WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 stycznia 2023 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 roku w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Sp. z o. o. sp. kom. (obecnie (...) Sp. z o. o. sp. komandytowo-akcyjnej) z siedzibą w P. przeciwko Bank (...) S A z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt VII C 1928/20 1. prostuje w komparycji zaskarżonego wyroku oczywistą omyłkę w oznaczeniu strony powodowej w ten sposób, że po słowach:” (...) Sp. z o. o.” dodaje: „ sp. kom.”, 2. prostuje w komparycji zaskarżonego wyroku błąd pisarski w oznaczeniu strony pozwanej w ten sposób, że w miejsce: (...) wpisuje: (...), 3. oddala apelację; 4. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. Małgorzata Radomska-Stęplewska UZASADNIENIE Pozwem z dnia 7 lutego 2020r. roku powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w P. domagał się od pozwanego Bank (...) S.A. W. zapłaty kwoty 2.798,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 23.02.2019r. do dnia zapłaty, a także zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska powód podał, że pozwany zawarł z S. K. umowę kredytu konsumenckiego nr (...), którego termin spłaty przypadał na 14.08.2026r. Na podstawie postanowień umowy kredytu pozwany pobrał od kredytobiorcy prowizję w wysokości 2.992,39 zł. Kredytobiorca w dniu 13.02.2019r. dokonał przedterminowej spłaty kredytu, a pomimo tego pozwany nie zwrócił mu prowizji w części wynikającej proporcjonalnie ze skrócenia okresu trwania umowy. W związku z tym kredytobiorcy przysługuje roszczenie o proporcjonalne obniżenie całkowitego kosztu kredytu – w tym o zwrot odpowiedniej części prowizji należnej pozwanemu. Powód podał ponadto, że swoją legitymację czynną opiera na umowie cesji wierzytelności. W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska meriti pozwany wskazał, że pobrana od konsumenta prowizja stanowiła tę część wynagrodzenia pozwanego, która związana była jedynie z przedkontraktowymi czynnościami i kosztami pozwanego, obejmującymi swym zakresem wyłącznie świadczenia w postaci jednorazowych czynności, dotyczących rozpatrzenia wniosku kredytowego oraz udzielenia pożyczki. Wysokość prowizji w żaden sposób nie była uzależniona od okresu trwania umowy, czy też od okresu kredytowania. Pozwany zakwestionował fakt zawarcia pomiędzy powodem a S. K. a spółką D. umowy przelewu wierzytelności albowiem na etapie przedprocesowym przedmiotowa umowa nigdy nie została pozwanemu okazana. Ponadto pozwany zakwestionował ważność tej umowy ze względu na zawarcie jej przez cedenta w wyniku jego wyzysku przez cesjonariusza, co skutkuje bezwzględną nieważnością, która rozciąga się także na umowę cesji zawartą pomiędzy wyżej wymienioną spółką a stroną powodową. Pozwany zakwestionował także poprawność wyliczenia roszczenia. Pozwany wskazał także, że przyjmując ewentualnie że roszczenie powoda jest zasadne, to należałyby mu się odsetki dopiero po upływie terminu wyznaczonego przez niego do uregulowania takiego długu. W dalszym toku postępowania strony podtrzymały wyżej zaprezentowane stanowiska. Wyrokiem z dnia 12 maja 2022 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VII C 1928/20, Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu: 1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.798,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia 28 lutego 2019 r. do dnia zapłaty, 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie, 3. zasądził od pozwanego na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 1.117 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt 1 i 3. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim ( u.k.k.) w zw. z art. 5 pkt 6 u.k.k. w zw. z art. 16 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/48/WE z dnia 23.04.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej Dyrektywę Rady nr 87/102/EWG poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w przypadku przedterminowej spłaty kredytu, obniżeniu ulegają wszystkie koszty kredytu, bez względu na to, czy dotyczą one okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, podczas gdy językowa i proeuropejska wykładnia tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że w przypadku przedterminowej spłaty kredytu, obniżeniu ulegają tylko te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie skutkujące uwzględnieniem powództwa. Wobec powyższego, apelujący wniósł o: 1. zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, 2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania odwoławczego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu I instancji, przyjmując je za własne. Sąd Okręgowy za nieuzasadnione uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim w zw. z art. 5 pkt 6 u.k.k. w zw. z art. 16 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/48/WE z dnia 23.04.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej Dyrektywę Rady nr 87/102/EWG poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w przypadku przedterminowej spłaty kredytu, obniżeniu ulegają wszystkie koszty kredytu bez względu na to, czy dotyczą one okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, podczas gdy zgodnie z tym przepisem, w przypadku przedterminowej spłaty kredytu obniżeniu ulegają tylko te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Nie ulega wątpliwości, że w umowie o kredyt konsumencki może zostać zastrzeżona prowizja na rzecz kredytodawcy (pożyczkodawcy), co wynika choćby z art. 5 pkt 6 a), czy art. 13 ust. 1 pkt 10, art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim. Ustawa nie określa natomiast, z jakich konkretnych tytułów prowizja może być pobierana. Z kolei Prawo bankowe w art. 110 przewiduje możliwość pobierania przez banki prowizji z tytułu wykonywanych czynności bankowych. Z możliwości zastrzeżenia prowizji „w związku z udzieleniem kredytu” w kwocie 64.024,61 zł skorzystano w analizowanej w niniejszej sprawie umowie kredytu, w której też przewidziano prawo kredytobiorcy do wcześniejszej spłaty całości lub części kredytu. Kredytobiorca z uprawnienia tego skorzystał. W tej sytuacji Sąd Rejonowy, w oparciu o art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim uznał, że w związku z wcześniejszym wywiązaniem się ze zobowiązania kredytobiorca, a w konsekwencji i powód jako jego następca prawny, mógł się ubiegać o częściowy zwrot prowizji. Stosownie do art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Przepis ten implementuje do polskiego porządku prawnego art. 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki. Art. 16 ust. 1 dyrektywy stanowi natomiast, że konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o kredyt. W takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy. Wbrew zarzutom apelacji, Sąd I instancji nie naruszył art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w przypadku przedterminowej spłaty kredytu, obniżeniu ulega całkowity koszt kredytu, w tym prowizja. Co prawda początkowo przy stosowaniu art. 49 ust. 1 pojawiały się rozbieżności odnośnie tego, czy obniżenie dotyczy także kosztów, określanych jako początkowe, jednorazowe. W piśmie z dnia 16 maja 2016 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Rzecznik Finansowy we wspólnym stanowisku w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim stwierdzili, że art. 49 ust. 1 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego następuje obniżenie wszystkich możliwych kosztów takiego kredytu, niezależnie od ich charakteru i niezależnie od tego, kiedy koszty te zostały faktycznie poniesione przez kredytobiorcę, z tymże wyjątkiem, iż redukcja ta ma charakter proporcjonalny, tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie. Sąd Okręgowy stanowisko to podziela. Nie ulega wątpliwości, że celem art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim jest ochrona interesów konsumentów. Wyłączenie jego zastosowania do prowizji czy opłaty, które są pobierane nawet za jednorazowe czynności z tym uzasadnieniem, że nie są to koszty związane i zależne od okresu kredytowania prowadziłoby do sytuacji, w której te często wysokie koszty w razie spłaty kredytu przed terminem nie ulegałyby w ogóle obniżeniu, mimo że kredytodawca świadczył swoje usługi przez krótszy czas, niż pierwotnie przewidziano i wcześniej uzyskał zwrot pożyczonych środków. Godziłoby to w wyżej powołany cel regulacji. Przepis art. 49 ust. 1 ustawy dotyczy wyraźnie całkowitego kosztu kredytu. Całkowity koszt kredytu to z kolei, zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.