i orzecznictwo do tego artykułu, w szczególności pod kątem rozumienia pojęć sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta. Ponadto Sąd szeroko odwołał się do dyrektywy 93/13 i orzeczeń (...). Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że powód jest konsumentem, nie uzgadniano z nim indywidualnie postanowień umowy dotyczących indeksacji, a sam wybór waluty do której kredyt ma być indeksowany nie oznacza możliwości negocjowania klauzul przeliczeniowych. Klauzula indeksacyjna stanowi element świadczenia głównego, ale wyrażonego w sposób niejednoznaczny. Ponadto (...) nie sprostał obowiązkowi informacyjnemu w zakresie wymaganym przez art.
k.c., przy czym ocena tej kwestii została szeroko odniesiona do aktualnego orzecznictwa (...). Wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty, a przekaz kierowany do konsumenta musi być jasny i zrozumiały, przez co podanie informacji powinno nastąpić w postaci podwójnej: poprzez wskazanie nieograniczonego charakteru ryzyka walutowego (z naciskiem na słowo „nieograniczone”) oraz konkretnych przykładowych kwot - wskazanych wyżej wartości raty i salda charakteryzujących dany kredyt. Sąd zauważył też, że wymagane informacje winny zostać dostarczone już na etapie składania wniosku kredytowego i w taki sposób, aby umożliwić potencjalnemu kredytobiorcy ich analizę poza lokalem banku. Sąd ocenił, że w § 29 umowy kredytu zawartej przez strony znajduje się co prawda wzmianka o istnieniu ryzyka kursowego oraz oświadczenie o akceptacji warunków zmiany zmiennej stopy procentowej, jednakże informacje te mają charakter bardzo ogólny, a sam zakres pouczenia sprowadza się jedynie do poinformowania kredytobiorcy o istnieniu takiego ryzyka. W dalszej kolejności Sąd ocenił kwestionowane postanowienia umowne w świetle pozostałych przesłanek abuzywności, tj. sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta, również szeroko przytaczając orzecznictwo krajowe i europejskie. Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że klauzule zawarte w umowie były sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interes powoda, przy czym ocena ta została dokonana na datę zawierania umowy, zgodnie z art. 385 2 k.c. nie miało zatem znaczenie długoletnie wykonywanie umowy oraz zawierane do niej aneksy. Zdaniem Sądu Okręgowego niedozwolony charakter mają postanowienia umowy: - w zakresie, w jakim przewiduje zastosowanie kursu kupna waluty z tabeli kursowej obowiązującej w Banku do przeliczenia wypłaconych w złotych środków do CHF oraz wyrażenia w tej walucie salda zadłużenia z tytułu kredytu; - w zakresie, w jakim przewiduje zastosowanie kursu sprzedaży CHF obowiązującego w Banku na podstawie tabeli kursowej z dnia spłaty z godziny 14:50 do obliczenia wysokości raty spłaty. Sąd I instancji wskazał, że nie bez znaczenia dla oceny kwestionowanych postanowień umownych pozostaje też orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i będące jego rezultatem wpisy w rejestrze klauzul niedozwolonych. Zdaniem Sądu Okręgowego klauzula indeksacyjna skutkuje również asymetrycznym rozkładem ryzyka związanego z zawarciem umowy – w szczególności ryzyka kursowego. Umowa przenosi bowiem na kredytobiorcę ryzyko zmiany kursu waluty w całości. Istnienie klauzul abuzywnych oznacza natomiast, że zgodnie z art.
Sankcja tego rodzaju ma specyficzny charakter w porównaniu w tradycyjnie wskazywanymi w nauce prawa, działa ex tunc i ex lege, ale zgodnie z art.
nie skutkuje automatyczną nieważnością całej umowy, gdyż strony są związane umową w pozostałym zakresie. Mając na uwadze tę regulację oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, Sąd zbadał czy możliwe jest obowiązywanie umowy w pozostałej części i stwierdził kategorycznie, że umowa musi być uznana za nieważną w całości, ponieważ w polskim prawie nie ma przepisów dyspozytywnych, które pozwoliłyby na uzupełnienie treści umowy. Sąd wskazał, że umowa kredytu hipotecznego w PLN oprocentowana według wskaźnika LIBOR jest sprzeczna z przepisami prawa europejskiego, a zatem także nieważna z mocy art. 58 § 1 k.c. Sąd uznał też, że powód miał w rozumieniu art. 189 k.p.c. interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy. Z kolei żądanie zapłaty znalazło swoje odzwierciedlenie w przepisach art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. i teorii dwóch kondykcji. Sąd Okręgowy nie podzielił postawionego przez (...) zarzutu przedawnienia świadczenia. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. i art. 455 k.c. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. obciążając przegrywającego pozwanego kosztami w całości, pozostawiając ich wyliczenie na podstawie art. 108 k.p.c. referendarzowi sądowemu. Sąd wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym na art. 15zzs 1 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Z wydanym orzeczeniem nie zgodziła się strona pozwana, która wywiodła apelację od całego wyroku, wskazując na naruszenie: - prawa procesowego: art. 233 § 1 k.p.c., art. 235 2 § 1 pkt 2,3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. i art. 227 k.p.c., art. 235 2 § 1 pkt 2,3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c. i art. 277 k.p.c., art. 235 2 § 1 pkt 2,3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., - prawa materialnego: art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353 1 k.c., art. 358 1 § 1 zd. 2 k.c., art.
385 2 k.c. w zw. z art.
k.c., art.
w zw. z art. 385 2 k.c. w zw. z art. 22 1 k.c., art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim, art.
405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c., art. 409 k.c. i art. 118 k.c. w zw. z art. 120 § 1 k.c. Pozwany wnosił o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje. Powód wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja pozwanego zasługuje na uwzględnienie. Pomimo tego, że pozwany w swej apelacji nie podniósł zarzutu nieważności postępowania, to jednak należy uznać, że w sprawie zachodzą okoliczności, które uzasadniają twierdzenie o nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym. Ów zarzut można choćby pośrednio wywieść z zarzutu naruszenia art. 235 2 § 1 pkt 2,3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c. i art. 277 k.p.c. W odpowiedzi na pozew pozwany wnosił o rozpoznanie sprawy na rozprawie, tymczasem zaskarżony wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym bez przeprowadzenia rozprawy i bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego poza dokumentami. Zatem pozwany słusznie zarzuca, że sąd wysnuł odmienne wnioski niż wynikające z zebranego materiału dowodowego – np. skoro istniał dokument, w którym powód oświadczył, że zapoznał się z ryzykiem kursowym, to bez przeciwnego dowodu (choćby w postaci zeznań powoda) ustalenia sądu, że powód nie znał ryzyka związanego ze zmianą kursu waluty są absolutnie dowolne i niczym niepoparte. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że oparł się na niezaprzeczonych twierdzeniach powoda, jednak pozwany w odpowiedzi na pozew wskazał, że kwestionuje żądanie co do zasady i co do wysokości. Przede wszystkim jednak pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o skierowanie sprawy na rozprawę. W tej sytuacji Sąd Okręgowy nie mógł zignorować wniosku pozwanego o wyznaczenie rozprawy, bowiem w myśl art. 148 1 § 3 k.p.c. rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo. Choćby w ocenie sądu okoliczności sprawy wskazywały, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, niedopuszczalne jest rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeśli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Wyjątek stanowi tu okoliczność uznania powództwa (J. Parafianowicz [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz aktualizowany, red. O. M. Piaskowska, LEX/el. 2022, art. 148 1). Co prawda w dniu 23 lipca 2021 r. z odwołaniem się do treści art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych innymi sytuacji kryzysowych, zarządzone zostało przeprowadzone w niniejszej sprawie posiedzenia niejawnego i faktycznie wyrok w sprawie został wydany w dniu 20 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, to jednak, zdaniem Sądu Apelacyjnego, brak jest podstaw do uznania, że zachodziły wskazane w tym przepisie przesłanki, od których zaistnienia uzależniona została możliwość rozpoznania sprawy, w tym samym, wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym. Przepis wskazany w zarządzeniu w brzmieniu obowiązującym od dnia 03 lipca 2021 r., jasno wskazuje przesłanki, których spełnienie uzasadnia zarządzenie przez przewodniczącego przeprowadzenia posiedzenia niejawnego. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Po pierwsze, takie zarządzenie może być wydane jedynie wówczas, gdy nie można przeprowadzić posiedzenia zdalnego. Sąd Okręgowy nie wskazał ani w treści zarządzenia, ani w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku żadnych okoliczności, które mogły świadczyć o tym, że nie można było w dniu 20 grudnia 2021 r. przeprowadzić posiedzenia zdalnego. Po drugie, takie zarządzenie może być wydane jedynie wówczas, gdy przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego nie jest konieczne. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie można stwierdzić, że została spełniona również ta druga przesłanka z art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych innymi sytuacji kryzysowych. Sąd Okręgowy nie wskazał żadnych okoliczności, które miałyby uzasadniać taki wniosek, a skoro istniał wniosek pozwanego o wyznaczenie rozprawy, to jej przeprowadzenie należało uznać za konieczne. W tej sytuacji, nie można uznać, by ww. przepis szczególny dawał podstawy do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym z pominięciem treści art. 148 1 § 3 k.p.c. Tymczasem wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, pomimo niezaistnienia ku temu ustawowych przesłanek określonych w art. 148 1 k.p.c., prowadzi do nieważności postępowania z uwagi na pozbawienie obu stron procesu możności obrony ich praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., co stanowi okoliczność uwzględnianą przez sąd odwoławczy z urzędu stosownie do art. 378 § 1 k.p.c. (wyrok Sąd Najwyższego z 17 maja 2021 r. II DPUA 1/21, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 14 czerwca 2018 r., I AGa 119/18, tak też E. Stefańska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1 - 477
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.