Sygn. akt III Ca 336/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Dyrda po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. przeciwko I. G. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 1 lutego 2022 r., sygn. akt I C 951/21 oddala apelację. SSO Andrzej Dyrda Sygn. akt III Ca 336/22 UZASADNIENIE Powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. wniosła o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanej I. S. (obecnie G.) kwoty 11 545,44 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 24 czerwca 2020 roku oraz kosztów postępowania. W uzasadnieniu powódka wskazała, że 14 maja 2020 roku zawarła z pozwaną umowę pośrednictwa w uzyskaniu kredytu gotówkowego. W wyniku działań powódki pozwana otrzymała oferty zawarcia umowy o kredyt z następującymi podmiotami- z (...) S.A. w kwocie 17 545,40 zł, z (...) Bankiem (...) S.A. w kwocie 40 000 zł, z (...) Bankiem S.A. w kwocie 58 000,00 zł. Powódka dalej podała, że zgodnie z umową za podjęte przez nią czynności miała otrzymać wynagrodzenie w kwocie 10 % sumy wskazanych kwot, czyli łącznię 11 545,44 zł. W związku nieopłaceniem faktury przez pozwaną, strona powodowa wezwała ją do zapłaty. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik pozwanej wskazał, że nie jest ona zobowiązana do zapłaty, ponieważ nie przedstawiono jej żadnej z ofert. W związku z powyższym polubowne rozwiązanie zaistniałego sporu wydaje się niemożliwe. W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podała, że bezspornie 14 maja 2020 roku doszło do zawarcia między stronami umowy pośrednictwa w uzyskaniu kredytu gotówkowego. W imieniu powódki czynnościami związanymi z realizacją wyżej wskazanej umowy zajmowała się E. R.. Pozwana podkreśliła, że ostateczną decyzję w sprawie zawarcia umowy kredytowej podejmie dopiero po zapoznaniu się jej warunkami. Zdaniem pozwanej nie doszło ostatecznie do realizacji warunków wynikających z umowy zawartej 14 maja 2020 roku bowiem powódka nie wywiązała się z jej postanowień, w szczególności nie poinformowała pozwanej o warunkach zaproponowanych produktów, nie otrzymała wglądu do decyzji, nie zaakceptowała również żadnej z ofert. Wobec powyższego pozwana odstąpiła od zawartej umowy. Pozwana podkreśliła również, że zgodnie z treścią umowy, prowizja dla zleceniobiorcy miała wynosić 10 % uzyskanego kredytu od kwoty netto i miała być płatna bezpośrednio po wypłaceniu kredytu, a do tego nie doszło. Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej wyrokiem z dnia 1 lutego 2022r. oddalił powództwo oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia wyroku. Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że pozwana I. G. wraz ze swoim ówczesnym partnerem, a obecnie mężem, podjęli decyzję o konsolidacji kredytów, obciążających ich gospodarstwo domowe. W tym celu zamierzali zaciągnąć inny kredyt, na korzystniejszych warunkach, pozwalający na wcześniejszą spłatę istniejących zobowiązań i odzyskaniu części prowizji. Kierując się poleceniem znajomego, pozwana udała się do siedziby powódki, zamierzając zlecić jej pośrednictwo w uzyskaniu kredytu. Pozwana, mając na względzie przedstawioną jej pozytywną opinię o spółce oraz fakt, że osobiści znała jedną z pracownic powódki, liczyła na uzyskanie kredytu na bardzo korzystnych warunkach; z niewielkim oprocentowaniem i bezprowizyjne. Wobec powyższego w dniu 14 maja 2020 roku strony podpisały umowę pośrednictwa finansowego, której przedmiotem miało być pozyskanie przez pośrednika środków finansowych między innymi z tytułu kredytu gotówkowego (§ 1 ust.1) Zleceniodawca był zobowiązany współdziałać z pośrednikiem przy wykonywaniu powyższej umowy, w szczególności zobowiązany był do zapoznania się z każdą z ofert, przygotowaną przez pośrednika i potwierdzenie tego faktu pisemnie w formie adnotacji opatrzonej datą na przedstawionej ofercie. Prowizja dla zleceniobiorcy z tytułu usług pośrednictwa finansowego objętego zawartą umową wynosiła 10 % uzyskanego kredytu, czy też pożyczki liczonej od kwoty netto (przy czym wysokość prowizji została wynegocjowana przez pozwaną). Zgodnie z umową wynagrodzenie to miało być płatne bezpośrednio po wypłaceniu kredytu. Jednocześnie w umowie wskazano, że roszczenie pośrednika o wypłatę prowizji stawało się wymagalne z chwilą uzyskania przez zleceniodawcę pozytywnej decyzji instytucji kredytowej lub finansowej o przyznaniu środków finansowych, realizujących cel, o którym mowa w § 1 ust.1 zawartej umowy (§ 4 ust.1,2). Pracownicy powódki przystąpili do realizacji umowy, kompletując niezbędne dokumenty. W wyniku przeprowadzonych czynności, które jednak nie polegały na prowadzeniu negocjacji w jakiejś szczególnej formie, pozwanej zostały przedstawione oferty uzyskania standardowych produktów kredytowych od trzech banków. Wniosek o udzieleniu kredytu w (...) został rozpoznany negatywnie, natomiast decyzje pozytywne uzyskano w (...) S.A. (...) Bank S.A. Do podpisania umowy z (...) S.A. doszło w siedzibie powódki, gdzie przybył przedstawiciel banku. Pozwana miała zastrzeżenia co do uruchomienia kredytu ponieważ nie zapoznała się dostatecznie z jego warunkami, jednak za namową pracownika powódki umowę podpisała. Ponadto pozwana podpisała z (...) Bankiem Spółką Akcyjną umowę o pożyczkę gotówkową w zaproponowanym kształcie. Pozwana po głębszej analizie podpisanych umów uznała, że warunki w nich określone są dla niej nie do zaakceptowania bowiem nie spełniają podstawowego celu jaki założyła, i którego oczekiwała od powódki, tj. konsolidacji istniejących zobowiązań na korzystniejszych warunkach. Wobec powyższego odstąpiła od umów łączących ją z bankami oraz samej umowy pośrednictwa. Powódka wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 11 545,44 zł. Zapłata miała nastąpić niezwłocznie, nie później niż do 30 czerwca 2020 roku. Pozwana odmówiła uregulowania należności W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że powództwo było nieuzasadnione. Sąd wskazał, że powódka dochodziła zapłaty należności wynikającej z umowy pośrednictwa finansowego, którą strony zawarły 14 maja 2020 roku, a zgodnie z którą to umową pozwana powierzyła, a zleceniobiorczyni powódka przyjęła zlecenie pośrednictwa w zawarciu kredytów gotówkowych. Sąd wskazał, że do tej umowy odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy o umowie zlecenia na mocy art. 750 k.c. albowiem przepisy o zleceniu obejmują wszystkie rodzaje świadczenia usług, które nie mieszczą się w granicach typów umów przewidzianych w kodeksie cywilnym. Sąd następnie podkreślił, że umowa została zawarta na wzorcu umownym skonstruowanym przez powódkę i podlegała jedynie niewielkiej modyfikacji w zakresie wysokości należnej prowizji. Sąd uznał, że pozwaną należy traktować jako konsumenta w rozumieniu art. 22 1 k.c., bez znaczenia dla takiej oceny pozostaje, czy pozwana miała większe czy mniejsze rozeznanie w rynku usług bankowych ze względu na wykonywany zawód. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 385 § 2 k.c. wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Sąd dokonując analizy zapisów umowy w kontekście wymogów z art. 385 § 2 k.c. uznał, że powódka nie była uprawniona do żądania zapłaty wynagrodzenia. Sąd wskazał, że zgodnie z umową wynagrodzenie to miało być płatne bezpośrednio po wypłaceniu kredytu. Jednocześnie w umowie wskazano, że roszczenie pośrednika o wypłatę prowizji stawało się wymagalne z chwilą uzyskania przez zleceniodawcę pozytywnej decyzji instytucji kredytowej lub finansowej o przyznaniu środków finansowych (§ 4 pkt 1 i 2). Sąd uznał, że tak skonstruowany wzorzec umowy jest niejednoznaczny, a nawet wewnętrznie sprzeczny i jego znaczenie należy tłumaczyć na korzyść konsumenta czyli z kilku możliwych znaczeń niejednoznacznych postanowień wzorca przyjąć należy to, które jest najbardziej korzystne dla konsumenta. Niejednoznaczność ocenia się w oparciu o model przeciętnego konsumenta – rekonstrukcja treści wzorca następuje przez ustalenie, jak dane postanowienie rozumiałby przeciętny konsument. Sąd stwierdził, że dosłowna interpretacja zapisów umowy prowadziłaby do absurdalnego wniosku, że roszczenia powódki staje się wymagalne (a więc wierzyciel miałby możliwość żądania spełnienia na jego rzecz świadczenia), a jednocześnie termin płatności mógłby nigdy nie nadejść w wypadku niewypłacenia kredytu. W tej sytuacji, mając na względzie cel zawartej umowy Sąd przyjął, że dla przeciętnego konsumenta obowiązek zapłaty wynagrodzenia pojawiałby się w sytuacji uzyskania środków kredytowych, uzyskanych za pośrednictwem powódki. W rozpoznawanej sprawie pozwana odstąpiła od zawartych z bankami umów, co unicestwia umowy od początku tj. umowa nie tylko się rozwiązuje, ale należy traktować ją jakby nigdy nie była zawarta. W związku z powyższym pozwanej nie wypłacono jakichkolwiek środków, a co za tym idzie nie ziściły się przesłanki do wypłaty wynagrodzenia powódce. Z tych względów Sąd powództwo oddalił, a o kosztach procesu orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Apelację od tego orzeczenia wniósł powód zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego orzeczenia a przez to mający wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez: a. wskazanie w uzasadnieniu orzeczenia na fakt braku przeprowadzonych przez strony negocjacji w toku ustalania treści umowy podczas gdy pozwana oświadczyła i umożliwiono jej negocjacje treści umowy w zakresie wynagrodzenia i faktycznie pozwana we wskazanym zakresie umowę negocjowała; b. ustalenie, że odstąpienie od umów o kredyt przez pozwaną niweczy prawo powódki do domagania się wynagrodzenia podczas gdy prawo do wynagrodzenia warunkowane jest uzyskaniem pozytywnej decyzji kredytowej, czyli umożliwieniem pozwanej skorzystania ze środków pieniężnych; c. niedostrzeżenie, iż zgodnie z umową (par. 6 ust. 1 pkt c)) w razie skutecznego odstąpienia od umowy z przyczyn zależnych od pozwanej powódce należy się 50% wynagrodzenia umownego. Zarzucił również naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 233 § 1 i 2 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, polegającej na przyjęciu niezasadnie przez Sąd pierwszej instancji za udowodnione okoliczności:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.