k.c., a także w jakim zakresie zobowiązanie wynikające z przedmiotowej umowy zostało przez pozwaną wykonane. Zagadnieniem, które należało rozstrzygnąć w pierwszej kolejności w niniejszej sprawie było czy zastrzeżenie przez powódkę w umowie pożyczki na swoją rzecz świadczeń w postaci: 1) odsetek w wysokości odsetek maksymalnych w kwocie 7 176 zł za cały okres obowiązywania pożyczki, 2) wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 14 371 zł, 3) opłaty za usługę (...) w kwocie 2 000 zł 4) opłat przygotowawczej w kwocie 129 zł- w łącznej wysokości 23 676 zł - z uwagi na ich wysokość w stosunku do przelanej faktycznie na rzecz pozwanego kwoty pożyczki w wysokości 16 500 zł - nie stanowiło niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu przepisu art.
k.c. , a zatem czy te postanowienia umowne były ważne. Zagadnienie to jest o tyle istotne, że jeżeli niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu przepisu art.
nie wiążą konsumenta, to stosownie do treści przepisu art.
strony są związane umową w pozostałym zakresie, co pozwalało na ustalenie jaki był rzeczywisty zakres zobowiązania pozwanej wynikający z przedmiotowej umowy. Zgodnie z przepisem art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidulanie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Należy podzielić stanowisko wyrażone m. in. w wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach z 18-12-2017 r. w sprawie o sygn. akt I Ca 452/17, że za niedozwolone klauzule umowne w świetle art.
należy więc każdorazowo uznawać te postanowienia umowne, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia konkretnych czynności, w rzeczywistości stanowią dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku ukryte przed konsumentem, pozwalając mu jednocześnie omijać przepisy dotyczące odsetek maksymalnych oraz niedopuszczalności kary umownej za niespełnienie świadczenia pieniężnego. Takie świadczenie choćby zostało nazwane wynagrodzeniem czy prowizją nie stanowi świadczenia głównego stron. Na ten temat wypowiedział się ostatnio Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27-10-2021 r. w sprawie o sygn. III CZP 43/20 . Z uwagi na przewidzianą w art. 353 1 k.c. zasadę swobody umów nie można co prawda wyłączyć co do zasady prawa do obciążenia kredytobiorcy czy pożyczkobiorcy prowizją, w szczególności w sytuacji, gdy samo korzystanie z kapitału jest nieoprocentowane. Wysokość prowizji powinna jednak zostać określona w sposób niepowodujący nadmiernego obciążenia konsumenta pozaodsetkowymi kosztami związanymi z zawarciem umowy. Nadto powinna mieć uzasadnienie w nakładzie pracy, w tym związanym z ryzykiem niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez kredytobiorcę w wydatkach na przygotowanie realizacji umowy, tak aby nie kreowała bezpodstawnego przysporzenia po stronie kredytodawcy. Okoliczności te podlegają badaniu przez sąd w sporze o zapłatę takich należności i to z urzędu. Wątpliwości Sądu nie budziły postanowienia umowne zastrzegającego na rzecz powódki opłatę przygotowawczą w kwocie 129 zł, mając na uwadze, że odpowiada w ocenie Sądu – biorąc pod uwagę kwotę pożyczki - godziwemu wynagrodzeniu za przeprowadzenie przez powódkę wszelkich czynności związanych z przygotowaniem do zawarcia przedmiotowej umowy pożyczki. Wątpliwości Sądu nie budziło postanowienie umowne, zgodnie z którym powódka zastrzegła na swoją rzecz odsetki z racji oprocentowania pożyczki według maksymalnej stopy odsetek kapitałowych za cały okres kredytowania. Odsetki te stanowiły wynagrodzenie za korzystanie z kapitału powódki przez okres trwania umowy tj. od dnia 15-10-2018 r. do dnia 25-10-2022 r. Powódka zastrzegła wysokość tych odsetek według stopy 9, 96 % w skali roku. Przepis art. 359 § 1 k.c. stanowi, iż odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Przedmiotowa umowa przewidywała, iż pożyczka jest oprocentowana według stopy 9, 96 % rocznie, przez okres obowiązywania umowy, tj. od dnia 15-10-2018 r. do dnia 25-10-2022 r. Jednocześnie przepis art. 359 § 2 1 k.c. przewiduje, iż maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). Zastrzeżona stopa procentowa, przekraczała jednakże dopuszczalną wysokość odsetek maksymalnych w części okresu na który umowa została zawarta. Wysokość odsetek kapitałowych ustawowych określona jest jako wysokość sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. Wysokość odsetek za cały okres trwania umowy pożyczki nie budziła wątpliwości Sądu. Sąd nie podziela poglądu powódki, jakoby przestrzeganie reguł dotyczących wysokości pozaodsetkowych kosztów pożyczki ujętych w przepisie art. 36a ustawy z dnia 12-05-2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej: (...)), czyniło wprowadzenie takich opłat w wysokości maksymalnej, którą ta ustawa przewiduje dopuszczalnymi w świetle zasad współżycia społecznego. Podkreślenia wymaga, że ograniczenia przewidziane w art. 36a UKK wskazują jedynie górną granicę wysokości tych opłat, których pożyczkodawca nie może naruszyć niezależnie od występującego ryzyka i charakteru udzielanej pożyczki. W ocenie Sądu nie oznacza to jednak, że dopuszczalne jest wprowadzanie w każdym wypadku postanowień umownych, które wprowadzają pozaodsetkowe koszty pożyczki w wysokości maksymalnie dopuszczalnej i że takie postanowienia nie będą podlegać ocenie w świetle zasad współżycia społecznego. Stanowisko to znalazło wyraz w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13-09-2018 r. w sprawie C-176/17 (w której (...) S.A. w B. był stroną), gdzie wskazano, iż w wypadku roszczenia opartego na wekslu własnym, który stanowi gwarancję wierzytelności powstałej z umowy kredytu konsumenckiego, sąd krajowy uprawniony jest do zbadania potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków tej umowy. W związku z powyższym Sąd z urzędu zbadał zobowiązanie podstawowe wynikające z umowy pożyczki. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zastrzeżenia umowne w postaci jednoczesnego zastrzeżenia na swoją rzecz przez pożyczkodawcę: 1) opłaty za wykupienie usługi (...) w wysokości 2000 zł, 2) wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 14 371 zł, przy faktycznie oddanej do dyspozycji pozwanej kwocie 16 500 zł kształtują prawa i obowiązki pozwanej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy. Jednocześnie Sąd – powołując się na argumentację wskazaną wyżej – stoi na stanowisku, że zastrzeżenie wynagrodzenie prowizyjnego w ww. wysokości nie sposób uznać za postanowienie, które określa główne świadczenie stron, gdyż w istocie rzeczy stanowi ono dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku ukryte przed konsumentem, pozwalając mu jednocześnie omijać przepisy dotyczące odsetek maksymalnych oraz niedopuszczalności kary umownej za niespełnienie świadczenia pieniężnego. W konsekwencji postanowienia te nie mogą być uznane za ważne. Podkreślenia wymaga, że z okoliczności sprawy nie wynika, by jednoczesne zastrzeganie maksymalnych odsetek i dodatkowych wynagrodzeń z tytułu udzielania pożyczki w postaci prowizji i sprzedaży usługi było uzasadnione szczególnym ryzykiem lub innymi szczególnymi okolicznościami. Wskazać należy, że opłata za usługę (...), biorąc pod uwagę cenę tej usługi, nie odpowiadała uprawnieniom jakie pozwana w tej usłudze otrzymała. Wątpliwości budzi również zastrzeżenie, że w wypadku nieskorzystania z usług pakietu pozwany jest i tak obowiązany do spłacenie całej kwoty z tego tytułu. W konsekwencji Sąd uznał obowiązek uiszczenia tej opłaty za nieważny jako stanowiącą klauzulę abuzywną w rozumieniu przepisu art.
Jednocześnie Sąd uznał, że znacząco wygórowana jest kwota prowizji, która stanowi 87, 09 % kwoty pieniężnej oddanej do dyspozycji pozwanej. W konsekwencji Sąd uznał postanowienie umowne dotyczące prowizji za nieważne i jako takie niewiążące pozwanej. Skutkiem powyższego musi być ustalenie, że zapisy dotyczące : 1) opłaty za wykupienie usługi (...) w wysokości 2000 zł, 2) wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 14 371 zł nie rodzą obowiązku zapłat tych kwot przez pozwaną. Jednocześnie wskazać należy, że w pozostałym zakresie postanowienia umowy pożyczki wiążą strony. W konsekwencji konieczne było zbadanie jaką kwotę pozwana faktycznie winna była spłacać pozwana na rzecz powódki. Skoro postanowienia dotyczące prowizji oraz usługi (...) zostały uznane za niewiążące pozwanej to pozwana winna była dokonać spłaty: 1) kwoty 16 500 zł tytułem kapitału, 2) kwoty 129 zł tytułem opłaty przygotowawczej oraz 3) kwoty 7 176 zł tytułem odsetek za cały okres trwania umowy pożyczki, a zatem łącznie kwoty 23 805 zł. Pozwana była zatem obowiązana do uiszczania miesięcznych rat w wysokości 495, 93 zł (23 805 zł : 48 rat), nie zaś w wysokości 837 zł (40 176 zł : 48 rat). Powódka wywodziła swoje roszczenie ze skutecznego wypowiedzenia umowy pożyczki. Przesłanką skutecznego wypowiedzenia umowy było pozostawanie pozwanej w opóźnieniu w płatności co najmniej dwóch rat. Na dzień wezwania do zapłaty (26-08-2021 r.), przy ustalonej prawidłowo wysokości miesięcznej raty na kwotę 495, 93 zł, pozwana uiściła na rzecz powódki kwotę 22 244 zł, a kwota którą obowiązana była uiścić (za łącznie 34 raty) wynosiła 16 861, 60 zł (34 x 495, 93 zł). W konsekwencji należało przyjąć, że pozwana na dzień wezwania do zapłaty nie zalegało z płatnością jakiejkolwiek z rat. Powódka nie miała zatem podstaw do wypowiedzenia umowy, ani wypełnienia weksla in blanco. Wypowiedzenie nie było zatem skuteczne, a stosunek prawny wynikający z umowy pożyczki trwał dalej. Pozwana w dalszym ciągu była obowiązana do uiszczenia kolejnych miesięcznych rat w wysokości po 495, 93 zł, aż do daty płatności ostatniej z nich w dniu 25-10-2022 r. Powódka powołała również inna podstawę faktyczną powództwa – to jest obowiązek zapłaty przez pozwaną kolejnych rat pożyczki wynikających z umowy. W ocenie Sądu powódka mogła zatem dochodzić skutecznie zapłaty wymagalnych rat pożyczki, tyle, że w wysokości uwzględniającej nieważność postanowień umownych zastrzegających prowizję i opłatę za usługę (...), a zatem rat w miesięcznej wysokości po 495, 93 zł. Skoro pozwana uiściła łącznie kwotę 22 244 zł, a jedna miesięczna rata wynosiła 495, 93 zł to przyjąć należało, że pozwana uiściła równowartość 44 pełnych rat oraz część 45 raty (423, 70 zł z 495, 93 zł; 44 x 495, 93 zł = 21 820, 92 zł) Na dzień wyrokowania (28-09-2022 r.) wymagalne było 47 rat (ostatnia wymagalna był
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.