Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca
Karze określonej w § 3 podlega także ten podatnik, który mimo ujawnienia przedmiotu lub podstawy opodatkowania nie składa w terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia lub wbrew obowiązkowi nie składa ich za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub składa je niezgodnie z wzorem dokumentu elektronicznego. Czyn zabroniony z art. 56 kks polega na złożeniu przez podatnika organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu podmiotowi lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia, w której podaje on nieprawdę, zataja prawdę lub nie zawiadamia o zmianach danych, przez co naraża on podatek na uszczuplenie. Zachowanie takie możemy określić jako oszustwo podatkowe. Czyn zabroniony tego rodzaju może być popełniony jako przestępstwo skarbowe w typie podstawowym (art. 56 § 1 kks) bądź uprzywilejowanym (art. 56 § 2 w zw. z § 1 KKS) albo jako wykroczenie skarbowe (art. 56 § 3 w zw. z § 1 kks). Istotne jest, że w tym przypadku, w odróżnieniu od czynu zabronionego z art. 54 kks, następuje ujawnienie przedmiotu lub podstawy opodatkowania ( F. Prusak, G. Skowronek, w: System PrKar, t. 11, 2018, s. 114–115). Natomiast czyn zabroniony z art. 56 § 4 kks to samodzielne wykroczenie skarbowe polegające na niezłożeniu organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia w terminie, lub wbrew obowiązkowi niezłożeniu ich za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Ogólnie można przyjąć, że przepis art. 56 kks chroni prawidłową realizację obowiązków podatkowych związanych konstrukcją samoobliczenia podatku, służących do ustalenia istnienia oraz wysokości zobowiązania podatkowego (wyr. SN z 26.1.2011 r., II KK 214/10, OSNKW 2011, Nr 4, poz. 34). Chodzi zatem o zapobiegnięcie powstania niebezpieczeństwa uszczuplenia dochodu Skarbu Państwa lub innych uprawnionych podmiotów z tytułu podatku poprzez uniknięcie przez podatnika wydatku z własnego mienia w wyniku wykonania ciążącego na nim zobowiązania podatkowego (post. SN z 1.3.2004 r., V KK 248/03, OSNKW 2004, Nr 5, poz. 51). Obowiązek podatkowy wynika z ustaw podatkowych i jest nieskonkretyzowaną powinnością poniesienia przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawach finansowych (post. SN z 1.3.2004 r., V KK 248/03, OSNKW 2004, Nr 5, poz. 51). Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 PDOFizU opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c PDOFizU oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania jest, co do zasady, suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów w danym roku podatkowym. Wobec tego oszustwem podatkowym (zatajenie prawdy) jest ukrycie niektórych dochodów podlegających sumowaniu. Wykroczeniem skarbowym z art. 56 § 4 kks jest natomiast np. opóźnienie w złożeniu do urzędu skarbowego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Przy czym zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym (art. 45 ust. 1 PDOFizU). Przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe z art. 56 kks mają charakter indywidualny i może je popełnić wyłącznie podatnik. Czynności sprawcze oszustwa podatkowego z art. 56 § 1–3 kks to podanie nieprawdy, zatajenie prawdy oraz niedopełnienie obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych.Podanie nieprawdy to podanie danych niezgodnych z rzeczywistością. Należy przy tym podkreślić, że ma to być działanie świadome. Do penalizowanego podania nieprawdy musi dojść przy składaniu deklaracji lub oświadczenia. Przy czym Trybunał Konstytucyjny przyjął, że pojęcie prawdy użyte w art. 56 kks odnosi się nie tylko do danych ujawnionych przez podatnika w deklaracji lub oświadczeniu, lecz także ich kwalifikacji, z punktu widzenia przepisów dotyczących danego rodzaju podatku. Podanie prawdy polega na przedstawieniu danych zgodnych z rzeczywistością, tzn. ze stanem faktycznym, oraz właściwej ich kwalifikacji w kontekście przepisów dotyczących danego obowiązku podatkowego (wyr. TK z 12.9.2005 r., SK 13/05, OTK-A 2005, Nr 8, poz. 91). Popełnienie czynu zabronionego z art. 56 § 1–3 KKS poprzez podanie nieprawdy może mieć miejsce jedynie przez działanie.Zatajenie prawdy to niepodanie wszystkich danych istotnych do ustalenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego. Inaczej mówiąc to nieujawnienie właściwemu organowi lub płatnikowi określonych informacji. Do penalizowanego zatajenia prawdy dochodzi przy składaniu deklaracji lub oświadczenia, w których treść nie obejmuje wszystkich danych istotnych z punktu widzenia podstaw do ustalenia istnienia oraz określenia wysokości zobowiązania podatkowego np. niepodanie niektórych dochodów. Popełnienie czynu zabronionego z art. 56 § 1–3 kks poprzez zatajenie prawdy może mieć miejsce jedynie poprzez zaniechanie.Niedopełnienie obowiązku zawiadomienia o zmianie danych opodatkowania, organ podatkowy ma informację o istnieniu i wysokości podatku, zatem niezłożenie deklaracji lub oświadczenia, nie może doprowadzić do uchylenia się objętych deklaracją lub oświadczeniem może mieć miejsce jedynie przez zaniechanie. Jeżeli mowa jest o niedopełnieniu obowiązku to wcześniej musi istnieć obowiązek, z którego wynika dla podatnika zobowiązanie poinformowaniu organu podatkowego o zmianie danych. Czynności sprawcze wykroczenia skarbowego z art. 56 § 4 kks to niezłożenie w terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia lub wbrew obowiązkowi niezłożenie ich za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Czyn zabroniony z art. 56 § 4 kks może być popełniony wyłącznie przez zaniechanie. Jednocześnie z tym czynem zabronionym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy podatnik ujawnił przedmiot lub podstawę opodatkowania. W tym tkwi też sedno sfomułowania art. 56 § 4 KKS. W skutek uprzedniego ujawnienia przedmiotu lub podstawy podatnika od opodatkowania. Tym samym dyspozycja tego przepisu nie mieści się w opisie oszustwa podatkowego z art. 56 § 3 KKS ( P. Kardas, G. Łabuda , Kryminalizacja, s. 83). Strona podmiotowa przestępstwa skarbowego i wykroczenia skarbowego określonego w art. 56 § 1–3 kks obejmuje umyślność w obu postaciach zamiaru tj. zamiar bezpośredni i ewentualny. Oznacza to, że podatnik podając nieprawdę lub zatajając prawdę, musi mieć świadomość niezgodności przedstawionych przez siebie danych z rzeczywistością. Przy czym odpowiedzialności karnej skarbowej podlega nie tyle sama nierzetelność deklaracji lub oświadczenia, co umyślne działanie lub zaniechanie podatnika w tym zakresie (wyr. TK z 12.9.2005 r., SK 13/05, OTK-A 2005, Nr 8, poz. 91). Także wykroczenie skarbowe z art. 56 § 4 kks może być popełnione umyślnie, zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 k.k.s. kto nierzetelnie prowadzi księgę, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych.§ 2, w wypadku mniejszej wagi, sprawca
Karze określonej w § 2 podlega także ten, kto wadliwie prowadzi księgę. W art. 61 kks określone jest przestępstwo skarbowe (§ 1) oraz wykroczenia skarbowe (§ 2 i 3) z grupy czynów zabronionych przeciwko dokumentacji skarbowej. Nierzetelne prowadzenie ksiąg może prowadzić do przestępstwa skarbowego z art. 61 § 1 kks, albo do wykroczenia skarbowego, gdy zaistnieje wypadek mniejszej wagi (art. 61 § 2kks ). Z kolei czyn polegający na wadliwym prowadzeniu księgi stanowi tylko wykroczenie skarbowe (art. 61 § 3 kks), gdyż nie ma odpowiednika w kategorii przestępstw skarbowych.. Przepis chroni zasady prawidłowego prowadzenia ksiąg. Nierzetelnie, czy też wadliwe prowadzenie ksiąg rodzi odpowiedzialność karną skarbową z art. 61 kks. prowadzenie ksiąg w sposób rzetelny i niewadliwy jest niezbędne do prawidłowego wyliczenia należności podatkowych. Przykładowo zgodnie z art. 1 ust. 1 VATU, ustawa ta reguluje opodatkowanie podatkiem od towarów i usług. Zgodnie z art. 111 ust. 1 VATU podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących. Stosownie do art. 112 VATU podatnicy są obowiązani przechowywać ewidencje prowadzone dla celów rozliczania podatku oraz wszystkie dokumenty, w szczególności faktury, związane z tym rozliczaniem do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zatem rzetelnie i niewadliwie prowadzona księga służy prawidłowemu opodatkowaniu, jak również ułatwia prowadzenie kontroli celno-skarbowej. Podmiotem deliktów skarbowych z art. 61 kks może być tylko osoba zobowiązana do prowadzenia ksiąg. Podmioty zobowiązane do prowadzenia ksiąg określają przepisy finansowe. Tym samym przestępstwo skarbowe i wykroczenia skarbowe z tego artykułu mają charakter indywidualny. Czynność sprawcza w przypadku deliktów skarbowych z art. 61 kks opiera się na słowie prowadzi księgi nierzetelnie (§ 1–2) oraz wadliwie (§ 3). Oba pojęcia są skodyfikowane ustawowo. Księga nierzetelna jest to księga prowadzona niezgodnie ze stanem rzeczywistym (art. 53 § 22 kks). Natomiast księga prowadzona wadliwie jest to księga prowadzona niezgodnie z przepisem prawa (art. 53 § 23 kks). Prowadzenie ksiąg niezgodnie z przepisem prawa oznacza naruszenie wymogów wynikających nie tylko z ustawy, ale i z przepisów niższej rangi, wydanych z upoważnienia ustawy. Prowadzenie ksiąg bowiem to także kwestie szczegółowe, wykraczające poza regulację ustawową, dlatego możliwe jest ich normowanie w aktach wykonawczych ( Sawicki, Skowronek , Prawo karne skarbowe, Zagadnienia, s. 188). Podmiot zobowiązany do prowadzenia ksiąg może zrealizować znamiona tego czynu tylko umyślnie w obu postaciach zamiaru tj. bezpośrednim i ewentualnym. Warto zwrócić uwagę, że o umyślności nie przesądza liczba błędnych zapisów. Można bowiem umyślnie wprowadzić jeden nierzetelny zapis, jak też można lekkomyślnie popełnić wiele błędów, co jednak nie będzie oznaczało działania umyślnego. Umyślności w działaniu nie będzie również wówczas, gdy w księdze dokonuje się zapisów nieodpowiadających rzeczywistości na podstawie otrzymanych od innej osoby nierzetelnych informacji, jeśli osoba wpisująca dane nie była w stanie rozpoznać charakteru tych informacji (wyr. SN z 30.5.2001 r., II KKN 85/99, OSG 2004, Nr 5, poz. 64). Zgodnie z treścią art. 62 § 1 kks Kto wbrew obowiązkowi nie wystawia faktury lub rachunku, wystawia je w sposób wadliwy albo odmawia ich wydania, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych. § 2. Kto fakturę lub rachunek wystawia w sposób nierzetelny albo takim dokumentem się posługuje, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od roku, albo obu tym karom łącznie. § 2a. Kto fakturę lub rachunek wystawia w sposób nierzetelny albo takim dokumentem się posługuje, a kwota podatku wynikająca z faktury albo suma kwot podatku wynikających z faktur jest małej wartości, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. § 3. Karze określonej w § 1 podlega także ten, kto wbrew obowiązkowi nie przechowuje wystawionej lub otrzymanej faktury lub rachunku, bądź dowodu zakupu towarów. § 4. Karze określonej w § 1 podlega także ten, kto wbrew przepisom ustawy dokona sprzedaży z pominięciem kasy rejestrującej albo nie wyda dokumentu z kasy rejestrującej, stwierdzającego dokonanie sprzedaży. § 5. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
Przepis art. 62 kks reguluje osiem typów czynów zabronionych, które dotyczą nieprawidłowości przy dokumentowaniu transakcji gospodarczych. Przepis art. 62 § 1 KKS stanowi typ podstawowy czynu zabronionego polegającego na niewystawieniu faktury lub rachunku, wystawieniu jej w sposób wadliwy, albo odmowie ich wydania. Przepis art. 62 § 2 KKS statuuje typ podstawowy czynu zabronionego polegającego na wystawieniu faktury lub rachunku w sposób nierzetelny, albo posługiwania się takimi dokumentami. Dla tego typu czynu zabronionego, typem uprzywilejowanym jest wystawienie faktury lub rachunku albo posługiwanie się takimi dokumentami, gdy kwota podatku wynikająca z faktury, albo suma kwot podatku wynikających z faktur jest małej wartości (art. 62 § 2a kks). Przepis art. 62 § 3 kks statuuje typ podstawowy czynu zabronionego polegającego na nieprzechowywaniu wbrew obowiązkowi wystawionej lub otrzymanej faktury lub rachunku, bądź dowodu zakupu towarów. W końcu przepis art. 62 § 4 kks reguluje typ podstawowy przestępstwa skarbowego polegającego na dokonaniu sprzedaży z pominięciem kasy rejestrującej albo niewydaniu dokumentu z kasy rejestrującej stwierdzającego dokonanie sprzedaży. Zgodnie z art. 62 § 5 KKS zachowania opisane w art. 62 § 1–4 kks stanowią wykroczenia skarbowe, jeżeli zachodzi wypadek mniejszej wagi. Przepis zabezpiecza realizację obowiązku właściwego dokumentowania realizowanych transakcji handlowych. Jest to zatem istotne z punktu widzenia np. opodatkowania czynności sprzedaży. Zgodnie z art. 87 § 1 OrdPU, jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie usługi. Podatnicy, od których zażądano rachunku przed wykonaniem usługi lub wydaniem towaru, wystawiają rachunek nie później niż w terminie 7 dni od dnia wykonania usługi lub wydania towaru. Jeżeli jednak żądanie wystawienia rachunku zostało zgłoszone po wykonaniu usługi lub wydaniu towaru, wystawienie rachunku następuje w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia żądania (art. 87 § 3 OrdPU). Podatnik nie ma obowiązku wystawienia rachunku, jeżeli żądanie zostało zgłoszone po upływie 3 miesięcy od dnia wydania towaru lub wykonania usługi (art. 87 § 4 OrdPU). O tym jaką wagę przykłada się do dokumentowania tego typu zdarzeń potwierdzających zobowiązanie podatkowe świadczy art. 88 § 1 OrdPU, zgodnie z którym podatnicy wystawiający rachunki są obowiązani kolejno je numerować i przechowywać kopie tych rachunków, w kolejności ich wystawienia, do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z treścią rat. 76 § 1kks Kto przez podanie danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym lub zatajenie rzeczywistego stanu rzeczy wprowadza w błąd właściwy organ narażając na nienależny zwrot podatkowej należności publicznoprawnej, w szczególności podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, podatku akcyzowym, zwrot nadpłaty lub jej zaliczenie na poczet zaległości podatkowej lub bieżących albo przyszłych zobowiązań podatkowych, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. § 2. Jeżeli kwota narażona na nienależny zwrot podatku jest małej wartości, sprawca
§ 3. Jeżeli kwota narażona na nienależny zwrot podatku nie przekracza ustawowego progu, sprawca
Typ czynu określony w art. 76 kks ze względu na expressis verbis wyrażone znamię wprowadzenia w błąd najbardziej przypomina klasyczne oszustwo powszechnego prawa karnego. Delikt z art. 76 kks bezpośrednio godzi w mienie wierzyciela podatkowego, a to ze względu na skutek w postaci narażenia na zwrot podatkowej należności publicznoprawnej, zwrot nadpłaty lub jej zaliczenie na poczet zaległości podatkowej lub bieżących albo przyszłych zobowiązań podatkowych. Według reprezentowanego w niniejszym komentarzu poglądu, czyn ten należy do kategorii materialnych (skutkowych).Inaczej niż większość deliktów podatkowych ten, o którym mowa w komentowanym przepisie, ma charakter powszechny, zatem jego sprawcą nie musi być podmiot prawa podatkowego (podatnik, płatnik czy inkasent) ani też osoba zajmująca się sprawami podmiotu prawa podatkowego. Sprawcą więc czynu z art. 76 kks może być każda osoba zdolna do ponoszenia odpowiedzialności karnej skarbowej. Omawiany delikt związany jest z instytucjami zwrotu i nadpłaty podatku. Prawo podatkowe przewiduje w pewnych sytuacjach zwrot podatku na rzecz podatnika. Dotyczy to w szczególności podatku od towarów i usług (VAT) oraz podatku akcyzowego. W art. 76 kks jest bowiem mowa ogólnie o zwrocie podatkowej należności publicznoprawnej, a tylko w szczególności o podatkach VAT i akcyzowym. Zachowania oskarżonego polegały na podaniu nieprawdy w złożonych do Urzędu Skarbowego w P. deklaracjach VAT-7 na skutek posłużenia się fakturami: wystawionymi przez (...) Sp. z o.o., (...)-(...) P., ul. (...) (NIP (...)), wystawionymi przez (...) S.A., w P., (NIP: (...)), Stacja Paliw (...)-(...) D. i K. D., niedokumentującymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych w postaci zakupu oleju napędowego w ten sposób, że włączył je do dokumentacji rachunkowo-księgowej, czym nierzetelnie prowadził księgi rachunkowe w postaci rejestru zakupu za okres od lutego 2012 roku do grudnia 2014 roku, w wyniku czego naraził na uszczuplenie podatek od towarów i usług w kwocie 278 249,00 zł, oraz naraził na nienależny zwrot podatek od towarów i usług w kwocie 74 919,00 zł, złożeniu w dniu 15 kwietnia 2014 roku do Urzędu Skarbowego w P. zeznania podatkowego PIT- 36L za 2013 rok dotyczącego prowadzonej pod nazwą (...) M. B., działalności gospodarczej, w którym podał nieprawdę, odnośnie wysokości zobowiązania podatkowego, poprzez posłużenie się 55 fakturami VAT,- wystawionymi przez (...) Sp. z o.o., P. oraz przez (...) S.A. w P. Stacja Paliw (...) w D. oraz inne podmioty, które również nie dokumentowały rzeczywistego zdarzenia gospodarczego w postaci zakupu oleju napędowego, przez co nierzetelnie prowadził podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz naraził na uszczuplenie podatek dochodowy od osób fizycznych za 2013 rok w wysokości 91 829,00 zł, nadto złożeniu w dniu 27 kwietnia 2015 roku do Urzędu Skarbowego w P. zeznanie podatkowego PIT-36L za 2014 rok dotyczące prowadzonej pod nazwą (...) M. B., ul. (...), (...)-(...) P., NIP (...) działalności gospodarczej, w którym podał nieprawdę, odnośnie wysokości zobowiązania podatkowego, poprzez posłużenie się 47 fakturami VAT, wystawionymi przez (...) Sp. z o.o., (...)-(...) P., ul. (...) (NIP (...), przez (...) S.A., (...)-(...) P., ul. (...) (NIP (...)), Stacja Paliw (...), (...)-(...) D., ul. (...) oraz inne podmioty, które nie dokumentowały rzeczywistego zdarzenia gospodarczego w postaci zakupu oleju napędowego, czym nierzetelnie prowadził podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz naraził na uszczuplenie podatek dochodowy od osób fizycznych za 2014 rok w wysokości 141 805,00 zł oraz naraził na nienależny zwrot podatek dochodowy od osób fizycznych za 2014 rok w wysokości 15 983,00 zł. W ocenie Sądu przestępstwa skarbowe jakich dopuścił się oskarżony cechuje znaczny stopień społecznej szkodliwości. Przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości ww. czynów przypisanych oskarżonemu Sąd miał w szczególności na uwadze rodzaj i charakter naruszonego dobra, okoliczności ich popełnienia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala w ocenie Sądu na przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się popełnienia czynów mu zarzucanych umyślnie, z zamiarem bezpośrednim. Oskarżony jako osoba prowadząca przez wiele lat działalność gospodarczą, był świadomy obowiązków podatkowych jakie ciążą na nim z tego tytułu. W ustalonym bowiem stanie faktycznym oskarżony mógł zachować się zgodnie z prawem i nie zachodziły żadne okoliczności, które wyłączałyby jego winę. W świetle powyższych dowodów, wina oskarżonego została udowodniona. Konsekwencją uznania winy oskarżonego stało się podjęcie odpowiedniej reakcji penalnej na popełnione przez niego przestępstwa skarbowe.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.