KC w brzmieniu obowiązującym do 27 czerwca 2017 r. Zgodnie z art.
KC roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W przedmiocie sposobu ustalenia początku biegu przedawnienia roszczeń o odszkodowanie za naruszenia przepisów prawa konkurencji UE wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 22 czerwca 2022 r., (...) przeciwko (...), C-267/20. TS przypomniał, że już z wyroku z dnia 28 marca 2019 r., (...), C-637/17, EU:C:2019:263, pkt 50 wynika, że aby osoba poszkodowana mogła wytoczyć powództwo o odszkodowanie, niezbędne jest, by wiedziała, kto jest odpowiedzialny za naruszenie prawa konkurencji. Wynika z tego, że istnienie naruszenia prawa konkurencji, istnienie szkody, związek przyczynowy między tą szkodą a tym naruszeniem, a także tożsamość sprawcy owego naruszenia należą do niezbędnych elementów, o których poszkodowany musi wiedzieć, aby wnieść powództwo o odszkodowanie. TS wskazał dodatkowo, iż spory dotyczące naruszeń prawa konkurencji Unii i krajowego prawa konkurencji charakteryzują się co do zasady asymetrią w dostępie do informacji na niekorzyść poszkodowanego, jak przypomniano w motywie 47 dyrektywy 2014/104, co sprawia, że poszkodowanemu trudniej jest uzyskać informacje niezbędne do wniesienia powództwa o odszkodowanie niż organom ochrony konkurencji uzyskać informacje konieczne przy wykonywaniu ich uprawnień do stosowania prawa konkurencji. Zatem, poza powyższymi wymaganiami konstrukcyjnymi deliktu i w odróżnieniu od : 1) terminu przedawnienia w zakresie nałożenia sankcji, który zaczyna biec od dnia, w którym popełniono naruszenie; 2) terminu przedawnienia naruszeń prawa - ciągłych lub powtarzających się, który zaczyna biec dnia zaniechania naruszenia - terminy przedawnienia mające zastosowanie do powództw o odszkodowanie za naruszenia przepisów prawa konkurencji państw członkowskich i Unii nie mogą rozpocząć biegu, dopóki naruszenie nie ustanie. W przeciwnym razie wykonanie prawa do żądania naprawienia szkody byłoby praktycznie niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. Nie można nie zgodzić się powyższym stanowiskiem TS, skoro powstanie szkody jest procesem dynamicznym, rozciągniętym w czasie. Nie można szkody ograniczać do jednego z elementów powstania szkody tj. bezprawności, zarejestrowanej w początkowym okresie naruszenia przepisów prawa konkurencji. Stanowisko to jest zbieżne z argumentacją powoda sprowadzającą się do tego, że z dniem 1 lipca 2014 r. tj. z dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy o usługach płatniczych - do której agenci rozliczeniowi mieli dostosować umowy z akceptantami przez obniżenie opłaty interchange do 0,5%., posiadł wiedzę o pełnych okolicznościach wymienionych w art. art.
W tym stanie rzeczy roszczenie powoda uznać należy za przedawnione w świetle samych twierdzeń powoda. Skoro 3-letni termin przedawnienia rozpoczął bieg w dniu 1 lipca 2014 r., to i tak w dacie złożenia pozwu, tj. w dniu 26 kwietnia 2018 r. roszczenie było przedawnione w całości (art.
Powód argumentuje jednak, że do roszczeń dochodzonych przez powoda w tym postępowaniu należy stosować art. 38 ustawy o roszczeniach i w konsekwencji 3-letni termin przedawnienia tych roszczeń miałby rozpocząć się na nowo w dniu 27 czerwca 2017 r., tj. w dniu wejścia w życie tej ustawy. Stanowiska powoda jednak nie sposób podzielić. Pozostaje poza sporem, że przepisy dyrektywy dotyczące przedawnienia, jak również przepisy ustawy o roszczeniach dotyczące przedawnienia, nie znajdują zastosowania do naruszeń prawa konkurencji, które miały miejsce przed wejściem w życic ustawy o roszczeniach, a tym bardziej przed przyjęciem dyrektywy (art. 36 ust. 1 ustawy o roszczeniach oraz art. 22 dyrektywy). Niemniej, faktem jest, iż w dniu 27 czerwca 2017 r. roszczenia objęte pozwem nie były przedawnione, gdyż dopiero z dniem 1 lipca 2014 r. rozpoczął bieg termin przedawnienia. Wydawałoby się zatem, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 38 ustawy o roszczeniach. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu - do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepis art.
33 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że jeżeli trzyletni termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, termin ten rozpoczyna bieg w dniu jej wejścia w życie. W pierwszym rzędzie podkreślić należy, że uchwalając ustawę o roszczeniach, ustawodawca zdecydował się na nowelizację art.
Ustawodawca wprowadził do ustawy o roszczeniach osobne przepisy intertemporalne dotyczące stosowania nowych rozwiązań wynikających z wdrożenia dyrektywy odszkodowawczej (tj. art. 36 i 37 uor) oraz osobny przepis intertemporalny regulujący stosowanie znowelizowanego art.
art. 38 uor). W art. 38 uor ustawodawca zdecydował, że art.
KC w znowelizowanym brzmieniu będzie znajdował zastosowanie do roszczeń istniejących i nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie nowelizacji. Jednocześnie ustawodawca wprowadził szczególną regułę dotyczącą roszczeń, które w wyniku nowelizacji art.
KC oraz przyjęcia zasady stosowania ustawy nowej przedawniłyby się wcześniej niż na dotychczasowych zasadach, a termin ich przedawnienia zacząłby biec jeszcze przed wejściem w życie ustawy o roszczeniach. Sens reguły korekcyjnej wprowadzonej w art. 38 in fine wynika wprost z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o roszczeniach: „(...) proponuje się, aby art.
w nowym brzmieniu miał zastosowanie także do tych roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonych czynem niedozwolonym, które powstały przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy, ale nie są jeszcze przedawnione w tej dacie (...). W takich jednak przypadkach, aby na skutek wprowadzonych zmian w zakresie określania początku biegu trzyletniego terminu przedawnienia nie doprowadzić do sytuacji, w których przedawnienie nastąpiłoby znacznie wcześniej niż według reguł dotychczasowych (w skrajnych przypadkach mogłoby nawet nastąpić w dniu wejścia w życie ustawy), proponuje się dodatkowo wprowadzenie rozwiązania, zgodnie z którym, jeżeli według nowej regulacji trzyletni termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, termin ten rozpoczyna bieg w dniu jej wejścia w życie”. W powyższym cytacie jednoznacznie wskazano ratio legis szczególnego rozwiązania wprowadzonego w art. 38 in fine uor, tj. zapobieżenie sytuacjom, w których nowelizacja art.
KC skutkowałaby przyspieszeniem upływu trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, a ponadto spowodowałaby, że w dniu wejścia w życie tej nowelizacji (tj. wejścia w życie ustawy o roszczeniach) część ww. terminu już by upłynęła. Przepis art. 38 uor dotyczy wyłącznie takiej sytuacji, w której zastosowanie art. art.
KC w brzmieniu nadanym ustawą o roszczeniach oznaczałoby, że termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed datą wejścia w życie ustawy o roszczeniach. Art. 38 uor nie może prowadzić ani do „ożywienia” przedawnionych wcześniej roszczeń ani do tego, że 3-letni termin przedawnienia (który już biegnie na mocy art.
KC sprzed nowelizacji dokonanej ustawą o roszczeniach), rozpoczyna na nowo bieg w dniu wejścia w życie ustawy o roszczeniach. Powód w celu uzasadnienia swojej interpretacji art. 38 uor odwołuje się do zasady skuteczności prawa unijnego. Zasada skuteczności - co jednolicie przyjmuje orzecznictwo TS - nie może jednak prowadzić do wykładni contra legem i wydłużania terminów przedawnienia. Podzielić należy wykładnię wskazanego przepisu międzyczasowego, zgodnie z którą przedawnienie rozpoczyna bieg z chwilą wejścia w życie ww. nowelizacji jedynie w przypadku roszczeń, których okres przedawnienia jeszcze się nie rozpoczął zgodnie art.
KC w brzmieniu obowiązującym przed omawianą zmianą. Ustawodawca przesądził powyższe używając trybu przypuszczającego czasownika rozpocząć. Należy zapis ten rozumieć w ten sposób, iż jeżeli zostanie uznane, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się przed wejściem w życie nowelizacji art.
KC, to na podstawie art. 38 uor nie zaczyna się ponownie od początku. Natomiast początek biegu terminu przedawnienia wiąże się z wejściem w życie w/wym. ustawy jedynie w przypadku roszczeń, które według dotychczasowego stanu prawnego nie byłyby przedawnione i bieg terminu przedawnienia jeszcze się nie rozpoczął, ale na podstawie zmienionego art.
KC należałoby uznać, że termin początkowy biegu terminu przedawnienia przypadałby na datę poprzedzającą omawianą nowelizację gdyż przed tą datą wystąpiły już przesłanki warunkujące początek biegu terminu przedawnienia określonego w sposób wprowadzony zmianą przepisu. Wywody powoda dotyczące interpretacji art. 38 uor jako odnoszącego się wyłącznie do tych deliktów, które wynikają z naruszenia prawa konkurencji, a powstały przed wejściem w życie ustawy o roszczeniach nie znajdują oparcia w treści tego przepisu (wykładnia contra legem). Nie znajduje uzasadnienia odwołanie się w tym zakresie do treści art. 36 ust. 2 uor. Przepis art. 22 dyrektywy 2014/104 zakazuje retroaktywności rozwiązań przyjętych w w/wym. dyrektywie, które zostały implementowane w ustawie o roszczeniach. Przedmiotowa ustawa stanowi zaś w art. 36 ust. 1 uor o objęciu nią wyłącznie naruszeń, które nastąpiły po wejściu w życie tego aktu prawnego. Konsekwencją uznania, iż przedawnienie roszczeń powoda rozpoczęło swój bieg przed dniem 27 czerwca 2017r. jest zastosowanie regulacji art.
KC w brzmieniu sprzed 27 czerwca 2017r. Stosownie do dyspozycji art. 36 ust. 1 uor w sprawie nie znalazły zastosowania przepisy dotyczące przedawnienia uregulowane w tym akcie prawnym. Zgodnie z art. 36 ust. 1 uor przepisy tej ustawy o charakterze materialnoprawnym mogły znaleźć zastosowanie do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, które nastąpiło po jej wejściu w życie. Tymczasem powód sprecyzował, iż bezprawne działanie pozwanych miało miejsce w latach 2008-2014r., a zatem niewątpliwie przed 27 czerwca 2017r. Oznacza to, iż w sprawie nie znajdzie zastosowania m.in. art. 9 ustawy regulujący kwestię dłuższego terminu przedawnienia roszczeń, początku biegu terminu przedawnienia czy zawieszenia jego biegu. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał roszczenie za przedawnione w całości, a w konsekwencji oddalił powództwo w całości, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach procesu orzeczono w oparciu o art. 98 § 1 i 3 KPC i art. 108 § 1 zd. 2 KPC, pozostawiając końcowe rozstrzygnięcie referendarzowi sądowemu, jak w pkt 2 sentencji. ZARZĄDZENIE (...) (...) (...) (...) (...) Warszawa, dn. 20 lutego 2023 roku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.