Sygn. akt VIII Pa 107/22 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 września 2022 roku wydanym w sprawie o sygn. akt X P 220/22 z powództwa Krajowego (...) we W. działającego na rzecz A. M. (1) przeciwko Sądowi
§ 1pkt 2 k.p.c.
przez niewystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej w wyroku i brak odniesienia się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku do podnoszonego przez stronę pozwaną zarzutu działania przez A. M.
(1)sprzecznie z zasadami współżycia społecznego w związku ze świadomym zatajeniem przez A. M.
(1)okoliczności ukończenia stażu asystenckiego u poprzedniego pracodawcy; naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1510, z późn. zm.) przez jego niezastosowanie, podczas gdy świadome zatajenie przez A. M.
(1)przed stroną pozwaną, jako pracodawcą okoliczności ukończenia stażu asystenckiego u poprzedniego pracodawcy i powiadomienie o tym dopiero po zawarciu ze stroną pozwaną drugiej umowy o pracę na czas określony i w okolicznościach, w których pracownik chciał uniknąć powtarzania szkoleń wymaganych przy zatrudnieniu, jako asystent sędziego, należy traktować, jako działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a w konsekwencji stanowi ono nadużycie prawa, które nie powinno być uważane za wykonywanie prawa i nie może korzystać z ochrony prawnej, ostatecznie z tych względów powództwo należało oddalić; naruszenie prawa materialnego, tj. art. 155 § 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2072, z późn. zm.) w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. z 2018 r., poz. 577) w zw. z art. 8 k.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż łączące A. M.
(1)i stronę pozwaną umowy o pracę z dnia 3 sierpnia 2020 r. i z dnia 29 stycznia 2021 r. zostały zawarte na czas nieokreślony, podczas gdy strona pozwana przed zawarciem pierwszej i drugiej umowy o pracę na czas określony nie miała wiedzy o ukończeniu stażu asystenckiego przez A. M.
(1), a więc status A. M.
(1)przez cały czas trwania pierwszej umowy na czas określony oraz przez pewien okres po zawarciu drugiej umowy na czas określony nie był znany stronie pozwanej, wobec czego zawarcie z A. M.
(1)umów na czas określony było działaniem prawidłowym; naruszenie prawa materialnego, tj. art. 155 § 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż łączące A. M.
(1)i stronę pozwaną umowy o pracę z dnia 3 sierpnia 2020 r. i z dnia 29 stycznia 2021 r. zostały zawarte na czas nieokreślony, podczas gdy po odbyciu stażu asystenckiego nie zachodzi automatyzm przekształcenia przez Sąd I instancji stosunku pracy w trakcie zatrudnienia. Strona pozwana wskazywała, iż Sąd I instancji dokonał niezgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym ustalenia następujących faktów, tj.: a) ustalenie, iż w trakcie spotkania przedstawicieli strony pozwanej z A. M.
(1)w dniu 10 czerwca 2021 r. ustalono, iż mimo kilku incydentów i tymczasowych trudności w pracy nie ma trwałych problemów z realizacją obowiązków pracowniczych i postanowiono nie zmieniać warunków umowy obowiązującej A. M.
(1)do końca jej okresu obowiązywania, podczas gdy po spotkaniu w dniu 10 czerwca 2021 r. zachowanie A. M.
(1)nie uległo poprawie i A. M.
(1)dopuściła się kolejnych incydentów o charakterze etycznym, jak również nadal występowały zastrzeżenia w stosunku do pracy przez nią wykonywanej. W konkluzji tak sformułowanych zarzutów, strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 wyroku tj. ustalenia, że łączące A. M.
(1)i Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie umowy o pracę z dnia 3 sierpnia 2020 rok i z dnia 29 stycznia 2022 roku zostały zawarte na czas nieokreślony, poprzez oddalenie powództwa również w tej części, a ponadto o zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów procesu za II instancję, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. oraz ponowne rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów procesu za I instancję. W dniu 23 listopada 2022 roku apelację od powyższego wyroku złożył również powód Krajowy (...) z siedzibą we W. działający na rzecz A. M.
(1)zaskarżając rzeczone orzeczenie w części tj. w zakresie oddalenia żądania zasądzenia na rzecz A. M.
(1)wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w okresie od dnia 3 lutego 2022 roku do dnia 13 lutego 2022 roku z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia stronie pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty. Zaskarżonemu orzeczeniu powód zarzucał: - naruszenie art. 81 § 1 Kodeksu pracy przez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że A. M.
(1)nie przysługuje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy spowodowany jej niedopuszczeniem do pracy przez pracodawcę; - naruszenie art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału i w konsekwencji nieustalenie faktu istotnego dla rozstrzygnięcia, tj. okresu niewykonywania przez A. M.
(1)pracy przy jednoczesnym pozostawaniu w gotowości do jej wykonywania. Z ostrożności powód podniósł zarzut nierozpoznania istoty sprawy polegającego na niezbadaniu materialnej podstawy żądania zasądzenia na rzecz A. M.
(1)wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Na wypadek uznania przez Sąd, że fakt niewykonywania przez A. M.
(1)pracy przy jednoczesnym pozostawaniu w gotowości do jej wykonywania w okresie od 3 lutego 2022 roku do 13 lutego 2022 roku nie został wykazany w postępowaniu przed Sądem I instancji powód wniósł o przeprowadzenie dowodu z wydruków z systemu enova365 w celu wykazania, że A. M.
(1)nie wykonywała pracy, pozostając w gotowości do jej wykonywania, do dnia 13 lutego 2022 roku, tj. do dnia poprzedzającego dzień, w którym rozpoczęła świadczenie pracy na rzecz Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Jednocześnie powód wskazywał, że potrzeba powołania tego dowodu wynikła po zakończeniu postępowania przed Sądem I instancji. W konkluzji tak sformułowanych zarzutów, powód wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez zasądzenie na rzecz A. M.
(1)wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy za okres od dnia 3 lutego 2022 roku do dnia 13 lutego 2022 roku w kwocie 1.673,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty, a ponadto o zasądzenie na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, ewentualnie – w razie uznania przez Sąd, że istnieją przeciwwskazania do wydania orzeczenia reformatoryjnego, uchylenie ww. wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. W odpowiedzi na apelację powoda złożonej w dniu 22 grudnia 2022 roku, strona pozwana Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów procesu za II instancję, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. W odpowiedzi na apelację strony pozwanej, powód Krajowy (...) z siedzibą we W. działający na rzecz A. M.
(1)wniósł o oddalenie apelacji w całości. Na rozprawie apelacyjnej w dniu 2 marca 2023 roku pełnomocnik strony pozwanej poparł apelację oraz wniósł o oddalenie apelacji powoda. Powód poparł apelację oraz wniósł o zasądzenie kosztów zgodnie ze spisem, a ponadto o oddalenie apelacji strony pozwanej. Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje: apelacja strony pozwanej podlega oddaleniu, jako bezzasadna, z kolei apelacja powoda została przez Sąd Okręgowy odrzucona, jako niedopuszczalna. W ocenie Sądu II instancji, zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy i znajduje oparcie zarówno w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, jak i obowiązujących przepisach prawa. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 kwietnia 2000 roku /I PKN 602/99 , Opublikowano: PPiPS 2001/6/18/, uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji nie musi przedstawiać stanowiska w odniesieniu do każdego przeprowadzonego w sprawie dowodu. Mając powyższe na względzie, w niniejszej sprawie, odniesienia do konkretnych tez, czy ustaleń Sądu Rejonowego formułowane będą w zakresie niezbędnym dla wyjaśnienia motywów wydania uzasadnianego wyroku, kierując się zgłoszonymi zarzutami apelacyjnymi. Sąd II instancji dokona zatem usystematyzowania poszczególnych zagadnień zestawiając je z podniesionymi przez apelanta zarzutami. Zarzuty strony pozwanej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego sprowadzały się w pierwszej kolejności do uchybienia treści art. 233 k.p.c. Według art. 233 § 1 k.p.c., sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Wskazać należy, że Sąd odwoławczy, niezależnie od tego, czy prowadzi sam postępowanie dowodowe, czy jedynie weryfikuje ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji, ma obowiązek samodzielnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. Jednakże zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. może być uznany za zasadny jedynie w wypadku wykazania, że ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa czy w sposób oczywisty błędna, dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, czyli bada, czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233 § 1 k.p.c. Jeżeli z danego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych /por. przykładowo postanowienie z dnia 11 stycznia 2001 r., I CKN 1072/99, Prok. i Pr. 2001 r., nr 5, poz. 33, postanowienie z dnia 17 maja 2000 r., I CKN 1114/99, wyrok z dnia 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 2000 r., nr 7 - 8, poz. 139/. Zatem o dowolności można mówić wówczas, gdy Sąd ocenia dowody bez ich właściwej analizy, bądź też wbrew zdrowemu rozsądkowi lub zasadom logicznego rozumowania. Nie jest natomiast dowolną taka ocena, która – choć prowadzi do niekorzystnych dla strony powodowej konkluzji – to jednak jest logicznie i rzeczowo umotywowana. Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie można poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane ustalenia faktyczne są wadliwe, odnosząc się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Niezbędne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu w zakresie ustaleń. Skarżący powinien zwłaszcza wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im taką moc przyznając / tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2021 roku, I ACa 494/20, LEX nr 3329458/. W ocenie Sądu II instancji, zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd Okręgowy nie znalazł bowiem podstaw do uznania, iż Sąd meriti dopuścił się przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, dokonał oceny materiału dowodowego z uchybieniem zasadom logiki i doświadczenia życiowego, jak również wbrew wynikom postępowania dowodowego. W treści apelacji strona pozwana podnosiła, jakoby Sąd I instancji pominął, iż A. M.
(1)swoim zachowaniem powodowała powstawanie incydentów o charakterze etycznym, jak również pojawiały się zastrzeżenia osób z nią współpracujących, co do jakości pracy przez nią wykonywanej, z kolei po spotkaniu w dniu 10 czerwca 2021 roku nie nastąpiła poprawa w zachowaniu A. M.
(1)i nadal można było zaobserwować niestosowne postępowanie A. M.
(1)w stosunku do przełożonych, jak również nadal występowały zastrzeżenia, co do pracy przez nią wykonywanej, co spowodowało, iż pozwany nie miał woli kontynuowania stosunku pracy z A. M.
(1), a to wpłynęło na decyzję strony pozwanej o zakończeniu współpracy z A. M.
(1)z upływem czasu, na jaki umowa o pracę została zawarta. Według Sądu II instancji, wszystkie te okoliczności nie miały wpływu na uznanie, iż Sąd I instancji naruszył jakiekolwiek kryteria związane z dokonywaniem swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza w świetle prawidłowo poczynionych przez ten ustaleń sprowadzających się do stwierdzenia, iż łączące A. M.
(1)i Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie umowy o pracę z dnia 3 sierpnia 2020 roku oraz z dnia 29 stycznia 2021 roku zostały zawarte na czas nieokreślony w myśl obowiązujących przepisów prawa. Do ostatniej kwestii Sąd II instancji odniesie się jednak szczegółowo w dalszej części uzasadnienia. W zasadzie więc, powoływanie przez stronę pozwaną powyższych zdarzeń dawało wyraz czynionej przez tą stronę polemiki ze stanowiskiem Sądu zajętym w przedmiocie zasadności roszczenia powoda działającego na rzecz A. M.
(1)o ustalenie istnienia stosunku pracy. Zarzuty strony apelującej sprowadzają się do kwestionowania interpretacji prawidłowo odtworzonych przez Sąd I instancji faktów i jako takie nie mogą się ostać. Prezentowane stanowisko Sądu II instancji należy również odpowiednio odnieść do zarzutów strony pozwanej, jakoby Sąd I instancji dokonał niezgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym ustalenia okoliczności, iż w trakcie spotkania przedstawicieli strony pozwanej z A. M.
(1)w dniu 10 czerwca 2021 roku stwierdzono, iż mimo kilku incydentów i tymczasowych trudności w pracy, nie ma trwałych problemów w realizacją obowiązków pracowniczych i postanowiono nie zmieniać warunków umowy o pracę zawartej z A. M.
(1)do końca jej okresu obowiązywania, podczas gdy po spotkaniu w dniu 10 czerwca 2021 roku zachowanie A. M.
(1)nie uległo poprawie i dopuściła się ona kolejnych incydentów o charakterze etycznym, jak również nadal występowały zastrzeżenia w stosunku do pracy przez nią wykonywanej. W ocenie Sądu II instancji, kwestionowane ustalenia wynikały wprost z powołanego przez Sąd I instancji dowodu, a okoliczności przeciwne, które według strony pozwanej miały miejsce po dniu 10 czerwca 2021 roku nie zostały w żaden sposób wykazane, twierdzenia strony apelującej okazały się zatem w tym zakresie gołosłowne. W dalszej kolejności, strona pozwana zarzucała Sądowi I instancji naruszenie treści art.
§ 1pkt 2 k.p.c.
poprzez niewystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku i brak odniesienia się przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku do podnoszonego przez stronę pozwaną zarzutu działania przez A. M.
(1)sprzecznie z zasadami współżycia społecznego w związku ze świadomym zatajeniem przez A. M.
(1)okoliczności ukończenia stażu asystenckiego u poprzedniego pracodawcy. Zgodnie z treścią art.
§ 1
k.p.c., uzasadnienie wyroku powinno zawierać: 1) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W tym miejscu należy podkreślić, że powołanie się, jako na podstawę naruszenia art.
§ 1k.p.c.
jest usprawiedliwione tylko wówczas, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną /wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 9 lipca 2021 roku, III AUa 143/21, Legalis nr 2633983/. Inaczej rzecz ujmując, zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art.
§1k.p.c.
zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli, czyli gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie toku wywodu, który doprowadził do jego wydania. Zarzut dotyczący niedostatków uzasadnienia może być uwzględniony jedynie wtedy, kiedy przy jego sporządzaniu doszło do uchybień podstawowych, które uniemożliwiają odtworzenie toku rozumowania sądu prowadzącego do wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2020 roku, IV CSK 116/19, LEX nr 3080033/. Należy przy tym podkreślić, iż czym innym jest nieprzekonujący charakter wywodów Sądu pierwszej instancji, który może być podstawą wytykania błędów proceduralnych, czy kwestionowania zasadności orzeczenia, ale nie podważania formalnej zawartości uzasadnienia /wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 września 2021 roku, I AGa 201/20, Legalis nr 2640224/. W ocenie Sądu II instancji, tok rozumowania Sądu meriti został sformułowany w sposób, który pozwalał Sądowi Okręgowemu na dokonanie kontroli instancyjnej. Sporządzone przez Sąd Rejonowy pisemne uzasadnienie realizuje wszelkie funkcje przypisywane temu dokumentowi, który pełniąc rolę sprawozdawczą pozwolił, tak stronom, jak i Sądowi Okręgowemu zrekonstruować rozumowanie, jakie wiodło do sformułowania wniosków przyjętych przez Sąd a quo. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Sąd Rejonowy przedstawił ocenę materiału dowodowego i uzasadnił w sposób jasny i kompleksowy, jakie przepisy prawa stanowiły podstawę wydanego wyroku. Wprawdzie Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu sformułowanego przez stronę pozwaną, według której A. M.
(1)dopuściła się naruszenia art. 8 k.p., nie mniej jednak, nic nie stoi na przeszkodzie, by Sąd II instancji, jako sąd merytoryczny, dokonał powyższej oceny samodzielnie. Z uchwały Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 23 marca 1999 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 59/98 /Opublikowano: OSNC 1999/7-8/124/ wynika, iż w sytuacji gdy sąd drugiej instancji dochodzi do przekonania o trafności ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia (wynik kontroli jest pozytywny), nie tylko nie jest konieczne, ale i niepożądane przeprowadzanie na nowo postępowania dowodowego w całości lub w jakiejś części. W powyższym wypadku wyłom w zasadzie bezpośredniości oraz prymat zasad ekonomii procesowej i szybkości postępowania nie powinny negatywnie rzutować na realizację postulatu poznania prawdy w procesie. Z przyzwolenia ustawodawcy sąd drugiej instancji może wówczas rozstrzygnąć sprawę jedynie na podstawie materiału zebranego w pierwszej instancji. Można więc powiedzieć, że swoista prolongata merytorycznego charakteru postępowania apelacyjnego pozwala zająć stanowisko, że sąd drugiej instancji, dokonując we własnym zakresie ustaleń faktycznych, ma zasadniczo korzystać z materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji. Jak zaś już podkreślono, sąd ten orzekając co do istoty sprawy - tak reformatoryjnie, jak i przez oddalenie apelacji - musi zawsze swoje rozstrzygnięcie oprzeć na własnych ustaleniach. Bez ustalenia podstawy faktycznej orzeczenia co do istoty sprawy nie można bowiem w ogóle mówić o prawidłowym rozstrzygnięciu sądu drugiej instancji. Sąd Okręgowy, posiłkując się materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, nie stwierdził, jakoby w realiach niniejszej sprawy doszło do naruszenia przez A. M.
(1)art. 8 k.p., w treści którego wskazuje się, iż nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Nie ma bowiem dowodów na to, iż A. M.
(1)w sposób świadomy zataiła przed pracodawcą fakt ukończenia stażu asystenckiego. Należy przy tym zaznaczyć, iż A. M.
(1)podczas procesu zatrudniania u strony pozwanej przedstawiła historię swojego dotychczasowego zatrudnienia, w tym na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w Radomiu. Strona pozwana, dysponując wiedzą o wcześniejszym zatrudnieniu A. M.
(1)na stanowisku asystenta sędziego, nie podjęła żadnej próby zweryfikowania, czy A. M.
(1)ukończyła staż asystencki, o którym mowa w art. 155ca ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych. Można zatem stwierdzić, iż zatrudnienie A. M.
(1)na czas określony zamiast na czas nieokreślony, wiążące się ze słabszą ochroną trwałości stosunku pracy i niższym wynagrodzeniem, było korzystne dla strony pozwanej. Trudno więc upatrywać w tego rodzaju zatrudnieniu jakichkolwiek korzyści dla A. M.
(1), a tym samym jej ukierunkowanego działania. Należy przy tym zaakcentować, iż zabrany w sprawie materiał dowodowy wywołuje konkluzje Sądu II instancji, które sprowadzają się do oceny, iż to właśnie pozwany pracodawca swoim zachowaniem dopuścił się naruszenia art. 8 k.p. Pracodawca zlekceważył bowiem obowiązujące przepisy prawa i nie zadbał o to, by zapewnić A. M.
(1)korzystniejsze warunki pracy wynikające z zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. W ramach zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, strona pozwana podnosiła, iż Sąd ten uchybił treści art. 155 § 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2072 z późn. zm.) w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o pracownikach sądów i prokuratury (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 577) w zw. z art. 8 k.p. W ocenie Sądu II instancji, powyższy zarzut strony apelującej również nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem Sąd Rejonowy dokonał oceny kwestii zasadności roszczenia o ustalenie treści stosunku pracy w oparciu o prawidłowe normy prawne. Zgodnie z art. 155 § 9 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, w sprawach nieuregulowanych w ustawie do asystentów sędziów stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach sądów i prokuratury. Rację ma Sąd I instancji, iż by właściwie zapoznać się z regulacjami prawnymi dotyczącymi treści stosunku pracy, którego stroną jest asystent sędziego po odbyciu stażu asystenckiego, należy w pierwszej kolejności sięgnąć do zapisów ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o pracownikach sądów i prokuratury, natomiast w przypadku braku odpowiednich norm prawnych tej ustawy, trzeba posłużyć się przepisami Kodeksu pracy (art. 5 k.p.). Słusznie Sąd meriti wskazał, iż charakter umowy o pracę zawieranej pomiędzy asystentem sędziego a sądem wynika z dyspozycji art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o pracownikach sądów i prokuratury. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 powyższej ustawy, stosunek pracy z osobą ubiegającą się o przyjęcie na staż urzędniczy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony. Stosunek pracy z urzędnikiem nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony (ust. 2). Wobec powyższego, jak właściwie zauważył Sąd I instancji, zasadą jest nawiązywanie stosunku pracy na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony, a wyjątek odnoszący się do osób ubiegających się o przyjęcie na staż urzędniczy nie może znaleźć zastosowania w stosunku do asystentów sędziów z uwagi na fakt, iż ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych w sposób kompleksowy przewidziała charakter zatrudnienia asystentów sędziów do momentu ukończenia przez nich stażu asystenckiego. Prawidłowo Sąd Rejonowy ocenił, iż normy prawne zawarte w art. 4 ust. 2 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury w zw. z art. 155 § 9 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych mają charakter norm ius cogens, które strony stosunku prawnego powinny bezwzględnie respektować i nie kształtować w sposób odmienny postanowień zawieranych umów o pracę. Według Sądu II instancji, Sąd meriti celnie zastosował omawiane regulacje prawne do sytuacji pracowniczej A. M.
(1)stwierdzając, iż w jej przypadku pozwany pracodawca nie mógł zawrzeć – po uprzednim rozwiązaniu stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą oraz odbyciu przez pracownika stażu asystenckiego – nowej umowy o pracę na czas określony. Umowa o pracę zawarta po raz pierwszy przez A. M.
(1)w dniu 3 sierpnia 2020 roku spowodowała, iż pomiędzy stronami powstał zatem bezterminowy stosunek pracy. Słusznie zauważył również Sąd Rejonowy, iż kolejno podpisana umowa o pracę na czas określony (z dnia 29 stycznia 2021 roku) dawała wyraz temu, iż dalsza współpraca stron w ramach stosunku pracy była przez nie pożądana. Reasumując, wobec bezzasadności wszystkich podniesionych zarzutów, apelacja strony pozwanej, na podstawie art. 385 k.p.c., podlegała oddaleniu, o czym orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego złożył również powód Krajowy (...) z siedzibą we W. działający na rzecz A. M.
(1). Jak już Sąd II instancji wskazał na wstępie niniejszych rozważań, apelacja ta podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna i w konsekwencji zbędne okazało się rozpoznanie zarzutów w niej zawartych. Zgodnie z treścią art. 373 § 1 k.p.c., Sąd drugiej instancji odrzuca apelację spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie. Powód w pozwie złożonym w dniu 17 lutego 2022 roku wysnuł żądanie zasądzenia na rzecz A. M.
(1)wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy za okres trzech miesięcy, obliczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, w oparciu o art. 57 § 1 k.p. w związku z art. 67 k.p. w zw. z art. 264 § 2 k.p. W ocenie Sadu Okręgowego, tak sprecyzowane roszczenie obejmowało zupełnie inne żądanie, niż to, do którego powód odnosi się w treści apelacji. Wytaczając powództwo, Krajowy (...) we W. sformułował bowiem roszczenie o zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy po rozwiązaniu stosunku pracy. Roszczenie to nie obejmowało zatem obecnie prezentowanego przez powoda w apelacji żądania o wynagrodzenie za czas niewykonywania przez A. M.
(1)pracy w sytuacji gotowości pracownika do jej podjęcia w oparciu o art. 81 § 1 k.p. Można zatem stwierdzić, iż wobec nieuznania przez Sąd I instancji zasadności roszczenia o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 57 § 1 k.p. w związku z art. 67 k.p. w zw. z art. 264 § 2 k.p., powód działający na rzecz A. M.
(1)próbuje uzyskać korzystne rozstrzygnięcie przedstawiając w ramach środka zaskarżenia odmienne roszczenie, niż to wysnute w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego. Takie działanie, w świetle obowiązujących przepisów prawa, jest jednak niedopuszczalne. W tym miejscu wymaga podkreślenia, iż apelację można wnieść wyłącznie od istniejącego orzeczenia sądu pierwszej instancji. Nie można więc wnieść apelacji od orzeczenia, które w sensie prawno-procesowym w ogóle nie istnieje, jak również od orzeczenia, w którym brakuje rozstrzygnięcia o całości przedstawionego pod osąd roszczenia procesowego. Wywiedzenie apelacji jest w takich przypadkach niedopuszczalne, ponieważ brakuje substratu zaskarżenia. W razie pominięcia przez sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia (pozytywnego, negatywnego) o zgłoszonym żądaniu lub o jego części, strona ma prawo złożyć, przewidziany w art. 351 § 1 k.p.c., wniosek o uzupełnienie orzeczenia /postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2015 roku, sygn. akt I CZ 58/15, LEX nr 1775571/. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy jednoznacznie stwierdził, iż apelację powoda należy uznać za niedopuszczalną w świetle ustalenia, iż powód zaskarża tę część rozstrzygnięcia Sądu I instancji, która faktycznie nie istniała. Sąd Rejonowy wyrokował bowiem w odniesieniu do roszczenia powoda opartego na podstawie prawnej odbiegającej od tej, którą powołuje apelant dla roszczenia podnoszonego w treści apelacji. Sąd II instancji nie jest władny do rozpoznania apelacji w sytuacji braku substratu zaskarżenia, a brak ten w sposób jaskrawy da się zidentyfikować w realiach niniejszej sprawy. Innymi słowy, Sąd Okręgowy nie może rozstrzygać o zasadności roszczenia, które nie zostało zgłoszone przed Sądem I instancji i nie stało się przedmiotem sprawy zakończonej wydanym wyrokiem. W świetle tych okoliczności, apelacja powoda na podstawie art. 373 § 1 k.p.c. podlegała odrzuceniu, o czym Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd zniósł pomiędzy stronami wzajemnie wyżej wymienione koszty biorąc pod uwagę zasady słuszności nakazujące uwzględnienie, iż żadna z apelacji wysnutych przez strony toczącego się sporu nie odniosła zamierzonego skutku.