Sygn. akt VI C 1386/22 UZASADNIENIE Przedmiot i przebieg postępowania 1. W pozwie wniesionym w dniu 5 kwietnia 2022 roku powód (...) Spółka akcyjna z siedzibą w B. domagał się zasądzenia od pozwanego

k.c. i z tej przyczyny powództwo nie mogło zostać uwzględnione całkowicie. Abuzywność postanowień umowy dotyczący kosztów kredytu 24. Zgodnie z art.

§ 1

k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodnie z § 3, nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4).

1. Zgodnie z art. 385 2 k.c., oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Stan z chwili zawarcia umowy jest też istotny dla oceny, czy postanowienie umowne rażąco narusza interes konsumenta i tym samym jest niedozwolone (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17).
2. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Białymstoku, za sprzeczne z dobrymi obyczajami uważa się m. in. działania wykorzystujące niewiedzę, brak doświadczenia konsumenta, zmierzające do dezinformacji i wywołania błędnego przekonania, ale także niezapewniające rzetelnej, prawdziwej pełnej informacji. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, „dobre obyczaje” są równoważnikiem zasad współżycia społecznego, które obejmują reguły wiążące nie tylko w obrocie powszechnym, ale i w stosunkach z udziałem profesjonalistów. Natomiast pojęcie „interesów konsumenta" należy rozumieć szeroko, zarówno w kategoriach interesu prawnego, jak i ekonomicznego, w tym na gruncie umowy kredytowej, powinno uwzględniać aspekt bezpieczeństwa finansowego. W związku z tym „rażące naruszenie interesów konsumenta” należy rozumieć jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. I ACa 291/20). Podobnie uznał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. VI ACa 262/11, wskazując, że istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy.
3. W ocenie Sądu postanowienia umowy dotyczące wysokości kosztów kredytu wymienionych w pkt. 1.4 b i c umowy pożyczki tj. dotyczących wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 5 122 zł oraz wynagrodzenia z tytułu przyznania na wniosek pożyczkobiorcy (...) w kwocie 1 100 zł są właśnie takimi postanowieniami niedozwolonymi.
4. Mając na uwadze treść samej umowy pożyczki należy bowiem podkreślić, iż wysokość tych świadczeń jest w świetle kwoty pożyczki netto rażąco wysoka, a powód nie przedstawił przekonujących argumentów uzasadniających naliczanie takich właśnie kwot za koszty udzielenia pożyczki. Mimo więc, iż powód w piśmie przygotowawczym złożonym w niniejszej sprawie (k. 56-61v.) opisywał na pokrycie jakich wydatków pobierał tak znacznie kwoty – tj. wynagrodzenia prowizyjnego czy korzystania z pakietu (...) – to nie przedstawił on w istocie takich informacji na etapie zawierania umowy z samym pożyczkodawcą. Konsument w istocie nie uzyskał informacji czego dotyczą koszty „prowizji” lub też wynagrodzenia prowizyjnego oraz jak skalkulowana została cena (...). Ponadto powołane przez powoda wydatki stanowią w istocie ogólne koszty prowadzenia działalności powoda (podatek, koszt pozyskania kapitału, wynagrodzenie pracowników i pośredników), które nie są związane z konkretną, pojedynczą umową zawieraną przez pozwanego oraz usługami świadczonymi na jego rzecz.
5. Należy więc uznać, iż prawa i odpowiednio obowiązki pożyczkodawcy zostały w tym zakresie zapisane wbrew dobrym obyczajom, rażąco naruszając przy tym interesy jego jako konsumenta. Nadto sama treść zapisów umowy została sporządzona na wzorcu należącym do powoda, wobec powyższego sporne postanowienia nie mogły być przedmiotem indywidualnych negocjacji. Aktywność pozwanego została bowiem ograniczona do możliwości złożenia wniosku o udzielenie pożyczki na określoną kwotą. Jeżeli więc taką kwotę chciał uzyskać u powoda, musiał podpisać umowę w takim kształcie, w jakim została ona mu narzucona przez pożyczkodawcę.
6. Na pozaodsetkowe koszty pożyczki składały się: opłata przygotowawcza (528 zł), prowizja (5 122 zł) oraz wynagrodzenie za (...) (1 100 zł), łącznie 6750 zł. Kwota ta odpowiada w całości kwocie udzielonej pożyczki. Sama prowizja i wynagrodzenie za (...) obejmowało zaś kwotę 6 222 zł. Ani cel pożyczki, ani umowa, jak również wysokość udzielonej kwoty pożyczki nie uzasadnia, w ocenie Sądu, tak wysokich kosztów. W niniejszej sprawie nie doszło wprawdzie do naruszenia art. 36a ustawy konsumenckiej ustalającego maksymalną wysokość kosztów pozaodsetkowych kredytu. Stosownie do tego przepisu i przedstawionego w nim wzoru wyliczenia takich kosztów, pozwany mógł ustalić pozaodsetkowe koszty kredytu na poziomie 7 823,53 zł. Nie stanowi to jednak wyłączenia ochrony konsumenta na gruncie art.

k.c. (tak: uchwała SN z 27.10.2021 r., III CZP 43/20, LEX nr 3246823). Dodać należy, że w istocie maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów pożyczki była niższa, bo w okresie od dnia zawarcia umowy do 30 czerwca 2021 r. dopuszczalna wysokość takich kosztów była niższa, a dopiero od 1 lipca 2021 r. powód mógł naliczać pozaodsetkowe koszty w wysokości takiej jak określona w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim (art. 8d, art. 31zc ust. 1 oraz art. 36 ust. 3a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych). 31. W ocenie Sądu powód nie wykazał zasadności ww. opłat w takich wysokości. Koszt prowizji stanowił bowiem prawie 76% kwoty pożyczki. Powód powołał się wprawdzie w piśmie z dnia 8 sierpnia 2022 r. na swój obowiązek podatkowy wynikający z podatku CIT, uiszczone wynagrodzenie za pośrednictwo w zawieraniu umów wypłacane na rzecz pośrednika/doradcy finansowego oraz koszty pozyskania kapitału pożyczki. Należy jednak wskazać, że wszystkie te okoliczności były nieznane powodowi w momencie zawierania umowy i pozostawały w istocie mechanizmem przerzucenia na pożyczkobiorcę kosztów prowadzenia przez powoda swojej działalności gospodarczej. Dodatkowo należy wskazać, iż „wynagrodzenie prowizyjne (prowizja), stanowiące wynagrodzenie z tytułu udzielenia pożyczki, przewidziane w umowie pożyczki, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim nie jest świadczeniem głównym w rozumieniu art.

§ 1k.c.” (tak: uchwała SN z 27.10.2021 r., III CZP 43/20, LEX nr 3246823).

Daje to więc podstawę do tego by rozpatrzyć taki zapis umowy za abuzywny w rozumieniu art.

k.c. W ocenie Sądu, postanowienie dotyczącego wynagrodzenia prowizyjnego jest właśnie takim zapisem.

1. Wynagrodzenie z tytułu (...) w wysokości 1 100 zł należy również uznać za opłatę zastrzeżoną w niedozwolonym postanowieniu umownym. W oparciu o zapisy umowy (k. 6) pozwany mógł zgodnie z tym przepisem odroczyć płatność maksymalnie dwóch rat albo obniżyć o 50% wysokość maksymalnie czterech rat. Należy jednak zauważyć, iż miesięczna rata, do której uiszczenia obowiązany był pozwany wynosiła 417 zł. Zatem aby móc odroczyć płatność maksymalnie kwoty 834 zł, pozwany musiał zapłacić uprzednio zapłacić kwotę 1 100 zł. W sytuacji obniżenia o 50% wysokości czterech rat zestawienie kwot jest identyczne. Z powyższego wynika, że pozwany za samą usługę musiał zapłacić więcej, niż sam zyskiwałby z jej z uprawnienia odroczenia płatności rat.
2. Powód wskazywał wprawdzie, iż to sam pozwany wyraził zgodę na włączenie takiego pakietu do swojej umowy, czemu sam pozwany nie zaprzeczał, a co wynikało z treści wniosku złożonego przez pozwanego. Jednakże należy wskazać, iż pozwany nie wykazał, aby informował powoda o tym z czym będzie wiązała się zgoda na taką opcję pakietową. W konsekwencji bowiem mimo, że pozwany mógł odroczyć jednorazowo spłatę maksymalnie dwóch kolejnych terminów płatności, to musiał z tego tytułu niejako dopłacić do kwoty 834 zł (stanowiącej sumę dwóch rat) jeszcze kwotę 266 zł (1 100 zł – 834 zł), która stanowiła dodatkowy koszt po stronie kredytobiorcy, o czym powód nie informował pozwanego. Takie rozwiązanie w sposób skrajny prowadzi więc do znaczącej nierównowagi wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
3. Z tych względów Sąd uznał, że postanowienia umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 5 marca 2021 r. zawartej między powodem, a pozwanym są bezskuteczne w części dotyczącej pozaodsetkowych kosztów kredytu, tj.: 5 122 zł wynagrodzenia prowizyjnego oraz 1 100 zł opłaty za tzw. (...). Wszystkie one stanowią nieuczciwe postanowienia umowne. Wobec treści art.

§ 2k.c.

nie wiążą pozwanego.

1. Sąd nie uwzględnił również wysokości kwoty skapitalizowanych odsetek umownych określonych w harmonogramie spłat na kwotę 1 512 zł (k. 7). Po pierwsze powód mylnie uznał, że należy się mu pełna kwota prospektywnych odsetek wskazanych w harmonogramie, pomimo że przecież harmonogram został sporządzony przy założeniu spłacania pożyczki do 15 marca 2024 r., a umowa została wypowiedziana wcześniej. Po drugie wskazana kwota odsetek uwzględnia w podstawie obliczeń także opłatę za „Twój pakiet” oraz wynagrodzenie prowizyjne, postanowienia umowne co do których Sąd uznał za niedozwolone. Z uwagi na to Sąd ustalił (na podstawie harmonogramu) kwotę odsetek należną powodowi do dnia wydania wyroku – 1109,21 zł, oraz proporcję pomiędzy całkowitą kwotą pożyczki (stanowiącą podstawę naliczania odsetek) a kwotą nie uwzględniającą opłat które Sąd uznał za oparte na niedozwolonych postanowieniach umownych (54%). Sąd uznał więc, że należne powodowi odsetki wynoszą 54% z 1109,21 zł, czyli 598,97 zł.
2. Ostatecznie uznał powództwo zasadne do kwoty 6 129,34 zł. Na tak ustaloną kwotę składały się: kapitał (6 750 zł), umowne odsetki – (598,97 zł), opłata przygotowawcza (528 zł) oraz skapitalizowane odsetki za opóźnienie (17,37 zł), które łącznie dają kwotę 7 894,34 zł, która podlegała obniżeniu o zapłacone przez pozwanego raty pożyczki w łącznej wysokości 1 765 zł. Dlatego też powództwo w wysokości przewyższającą tę kwotę zostało oddalone. Odsetki
3. Sąd oprócz dochodzonej należności stosownie do żądania powoda zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych od dnia 14 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty – na podstawie art. 4.1 umowy. Zgodnie z treścią art. 481 § 1 i 2 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). Powód mógł więc w niniejszej sprawie niewątpliwie żądać odsetek, gdyż świadczenie mimo, iż stało się wymagalne nie zostało spełnione.
4. W wypowiedzeniu umowy pożyczki z dnia 14 grudnia 2021 r. skierowanym do pozwanego powód wezwał go do spełnienia należnego mu świadczenia w terminie 30 dni. Z potwierdzeń odbioru korespondencji wynika, iż pozwany odebrał wezwanie w dniu 20 grudnia 2021 r. Czas do spełnienia świadczenia wskazany w wypowiedzeniu minął więc z dniem 13 stycznia 2022 r. Zatem za termin niezwłoczny od którego należy liczyć odsetki za opóźnienie należy uważać dzień 14 stycznia 2022 r. Koszty postępowania
5. O kosztach procesu Sąd orzekł na postawie art. 100 zdanie pierwsze k.p.c. znosząc je wzajemnie między stronami. Zgodnie bowiem z tym przepisem w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Strona powodowa wygrała sprawę w ok. 46%, a w ok. 54% sprawę wygrał pozwany. Obie strony mogłyby przy tym domagać się od drugiej zwrotu opłaty skarbowej i kosztów zastępstwa procesowego (powód poniósł dodatkowo koszt opłaty od pozwu). Powód mógł się zatem domagać od pozwanego 2 008,82 zł, a pozwany 1 953,18 zł. Po zbilansowaniu kwot, suma należna powodowi wynosiłaby ok. 50 zł, czyli byłaby – w proporcji do kwoty dochodzonej pozwem – niewielka, przy czym powód w ogólnym rozrachunku był jednak stroną przegrywającą sprawę. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż zaistniały przesłanki do wzajemnego zniesienia kosztów między stronami. Zarządzenia: (...)