Sygnatura akt I C 368/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 października 2022 r. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Rola przy udziale protokolanta Tomasza Kurka po rozpoznaniu w dniu 17 października 2022 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. przeciwko (...) Bank Spółce akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powódki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na rzecz pozwanej (...) Bank Spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 917 (dziewięćset siedemnaście) złotych, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu. sędzia Małgorzata Rola Sygnatura akt I C 368/22 UZASADNIENIE wyroku z 17 pa ździernika 2022 roku Pozwem z 15 grudnia 2021 roku, (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. wniosła o zasądzenie od (...) Bank Spółki akcyjnej z siedzibą w W. na jej rzecz 4 905,92 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 14 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty, a także o zasądzenie kosztów procesu ( pozew, k. 3-9). Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z 31 grudnia 2021 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt II Nc 4748/21 ww. żądanie uwzględniono w całości (nakaz zapłaty, k. 50). Pozwana złożyła sprzeciw od ww. nakazu zapłaty, zaskarżając go w całości i wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu. Pozwana podniosła szereg zarzutów, w tym m.in. braku legitymacji powódki, wadliwości złożonego oświadczenia woli czy braku umocowania do złożenia tego oświadczenia ( sprzeciw, k. 62-70). Stan faktyczny J. R. oraz I. R. zawarli 16 lutego 2018 roku z (...) Bank Spółką akcyjna z siedzibą w W. umowę kredytu konsolidacyjnego o nr (...) przeznaczonego częściowo na spłatę innych zobowiązań (umowa, k. 13-15v). Zgodnie z § 1 ust. 1 tej umowy, pozwana udzieliła kredytobiorcom kredyt w wysokości 27 684,09 złotych, na którą składały się: - 22 210 złotych tytułem potrzeb konsumpcyjnych kredytobiorców, - 1 626 złotych tytułem spłaty zobowiązań kredytowych oraz - 3 848,09 złotych tytułem zapłaty kosztów kredytu (umowa, k. 14). Kwota udzielonych środków pieniężnych oprocentowana była według zmiennej stopy procentowej wynoszącej na dzień zawarcia umowy 9,49 % (§ 2 ust. 1-3) (umowa, k. 14). Łączną kwotę do zapłaty określono na 34 869 złotych, na którą składały się: - całkowita kwota kredytu w łącznej wysokości 23 836 złotych oraz - całkowity koszt kredytu wyliczony szacunkowo na dzień zawarcia umowy w wysokości 11 033 złotych. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytu ustalona została na 17,39 % (§ 4 ust. 1-4) (umowa, k. 15). Całkowite wykonanie ww. umowy o numerze (...) i ostateczne rozliczenie stron nastąpiło 25 listopada 2021 roku (potwierdzenie wykonania operacji, k. 21). (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. złożyła oświadczenie woli o zawarciu umowy cesji wierzytelności o nr (...) za pomocą platformy (...) (umowa, k. 20-20v). J. R. oraz I. R. nie złożyli osobiście oświadczenia woli o zawarciu umowy cesji wierzytelności o nr (...), w ich imieniu występował syn P. R. (umowa, k. 20-20v; zeznania I. R., k. 109 oraz e-protokół (...):04:45-00:11:48; zeznania J. R., k. 109 oraz e-protokół (...):12:41-00:16:29). Przedmiotem ww. umowy była wierzytelność przysługująca J. R. oraz I. R. z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu (zeznania I. R., k. 109 oraz e-protokół (...):04:45-00:11:48; zeznania J. R., k. 109 oraz e-protokół (...):16:38-00:18:27). Oświadczenie o tzw. sankcji darmowego kredytu zostało złożone pozwanej przez W. M., będącego prezesem zarządu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W.. Jednocześnie zawiadomiono (...) Bank Spółkę akcyjną z siedzibą w W. o przelewie wierzytelności oraz o złożeniu oświadczenia o zwolnieniu z tajemnicy bankowej. (oświadczenie, k. 23-32; książka nadawcza, k. 33-34). (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. do ww. czynności nie zostało udzielone przez J. R. i I. R.. Pełnomocnictwa udzielił P. R., który posługiwał się swoimi adresami e-mail, tj. (...) oraz (...) (karta podpisów, k. 35). Ocena dowod ów Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie ww. zgromadzonych dokumentów oraz zeznań świadków. Zeznania złożone przez J. R. oraz I. R. sąd obdarzył walorem wiarygodności, były one szczere i spójne z pozostałym, zgromadzonym w tej sprawie materiałem dowodowym. Stan faktyczny w zasadniczej części pozostawał między stronami bezsporny, zaś elementy sporne dotyczyły głównie kwestii prawnych, które nie podlegają dowodzeniu. Sąd pominął dowód z zeznań świadka P. R. zgłoszony przez powoda podczas rozprawy w dniu 17 października 2022 roku jako nieprzydatny dla rozstrzygnięcia. Świadek miał, zgodnie z intencją strony powodowej, wskazać „jakie było upoważnienie” udzielone przez świadków. Zdaniem sądu to jednak wola i stan wiedzy kredytobiorców miał kluczowe znaczenie dla oceny zakresu udzielonego P. R. pełnomocnictwa. Jego zeznania co do tej kwestii nie mogły zatem wpłynąć na rozstrzygnięcie. Ocena prawna Powództwo podlegało oddaleniu w całości jako nieuzasadnione. Stosunek prawny łączący J. R. i I. R. z (...) Bank Spółką akcyjną z siedzibą w W. stanowił kredyt konsumencki w myśl art. 3 ust. 1 u.k.k., gdyż dotyczył kredytu w kwocie nie większej niż 255 500,00 zł. Kluczowym dla tej sprawy zagadnieniem, było rozstrzygnięcie dwóch problematycznych zagadnień, tj. ustalenia wierzytelności, która została przeniesiona na podstawie umowy cesji wierzytelności o numerze (...) oraz zakresu umocowania P. R., który działał w imieniu J. R. i I. R.. W ocenie sądu, treść złożonych przez świadków zeznań nie pozostawia wątpliwości, że wolą kredytobiorców było wyłącznie podjęcie działań mających na celu odzyskanie środków pieniężnych z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu. Wynika to z jednoznacznych sformułowań zarówno J. R., który wskazał, że odzyskał pieniądze, które chciał odzyskać, jak i I. R., która powiedziała, że wpłynęło na jej konto 560 złotych i to jest „koniec umowy”. Z załączonych do pozwu dokumentów, wynika że powódka dochodziła uprzednio ww. wierzytelności przed sądem, zaś pozwana uregulowała obciążającą ją zaległość stanowiącą wynagrodzenie za nabycie tej wierzytelności. W szczególności świadczy o tym potwierdzenie wykonania operacji z 25 listopada 2021 roku. Co prawda w treści umowy przelewu wierzytelności jednoznacznie wskazano, że dotyczy ona również wierzytelności mogącej wynikać z zastosowania tzw. sankcji darmowego kredytu, jednakże niezbędna pozostaje analiza okoliczności związanych z zawarciem tej umowy. Jak ustalono, umowa została zawarta przez P. R., który występował w imieniu I. R. oraz J. R.. P. R. działał na podstawie ustnego pełnomocnictwa, które zostało mu udzielone przez rodziców. Z zeznań świadków jednoznacznie wynika, że ww. pełnomocnictwo upoważniało „do wszystkich czynności do załatwienia tej sprawy”. Świadkowie przy tym posługiwali się wyłącznie wiedzą w zakresie wierzytelności przysługującej im z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu, a nie skorzystania z tzw. sankcji kredytu darmowego. Zdaniem sądu, udzielone pełnomocnictwo swoim zakresem obejmowało wyłącznie upoważnienie P. R. do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do odzyskania środków pieniężnych w związku z wcześniejszą spłatą kredytu. O powyższym świadczy także fakt wytoczenia przez powódkę powództwa o zwrot tej kwoty i wypłacenie J. i I. R. wynagrodzenia. Ponadto, I. R. wskazała, że z tytułu tej umowy otrzymała 560 złotych, pomimo że w treści umowy wskazano, że wynagrodzenie wyniesie łącznie 871 złotych. P. R., będąc pełnomocnikiem swoich rodziców i zawierając umowę cesji o numerze (...) niewątpliwie przekroczył zakres udzielonego mu umocowania, zaś powódka nie podjęła działania w celu „naprawy” tego stanu. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że nawet „uzdrowienie” umowy przelewu wierzytelności i potwierdzenia tej czynności przez mocodawców doprowadziłoby do oddalenia powództwa. Z okoliczności sprawy wynika, że w danej sytuacji występuje 5 podmiotów, tj. J. i I. R. jako mocodawcy, P. R. jako pełnomocnik, (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. jako dalszy pełnomocnik oraz (...) Bank Spółka akcyjna z siedzibą w W.. Z art. 106 k.c. wynika, że pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. W rozpoznawanej sprawie nie zostało wykazane, aby takie umocowanie zostało udzielone P. R., stąd udzielone przez niego pełnomocnictwo powódce do złożenia oświadczenia woli o którym mowa w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim (dalej jako: „u.k.k.”) nastąpiło z przekroczeniem umocowania. Nie budzi też wątpliwości, że oświadczenie o skorzystaniu z tzw. sankcji darmowego kredytu jest jednostronnym oświadczeniem woli składanym przez kredytodawców, wobec tego niezbędne jest zastosowanie art. 104 k.c. W tych okolicznościach, oświadczenie z 2 grudnia 2021 roku obarczone było sankcją nieważności. Pozwana na żadnym etapie nie zgodziła się na działanie bez umocowania powódki, stąd nie może znaleźć zastosowania instytucja określona w art. 104 in fine k.c. Skoro oświadczenie z 2 grudnia 2021 roku jest nieważne, to w realiach tej sprawy nie zostało złożone skutecznie oświadczenie o którym mowa w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Z tych względów powództwo podlegało oddaleniu. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje ponadto, że upłynął roczny termin na złożenie oświadczenia o którym mowa w art. 45 ust. 1 (termin określono w ust. 5). Zdaniem Sądu termin „wykonanie umowy” należy rozumieć jako całkowite jej zakończenie w związku z jej spłatą. Kredytobiorcy spłacili kredyt 23 września 2019 roku (okoliczność niesporna), a zatem termin ten ostatecznie upłynął 23 września 2020 roku. Oświadczenie, niezależnie od jego skuteczności, złożono najwcześniej 2 grudnia 2021 roku, a więc zdecydowanie po upływie powyższego okresu. Roszczenie zatem wygasło. Nie sposób podzielić argumentów powoda, jakoby wykonanie umowy następowało dopiero wraz z rozliczeniem się stron w związku ze zwrotem proporcjonalnej części prowizji. Nie budzi wątpliwości Sądu, że tego rodzaju rozliczenie nie stanowi „wykonania umowy”, co należy odnosić przede wszystkim do przedmiotowo istotnych elementów treści umowy kredytu. Mając na uwadze powyższe sąd, już tylko dla porządku dokonał oceny powództwa również pod kątem podniesionych przez powódkę zarzutów w stosunku do umowy o numerze (...) z 16 lutego 2018 roku. „Sankcję darmowego kredytu” reguluje art. 45 u.k.k., zgodnie z którym w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c u.k.k. konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Powyższa sankcja, w ogólnym ujęciu, polega na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez jakichkolwiek kosztów, które obejmują całkowity koszt kredytu – bez względu na to czy są pobierane wyłącznie na rzecz kredytodawcy, czy też kredytodawca jest zobowiązane rozliczyć je z osobami trzecimi. W dokumencie umowy, stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. powinna być podana rzeczywista roczna stopa oprocentowania, która stanowi całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu. Kredytodawca powinien również zamieścić w dokumencie umowy informację o całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta. Stosownie do art. 5 pkt 7 u.k.k., w brzmieniu obowiązującym od 22 lipca 2017 roku, całkowitą kwotę kredytu stanowi maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. Natomiast, całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.