Sygn. akt III AUa 196/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Beata Górska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 r. w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym sprawy M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o wypłatę emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt VI U 1763/21 oddala apelację. Beata Górska Sygn. akt III AUa 196/22 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23 września 2021 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. przyznał ubezpieczonemu M. W. prawo do emerytury powszechnej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przedmiotową decyzją wypłata emerytury została zawieszona ze względu na zbieg ze świadczeniem wypłacanym przez Wojskowe Biuro Emerytalne. Odwołanie od powyższej decyzji złożył ubezpieczony M. W., zaskarżając ją w części, w jakiej organ rentowy zawiesił wypłatę emerytury ustalonej przedmiotową decyzją. W związku z powyższym, ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wypłatę świadczenia tytułem emerytury bez jego zawieszenia, zgodnie z wnioskiem ubezpieczonego. Organ rentowy w odpowiedzi na powyższe odwołanie, wniósł o jego oddalenie w całości. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z dnia 15 lutego 2022 r. w sprawie o sygn. akt VI U 1763/21 oddalił odwołanie ubezpieczonego M. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 23 września 2021 r. Sąd Okręgowy ustalił, że M. W. urodził się (...) Służbę wojskową pełnił od dnia 16 września 1975 r. do dnia 31 grudnia 1997 r. Decyzją z dnia 10 lutego 1998 r. Wojskowe Biuro Emerytalne przyznało ubezpieczonemu prawo do emerytury wojskowej z dniem 1 stycznia 1998 r. Organ rentowy, ustalając prawo do emerytury, zaliczył M. W. służbę wojskową od dnia 16 września 1975 r. do dnia 31 grudnia 1997 r. w wymiarze 22 lat, 3 miesięcy i 15 dni. Świadczenie emerytalne wynosiło 75,00 % podstawy wymiaru. Według stanu na dzień 1 marca 2021 r. emerytura wojskowa do wypłaty wynosiła 3.315,67 zł. Od dnia 1 sierpnia 1998 r. do chwili obecnej ubezpieczony jest zatrudniony w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. Oddział w S.. Natomiast w dniu 15 czerwca 2021 r. M. W. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale w S. wniosek o emeryturę. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny, Sąd Okręgowy uznał, iż odwołanie ubezpieczonego M. W. okazało się niezasadne. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd I instancji wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy ubezpieczonemu przysługuje prawo do wypłaty zawieszonej emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w sytuacji zbiegu tego świadczenia z pobieraną przez M. W. emeryturę wojskową. Zdaniem ubezpieczonego przysługiwało mu prawo do otrzymywania zarówno emerytury wojskowej, jak i emerytury wypłacanej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przechodząc do rozważań prawnych, Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.) w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przewidzianych w ustawie z prawem do emerytury lub renty albo do uposażenia w stanie spoczynku lub uposażenia rodzinnego przewidzianych w odrębnych przepisach wypłaca się świadczenie wyższe lub wybrane przez osobę uprawnioną. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.) w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Jak wynika natomiast z treści ust. 2 przywołanego powyżej przepisu, regulację zawartą w ust. 1 stosuje się również, z uwzględnieniem art. 96, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa lub policyjna została obliczona według zasad określonych w art. 15a lub art. 15d lub art. 18e ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Zasada ta ma również zastosowanie do przypadku nabycia prawa do emerytury wojskowej, albowiem art. 95 ust. 2 określający wyjątek od zasady pobierania jednego świadczenia emerytalnego odnosi się również do emerytur wojskowych. W związku z powyższym, Sąd Okręgowy uznał, że w świetle przywołanych przepisów zasadą jest zatem wypłacanie jednego świadczenia. Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że kwestie związane ze zbiegiem prawa do świadczeń z ubezpieczenia powszechnego i zaopatrzenia wojskowego, były przedmiotem licznych wypowiedzi judykatury. Sąd odwołał się w tym miejscu do stanowiska Sądu Najwyższego, wyrażonego w wyroku z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II UK 237/11, z którego wynika, że zasada pobierania jednego świadczenia (wyższego lub wybranego przez uprawnionego) w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń – art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej jest oczywista i dotyczy również zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w tej ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. Sąd Okręgowy wskazał, że również w wyroku z dnia 24 maja 2012 r., w sprawie o sygn. akt II UK 261/11 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż ubezpieczony uprawniony do świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i pobierający powyższe świadczenie, nie może jednocześnie pobierać emerytury wojskowej, mimo że spełnił warunki do jej nabycia i prawo to zostało mu przyznane. Tak samo w wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II UK 223/13 Sąd Najwyższy argumentował, że prawo do otrzymywania jednego świadczenia wynika wprost z przepisów. Zarówno art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jak i analogiczny art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wojskowych wskazują, że ubezpieczony, któremu przysługuje prawo do emerytury z FUS nie może jednocześnie pobierać emerytury wojskowej, mimo że spełnił warunki do jej nabycia. Sąd Okręgowy wskazał, że tożsame stanowisko zajmowały również sądy apelacyjne, w tym Sąd Apelacyjny w Szczecinie. Sąd Okręgowy wskazał jednocześnie, ze tzw. „zasada jednego świadczenia” stanowi wyraz obowiązującej w prawie ubezpieczeń społecznych zasady solidarności ryzyka i nie jest sprzeczna z zasadą równości, wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Co więcej, zasada solidaryzmu społecznego, będąca cechą ubezpieczeń społecznych, oznacza urzeczywistnienie idei samopomocy społecznej poprzez udzielanie świadczeń osobom znajdującym się w potrzebie, z funduszu wypracowanego wspólnym wysiłkiem ubezpieczonych. Zasada solidaryzmu społecznego i potrzeba zapewnienia minimum wysokości świadczenia implikuje zatem przesunięcie części środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nawet w kierunku tych ubezpieczonych, których udział w jego tworzeniu był niewielki lub krótkotrwały (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt P 47/07). Jednocześnie, Sąd Okręgowy odwołał się do treści orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2019 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I UK 426/17, przywołanego przez ubezpieczonego. Sąd Najwyższy we wspomnianym orzeczeniu zajął odmienne stanowisko od wyżej prezentowanego, co zrodziło pewne wątpliwości w orzecznictwie sądów powszechnych. Odpowiedzią na powyższe była wydana w składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego uchwała z dnia 15 grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt III UZP 7/21, rozstrzygająca powyższą kwestię. W powyższej uchwale Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że „ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą … podstawy jej wymiaru, obliczoną bez uwzględnienia okresów składowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez niego (art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej w zw. z art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, jednolity tekst: Dz. U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.)”. Sąd Okręgowy przytoczył uzasadnienie powyższej uchwały, z którego wynika, że rozbieżności w orzecznictwie dotyczące wykładni art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej (a w szczególności użytego w tym przepisie zwrotu „z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa lub policyjna została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin…”. Kierując się motywami, przedstawionymi w treści uchwały, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że budzący wątpliwości interpretacyjne zwrot „z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa (…) została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy zaopatrzeniowej…” użyty w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, wykładany z uwzględnieniem reguł gramatycznych, systemowych i funkcjonalnych powinien być rozumiany jako odnoszący się tylko do żołnierzy, których emerytury są obliczane na podstawie tych przepisów, a zatem do żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej, odpowiednio po dniu 1 stycznia 1999 r. oraz po dniu 31 grudnia 2012 r. Zdaniem Sądu Okręgowego, skoro zatem kwestia prawa do pobierania jednego z dwóch świadczeń emerytalnych została ostatecznie rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy, żądanie ubezpieczonego, powołanego do służby wojskowej przed dniem 1 stycznia 1999 r. do podjęcia wypłaty przyznanej mu emerytury z FUS (mniej korzystnej od emerytury wojskowej), przy równoczesnym pobieraniu przez niego emerytury wojskowej – nie zasługiwało na uwzględnienie. W związku z powyższym, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie ubezpieczonego. Od powyższego wyroku Sądu Okręgowego apelację wywiódł ubezpieczony M. W.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w zw. z art. 95 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, ubezpieczony wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez uwzględnienie odwołania ubezpieczonego w całości, poprzez zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wypłatę świadczenia z emerytury powszechnej bez zawieszenia jej wypłaty oraz bez zawieszania prawa do pobierania emerytury wojskowej. Ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, skarżący wniósł o zasądzenie od organu jego rzecz kosztów postępowania sądowego w I i II instancji według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych. Organ rentowy złożył odpowiedź na powyższą apelację , wnosząc o jej oddalenie w całości. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje Apelacja ubezpieczonego nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny w pełni podzielił argumentację zarówno faktyczną, jak i prawną przedstawioną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zdaniem Sądu Odwoławczego, Sąd Okręgowy dokonał wszechstronnej oceny zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i wyciągnął na ich podstawie niebudzące zastrzeżeń logiczne wnioski i prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia Sądu Okręgowego, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania w tej części uzasadnienia (art. 387 § 21 pkt 1 k.p.c.), a także rozważania prawne, które skłoniły sąd pierwszej instancji do oddalenia odwołania od zaskarżonej decyzji, uznając je za trafne i nie naruszające prawa materialnego (art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c.). Zważywszy na wywiedzioną apelację oraz podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego, spór w niniejszej sprawie wciąż sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ na podstawie art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, prawidłowo odmówił ubezpieczonemu M. W. wypłaty świadczenia z powszechnego systemu emerytalnego w związku z pobieraniem przez ubezpieczonego emerytury wojskowej, a to wobec zbiegu prawa do świadczeń. Niezaprzeczalnie zagadnienie związane ze zbiegiem prawa do świadczeń z ubezpieczenia powszechnego i zaopatrzenia wojskowego jest uregulowane w art. 7 wojskowej ustawy emerytalnej oraz w art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej. W tym kontekście istotny jest też przepis art. 2, w szczególności ustęp 2 ustawy emerytalnej wyznaczający zakres podmiotowy ustawy:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.