozostawała okoliczność, że zdarzenie z udziałem wnioskodawcy było wypadkiem przy pracy. Osią sporu pomiędzy stronami pozostawało ustalenie wysokości rzeczywistego stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, będącego skutkiem wskazanego wypadku. Odwołujący się stał na stanowisku, że organ rentowy zaniżył stopień stałego uszczerbku na zdrowiu ustalony na podstawie punktu 123a tabeli uszczerbkowej stanowiącej załącznik do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (tj. z dnia 17 stycznia 2020 r., Dz.U. z 2020 r. poz. 233; dalej jako: tabeli uszczerbkowej). W ocenie ubezpieczonego winien on wynieść 15%, a nie 7%, jak stwierdził organ rentowy. Ponadto odwołujący wniósł o przyznanie świadczenia z tytułu 5% stałego uszczerbku na zdrowiu obejmującego blizny pooperacyjne przedramienia lewego. Zdaniem Sądu Rejonowego, postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie negatywnie zweryfikowało twierdzenia odwołującego się, potwierdzając jednocześnie prawidłowość ustaleń orzeczniczych leżących u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do uszczerbku ocenianego na płaszczyźnie ortopedycznej wskazać trzeba, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy potwierdził, iż ubezpieczony doznał w wypadku przy pracy z dnia 31 sierpnia 2020 roku obrażeń skutkujących stałym uszczerbkiem na zdrowiu w wymiarze 7%, ustalonym na podstawie pozycji 123a tabeli uszczerbkowej, tj. złamania trzonów kości przedramienia ze zniekształceniem i zaznaczonymi zaburzeniami funkcji. Strony nie podnosiły uwag pod adresem opinii biegłego z zakresu ortopedii, a ubezpieczony wprost zaaprobował wynikające z niej wnioski (k. 170). Z kolei w zakresie blizn, będących następstwem wypadku z dnia 31 sierpnia 2020 roku, Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że w toku procesu odwołujący się zdołał udowodnić jedynie stały uszczerbek na zdrowiu w wymiarze 1%, dotyczący blizny czoła, ustalony na podstawie punktu 19a tabeli uszczerbkowej, tj. uszkodzenia powłok twarzy (blizny i ubytki) w postaci oszpecenia bez zaburzeń funkcji. A zatem wyniki postępowania dowodowego potwierdziły również na tej płaszczyźnie zdrowia ubezpieczonego prawidłowość oceny ujętej w zaskarżonej decyzji. Sąd nie uwzględnił dodatkowego 1% uszczerbku z punktu 19a, który biegły odniósł do blizny na policzku. Po pierwsze, odwołanie, które wyznacza zakres rozpoznania Sądu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, w ogóle nie obejmowało zakresem zaskarżenia i wniosków kwestii dotyczących blizn na twarzy. Ubezpieczony w jego treści nie podniósł twierdzeń dotyczących blizny na policzku, ograniczając się do oceny, że organ rentowy winien przyznać świadczenie w związku z bliznami na przedramieniu. Po drugie, okoliczność faktyczna obejmująca związek blizny na policzku z wypadkiem z dnia 31 sierpnia 2020 roku nie została udowodniona przez ubezpieczonego, na którym spoczywał w tym zakresie ciężar dowodu. J. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zaoferował na tę okoliczność jakiegokolwiek środka dowodowego. Podkreślić przy tym trzeba, że wątpliwości co do istnienia związku blizny z wypadkiem miał sam biegły, który wskazał, że ocenę tej kwestii pozostawia Sądowi, wyjaśniając jedynie, że „nie można wykluczyć, że blizna ta nie ma związku z wypadkiem” (k. 207v.). Tymczasem analiza zgromadzonego materiału dokumentarnego nie potwierdziła, by w wyniku analizowanego wypadku ubezpieczony doznał rany policzka – brak jest jakichkolwiek wzmianek w tym przedmiocie zarówno w szczegółowym opisie zdarzenia zawartym protokole powypadkowym, dokumentacji sporządzonej przez ratowników medycznych bezpośrednio po wypadku, jak i dokumentacji medycznej dalszego leczenia. W obrębie głowy opisywana jest wyłącznie rana, a następnie blizna w okolicy czoła. Jako samodzielny stały uszczerbek na zdrowiu w rozumieniu ustawy wypadkowej, będący źródłem dodatkowego jednorazowego odszkodowania, nie zostały zakwalifikowane blizny przedramienia. Wszelkie ograniczenia funkcji kończyny ujęte zostały w uszczerbku ustalonym na podstawie punktu 123a tabeli uszczerbkowej. Co istotne, biegły ortopeda uwzględnił w tym zakresie także fakt następstw zastosowanego leczenia operacyjnego. Wskazuje na to wprost uzasadnienie opinii biegłego ortopedy, który w opisie stwierdzonego uszczerbku wymienia pozostawienie blizny pooperacyjnej (k. 158). Natomiast defekt estetyczny, nie powodujący zaburzenia funkcji, może być podstawą do przyznania jednorazowego odszkodowania wyłącznie w przypadku, gdy obejmuje uszkodzenia powłok twarzy. Sąd w całości aprobuje trafne spostrzeżenia Sądu Okręgowego w Łodzi, który wielokrotnie wskazywał, że w tego rodzaju przypadkach brak jest podstaw do zastosowania – per analogiam – punktów tabeli uszczerbkowej przeznaczonych do oceny uszczerbku dotyczącego blizn powłok twarzy. Podkreślić należy, że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych, w tym także te dotyczące świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego należnych z uwagi na stwierdzony uszczerbek na zdrowiu, mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Takie ukształtowanie treści stosunków ubezpieczeń społecznych oznacza konieczność ich ścisłego stosowania. W związku z tym niedopuszczalnym jest orzekanie o uszczerbku na zdrowiu na zasadach analogii poza przypadkami, w których przepis wprost na to zezwala. Zgodnie z § 8 pkt. 3 zd 1 rozporządzenia, taka możliwość istnieje wyłącznie w sytuacji gdy w ocenie procentowej brak jest odpowiedniej pozycji dla danego przypadku. Niedopuszczalnym jest zatem orzekanie poprzez analogię, gdy w ocenie procentowej przewidziano pozycję dla danego przypadku, jednakże w ramach tej pozycji nie przewidziano konkretnego uszkodzenia. Gdyby bowiem ustawodawca chciał dopuścić możliwość orzeczenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w następstwie wypadków przy pracy dla wszystkich innych uszkodzeń podpadających pod wymienioną tabeli pozycję, nie ograniczałby możliwości orzeczenia o uszczerbku poprzez ścisłe wymienienie przypadków, w których sytuacja taka winna mieć miejsce. Jedynie uszkodzenia powłok twarzy, w tym oszpecenia spowodowane bliznami bez zaburzeń funkcji, dają podstawy do ustalenia uszczerbku na zdrowiu według punktu 19 tabeli uszczerbkowej. Twarz jest nie tylko eksponowaną częścią ciała, ale także tą, na której skupia się uwaga rozmówcy. Blizna na twarzy jest widoczna dla nie tylko dla poszkodowanego ale też dla każdej osoby, z którą się kontaktuje. Z oczywistych względów posiadanie blizny na twarzy jest szczególnie uciążliwe dla poszkodowanego, co uzasadnia stwierdzenie uszczerbku na zdrowiu w tym przypadku (zob. wyroki Sądu Okręgowego w Łodzi: z dnia 16 września 2016 roku w sprawie VIII Ua 42/16, LEX nr 2140893 oraz z dnia 3 marca 2020 r., VIII Ua 120/19, LEX nr 2960982). Reasumując, Sąd Rejonowy ustalił, że ubezpieczony w następstwie wypadku przy pracy z dnia 31 sierpnia 2020 roku doznał 8% stałego uszczerbku na zdrowiu, co koreluje z wnioskami orzeczniczymi leżącymi u podstaw zaskarżonej decyzji. Wobec tego Sąd Rejonowy oddalił odwołanie jako niezasadne w oparciu o dyspozycję art. 477 14 § 1 k.p.c.. Apelację od w/w wyroku w całości wniósł wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na wyciągnięciu ze zgromadzonego materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, w tym ustaleniu, że blizny przedramienia nie mogą być kwalifikowane jako dodatkowy uszczerbek na zdrowiu w rozumieniu ustawy wypadkowej, gdyż defekt estetyczny, nie powodujący zaburzenia funkcji, może być podstawą do przyznania jednorazowego odszkodowania wyłącznie w przypadku, gdy obejmuje uszkodzenia powłok twarzy w sytuacji, gdy biegły specjalista z zakresu chirurgii plastycznej uznał, że stanowiące następstwo wypadku przy pracy z dnia 31 sierpnia 2020 r. blizny pooperacyjne przedramienia stanowią 3% trwały uszczerbek na zdrowiu. - to jest to przepisu art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z § 8 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (dalej rozporządzenie) i uznaniu, że niedopuszczalne jest orzekanie o uszczerbku na zdrowiu na zasadach analogii poza przypadkami, gdy w ocenie procentowej brak jest odpowiedniej pozycji dla danego przypadku w sytuacji, gdy w rozpoznawanym przypadku rozporządzenie nie przewiduje odrębnego uszczerbku z tytułu blizn pooperacyjnych przedramienia, a zatem uszczerbek ten należy ocenić przez analogię. Mając na uwadze powyższe wniesiono o:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.