← Polska

VIII Pa 1/23

UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 października 2022 roku wydanym w sprawie o sygn. akt X P 140/22 z powództwa A. R. i M. K. (1) przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z (...) w W. o sprostowanie świadectwa pra

§ 1k.p.c.

poprzez brak odniesienia się w treści uzasadnienia wyroku do podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu naruszenia przez powódki art. 8 k.p.; 3. nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy w zakresie odniesienia się w treści wyroku do zgłoszonego przez pozwaną zarzutu naruszenia przez pracownice art. 8 k.p. poprzez zachowanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, który to zarzut jest o tyle istotny, że w sytuacji jego uwzględnienia przesądzałby o wygraniu procesu przez stronę pozwaną. W konkluzji tak sformułowanych zarzutów, strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie pozwu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według nrom przepisanych. W odpowiedziach na apelację powódki A. R. oraz M. K.

(2)wniosły o oddalenie apelacji strony pozwanej, jako bezzasadnej oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódek zwrotu kosztów postępowania. Na rozprawie w dniu 2 marca 2023 roku powódki A. R. oraz M. K.
(2)wniosły o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje: apelacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. W toku przeprowadzonej kontroli instancyjnej, Sąd Okręgowy ocenił, iż zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy i znajduje oparcie zarówno w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, jak i obowiązujących przepisach prawa. Sąd Okręgowy orzekający w przedmiotowej sprawie podzielił w całości i przyjął za własne prawidłowo poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne, jak również akceptuje dokonaną przez tenże Sąd prawidłową ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego bez konieczności ponownego przytaczania (art. 387 § 2 1 k.p.c.). W pierwszej kolejności strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie prawa procesowego w postaci art. 233 k.p.c. w zw. z art. 316 k.p.c. poprzez uznanie, ze rozwiązanie stosunku pracy z powódkami nastąpiło w ramach prowadzonych zwolnień grupowych, pomimo iż pozwany w prowadzonym postępowaniu wykazał, iż powódki nie zostały objęte procedurą wprowadzonych w dniu 1 czerwca 2021 roku zwolnień grupowych na podstawie Regulaminu Grupowego Zwolnienia stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 62/2021 Zarządu (...). z dnia 29 marca 2021 roku oraz uznaniu, że pomimo stroną inicjującą rozwiązanie stosunku pracy były powódki, z uwagi na zmianę pracodawcy, można uznać, iż do rozwiązania stosunku pracy doszło w trybie ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c., Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu (§ 2). Wskazać należy, że Sąd odwoławczy, niezależnie od tego, czy prowadzi sam postępowanie dowodowe, czy jedynie weryfikuje ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji, ma obowiązek samodzielnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. Jednakże zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. może być uznany za zasadny jedynie w wypadku wykazania, że ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa, czy w sposób oczywisty błędna, dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, czyli bada, czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233 § 1 k.p.c. Jeżeli z danego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych /por. przykładowo postanowienie z dnia 11 stycznia 2001 roku, I CKN 1072/99, Prok. i Pr. 2001 r., nr 5, poz. 33, postanowienie z dnia 17 maja 2000 roku, I CKN 1114/99, wyrok z dnia 14 stycznia 2000 roku, I CKN 1169/99, OSNC 2000 r., nr 7 - 8, poz. 139/. Zatem, o dowolności można mówić wówczas, gdy Sąd ocenia dowody bez ich właściwej analizy, bądź też wbrew zdrowemu rozsądkowi lub zasadom logicznego rozumowania. Nie jest natomiast dowolną taka ocena, która – choć prowadzi do niekorzystnych dla strony powodowej konkluzji – to jednak jest logicznie i rzeczowo umotywowana. Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie można poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane ustalenia faktyczne są wadliwe, odnosząc się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Niezbędne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu w zakresie ustaleń. Skarżący powinien zwłaszcza wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im taką moc przyznając /tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2021 roku, I ACa 494/20, LEX nr 3329458/. Prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. powinien być połączony z zarzutem błędnych ustaleń faktycznych. W apelacji powinno zostać zatem wyjaśnione, które dowody, w jakim zakresie i dlaczego, zdaniem strony skarżącej, zostały przez Sąd Okręgowy ocenione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji, które ustalenia faktyczne tego Sądu są wadliwe i jakie powinny być ustalenia prawidłowe, ewentualnie jakich ustaleń zabrakło w zaskarżonym wyroku /wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2016 roku, I ACa 719/16, LEX nr 2200318/. Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c., po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy; w szczególności zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy. Rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu (§ 2). W ocenie Sądu II instancji, Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, iż w stosunku do powódek doszło do rozwiązania umów o pracę z inicjatywy pracodawcy, z przyczyn jego dotyczących, w związku z zakończeniem przez stronę pozwaną działalności w zakresie sprzedaży produktów i usług bankowo – ubezpieczeniowych oraz likwidacją zajmowanych przez A. R. oraz M. K.
(1)stanowisk pracy. Powyższe stały się okolicznościami przesądzającymi, prowadzącymi do podjęcia przez powódki decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy, bowiem w przeciwnym wypadku (przy nieistnieniu powołanych okoliczności), decyzje takowe nie zostałyby przez pracowników przedsięwzięte. Według Sadu Okręgowego, strona skarżąca poprzez tak sformułowane zarzuty próbuje dokonać subiektywnej oceny materiału dowodowego, która należy do Sądu orzekającego, a strona nie jest uprawniona do zastępowania Sądu w tym zakresie. Strona apelująca przeciwstawia bowiem ocenie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji swoją analizę zgromadzonego materiału dowodowego i własny pogląd na sprawę. Jest to jednak wyraz potraktowania zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wybiórczy z pominięciem pozostałego - niewygodnego lub nieodpowiadającego jej wersji zdarzeń. Należy jednak podkreślić, iż fragmentaryczna ocena nie może dać pełnego obrazu spornych okoliczności. Sąd II instancji nie stwierdził, jakoby Sąd meriti przeprowadził ww. ocenę w sposób sprzeczny z zasadami logiki, czy też bez dokładnej analizy zebranych w sprawie dowodów. Sąd Rejonowy dokonując każdego kolejnego ustalenia faktycznego, powołał dowody, z których wynikały określone okoliczności. Strona apelująca nie wskazała wszakże przy tym, jakie kryteria naruszył Sąd I instancji w procesie weryfikowania przedstawionych mu dowodów. Zarzuty strony apelującej sprowadzają się w zasadzie do polemiki ze stanowiskiem Sądu meriti i interpretacją prawidłowo odtworzonych przez ten Sąd faktów i jako takie nie mogą się ostać. Argumentacja Sądu Rejonowego w przywołanym zakresie jest wszechstronna, pełna, uwzględnia całokształt materiału dowodowego, jest logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym a przez to zgodna z dyrektywami oceny dowodów wynikającymi z art. 233 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu II instancji, podniesiony w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. sprowadza się w zasadzie do zakwestionowania ustalenia, że strona pozwana rozwiązała z powódkami umowy o pracę w związku z przeprowadzanymi w zakładzie pracy zwolnieniami grupowymi na podstawie Regulaminu Grupowego Zwolnienia stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 62/2021 Zarządu (...). z dnia 29 marca 2021 roku. Należy w tym miejscu podkreślić, iż Sąd II instancji nie przeczy, jakoby z zeznań świadków D. P., J. N. oraz D. G. wynikało, iż strona pozwana podejmując decyzję o ograniczeniu działalności w zakresie sprzedaży produktów i usług bankowych oraz ubezpieczeniowych w żaden sposób nie wpływała na decyzję pracowników w kwestii przekazania zgody na udostępnienie i przetwarzanie danych osobowych, udziału w procesie rekrutacji do (...) S.A. oraz podjęcia zatrudnienia w (...) S.A. Jednakże, powyższe nie wpływa na ostateczną ocenę dokonaną przez Sąd I instancji. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 października 2019 roku w sprawie o sygn. akt I PK 141/18 /Lex nr 2763391/, charakterystycznym elementem programów dobrowolnych odejść jest rozwiązanie stosunków pracy na mocy porozumienia stron. Dla ustalenia, czy można je zakwalifikować jako część zwolnień grupowych, decydujące znaczenie ma to, która ze stron stosunku pracy występuje z inicjatywą zawarcia takiego porozumienia. Od tego zależy na przykład zastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Formalnie z wnioskiem o rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron występuje pracownik. Należy jednak pamiętać, że wprawdzie wniosek o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron składa pracownik, ale czyni to, odpowiadając na inicjatywę pracodawcy, który wystąpił z propozycją rozwiązania umowy o pracę w ramach programu dobrowolnych odejść. Należy zatem uznać, że pierwotnie inicjatywa rozwiązania umowy wyszła od pracodawcy i że bez tej inicjatywy - popartej odpowiednimi zachętami o charakterze finansowym - pracownik nie wystąpiłby z wnioskiem o rozwiązanie umowy o pracę. Skoro inicjatywa rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron w ramach programów dobrowolnych odejść leży po stronie pracodawcy, to porozumienia te są wliczane - zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o zwolnieniach grupowych - do liczby zwolnień konstytuujących zwolnienia grupowe. W realiach przedmiotowej sprawy, rozwiązanie z powódkami umów o pracę nastąpiło w ramach procedury, która w swych założeniach odpowiadała zasadom charakteryzującym programy dobrowolnych odejść. Celem programów dobrowolnych odejść jest alternatywne rozwiązanie problemu związanego z koniecznością zwolnienia większej liczby pracowników . Pracodawca zamiast lub obok wszczynania procedury zwolnień grupowych motywuje pracowników do tego, by z własnej inicjatywy zgłaszali wnioski o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, iż zarząd strony pozwanej (...). podjął decyzję o zmianie sposobu dystrybucji usług bankowo – ubezpieczeniowych poprzez przeniesienie ich do (...) (...) S.A. Z kolei, zrezygnowanie przez pozwany zakład pracy z prowadzenia działalności w zakresie sprzedaży produktów i usług finansowych (bankowych i ubezpieczeniowych) spowodowało konieczność zmniejszenia zatrudnienia pracowników zajmujących stanowiska doradców klienta, którzy trudnili się sprzedażą produktów i usług bankowo – ubezpieczeniowych. Sąd meriti na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego właściwie wskazał, iż tylko grupa doradców osiągająca najlepsze wyniki miała prawo wzięcia udziału w rekrutacji do (...) (...) S.A., która doprowadziła do zawarcia pomiędzy doradcami a (...) S.A. nowych umów o pracę. Jak wynika z przedłożonych dowodów, z pozostałymi doradcami strona pozwana dokonywała rozwiązania stosunków pracy przyznając pracownikom odpowiednie odprawy pieniężne i zamieszczając w treści świadectw pracy informację o rozwiązaniu z zatrudnionym stosunku pracy w ramach zwolnień grupowych (uregulowanych w art. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników), bądź też wręczył wypowiedzenia zmieniające warunki umowy o pracę przewidujące zatrudnienie konkretnych pracowników na innych stanowiskach pracy. Jak słusznie Sąd Rejonowy wskazał, powódki z racji zakwalifikowania do odpowiedniej grupy, wzięły udział w rekrutacji uproszczonej do (...) S.A. wypełniając oświadczenia zawierające zgody na uczestnictwo w ww. rekrutacji. W konsekwencji rozpoczętego procesu naboru, powódki złożyły wnioski o rozwiązanie umów o pracę z dniem 31 stycznia 2022 roku na mocy porozumienia stron. Nie mniej jednak, właściwie Sąd I instancji ocenił, iż pomimo formalnego wystąpienia przez pracownika z wnioskiem o rozwiązanie stosunku pracy, z propozycją takiego trybu rozwiązania umowy o pracę (konsultowanego ze związkiem zawodowym) wystąpił pracodawca, który pełnił rolę inicjatora całej sekwencji zdarzeń. Twierdzenia strony apelującej, jakoby w przeprowadzonym postępowaniu pozwany pracodawca wykazał, iż powódki nie zostały objęte procedurą zwolnień grupowych nie mogły zatem się ostać i przeczą zgromadzonym w sprawie dowodom. Niezrozumiałe bowiem okazuje się podnoszenie przez skarżącą powyższych kwestii w świetle bezspornych ustaleń, według których w (...) S.A. doszło do redukcji zatrudnienia w ramach zwolnień o charakterze grupowym zakładających rozwiązanie umów o pracę z pracownikami zatrudnionymi na stanowiskach doradcy klienta. Ustalenia te wynikały także z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków: J. N., D. G. oraz D. P.. Wbrew zarzutom apelacji, należy zatem wyraźnie podkreślić, iż okoliczność wystąpienia przez powódki A. R. oraz M. K.
(1)z wnioskiem o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron w świetle poczynionych przez Sąd meriti ustaleń faktycznych, nie uniemożliwia dokonania kwalifikacji opierającej się na przyjęciu, że w stosunku do ww. pracowników rozwiązano stosunki pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku. Wśród zarzutów apelacji strona skarżąca wymieniła naruszenie przez Sąd I instancji art.

§ 1k.p.c.

poprzez brak odniesienia się w treści uzasadnienia wyroku do kwestii uchybienia przez powódki art. 8 k.p. Zdaniem strony apelującej, dochodzone przez A. R. oraz M. K.

(1)w niniejszym postępowaniu roszczenia o sprostowanie świadectwa pracy związane jest z zamiarem uzyskania odprawy pieniężnej wynikającej z przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Powyższy zarzut, w ocenie Sądu II instancji okazał się również chybiony. Zgodnie z treścią art.

§ 1

k.p.c., uzasadnienie wyroku powinno zawierać: 1) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W tym miejscu należy podkreślić, że powołanie się, jako na podstawę naruszenia art.

§ 1k.p.c.

jest usprawiedliwione tylko wówczas, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną /zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 9.07.2021 r. III AUa 143/21, Legalis nr 2633983/. Zarzut dotyczący niedostatków uzasadnienia może być uwzględniony jedynie wtedy, kiedy przy jego sporządzaniu doszło do uchybień podstawowych, które uniemożliwiają odtworzenie toku rozumowania sądu prowadzącego do wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2020 roku, IV CSK 116/19, LEX nr 3080033/. W ocenie Sądu II instancji, tok rozumowania Sądu meriti został sformułowany w sposób, który pozwalał Sądowi Okręgowemu na dokonanie kontroli instancyjnej. Sporządzone przez Sąd Rejonowy pisemne uzasadnienie realizuje wszelkie funkcje przypisywane temu dokumentowi, który pełniąc rolę sprawozdawczą pozwolił, tak stronom, jak i Sądowi Okręgowemu zrekonstruować rozumowanie, jakie wiodło do sformułowania wniosków przyjętych przez Sąd a quo. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Sąd Rejonowy przedstawił ocenę materiału dowodowego i uzasadnił w sposób jasny i kompleksowy, na jakich dowodach się oparł. Wprawdzie Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu sformułowanego przez stronę pozwaną, według której powódki wytaczając powództwo dopuściły się naruszenia art. 8 k.p., nie mniej jednak, nic nie stoi na przeszkodzie, by Sąd II instancji, jako sąd merytoryczny, dokonał powyższej oceny samodzielnie. Z uchwały Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 23 marca 1999 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 59/98 /Opublikowano: OSNC 1999/7-8/124/ wynika, iż w sytuacji gdy sąd drugiej instancji dochodzi do przekonania o trafności ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia (wynik kontroli jest pozytywny), nie tylko nie jest konieczne, ale i niepożądane przeprowadzanie na nowo postępowania dowodowego w całości lub w jakiejś części. W powyższym wypadku wyłom w zasadzie bezpośredniości oraz prymat zasad ekonomii procesowej i szybkości postępowania nie powinny negatywnie rzutować na realizację postulatu poznania prawdy w procesie. Z przyzwolenia ustawodawcy sąd drugiej instancji może wówczas rozstrzygnąć sprawę jedynie na podstawie materiału zebranego w pierwszej instancji. Można więc powiedzieć, że swoista prolongata merytorycznego charakteru postępowania apelacyjnego pozwala zająć stanowisko, że sąd drugiej instancji, dokonując we własnym zakresie ustaleń faktycznych, ma zasadniczo korzystać z materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji. Jak zaś już podkreślono, sąd ten orzekając co do istoty sprawy - tak reformatoryjnie, jak i przez oddalenie apelacji - musi zawsze swoje rozstrzygnięcie oprzeć na własnych ustaleniach. Bez ustalenia podstawy faktycznej orzeczenia co do istoty sprawy nie można bowiem w ogóle mówić o prawidłowym rozstrzygnięciu sądu drugiej instancji. Sąd Okręgowy, posiłkując się materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, nie stwierdził, jakoby w realiach niniejszej sprawy doszło do naruszenia przez powódki art. 8 k.p., w treści którego wskazuje się, iż nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż ocena roszczeń powódek zamykała się w granicach zgłoszonego żądania sprostowania wystawionych im świadectw pracy, nie zaś ewentualnych świadczeń wynikających z uznania, iż w stosunku do powódek dokonano rozwiązania umów o pracę w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Nawet, jeśli powódki wykazywały chęć uzyskania świadczeń przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, kwestie te nie stanowiły przedmiotu zainteresowania Sądu orzekającego. Okoliczności te nie wpływają w żaden sposób na postrzeganie roszczenia w kształcie określonym w pozwie. Ponadto, trzeba mieć na względzie, iż uwzględnienie powództwa, tudzież sprostowanie świadectwa pracy powódek poprzez dokonanie postulowanego przez nie zapisu może mieć znaczenie nie tylko w zakresie ewentualnych roszczeń przeciwko pracodawcy, ale także świadczeń o charakterze publicznoprawnym. W ocenie Sądu II instancji, zakładanie a priori, iż powódki wykorzystają zapisy świadectwa pracy ustalone wyrokiem Sądu w przyszłości celem formułowania kolejnych roszczeń, okazuje się niczym nieuzasadnione i nie może stanowić podstawy do sformułowania zarzutu naruszenia przez pracownika art. 8 k.p. Treść świadectwa pracy została ściśle określona odpowiednimi normami prawnymi, z kolei pracownik żądający umieszczenia lub wykreślenia zapisu niezgodnego ze stanem faktycznym, nie jest zobowiązany do wykazywania interesu prawnego w dochodzeniu powyższego. Należy przy tym zaakcentować, iż zabrany w sprawie materiał dowodowy wywołuje konkluzje Sądu II instancji, które sprowadzają się do oceny, iż to właśnie pozwany pracodawca swoim zachowaniem dopuścił się naruszenia art. 8 k.p. Pracodawca, na podstawie sprzecznych z prawem zapisów w treści porozumienia z dnia 15 grudnia 2021 roku (§ 4 porozumienia) chciał bowiem pozbawić powódki możliwości dochodzenia jakichkolwiek roszczeń związanych z ulegającym rozwiązaniu stosunkiem pracy. Nad tą kwestią pochylił się już Sąd I instancji, a jego rozważania prawne w tym zakresie zostały w całości zaaprobowane przez Sąd II instancji. Nadto, powyższe uchybienie pracodawcy można jaskrawo przedstawić odnosząc się do faktu, iż strona skarżąca rozwiązując umowy o pracę z doradcami klienta, którzy nie przystali na wzięcie udziału w rekrutacji uproszczonej, zawarł w świadectwach pracy ww. pracowników zapis o rozwiązaniu umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika w trybie zwolnień grupowych, co w stosunku do grupy, jaką reprezentowały powódki, jawiło się, jako dalece niesprawiedliwe, zwłaszcza że pracodawca arbitralnie uznał, iż to powódki zainicjowały rozwiązanie stosunków pracy. W dalszej kolejności, strona pozwana zarzucała Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego w postaci art. 97 § 2 1 k.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, ze sprostowanie świadectwa pracy może dotyczyć korygowania trybu rozwiązania umowy o pracę w procesie o sprostowanie świadectwa pracy. Powyższy zarzut także nie zasługiwał na aprobatę tut. Sądu. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 k.p., w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy w dniu, w którym następuje ustanie stosunku pracy, jeżeli nie zamierza nawiązać z nim kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy. Jeżeli z przyczyn obiektywnych wydanie świadectwa pracy pracownikowi albo osobie przez niego upoważnionej w tym terminie nie jest możliwe, pracodawca w ciągu 7 dni od dnia upływu tego terminu przesyła świadectwo pracy pracownikowi lub tej osobie za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896) albo doręcza je w inny sposób. Świadectwo pracy dotyczy okresu lub okresów zatrudnienia, za które dotychczas nie wydano świadectwa pracy. W przypadku nawiązania z tym samym pracownikiem kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy, pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy wyłącznie na jego wniosek, złożony w postaci papierowej lub elektronicznej; wniosek może być złożony w każdym czasie i dotyczyć wydania świadectwa pracy dotyczącego poprzedniego okresu zatrudnienia albo wszystkich okresów zatrudnienia, za które dotychczas nie wydano świadectwa pracy (§ 1 1 ). W przypadku, o którym mowa w § 1 1, pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy w ciągu 7 dni od dnia złożenia wniosku (§ 1 2 ). Wydanie świadectwa pracy nie może być uzależnione od uprzedniego rozliczenia się pracownika z pracodawcą (§ 1 3). W świadectwie pracy należy podać informacje dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, a także inne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Ponadto w świadectwie pracy zamieszcza się wzmiankę o zajęciu wynagrodzenia za pracę w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Na żądanie pracownika w świadectwie pracy należy podać także informację o wysokości i składnikach wynagrodzenia oraz o uzyskanych kwalifikacjach (§ 2). Pracownik może w ciągu 14 dni od otrzymania świadectwa pracy wystąpić z wnioskiem do pracodawcy o sprostowanie świadectwa pracy. W razie nieuwzględnienia wniosku pracownikowi przysługuje, w ciągu 14 dni od zawiadomienia o odmowie sprostowania świadectwa pracy, prawo wystąpienia z żądaniem jego sprostowania do sądu pracy. W przypadku niezawiadomienia przez pracodawcę o odmowie sprostowania świadectwa pracy, żądanie sprostowania świadectwa pracy wnosi się do sądu pracy (§ 2 1). Treść świadectwa jest określona w art. 97 § 2 k.p. i § 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2016 roku w sprawie świadectwa pracy /t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1862/. Wyliczenie składników treści świadectwa w tym przepisie rozporządzenia częściowo ma charakter tylko informacyjny, gdyż zamieszczone są tam także składniki określone w Kodeksie pracy. Według § 2 ust. 1 rozporządzenia, w świadectwie pracy zamieszcza się informacje niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczeń społecznych, dotyczące: okresu lub okresów zatrudnienia; wymiaru czasu pracy pracownika w czasie trwania stosunku pracy; rodzaju wykonywanej pracy lub zajmowanych stanowisk lub pełnionych funkcji; trybu i podstawy prawnej rozwiązania lub podstawy prawnej wygaśnięcia stosunku pracy, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem – strony stosunku pracy, która dokonała wypowiedzenia; okresu, za który pracownikowi przysługuje odszkodowanie w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie art. 36 1 § 1; urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy i wykorzystanego w tym roku; wykorzystanego urlopu bezpłatnego i podstawy prawnej jego udzielenia; wykorzystanego urlopu ojcowskiego; wykorzystanego urlopu rodzicielskiego i podstawy prawnej jego udzielenia; wykorzystanego urlopu wychowawczego i podstawy prawnej jego udzielenia; okresu, w którym pracownik korzystał z ochrony stosunku pracy, o której mowa w art. 186 8 § 1 pkt 2; zwolnienia od pracy przewidzianego w art. 188, wykorzystanego w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy; liczby dni, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie, zgodnie z art. 92, w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy; okresu odbytej czynnej służby wojskowej lub jej form zastępczych; okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze; wykorzystanego dodatkowego urlopu albo innego uprawnienia lub świadczenia, przewidzianego przepisami prawa pracy; okresów nieskładkowych, przypadających w okresie zatrudnienia, którego dotyczy świadectwo pracy, uwzględnianych przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty; zajęcia wynagrodzenia za pracę w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym; należności ze stosunku pracy uznanych i nie zaspokojonych przez pracodawcę do dnia ustania tego stosunku z powodu braku środków finansowych; informacji o wysokości i składnikach wynagrodzenia oraz o uzyskanych kwalifikacjach – na żądanie pracownika. Przyjęcie zatem, iż w sytuacji rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron dopuszczalne jest zamieszczenie w świadectwie pracy zapisu odnoszącego się do trybu rozwiązania stosunku pracy uregulowanego w treści przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, nie budzi wątpliwości w świetle obecnie obowiązujących uregulowań pranych. Załącznik do powołanego już rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2016 roku w sprawie świadectwa pracy wprost przewiduje, iż w przypadku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron albo za wypowiedzeniem z przyczyn niedotyczących pracownika, pracodawca w treści świadectwa pracy wskazuje art. 1 lub art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. W świetle powyższego, pracodawca zawsze obowiązany jest do zamieszczenia w omawianym dokumencie zapisów istotnych z punktu widzenia ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Ustawodawca uregulował, iż takimi informacjami są w szczególności dane na temat okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk oraz trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy. W sytuacji zatem, kiedy dochodzi do rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, wzmianka o tej okoliczności powinna znaleźć się w przeznaczonych do tego poszczególnych punktach świadectwa pracy. Wobec treści uzasadnienia apelacji, trzeba również podnieść, iż wyrok Sądu I instancji w żadnym stopniu nie ingeruje w przyjęty przez strony sposób rozwiązania umowy o pracę. Sąd meriti, podczas rozstrzygania o żądaniach powódek zgłoszonych w pozwie, miał za zadanie ustalić istniejący stan faktyczny i zestawić go z zapisami zamieszczonymi przez pracodawcę w spornym świadectwie pracy. Jako, iż świadectwo pracy jest dokumentem mającym potwierdzać zdarzenia i czynności w znaczeniu faktycznym, pracodawca ma obowiązek odpowiedniego tj. zgodnego z prawem ukształtowania jego treści. Wszelkie nieprawidłowości dają pracownikowi asumpt do wystąpienia z powództwem do Sądu Pracy, który dokonuje weryfikacji informacji zawartych w świadectwie pracy. Sąd I instancji prawidłowo zatem uznał, iż świadectwa pracy wydane powódkom były niepełne, gdyż poza trybem rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron, pracodawca winien zamieścić podstawę związaną z ustaniem stosunku pracy tj. art. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. W ocenie Sądu, powoływana na poparcie zgłoszonego przez stronę apelującą zarzutu treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2009 roku (I PZP 4/09) w żadnym stopniu nie odnosi się do zakresu przedmiotowego rozpoznawanej sprawy. Nadto, kwestie związane z podnoszonym przez stronę pozwaną zarzutem nieuchylenia się przez powódki od skutków prawnych oświadczenia woli z dnia 15 grudnia 2021 roku o rozwiązaniu stosunku pracy z pozwanym pracodawcą za porozumieniem stron, pozostały poza kognicją sądu w niniejszej sprawie. Biorąc zatem pod uwagę wszystkie okoliczności niniejszej sprawy oraz poczynione rozważania prawne, z uwagi na niezasadność wszystkich podniesionych zarzutów, apelacja strony pozwanej, na podstawie art. 385 k.p.c., podlegała oddaleniu, jako bezzasadna, o czym orzeczono, jak w sentencji wyroku.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.