precyzuje, iż jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. W odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należało ponownie odnieść się do podstaw odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa za działanie polegające na umieszczeniu małoletniego w schronisku dla nieletnich na podstawie uregulowań u.p.s.n. w szczególności w kontekście zaleceń Sądu Apelacyjnego w warszawie wyrażonych w wydanym w sprawie wyroku. W tym zakresie Sąd Okręgowy przyjmuje wyjaśniony już w orzecznictwie pogląd, iż podstawę prawną zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich stanowią przepisy Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia, interpretowane w zgodzie z Konstytucją i Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, dającymi gwarancje tożsame z gwarancjami konstytucyjnymi i prawnomiędzynarodowymi leżącymi u podstaw przyjmowanej wykładni art. 552§ 4 k.p.k. (uchwala Sądu najwyższego z dnia 11 stycznia 2018 roku, sygn. akt III CZP 92/17). Mając na uwadze, iż zapadła ona niemal w identycznym stanie faktycznym jak ten będący podstawą powództwa należało stwierdzić, iż znajduje ona zastosowanie również w stosunku do powoda w szczególności w sytuacji w której gwarantuje ona osobie poszkodowanej szersze gwarancje ochrony jej praw niż te które były wskazywane w dotychczasowym orzecznictwie. Dokonywanie więc oceny czy umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich było niesłuszne, czyli czy nastąpiło na podstawie orzeczenia niezgodnego z prawem, powinno następować w sposób tożsamy z wykładnią pojęcia „niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie” z art. 552 § 4 k.p.k., jako zapewniającą realizację konstytucyjnych i konwencyjnych gwarancji prawa do wolności osobistej. Powszechnie aprobowana wykładnia pojęcia „niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie” z art. 552 § 4 k.p.k. dokonana została w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 roku w sprawie I KZP 27/99 i wskazano w niej, że będzie miało ono miejsce wówczas, gdy tymczasowe aresztowanie zostało zastosowane z naruszeniem przepisów k.p.k. dotyczących tego środka zapobiegawczego albo gdy okazało się niezasadne z punktu widzenia ostatecznego (prawomocnego) rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności karnej, w świetle całokształtu okoliczności ustalonych w tej sprawie, a także w toku postępowania w przedmiocie odszkodowania lub zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, to jest gdy oskarżony (podejrzany) ostatecznie został: uniewinniony, umorzono w stosunku do niego postępowanie, także warunkowo, sąd odstąpił od wymierzenia kary, nastąpiło skazanie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, wymierzona została tylko kara nie związana z pozbawieniem wolności lub środek karny, a także, gdy wymierzona została kara pozbawienia wolności w wysokości niższej niż okres stosowania tymczasowego aresztowania. Zastosowanie powyższych wytycznych w rozpatrywanej sprawie nakazuje uznać za niesłuszne umieszczenie powoda D. P. w schronisku dla nieletnich, skoro finalnie postępowanie wyjaśniające wobec powoda zostało umorzone postanowieniem z dnia 18 maja 2011 roku, w następstwie uznania że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie istnienia danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia zarzuconego mu czynu (sygn. akt Npw 9/11 k. 652). Oznacza to, że orzeczenie o umieszczeniu powoda w schronisku dla nieletnich było niezgodne z prawem w rozumieniu art.
podstaw do zastosowania tego środka z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie III Npw 9/11 Sądu Rejonowego w N. (...). Tym samym, zastosowanie powyższego środka wobec D. P., skutkujące pozbawieniem go wolności, było także działaniem bezprawnym w rozumieniu art. 24 k.c. Przechodząc do oceny żądań powoda, przypomnieć należy, że w przypadku roszczeń majątkowych za naruszenie dóbr osobistych ustawodawca odsyła do zasad określonych w innych przepisach. W przypadku niesłusznego umieszczenia nieletniego w schronisku dla nieletnich podstawę prawną zadośćuczynienia stanowią art.
445§2 kc – uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2018 roku sygn. III CZP 92/17. Stanowią one, że sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w razie pozbawienia wolności. Nieuzasadnione było stanowisko strony pozwanej, kwestionującej fakt doznania przez powoda krzywdy w następstwie wydania i wykonania postanowienia o umieszczeniu powoda w schronisku dla nieletnich. Strona pozwana podniosła, że powód nie wykazał, iż jakiekolwiek przysługujące mu dobro na skutek działania pozwanego doznało rzeczywistego i trwałego uszczerbku. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 11 stycznia 2018 roku III CZP 92/17, w świetle art. 41 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 9 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, bezprawne pozbawienie człowieka wolności skutkuje zawsze poniesieniem przez niego krzywdy, która powinna zostać naprawiona. Krzywda powoda nie ma jedynie charakteru abstrakcyjnego, wiążącego się z naruszeniem jednego z podstawowych praw człowieka. Zeznania powoda i świadków uzasadniają ustalenie, że umieszczenie powoda w schronisku dla nieletnich istotnie było dla niego doznaniem traumatycznym. Nie ulega wątpliwości, iż D. P. przeżywał także stres z uwagi na samo wszczęcie postępowania wyjaśniającego, wagę zarzucanych mu czynów i ich możliwe konsekwencje. Jednakże relacjonowane przez powoda i świadków zachowania wiązać należy, w ocenie Sądu, wyłącznie z pozbawieniem powoda wolności. Kwestia krzywdy, która została wyrządzona niespełna 16 letniemu powodowi, poprzez umieszczenie w schronisku dla nieletnich, który nigdy wcześniej nie miała konfliktów z prawem i nie mógł się spodziewać, iż nagle z dnia na dzień zostanie zabrany ze szkoły i umieszczony przez prawie miesiąc wśród osób, z którymi nigdy wcześniej nie przebywał i nie znajdował się w nawet podobnej sytuacji, jest bardzo wysoka. Uwzględniając rozmiar krzywdy wyrządzonej powodowi, fakt, iż wolność stanowi jedno z dóbr podstawowych, zasługujących na szczególną ochronę, jak i długotrwałość izolacji powoda w warunkach schroniska dla nieletnich, Sąd uznał, że odpowiednią kwotą zadośćuczynienia będzie ok. 30 tysięcy zł. Dodatkowo na podstawie opinii biegłych specjalistów, Sąd przyjął, iż w samej sferze psychicznej powoda pozostały pewne nieodwracalne zmiany związane z pozbawieniem go wolności. Biegli wskazywali na traumę i na trwałe skutki w zdarzeniach dnia codziennego, które przypominają powodowi o pozbawieniu wolności. Kwestie te są związane z obawą bezpośredniego przebywania z kobietami w jednym pomieszczeniu, obawa przed wchodzeniem do takich pomieszczeń, w których nie ma innych osób, ponieważ powód odczuwa lęk przed powtórnym oskarżeniem o gwałt. W ocenie Sądu, powód rzeczywiście miał problemy z nawiązaniem kontaktów towarzyskich oraz seksualnych z kobietami. W toku niniejszego postępowania był w związku z kobietami, jak sam wskazał pierwszy z nich zakończył się z tego powodu, iż odmawiał współżycia fizycznego. Natomiast ostateczne zeznania powoda, które złożył na rozprawie wskazują na to, że od ponad roku jest w nowym związku z kobietą, z którą mieszka i od ponad pół roku współżyje fizycznie. Powód wskazał, iż pożycie jest dla niego satysfakcjonujące. Zdaniem Sądu trauma związana z oskarżeniem o gwałt, przynajmniej w zakresie seksualnym po wielu latach została opanowana, w związku z tym nie jest to trwały uszczerbek związany ze zdarzeniem, z którego powód wywodzi odpowiedzialność Skarbu Państwa. Sąd w zakresie negatywnych przeżyć psychicznych i czasookresu, które doskwierały powodowi przyznał dodatkowe zadośćuczynienie w kwocie ok. 20 tysięcy zł. W przypadku powoda, który w chwili pozbawienia go wolności miał zaledwie 16 lat, ów stres i strach musiał być odpowiednio większy, a krzywda bardziej dolegliwa. Sama w sobie okoliczność, że postępowanie w sprawie nieletniego zostało umorzone przesądza o tym, że za okres pozbawienia wolności przysługuje zadośćuczynienie powodowi. Zadośćuczynienie przysługuje za wszystkie negatywne skutki związane z naruszeniem jego dobra osobistego w postaci wolności, prawa do swobodnego przemieszczania się. Niewątpliwie jest jedno z najbardziej chronionego dobra w polskim systemie prawnym. Sąd w tym zakresie za samo pozbawienie wolności uznaje, że kwota zadośćuczynienia za niespełna miesięczny okres pozbawienia wolności winna kształtować się w odpowiednio wyższych granicach niż te które są zasądzane w postępowaniu karnym w odniesieniu do osób dorosłych. Łączna kwota zadośćuczynienia przyznana przez Sąd oscyluję na kwotę 50000 zł. W ocenie Sądu kwota ta jest adekwatna i dostatecznie wyrównująca doznany uszczerbek, zgodnie z kompensacyjną funkcją zadośćuczynienia W pozostałym zakresie Sąd oddala powództwo. Z uzasadnienia pozwu wynika, że kwota ok. 50 tysięcy zł, związana była z odszkodowaniem. W ocenie Sądu odpowiedzialność ta nie została wykazana przede wszystkim co do wysokości, jak również co do samej odpowiedzialności Skarbu Państwa. Za wydatki poniesione przez rodziców powoda nie można przyznać odszkodowania dla D. P., ponieważ w istocie rzeczy, to nie on poniósł te koszty. W związku z powyższym Sąd nie uznał powództwa w tym zakresie za zasadne. O kosztach procesu orzeczono uwzględniając zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania. Stosownie do art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Zasada ta podlega jednak modyfikacji w przypadku częściowego uwzględnienia żądań. Powód wygrał w 1/3, przy takim współczynniku Sąd rozdzielił koszty procesu w niniejszym postępowaniu i zasądził od D. P. na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 904,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd mając na uwadze charakter sprawy przejął nieuiszczone koszty sądowe na rachunek Skarbu Państwa.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.