Sygn. akt V ACa 513/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 marca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia SA Barbara Konińska Protokolant:

§ 1k.c.

art. 353 1 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c.; art. 189 k.p.c.; art. 22 1 k.c.; art. 5 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. i pkt. 2 lit. d załącznika do dyrektywy. Podnosząc powyższe zarzuty powodowie wnieśli o wnieśli o ustalenie nieważności umowy kredytu zawartej w dniu 16 maja 2008 r., ewentualnie stwierdzenie, że umowa jest nieważna, ewentualnie o zasądzenie na ich rzecz od pozwanej kwoty 156 924 zł oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Ewentualnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy wymagały uzupełnienia, a w pewnym zakresie okazały się nieścisłe albo błędne, wobec czego Sąd Apelacyjny poczynił własne ustalenia w sprawie w oparciu o dowody przeprowadzone przed Sądem I instancji i wyniki rozprawy przed Sądem II instancji i ustalił: Powodowie jako kredytobiorcy w dniu 16 maja 2008 r. zawarli z pozwaną (dalej zwaną (...) SA) umowę kredytu (...) hipoteczny Nr (...) spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie wymienialnej. W imieniu pozwanej umowę z powodami zawarły jako pełnomocnicy E. B. i A. D.. /umowa jak wyżej - k. 25-30, 71-78 akt/ Zgodnie z § 1 ust. 2 umowy umowa zawarta przez strony składała się z Części Szczegółowej Umowy, zwanej dalej „CSU” i Części Ogólnej Umowy, zwanej dalej „COU” , które w sposób łączny określają strony, przedmiot umowy oraz prawa i obowiązki stron (§ 1 ust. 2 umowy). Strony dodały także, że zwarły umowę na warunkach określonych w CSU i COU i zobowiązały się do wykonania wszystkich jej postanowień (§ 1 ust. 3 umowy). Kredyt został udzielony w kwocie 192 099,30 CHF z przeznaczeniem na potrzeby własne, to jest nabycie i wykończenie domu jednorodzinnego dla kredytowanej nieruchomości położonej w Ś. przy ulicy (...), na 360 miesięcy, tj. do dnia 15 maja 2038 r.; stawka referencyjna w dniu sporządzenia umowy wynosiła 2,77 p.p., stała marża (...) SA wynosiła 2,48 p.p. (§ 2 CSU). Jako docelowe zabezpieczenie spłaty kredytu strony wskazały hipotekę zwykłą w kwocie 192 099,30 CHF, hipotekę kaucyjną w kwocie 55 708,80 CHF, przelew wierzytelności pieniężnej z tytułu ubezpieczenia nieruchomości od ognia i weksel własny in blanco z klauzulą bez protestu (§ 4 CSU). W umowie wskazano, że powodowie są zobowiązani do spłaty całego zadłużenia do dnia 15 maja 2038 r. (§ 7 ust. 1 CSU) w ratach kapitałowo-odsetkowych annuitetowych (§ 7 ust. 2 CSU), środki na spłatę kredytu pobierane będą z rachunku nr (...) (§ 7 ust. 3 CSU), a spłata raty kredytu następuje w dniu 15 każdego miesiąca (§ 7 ust. 5 CSU). W § 10 ust. 2 CSU wskazano, że kredytobiorca został poinformowany, iż ponosi ryzyko zmiany kursów waluty, polegające na wzroście wysokości zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokości rat kredytu, wyrażonych w walucie polskiej, przy wzroście kursów waluty kredytu oraz stopy procentowej polegającej na wzroście raty spłaty przy wzroście stawki referencyjnej. W § 4 COU umowy strony wskazały, że kredyt jest wypłacany w walucie wymienialnej – na finansowanie zobowiązań kredytobiorcy poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz w przypadku zaciągnięcia kredytu na spłatę kredytu walutowego; w walucie polskiej – na finasowanie zobowiązań w Rzeczypospolitej Polskiej (§ 4 ust. 1 COU). W przypadku wypłaty kredytu albo transzy w walucie polskiej, stosuje się kurs kupna dla dewiz obowiązujący w (...) SA w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej Tabeli kursów (§ 4 ust. 2 COU). W przypadku wypłaty kredytu albo transzy w walucie wymienialnej innej niż waluta kredytu albo transzy w walucie wymienialnej innej niż waluta kredytu, stosuje się, kursy kupna/sprzedaży dla dewiz obowiązujące w (...) SA w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej tabeli kursów (§ 4 ust. 3 COU). Zgodnie z § 1 pkt. 14 COU Tabela kursów to Tabela kurów (...) SA obowiązująca w chwili dokonywania przez (...) SA określonych w umowie przeliczeń kursowych, dostępna w (...) SA oraz na stronie internetowej (...) SA. W § 6 COU strony wskazały, że (...) SA pobiera odsetki od kredytu, w walucie kredytu, według zmiennej stopy procentowej w stosunku rocznym, której wysokość jest ustalana w dniu rozpoczynającym pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, jako suma stawki referencyjnej i marży (...) SA a zmiany stawki referencyjnej następują w dniu wymagalności raty spłaty kredytu i odsetek. Zgodnie z § 7 COU dla celów ustalenia stawki referencyjnej (...) SA posługuje się stawką LIBOR publikowaną o godz. 11.00 GMT lub 11.00 na stronie informacyjnej (...), w drugim dniu poprzedzającym dzień rozpoczynający pierwsze i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, zaokrągloną według matematycznych zasad do czterech miejsc po przecinku. W przypadku braku notowań stawki referencyjnej LIBOR dla danego dnia, do wyliczenia stopy procentowej stosuje się odpowiednio notowania z dnia poprzedzającego dzień, w którym było prowadzone notowanie stawki LIBOR. Za dzień notowań stawki LIBOR uznaje się ponadto dzień uznany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za dzień wolny od pracy. Wzrost stawki referencyjnej wpływa na podwyższenie oprocentowania kredytu, które spowoduje wzrost spłaty raty kredytu. Zmiana wysokości stawki referencyjnej powoduje zmianę wysokości oprocentowania kredytu o taką samą liczbę punktów procentowych. W myśl § 9 COU (...) SA powiadamia kredytobiorcę na piśmie o każdej zmianie oprocentowania kredytu z podaniem terminu, od którego zmiana ta obowiązuje. Zgodnie z § 20 COU strony określiły, że spłata zadłużenia kredytobiorcy z tytułu kredytu i odsetek następuje w drodze potrącenia przez (...) SA wierzytelności pieniężnych z tytułu udzielonego kredytu z wierzytelnościami pieniężnymi kredytobiorcy z tytułu środków pieniężnych zgormadzonych na rachunku ROR, rachunku walutowym, rachunku technicznym prowadzonym przez (...) SA (§ 20 ust. 1 COU). Kredytobiorca wyraża zgodę na potrącenie, o którym mowa w ust. 1 (§ 20 ust. 2 COU). W § 21 umowy wskazano, że w przypadku dokonywania spłat zadłużenia kredytobiorcy z: 1. ROR – środki z rachunku będą pobierane w walucie polskiej w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty spłaty kredytu w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, przy zastosowaniu kursu sprzedaży dla dewiz, obowiązującej w (...) SA w dniu, o którym mowa w § 7 ust. 5 CSU, według aktualnej Tabeli kursów, 2. rachunku walutowego – środki z rachunku będą pobierane:

1. a)w walucie kredytu, w wysokości stanowiącej kwotę kredytu lub ratę spłaty kredytu,
2. b)w walucie innej niż waluta kredytu, w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty spłaty kredytu w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, przy zastosowaniu kursów kupna/sprzedaży dla dewiz, obowiązujących w (...) SA w dniu, o którym mowa w § 7 ust. 5 CSU, według aktualnej Tabeli kursów, 3. rachunku technicznego – środki z rachunku będą pobierane w walucie kredytu w wysokości stanowiącej kwotę kredytu lub raty. Wpłaty dokonywane na rachunek techniczny w walucie innej niż waluta kredytu, będą przeliczane na walutę kredytu przy zastosowaniu kursów kupna/sprzedaży dla walut, obowiązujących w (...) SA według aktualnej tabeli kursów. Zgodnie z § 22 umowy (...) SA wysyła kredytobiorcy listem zwykłym, raz na trzy miesiące, zawiadomienie o wysokości należnych rat spłaty kredytu, na co najmniej 10 dni przed terminem, o którym mowa w § 7 ust. 5 CSU. Zmiana numeru rachunku, o którym mowa w § 7 ust. 3 CSU, nie wymaga zmiany umowy (§ 24 COU). (...) SA poinformuje kredytobiorcę przed terminem, o którym mowa w § 7 ust. 5 CSU, listem zwykłym o zmianie rachunku technicznego, z którego następuje spłata rat kredytu oraz o terminie wprowadzenia tej zmiany (§ 25 COU). Kredytobiorca jest zobowiązany do poinformowania (...) SA przed terminem, o którym mowa w § 7 ust. 3 CSU, o zmianie numeru ROR lub rachunku walutowego, jeżeli z jednego z tych rachunków następuje spłata rat kredytu (§ 26 COU). W przypadku rozwiązania umowy o prowadzenie ROR lub umowy o prowadzenie rachunku walutowego, jeżeli z jednego z tych rachunków następowała spłata rat kredytu, kolejne spłaty rat kredytu będą dokonywane z rachunku technicznego, z uwzględnieniem § 20 ust. 2 COU. Rachunek techniczny to rachunek bankowy prowadzony w walucie kredytu, należący do kredytobiorcy (§ 1 pkt. 9 COU). Rachunek walutowy to rachunek bankowy, na którym gromadzone są środki pieniężne w walutach wymienialnych płatnych na żądanie, należący do kredytobiorcy (§ 1 pkt. 10 COU). ROR to rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy należący do kredytobiorcy (§ 1 pkt. 11 COU). /umowa jak wyżej - k. 25-30, 71-78 akt/ Jak dalej ustalił Sąd Apelacyjny: Powodowie złożyli w dniu 14 maja 2008 r. wniosek o udzielenie kredytu w wysokości 390 000 zł. Jako wnioskowaną walutę kredytu wskazali CHF, mając do wyboru także złożenie wniosku w PLN, USD i EUR według kursu kupna waluty z dnia przyjęcia wniosku 2,0302, co dawało kwotę w walucie wymienialnej 192 099,30 CHF. We wniosku powodowie złożyli oświadczenie, że nie skorzystali z przedstawionej im w pierwszej kolejności przez (...) SA oferty w walucie polskiej i dokonali wybory oferty w walucie wymienialnej, mając pełną świadomość ryzyka związanego z kredytami/pożyczkami zaciąganymi w walucie wymienialnej, polegającego na tym, iż w przypadku wzrostu kursów walut podwyższeniu ulega zarówno rata spłaty, jak i jej kwota zadłużenia, wyrażone w walucie polskiej; w przypadku wypłaty kredytu w walucie polskiej, kredyt jest wypłacany po ustalonym przez (...) kursie kupna dla dewiz oraz że kursy walut zamieszczane są w Tabeli kursów (...) SA; w przypadku spłaty kredytu w walucie polskiej kredyt jest spłacany po ustalonym przez (...) kursie sprzedaży dla dewiz oraz że kursy walut zamieszczane są w Tabeli kursów (...) SA. Powodowie we wniosku złożyli także oświadczenie, że zostali poinformowani o ryzyku zmiany stóp procentowych polegającym na tym, iż w przypadku wzrostu stawki referencyjnej podwyższeniu ulega oprocentowanie kredytu, które spowoduje wzrost raty spłaty. Oświadczyli, że poniosą ryzyko zmiany kursów walutowych oraz zmiany stóp procentowych oraz że zostali poinformowani, iż w przypadku kredytu udzielanego w walucie wymienialnej w rozliczeniach między klientami a (...) SA w obrocie dewizowym stosuje się ustalone przez (...) SA kursy walut obcych w złotych oraz że kursy walut zamieszczane są w Tabeli kursów (...) SA. /wniosek kredytowy – k. 66-69 akt, regulamin, informacja o ryzyku kursowym, pismo okólne – k. 91 akt/ Środki z umowy kredytu zostały wypłacone powodom w następujących transzach: w dniu 16 maja 2008 r. kwota w wysokości 140 242,10 CHF co stanowiło równowartość 285 000 PLN (zastosowany kurs 2,0322) i w dniu 11 grudnia 2008 r. kwota w wysokości 51 857,20 CHF co stanowiło równowartość: 127 314,61 PLN (zastosowany kurs: 2,4551) /zaświadczenie z dnia 28 października 2020 r. – k. 32-40 akt/. Wypłaty obu transz kredytu nastąpiły w PLN na łączną sumę 412 314,61 zł /okoliczność bezsporna/. Dyspozycje wypłaty kredytu nastąpiły w walucie CHF /dyspozycje wypłaty kredytu – k. 86-87 akt/. W dacie zawierania umowy klienci pozwanej nie mieli możliwości negocjacji kursu walut /zeznania świadka E. B. – protokół rozprawy z dnia 6 maja 2021r. – 00:02:37- 00:17:56/. Powodów nie namawiano na zaciągnięcie kredytu denominowanego /zeznania świadka A. D. – protokół rozprawy z dnia 6 maja 2021 r. – 00:35:26-00:51:40, zeznania powoda – protokół rozprawy z dnia 6 maja 2021 r. – 00:54:55- 01:47:58/. Klienci byli informowani o ryzyku kursowym oraz o tym, że przy zmianie kursu zmieni się wysokość raty, były im przedstawiane historyczne wydruki kursowe. Gdy klienci życzyli sobie jakichś wyjaśnień wszystko było dokładnie omawiane. /zeznania świadka A. D. – protokół rozprawy z dnia 6 maja 2021 r. – 00:35:26-00:51:40/ Powodowie sami przekazali w placówce pozwanej, że nie posiadają zdolności do zaciągnięcia kredytu w PLN, na tę kwotę, którą chcieli uzyskać po rozeznaniu przeprowadzonym w trzech innych bankach. W placówce banku pozwanej powodowie uczestniczyli w dwóch spotkaniach informacyjnych, na kolejnym doszło do podpisania umowy. Powodowie przerazili się kwotami symulacji ale i tak byli szczęśliwi, że otrzymali kredyt. Powodowie zaciągając kredyt pytali, czy zmieszczą się w kwocie jaką chcieli uzyskać po przeliczeniu waluty i to pozwoliło im jeszcze dodatkowo wnioskować o kwotę na wyposażenie domu. Powodowie otrzymali w sumie kredyt w wysokości o 90 000 zł wyższej niż pierwotnie oczekiwali przed przyjściem do placówki pozwanej. /zeznania powoda – protokół rozprawy z dnia 6 maja 2021 r. – 00:54:55- 01:47:58/ W dniu 4 maja 2012 r. strony zawarły Aneks nr (...) do umowy kredytu w którym dla celów związanych z obsługą kredytu wskazały dwa rachunki – jeden prowadzony w walucie kredytu, drugi zaś w walucie polskiej /aneks k. 31 akt/. W okresie od 16 maja 2008 r. do dnia 27 października 2020 r. powodowie łącznie spłacili na rzecz pozwanej kwotę 62 611,48 CHF z tytułu kapitału oraz 49 511,05 CHF z tytułu odsetek /zaświadczenie z dnia 28 października 2020 r. – k. 32-40 akt/. Powodowie są małżeństwem i w chwili zawierania umowy kredytu do nadal pozostają w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej /okoliczność bezsporna/. Powódka od dnia 12 lutego 2001 r. prowadzi działalność gospodarczą jako agent ubezpieczeniowy /zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej – k. 88, informacja CEiIDG – k. 89 akt/. Jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej i adres dla doręczeń powódki w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wskazano Ś. ul. (...) /informacja CEiIDG – k. 89 akt/. Początkowo siedzibą powódki jako przedsiębiorcy w ewidencji działalności gospodarczej wskazano S. a jako miejsce wykonywania działalności teren całego kraju /zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej – k. 88 akt/. Czynności agenta ubezpieczeniowego powódka podejmowała na podstawie zezwolenia z dnia 27 czerwca 1997 r. /zezwolenie – k. 120 akt/. Powódka nie przyjmuje, ani nie przyjmowała swoich klientów w domu, lecz w placówce ubezpieczyciela, w imieniu którego zawiera umowy, bądź w restauracjach albo w domu klienta /zeznania powódki – protokół rozprawy z dnia 6 maja 2021r. – 01:47:59-02:17:16/. Powódka w części przechowuje w domu, którego dotyczył kredyt, dokumentację związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą /zeznania powoda – protokół rozprawy z dnia 6 maja 2021r. – 00:54:55- 01:47:58/. Sąd Apelacyjny nie dał wiary zeznaniom powodów w zakresie, w jakim twierdzili oni, że nie przedstawiono im symulacji kursu walut oraz że nie wiedzieli, że jeżeli nastąpi zmiana kursu to nie wpłynie to na ratę albo jedynie w sposób minimalny, jako sprzecznym z zeznaniami świadków E. B. i A. D. a także samego powoda, z których wynikało, że przedstawione przez pracowników pozwanej symulacje kursowe miały ich przestraszyć. Sąd nie dał także wiary zeznaniom powodów co do tego, że byli przekonani, że otrzymują kredyt złotowy. Jak wynikało to z zeznań powoda - po pierwsze - powodowie sami poinformowali pracowników pozwanej, że nie posiadają zdolności kredytowej do uzyskania takowego kredytu, co ustalili w innych bankach. Po drugie, jak również wynikało z zeznań powoda, powodowie sami interesowali się przeliczaniem walut i ustalali, czy po ich przeliczeniu otrzymają wnioskowaną kwotę 300 000 zł, którą następnie podwyższyli o dodatkowe 90 000 zł na wyposażenie domu. Sąd Apelacyjny nie dał także wiary zeznaniom powódki co do tego, że była zapewniania przez świadka A. D., że rata kredytowa nie będzie wyższa niż 1.400 zł przez cały okres spłaty jako sprzecznym z zeznaniami świadka A. D., która jak zeznała nie czuła się na tyle mocna finansowo by gwarantować jakimkolwiek klientom, że rata nie wzrośnie więcej niż 20%. Ocenić przy tym należy, że świadek będąc w chwili składania zeznań byłym pracownikiem pozwanej, nie miała interesu prawnego w składaniu fałszywych zeznań na niekorzyść powodów. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powodów podlegała oddaleniu, mimo iż jej zarzuty okazały się w części zasadne. Rację mieli powodowie w części zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu błędy w ustaleniach faktycznych oraz w części błędną ocenę materiału dowodowego w rozumieniu art. 233 § 1 k.p.c. Skutkowało to poczynieniem przez Sąd Apelacyjny własnych ustaleń w sprawie. Nietrafnymi okazały się zarzuty apelacji w zakresie dotyczącym oceny zeznań świadków. W szczególności prawidłowa była ocena zeznań świadka A. D. - doradcy pozwanego banku. Nie można było zdyskwalifikować tych zeznań tylko dlatego, że świadek nie pamiętał szczegółów rozmów prowadzonych z powodami. Zaskakującym byłoby, gdyby świadek po tylu latach pamiętał wszystkie okoliczności zawarcia umowy kredytu z powodami, w sytuacji gdy była to jedna z wielu zawieranych umów z udziałem tego świadka. Walor zeznań tego świadka polega na tym, że świadek przekonywująco przedstawiła zasady jakie stosowała w stosunku do konsumentów przed zawarciem umowy kredytu oraz wyjaśniła, iż nie zapewniała żadnego z klientów banku, wbrew twierdzeniom powodów, by rata kredytu nie przekroczyła określonego poziomu. Podobny walor miały także zeznania świadka E. B.. Dlatego też, wbrew zarzutom apelacji, ustalenia istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie mogły być dokonane na podstawie zeznań tychże świadków. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest zarzut powodów, co do tego że pozwana zaoferowała powodom w rzeczywistości wyłącznie możliwość zawarcia umowy kredytu denominowanego na wnioskowaną sumę. Powodowie zamierzali uzyskać kredyt w określonej przez siebie wysokości. Jak wynikało zaś z zeznań powoda powodowie już w innych bankach uzyskali informację o braku zdolności do zaciągnięcia przez nich kredytu w PLN na żądaną przez siebie kwotę i co więcej stawili się w placówce pozwanej po konkretny produkt finansowy o jakim usłyszeli w innym miejscu. Niezasadnym okazał się także zarzut powodów, że pozwani nie byli poinformowani o ryzyku kredytowym przed zawarciem umowy. Pouczenie to jak już wskazano wyżej wynikało z zeznań powoda oraz świadków. Nietrafnym okazał się także zarzut naruszenia art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 162 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego dotyczył przeliczeń przy założeniu, że umowa stron została zawarta w PLN. W konsekwencji dowód ten nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W tej sytuacji wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego nie mógł zostać uwzględniony w trybie art. 380 k.p.c. również przez Sąd II instancji. Nietrafnym okazał się także zarzut naruszenia art. 235 2 § 1 pkt. 2, 3, 5 k.p.c. w zw. z art. 162 k.p.c., mający polegać na dopuszczeniu dowodu z dokumentów złożonych przez stronę przeciwną. Sąd Apelacyjny nie uznał by dopuszczone dowody były nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, nieprzydatne ani też by zmierzały jedynie do przedłużenia postępowania w rozumieniu powyższych przepisów. W ocenie Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie nieprawidłowym było przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że powodowie zawierając umowę nie działali jako konsumenci. Zarzut błędnych ustaleń w tym zakresie był ściśle powiązany z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 22 1 k.c. Okoliczność, iż powódka od 2001 r. prowadziła działalność gospodarczą nie oznacza jeszcze by zawierała umowę w celach związanych bezpośrednio z tą działalnością gospodarczą lub zawodową a dopiero to wyłączałoby uznanie jej za konsumenta w rozumieniu art. 22 1 k.c. Jak wynikało to z treści wniosku kredytowego oraz umowy nieruchomość, której dotyczył kredyt miała zostać zabudowana budynkiem domu jednorodzinnego /k. 25, 67 akt/, a więc przeznaczonym na cele mieszkaniowe. Taki też budynek, jak wynikało z zeznań powodów powstał na tejże nieruchomości a dodatkowo kredyt posłużył na wykończenie i wyposażenie tego domu. W tej sytuacji uznać należy, że powodowie byli także konsumentami w rozumieniu art. 2 b Dyrektywy nr 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U.UE.L.1993.95.29) (dalej: dyrektywy 93/13/EWG) zgodnie, z którym to przepisem „konsument” oznacza każdą osobę fizyczną, która w umowach objętych tą dyrektywą działa w celach niezwiązanych z handlem, przedsiębiorstwem lub zawodem. Pojęcie „konsumenta” w rozumieniu art. 2 lit.
3. b)dyrektywy 93/13 ma charakter obiektywny i jest niezależne od konkretnego zasobu wiedzy, jaki może mieć dana osoba, czy też od posiadanych przez nią w rzeczywistości informacji. Przy badaniu tej przesłanki uwzględnia się w szczególności brzmienie tej umowy, czy kredytobiorcę można zakwalifikować jako „konsumenta”, a także charakter towaru lub usługi będących przedmiotem rozpatrywanej umowy, które to okoliczności mogą wykazać cel nabycia tego towaru lub tej usługi (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 września 2015r., C-110/14). Jak wynikało z zeznań powódki zakład ubezpieczeń, w imieniu którego powódka zawierała umowy ubezpieczenia wymagał od niej samozatrudnienia. W efekcie formalne jedynie wskazanie iż nabywana nieruchomość stanowi siedzibę jej działalności gospodarczej w sytuacji, w której powódka nie zawierała umów ubezpieczenia na tej nieruchomości korzystając także z biura ubezpieczyciela nie stanowi o utracie przymiotu konsumenta przy zawieraniu spornej umowy. Powodowie na spornej nieruchomości zamieszkują, natomiast działalność gospodarcza powódki prowadzona jest w biurze zakładu ubezpieczeń a umowy zawierane poza miejscem zamieszkania powodów. Powodowie przy tym nie rozliczali nabytej nieruchomości w ramach swej działalności, nie dokonywali amortyzacji zakupu a w umowie strony wyraźnie wskazały, że nabywana jest na cele własne. Nawet zatem przy uwzględnieniu, że wbrew zeznaniom powódki, a zgodnie z zeznaniami powoda, dokumenty z działalności pozwanej – przynajmniej w części – mają być przechowywane w domu stron, nie oznacza to by w zakresie dominującym nieruchomość miałaby być wykorzystywana na cele działalności gospodarczej a nie na cele mieszkaniowe. Przeciwnie, uznać należy iż powodowie przekonywująco wyjaśnili przy uwzględnieniu charakteru działalności prowadzonej przez powódkę, iż nieruchomość wykorzystywana jest na cele mieszkaniowe a więc konsumenckie a jej związek z działalnością gospodarczą powódki jest minimalny. Powyższe przesądza o statusie powodów jako konsumentów przy zawieraniu umowy w rozumieniu art. 22 1 k.c. Nie można natomiast zaakceptować stanowiska powodów, by zawarta przez strony umowa miała by być nieważna na podstawie ar. 58 § 2 k.c. jako naruszająca zasadę swobody umów określoną art. 353 1 k.c. Sąd Okręgowy prawidłowo określił umowę łączącą strony jako umowę o kredyt denominowany do CHF. Powyższy typ umowy został wypracowany w oparciu o zasadę swobody umów wynikającą z art. 353 1 k.c., a następnie usankcjonowany ustawowo ustawą z dnia 29 lipca 2011r. o zmianie ustawy Prawo bankowe w art. 69 ust. 2 pkt 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 2439). Przepis art. 69 ust. 2 pkt 4a ustawy Prawo bankowe obecnie wprost przewiduje umowy o kredyty walutowe denominowane i indeksowane do waluty innej niż waluta polska. Zgodnie zaś z art. 4 powołanej ustawy w przypadku kredytów lub pożyczek pieniężnych zaciągniętych przez kredytobiorcę lub pożyczkobiorcę przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ma zastosowanie art. 69 ust. 2 pkt 4a oraz art. 75b prawa bankowego, w stosunku do tych kredytów lub pożyczek pieniężnych, które nie zostały całkowicie spłacone - do tej części kredytu lub pożyczki, która pozostała do spłacenia. W efekcie w tym zakresie bank dokonuje bezpłatnie stosownej zmiany umowy kredytowej lub umowy pożyczki. Tym samym przepis ten wprost potwierdza stosowanie przepisów dodanych ustawą nowelizującą do umów zawartych wcześniej. Zatem niezasadnym byłoby uznanie, że wyrażona w nim norma nie ma zastosowania, gdyż wcześniej zawarte umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego miałyby być nieważne jako niedopuszczalne w dacie ich zawierania. Sąd Najwyższy również uznał za dopuszczalne zawieranie umów kredytu indeksowanego i denominowanego, nie widząc podstaw do uznania, by konstrukcja tego typu umów naruszała obowiązujące przepisy prawa, czy zasadę walutowości (zob. wyroki z 25 marca 2011 r. sygn. IV CSK 377/10, z 22 stycznia 2016 r. sygn. I CSK 1049/14, z 19 marca 2015 r. sygn. IV CSK 362/14, z 8 września 2016 r. sygn. II CSK 750/15, z 1 marca 2017 r. sygn. IV CSK 285/16, z 14 lipca 2017 r. sygn. II CSK 803/16, z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18, z 4 kwietnia 2019 r. sygn. III CSK 159/17). W wyroku z dnia 25 marca 2011 r., sygn. IV CSK 377/10 Sąd Najwyższy wprost stwierdził, że „ułożenie stosunku prawnego w ten sposób, że strony wskazują inną walutę zobowiązania i inną walutę wykonania tego zobowiązania, jest zgodne z zasadą swobody umów (art. 353 1 k.c.).” Nie można także uznać, by sama klauzula waloryzacyjna miała być sprzeczna z naturą stosunku prawnego, jakim jest umowa kredytu, nawet z uwagi na brak ograniczenia ryzyka kursowego i naruszała tym samym art. 69 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy prawo bankowe w zw. z art. 58 § 1 k.c. Przeciwnie, sam mechanizm indeksacji Sąd Najwyższy uznał za mieszczący się w granicach swobody umów w wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. I CSK 1049/14), podobnie jak spread walutowy w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/12). Same mechanizmy waloryzacyjne oraz spread walutowy nie zostały także zakwestionowane przez TSUE, który kwestionował nie samo zastosowanie takowych klauzul ale ich ewentualny brak transparentności w stosunkach z konsumentami (zob. wyrok TS z 15.03.2012 r., C-453/10, PERENIČOVÁ I PERENIČ v. SOS FINANC, SPOL. S R. O., ZOTSiS 2012, nr 3, poz. I-144., wyrok TS z 20.09.2017 r., C-186/16, RUXANDRA PAULA ANDRICIUC I IN. v. BANCA ROMÂNEASCĂ SA, ZOTSiS 2017, nr 9, poz. I-703.). Wbrew twierdzeniom skarżących kwota kredytu była przy tym znana i jednoznacznie określona od chwili zawarcia umowy i wynosiła 192 099,30 CHF. To właśnie ta kwota stanowiła kapitał zadłużenia, który nie podlegał i nie podlega żadnym zmianom poza tymi, które wynikają ze spłaty rat. Jak trafnie wskazał Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie zarówno indywidualne uzgodnienie warunków umownych, jak i udzielenie powodom szerokiej informacji na temat ryzyka związanego ze zmianą kursu waluty, a także udzielenie informacji co do sposobów przeliczania waluty powoduje, że postanowień umownych dotyczących tych kwestii nie można uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zawarcie kredytu denominowanego objęte było zatem wolą powodów wobec tego Sąd Okręgowy nie naruszył art. 65 § 1 i 2 k.c. Zawarcie takiej umowy gwarantowało powodom uzyskanie kredytu w niezbędnej dla nich kwocie a także niższą ratę kredytu, a to z uwagi na zastosowanie do oprocentowania stawki referencyjnej LIBOR. Powodowie nie tylko nie zostali nakłonieni do zawarcia umowy kredytu denominowanego poprzez jakiekolwiek nierzetelne praktyki banku, przeciwnie w sposób jasny i zrozumiały poinformowano ich o ryzyku jakie wiąże się z zaciąganiem kredytu w walucie innej niż waluta, w jakiej osiąga się dochody. Powodowie, chociaż przestraszyli się przedstawionych im przez pozwany bank symulacji kredytowych, mimo to zawarli umowę. Co więcej podtrzymali wnioski o uruchomienie kredytu. Za niezasadny należy uznać zarzut błędnej wykładni art. 65 § 1 k.c. Prawidłowo Sąd Okręgowy uznał bowiem, że kwotą kredytu jest kwota 192 099,30 CHF wskazana w umowie kredytu i że powodowie świadomie skorzystali z usług kantorowych świadczonych przez pozwaną. To środki pieniężne w tej kwocie 192 099,30 CHF pozwana oddała zgodnie z umową stron do dyspozycji kredytobiorców. Umowa zaś określiła w jaki sposób środki te i w jakim terminie zostaną postawione do dyspozycji kredytobiorców a mianowicie po przeliczeniu ich na PLN. W efekcie kwota kredytu w umowie kredytu denominowanego jest ab initio wskazana w umowie w walucie obcej. Kwota ta na potrzeby wypłaty kredytu (i jego spłaty, jeśli kredytobiorca nie spłaca kredytu w walucie obcej) przeliczana jest na walutę polską. Tym samym umowa zawiera rozróżnienie na walutę zobowiązania (CHF) i walutę świadczenia (PLN). Ustawodawca zaś jako jedną z cech kredytów denominowanych — uznaje bowiem fakt, iż mogą być one udostępniane, tj. stawiane do dyspozycji kredytobiorcy w innej walucie niż waluta denominacji. Jak wynika z treści art. 69 ust. 2 pkt 4a ustawy Prawo bankowe w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, w umowie kredytu należy określić szczegółowe zasady ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności:
4. a)wyliczana jest kwota kredytu,
5. b)jego transz, oraz
6. c)rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu. Sam więc ustawodawca w obecnym stanie prawnym zakłada sytuację, w której kwota kredytu (czy też jego transze) wypłacana jest w innej walucie niż waluta kredytu denominowanego, regulując kwestię ustalania kursów przeliczenia. Przy tym skoro ustawodawca dopuścił możliwość wypłaty (udostępnienia) kredytobiorcy kwoty kredytu w innej walucie niż waluta kredytu, nie sposób uznać, aby konstrukcja ta była sprzeczna z ustawą lub naturą zobowiązania. Kwestionowana umowa zawiera wszystkie elementy określone art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe. W szczególności z treści umowy stron wynika, że powodowie zaciągnęli zobowiązanie wyrażone we frankach szwajcarskich na kwotę 192 099,30 CHF. Zapis w tym zakresie jest jednoznaczny. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że strony zawarły umowę kredytu złotowego, jak również, że - co również podnoszą skarżący - strony w ogóle nie ustaliły wysokości zobowiązania. Strony zawarły umowę kredytu denominowanego, w którym kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej a zostaje wypłacona w walucie krajowej, zaś spłata kredytu następuje co do zasady w walucie krajowej. Choć w chwili zawierania umowy ówcześnie obowiązujące Prawo bankowe nie regulowało tego rodzaju umów, to w pełni zaakceptować należy stanowisko, że były one dopuszczalne w świetle zasady swobody umów wyrażonej w art. 353

§ 1i art.

385 2 k.c. Nawet przy zresztą przy hipotetycznym założeniu że klauzula wypłaty miałaby zostać uznana za sprzeczną z powyższymi przepisami to w sytuacji, kiedy kwota kredytu udzielonego powodom została jasno określona jako 192 099,30 CHF nie można uznać, by bez klauzuli wypłaty umowa nie mogła obowiązywać. Za niedozwolone natomiast uznać należy w świetle art. 385

§ 1k.c.

za niedozwolone postanowienia umowne uznane mogą być tylko te postanowienia, które nie zostały uzgodnione indywidualnie z konsumentem. W myśl art.

§ 4

k.c., ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Stosownie natomiast do art.

§ 3k.c.

nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu; w szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przepis art.

§ 3zd.

2 k.c. konstruuje wzruszalne domniemanie prawne nieuzgodnienia indywidualnego postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Za indywidualnie uzgodnione można uznać jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania. W celu ustalenia, czy konkretne postanowienie umowne należy kwalifikować jako nieuzgodnione indywidualnie należy zbadać, czy konsument miał na treść danego postanowienia rzeczywisty wpływ (art.

§ 3k.c.).

To zwykle nie będzie miało miejsca w przypadku postanowień umowy przyjętych z wzorca zaproponowanemu konsumentowi przez przedsiębiorcę. Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy w związku z tym wykazanie, że konsument wiedział o treści klauzuli, a nawet że strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji w ramach, których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie. W niniejszej sprawie pozwana nie wykazała indywidualnego uzgodnienia z powodami postanowień umownych dotyczących indeksacji i odesłania ich do tabel tworzonych jednostronnie przez bank. Umowa zawarta została z wykorzystaniem gotowego wzoru, a powodowie mogli albo zaakceptować wynikającą z niego ofertę banku albo w ogóle nie zawierać umowy. Pozwana nie wykazała też, by powodowie mieli możliwość jakiegokolwiek wpływu na treść zawartych w umowie klauzul waloryzacyjnych. W konsekwencji pozwana nie obaliła domniemania nieuzgodnienia indywidualnego klauzuli określonej § 21 pkt. 1 COU. Nadto postanowienie umowne określone § 21 pkt. 1 COU kształtowały prawa i obowiązki powodów jako konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Jak już wskazano wyżej w wypadku kwestionowanych przez powodów postanowień umownych odwołano się do tabeli kursów banku, które nie zostały w umowie zdefiniowane. W ich treści nie wskazano obiektywnych, sprawdzalnych kryteriów czy czynników, które miałyby wpływać na sposób określenia przez bank kursów kupna i sprzedaży walut. W konsekwencji prowadziło to do określenia wysokości zobowiązań powodów jednostronnie przez bank. Tak określone postanowienie umowne stanowi w konsekwencji postanowienie naruszające dobre obyczaje, godzi bowiem w istotę równowagi kontraktowej stron wobec tego, że prawo do ustalania kursu waluty nieograniczone skonkretyzowanymi, obiektywnymi kryteriami zmian uniemożliwia konsumentowi przewidzieć, na podstawie transparentnych i zrozumiałych kryteriów, wynikających dla niego z umowy konsekwencji ekonomicznych. Bez znaczenia przy tym jest czy swoboda banku w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona przykładowo poprzez zastosowanie możliwych maksymalnych odchyleń od kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów. Wbrew zarzutom pozwanej oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art.

§ 1k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.

W konsekwencji to w jaki sposób była ona późnej wykonywana nie ma żadnego znaczenia (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2019r., sygn. III CZP 29/17). W tej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia był zarzut pozwanej, że wysokość kursów walut w tabelach kursowych kształtowana była zgodnie z mechanizmami rynkowymi. Wobec tego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, jak wskazano to już wyżej, okazał się wniosek pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego wnioskowany również w toku postępowania przed Sądem I instancji przez pozwaną. W konsekwencji określone § 21 pkt. 1 COU jest w świetle art. 385