Sygn. akt I Ca 618/22 I Cz 2/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2023 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia Katarzyna Powalska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 roku w Sieradzu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa K. F. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) Zarządowi (...) w B. o odszkodowanie na skutek apelacji pozwanego i zażalenia powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 31 października 2022 roku, sygn. akt I C 201/21 I. z zażalenia powoda zmienia zaskarżone orzeczenie w punkcie 2 w ten sposób, że podwyższa zasądzoną kwotę kosztów procesu należnych powodowi od pozwanego z 4 367 złotych do kwoty 6 117 ( sześć tysięcy sto siedemnaście ) złotych; II. nie obciąża pozwanego kosztami postępowania zażaleniowego; III. oddala apelację pozwanego ; IV. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – (...) Zarządu (...) w B. na rzecz powoda K. F. 1800 ( jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie poczynając od dnia następnego po upływie tygodnia od doręczenia pozwanemu odpisu wyroku do dnia zapłaty. Sygn. akt I Ca 618/22 Sygn. akt I Cz 2/23 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 31 października 2022 r. wydanym w sprawie I C 201/21 zasądzono od pozwanego Skarbu Państwa – (...) Zarządu (...) w B. na rzecz powoda K. F. 49.999,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 czerwca 2018 r. do dnia zapłaty (pkt 1. wyroku), zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 4.367,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt 2. wyroku) a także nakazano pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łasku od pozwanego 2.532,82 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo z sum budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łasku (pkt 3. wyroku). Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski: Powód K. F. jest właścicielem nieruchomości składającej się działek o nr (...). 506/3 i 505/2 położonej w M. (obręb K.) gmina Ł.. Nieruchomość strony powodowej jest położona w obszarze oddziaływania hałasu z lotniska wojskowego w Ł.. Hałas emitowany przez lotnisko przekracza dopuszczalny poziom hałasu w porze dziennej i nocnej. Z tego względu w dniu 25 października 2016 roku Sejmik Województwa (...) podjął uchwałę Nr (...) w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. (Dz. U. Woj. (...) nr 2016 roku poz. 4929 z 22 listopada 2016 roku). Przedmiotowa uchwała weszła w życie 07 grudnia 2016 roku. Nieruchomość strony powodowej jest położona w podobszarze B obszaru ograniczonego użytkowania utworzonego w/w uchwałą. Wymieniona uchwała ogranicza właścicieli nieruchomości położonych w obszarze ograniczonego użytkowania w ten sposób, że nie mogą oni skutecznie dochodzić zaniechania emisji hałasu przez lotnisko. Ponadto w podobszarze A wymieniona uchwała wprowadziła zakaz: - przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jedno- i wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego oraz mieszkaniowo-usługową, - tworzenia terenów rekreacyjno-wypoczynkowych, - tworzenia stref ochronnych A uzdrowisk, - przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, - budowy budynków jedno- i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowych, mieszkaniowo-usługowych, szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, - zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub części na budynki mieszkalne jedno- i wielorodzinne oraz zamieszkania zbiorowego, mieszkaniowo-usługowego oraz na zabudowę zagrodową i na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży. W podobszarze A dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania budynków w całości lub w części na cele mieszkaniowe oraz budowę nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako towarzyszących innym funkcjom, na warunkach określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu miejscowego, na warunkach określonych w decyzji o warunkach zabudowy. W podobszarze B wymieniona uchwała wprowadziła zakaz: - tworzenia stref ochronnych A uzdrowisk, - przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy, - budowy szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy, - zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub części na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy. Wymieniona uchwała wprowadziła także następujące wymagania techniczne dotyczące budynków: - w podobszarze A w budynkach istniejących oraz nowoprojektowanych należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej, - w podobszarze B w budynkach szpitali, domów opieki społecznej i budynkach związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej. Spadek wartość prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, w związku z jej położeniem na obszarze ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego wynosi 50.320 zł. Pełnomocnik strony powodowej wystosował do pozwanego pisemne wezwanie do zapłaty kwoty 350.000 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Pismem z 27 czerwca 2018 r. pozwany odmówił uznania zgłoszonych roszczeń. Sąd Rejonowy opierając swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska przyjął, że stronie powodowej przysługuje od pozwanego łączne odszkodowanie w kwocie 27.300,00 zł będące konsekwencją funkcjonowania lotniska wojskowego w Ł. i wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania wokół niego. Apelację od tego orzeczenia wywiódł pełnomocnik pozwanego, zaskarżając je w całości. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. I. art. 129 ust 2. ustawy – Prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związanego z eksploatacją lotniska wojskowego w Ł., a także spadek wartości spowodowany zawężeniem prawa własności powstałym wskutek wejścia w życie uchwały nr XXIX/379/2016 Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego w Ł., podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawa ochrony środowiska należne jest jedynie w przypadku udowodnienia przez stronę powodową, że postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określają nakazy, zakresy, które w sposób bezpośredni wpływają na nieruchomości strony powodowej, wywołując szkodę w postaci spadku wartości nieruchomości, natomiast samo „zawężenie granic własności” czy też „stygmatyzacja nieruchomości” nie stanowią podstawy do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczonego sposobu korzystania z nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania; II. art. 129 ust. 2 p.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła szkoda, pomimo iż w obecnym stanie rzeczy nie jest możliwe skuteczne oszacowanie wysokości tej szkody, gdyż stanowi ona wyłącznie szkodę ewentualną, która urealni się dopiero na etapie ewentualnej, np. sprzedaży nieruchomości należącej do powodów; III. art. 361 § 2 k.c. poprzez jego błędna wykładnię i przyjęcie, że naprawieniu podlega szkoda, która jeszcze nie powstała, tak jak w niniejszej sprawie, w której nie doszło jeszcze do utraty składników majątkowych, czy też do poniesienia przez powodów nieplanowanych (niezgodnych z ich wolą) wydatków. IV. art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odsetki ustawowe za opóźnienie należą się stronie powodowej od dnia skutecznego doręczenia do pozwanego nieskonkretyzowanego i ogólnego wezwania do zapłaty, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odsetki ustawowe za opóźnienie winny być ustalone co najwyżej od dnia skutecznego doręczenia do pozwanego opinii biegłych sądowych konkretyzujących wysokość ewentualnego odszkodowania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, 2. zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Z kolei zażalenie w przedmiocie wyliczenia kosztów procesu zawartego w punkcie 2. zaskarżonego wyroku wywiódł pełnomocnik strony powodowej. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów: 1. art. 98 k.p.c. poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe wyliczenie kosztów procesu co skutkowało nieuwzględnieniem w kosztach procesu zasądzonych na rzecz powoda kwoty poniesionej z tytułu opłaty z rozszerzenia powództwa w wysokości .1750,00 zł w sytuacji, gdy uiszczona opłata stanowi koszty procesu i była niezbędna do celowego dochodzenia praw; 2. art. 2 i art. 25a ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez niezastosowanie i nieprzyjęcie, że opłata sądowa od rozszerzenia powództwa stanowi opłatę w rozumieniu kosztów sądowych, które strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie, co skutkowało niezaliczeniem uiszczonej opłaty od rozszerzonego powództwa do kwoty należnych i zasądzonych kosztów procesu, pomimo uwzględnienia powództwa w całości w rozszerzonym zakresie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia zawartego w punkcie 2. wyroku Sądu Rejonowego w Łasku poprzez: 1. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda dalszej kwoty w wysokości 1.750,00 zł tytułem nieuwzględnionych kosztów procesu w postaci opłaty od rozszerzenia powództwa, ponad zasądzoną kwotę w wysokości 4.367,00 zł do łącznej kwoty 6.117,00 zł. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z normami przepisanymi. W odpowiedzi na apelację strony pozwanej, strona powodowa wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów. Z kolei w odpowiedzi na zażalenie strony powodowe, strona pozwana przychyliła się do tegoż zażalenia i wniosła o nieobciążanie pozwanego kosztami postępowania zażaleniowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności rozpoznając wniesione przez stronę powodową zażalenie na rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia i zasądzenia od przegrywającej strony pozwanej zwrotu kosztów procesu na rzecz strony powodowej, należy uznać je za w pełni uzasadnione. Rację ma skarżąca strona powodowa wskazująca na fakt, że na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego poniosła dodatkową opłatę od rozszerzonego pozwu w wysokości 1.750,00 zł. Wobec powyższego, uwzględniając w pełni argumentację strony powodowej zawartej w zażaleniu (co do którego przychylił się pozwany), w punkcie 1. wyroku zmieniono zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego w punkcie 2. w ten sposób, że podwyższono zasądzoną kwotę kosztów procesu należnych powodowi od pozwanego o różnicę stanowiącą poniesioną opłatę od rozszerzonego pozwu, tj. o 1.750,00 zł. W konsekwencji, ustalono należne powodowi koszty procesu na poziomie 6.117,00 zł. Jednocześnie, na podstawie art. 102 k.p.c. w punkcie 2. Sąd Okręgowy zdecydował o nie obciążeniu pozwanego kosztami niniejszego postępowania zażaleniowego. Jak bowiem trafnie wskazał pozwany w odpowiedzi na zażalenie (co do którego przychylił się w całości) – rozstrzygnięcie to nie wynikało z jakiejkolwiek aktywności strony powodowej, lecz z błędu Sądu I instancji. Niezasadnym byłoby zatem obciążanie następstwami tego błędu strony pozwanej. Przechodząc już do oceny apelacji strony pozwanej, należy zważyć, że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Dogłębna i wszechstronna analiza wniesionej apelacji oraz zgromadzonego materiału dowodowego pozwala dojść do niebudzącego wątpliwości przekonania, że podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty, mają charakter wyłącznie polemiczny i są jedynie wyrazem niezadowolenia z rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Prawidłowość zastosowania lub wykładnia prawa materialnego może być właściwie oceniona jedynie na gruncie niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej wyroku. Skuteczne zatem zgłoszenie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi zasadniczo w rachubę tylko wówczas, gdy ustalony przez sąd pierwszej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń (por. wyrok SN z 26 marca 1997 r. , II CKN 60/97, OSNC 1997/9/128). W niniejszej sprawie dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy znajdują odzwierciedlenie w przytoczonych na ich poparcie dowodach. Stąd ustalenia te oraz wyprowadzone na ich podstawie wnioski prawne Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne w myśl art. 387 § 2 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Całość argumentacji wywiedzionej przez stronę pozwaną w apelacji osadzała się w zasadzie na twierdzeniu, iż samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania, z uwagi na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem, w związku z funkcjonowaniem lotnisk nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, określonego w art. 129 ust. 2 tej ustawy. Skarżący powoływał się w tym zakresie na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2022 r. o sygn. akt III CZP 80/22. Zgodnie z tezą tej uchwały „wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania z uwagi na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem w związku z funkcjonowaniem lotniska (art. 135 ust. 1 p.o.ś.) nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, określonego w art. 129 ust. 2 tej ustawy”, oraz: „za ograniczające sposób korzystania z nieruchomości w rozumieniu art. 129 ust. 2 ustawy mogą być uznane wyłącznie postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określające nakazy, zakazy i zalecenia skierowane do właścicieli nieruchomości (art. 135 ust. 3a powyższej ustawy)” (Uchwała SN z 7.04.2022 r., III CZP 80/22, LEX nr 3330209, a także bliźniacza Uchwała SN z 29.04.2022 r., III CZP 81/22, LEX nr 3340113). Wnioski, jakie wyprowadza skarżący z przywołanych wyżej uchwał Sądu Najwyższego są jednak całkowicie nietrafione. Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 129 ust. 2 p.o.ś. w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. W niniejszej sprawie bezsprzecznym było, że strona powodowa na skutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania ( (...)) doznała uszczuplenia swojego prawa własności nieruchomości położonej w podobszarze (...). Ograniczenia te są wymienione w Uchwale Sejmiku Województwa (...). Zgodnie z § 8 powołanej uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu: 1) w podobszarze A:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.