st.1 statutu na siedem dni naprzód poprzez wywieszenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń. Z treści ogłoszenia z dnia 15 grudnia 1998 r. o zwołaniu Walnego Zgromadzenia Członków pozwanej wynikało, iż przedmiotem obrad będzie kwestia skreślenia z listy członków między innymi powódki na podst. art. 13 statutu. Tablica ogłoszeń mieści się około 4-5 metrów od ulicy. M. jest małą miejscowością i oprócz budynków pozwanej istnieje tam jeszcze sklep. Powódka sprawowała bieżącą pieczę od chwili przejścia na rentę nad swym mężem, który był (...) i nie mógł samodzielnie się poruszać. Wraz z powódką mieszkała i mieszka do chwili obecnej jej córka. W obradach Walnego Zgromadzenia Członków pozwanej w dniu 22 grudnia 1998 r. uczestniczyło 22 uprawnionych członków pozwanej. Na tym Walnym Zgromadzeniu większością głosów 21 za, 1 przeciw podjęto uchwałę o skreśleniu powódki z grona członków pozwanej. Dnia 4 kwietnia 2001 r. w związku ze śmiercią męża powódki, pozwana wypłaciła powódce udział A. K. w kwocie 300 zł. Dnia 4 listopada 2013 r. do kancelarii pełnomocnika powódki wpłynęło pismo Likwidatora pozwanej z dnia 31 października 2013 r. w którym poinformowano o przyczynach wykreślenia powódki z grona członków pozwanej. Natomiast pismem z dnia 21 listopada 2013 r. Likwidator powiadomił powódkę o wykreśleniu powódki z grona członków(...)Spółdzielni (...) w M., podając przyczyny wykreślenia. Po doręczeniu powódce zawiadomienia o wykreśleniu, powódka przelała na rzecz pozwanej kwotę 300 zł, która to kwota nie została przez pozwaną przyjęta i została zwrócona powódce. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I Instancji uznał iż postępowanie pozwanej dotyczące przeprowadzenia procedury wykreślenia powódki z grona członków pozwanej było prawidłowe.
treścią art. 40§1 ustawy prawo spółdzielcze, w brzmieniu obowiązującym w dniu 22 grudnia 1998 r., o czasie, miejscu i porządku obrad zawiadamia się członków, związek rewizyjny oraz Krajową Radę Spółdzielczą w sposób i w terminach określonych w statucie. Powyższą kwestię pozwana uregulowała w §28 ust.1 statutu, gdzie wskazała, iż o czasie, miejscu i porządku Walnego Zgromadzenia zawiadamia się na siedem dni naprzód; członków poprze wywieszenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń, a pozostałe organy listem poleconym. W ocenie sądu I Instancji pozwana poprzez wywieszenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń dochowała wymogów wynikających ze statutu. Powódka w żaden sposób nie udowodniła, by ogłoszenie z dnia 15 grudnia 1998 r. nie zostało wywieszone, a o wywieszeniu tego ogłoszenia przekonuje sąd uczestnictwo 22 członków pozwanej w Walnym Zgromadzeniu w dniu 22 grudnia 1998 r. Za błędne Sąd Okręgowy uznał rozumowanie powódki, iż nie doręczenie jej bezpośrednio po jej wykreśleniu zawiadomienia o wykreśleniu wraz z uzasadnieniem jest przesłanką do uchylenia uchwały. Ar. 24§3 prawa spółdzielczego przewiduje, iż wykreślenie staje się skuteczne z chwilą doręczenia członkowi zawiadomienia o wykreśleniu wraz z uzasadnieniem. W ocenie sądu w niniejszej sprawie owo wykreślenie stało się skuteczne wobec powódki z chwilą doręczenia jej zawiadomienia z dnia 21 listopada 2013 r. podkreślić także należy, iż wbrew stanowisku pełnomocnika powódki wygłoszonemu przed zamknięciem rozprawy owo zawiadomienie nie musi być podpisane przez ówczesnego Prezesa Zarządu pozwanej. Wskazać należy, iż powódce nie doręczono uchwały, która zapadła na Walnym Zgromadzeniu w dniu 22 grudnia 1998 r., lecz jedynie zawiadomienie o treści zapadłej uchwały wraz z uzasadnieniem, a taki dokument winien zostać podpisany przez osobę, która aktualnie może składać oświadczenia woli w imieniu pozwanej, a więc przez Likwidatora Spółdzielni. W ocenie sądu I instancji nie uiszczenie przez powódkę uzupełniającego udziału członkowskiego w kwocie 300 zł w terminie jednego roku od uchwalenia statutu stanowi zawinione naruszenie postanowień statutu pozwanej, a mianowicie §13 statutu. Zgodnie bowiem z art. 19 §1 prawa spółdzielczego członek spółdzielni obowiązany jest do wniesienia wpisowego oraz zadeklarowanych udziałów stosownie do postanowień statutu. Powyższe powoduje możliwość podjęcia przez pozwana decyzji o pozbawieniu członkostwa powódki w spółdzielni. Art. 24 prawa spółdzielczego przewiduje dwa rodzaje ustania członkostwa, a mianowicie wykluczenie określone w §1, gdy z winy członka jego dalsze pozostawanie w spółdzielni nie da się pogodzić z postanowieniami statutu lub zasadami współżycia społecznego oraz wykreślenie gdy członek nie wykonuje obowiązków statutowych z przyczyn przez siebie niezawinionych. Kwestia wykluczenia i wykreślenia została uregulowana w §15 statutu pozwanej.
statutu jako podstawę do wykluczenia członka wskazano nie wypełnianie obowiązków członkowskich z powodów przez siebie zawinionych. Wprawdzie w opisanym stanie faktycznym istniała przesłanka do wykluczenia powódki, a Walne Zgromadzenie podjęło uchwałę o jej wykreśleniu, to jednak ta okoliczność nie może powodować sytuacji, iż podjęta w 22 grudnia 1998 r. uchwała jest wadliwa, co powoduje możliwość jej uchylenia. Wolą Walnego Zgromadzenia było pozbawienie powódki członkostwa w pozwanej, a skorzystanie z łagodniejszej formy czyli wykreślenie nie może powodować nieskuteczności podjętej uchwały. W warunkach samorządności spółdzielczej wybór właściwej sankcji statutowej należy do organów spółdzielni i nie podlega kontroli sądu. W podobny sposób wypowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 1984 r. wydanym w sprawie I PR 115/83 (OSNC 1984/8/140), w którym wskazał, iż „Należy zaaprobować pogląd Sądu I instancji, że zachowanie się powódki w czasie zajścia w dniu 27.I.1983 r. miało wszelkie cechy ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Jednakże ocena tego Sądu, że w okolicznościach sprawy nie było konieczne stosowanie tak ostrej sankcji, wobec czego powódkę bezzasadnie wykluczono ze Spółdzielni, narusza prawo. Tylko walne zgromadzenie, ze względu na cel wychowawczy i skonfrontowaną z nim postawę wykluczonego członka oraz szczególną dotkliwość wykluczenia, może uznać łagodniejszą sankcję za wystarczającą, chociażby istniała przyczyna uzasadniająca wykluczenie. Sąd natomiast w razie stwierdzenia, że członek spółdzielni dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków członkowskim lub też - w spółdzielniach pracy - podstawowych obowiązków pracowniczych, nie może uchylić uchwały wykluczającej, choćby powziął przekonanie, że zastosowanie w rozpoznawanej przezeń sprawie mniej surowej sankcji bardziej odpowiadałoby wychowawczemu założeniu działalności spółdzielni”. Niezasadnie w ocenie sądu okręgowego jest także twierdzenie powódki, iż jej wykreślenie nastąpiło z naruszeniem art. 24§4 prawa spółdzielczego, a mianowicie przed podjęciem uchwały nie wysłuchano powódki.
powyższym artykułem organ podejmujący uchwałę o wykreśleniu powinien wysłuchać wyjaśnień zainteresowanego członka. Podkręcić należy, iż organ powinien , a nie musi wysłuchać członka. W ocenie sądu powódka nie uczestnicząc w prawidłowo zwołanym Walnym Zgromadzeniu w dniu 22 grudnia 1998 r. sama pozbawiła się możliwości wystąpienia przed tym organem. Sąd Okręgowy uznał również za niezasadne domaganie się przez powódkę ustalenia nieważności uchwały z przyczyn podanych w pozwie. W pierwszej kolejności powódka powołuje się na naruszenie, przy podejmowaniu uchwały, art. 18§1 i 2 prawa spółdzielczego. Powyższe stanowisko nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem sąd bierze pod uwagę stan prawny obowiązujący w chwili podjęcia uchwały tj. na dzień 22 grudnia 1998 r. Podkreślić należy, iż art. 18 w brzmieniu na które powołuje się powódka obowiązuje od dnia 22 lipca 2005 r. zatem nie może być brany pod uwagę. Nie stanowi podstawy do ustalenia nieważności uchwały uiszczenie przez powódkę udziału w kwocie 300 zł dnia 3 grudnia 2013 r. Podkreślić należy, iż powódka o konieczności uzupełnienia wkładu wiedziała co najmniej od 30 września 1996 r., kiedy to uzupełniła wkład swego męża, natomiast uiszczenie kwoty 300 zł po upływie 18 lat nie może zdaniem sądu powodować, iż uchwała jest nieważna. Podobnie nie może stanowić podstawy do ustalenia nieważności uchwały doręczenie powódce zawiadomienia o treści uchwały z uzasadnieniem pismem z dnia 21 listopada 2013 r.
ust.4 statutu pozwanej przewiduje jedynie konieczność doręczenia odpisu uchwały Komisji Rewizyjnej wraz z jej uzasadnieniem w terminie dwóch tygodni od daty podjęcia uchwały, co w niniejszym postępowaniu nie ma zastosowania, gdyż uchwałę podjęło Walne Zgromadzenie Członków pozwanej. Natomiast art. 24§5 prawa spółdzielczego, którego naruszenie ma powodować w ocenie powódki nieważność uchwały obowiązuje od dnia 22 lipca 2005 r. Także twierdzenia powódki, iż podjęta w dniu 22 grudnia 1998 r. uchwała jest nieważna na podst. art. 5 k.c. i 58 k.c. nie można uznać za zasadne. Podkreślić należy, iż art. 5 k.c. służyć ma przeciwdziałaniu nadużyciu prawa i generalnie zarzut ten przysługuje pozwanemu w przypadku realizowania swych uprawnień przez powoda, które są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W niniejszym procesie to powódka wytoczyła powództwo, zatem powoływanie się na treść art. 5 k.c. nie ma zastosowania. Nie można podzielić także argumentacji powódki, zaprezentowanej przez jej pełnomocnika przed zamknięciem rozprawy, iż podjęta uchwała jest sprzeczna z ustawą lub ma na celu obejście ustawy i pozbawienie powódki możliwości partycypowania w podziale majątku likwidowanej spółdzielni. Podkreślić należy, iż uchwała podjęta została w oparciu o obowiązujące ówcześnie przepisy, w momencie gdy nikt nie przewidywał postawienia pozwanej w stan likwidacji. Zatem działania pozwanej, które poprzez wykreślenie powódki z grona członków i w ten sposób pozbawienie jej możliwości uczestnictwa w podziale majątku pozwanej, nie są działaniami mającymi na celu obejście prawa w rozumieniu art. 58§1 k.c. Wskazać należy, iż powódka przez okres 15 lat od chwili podjęcia uchwały w żaden sposób nie interesowała się jaki jest jej status w spółdzielni, a zainteresowanie tą kwestią wykazała dopiero w chwili postawienia pozwanej w stan likwidacji licząc na profity z podziału majątku pozwanej. Mając powyższe rozważania na uwadze, uznając żądania pozwu za niezasadne sąd okręgowy powództwo oddalił. O kosztach sąd orzekł na podst. art. 98§1 k.p.c. w zw. z §10 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych i ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu i zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 180 zł. Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka. Zaskarżyła ona wyrok w całości zarzucając : I. Błędne ustalenia faktyczne , a przez to naruszenie przepisów postępowania to jest art. 233 par. 1 k.p.c. które to naruszenie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy , a polegające na :
pozwem . Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny w całości podziela ustalenia faktyczne i prawne sądu I instancji i czyni je własnymi . W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że kwestionowana uchwała została podjęta dnia 22 grudnia 1998 r , a więc do ustalenia prawidłowości jej podjęcia oraz zawiadomienia powódki o uchwale stosować należy przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r prawo spółdzielcze w brzmieniu obowiązującym w tej dacie. Skarżący w apelacji zarzucił sądowi naruszenie art. 233 k.p.c. oraz naruszenie prawa materialnego. Przystępując do oceny zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. należy wskazać, że
zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w tym przepisie sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału", a zatem jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w sprawie, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Jak ujmuje się w literaturze, moc dowodowa oznacza siłę przekonywania uzyskaną przez sąd wskutek przeprowadzenia określonych dowodów na potwierdzenie prawdziwości lub nieprawdziwości twierdzeń na temat okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wiarygodność zaś decyduje o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i obiektywne okoliczności, zasługuje na wiarę. Należy podkreślić, że naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na przedstawieniu jedynie odmiennego, alternatywnego stanu faktycznego, a tylko na podważeniu podstaw tej oceny z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 274/03). Nie podlega również dyskusji, że polemika z wynikami postępowania dowodowego i ich oceną dokonaną przez sądy orzekające na podstawie przepisu art. 233 § 1 k.p.c., w granicach swobodnej oceny dowodów, nie stanowi skutecznej podstawy apelacyjnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1357/00). W niniejszej sprawie w ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I Instancji nie naruszył art. 233 k.p.c. Za uzasadnione należy uznać stanowisko sądu I Instancji , że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie skarżąca została prawidłowo poinformowana ( zawiadomiona ) o terminie walnego zgromadzenia, na którym miała być podjęta uchwała o jej wykreśleniu. Art. 40 par. 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r Prawo spółdzielcze w brzmieniu z daty podejmowania spornej uchwały stanowił , że o czasie, miejscu i porządku obrad walnego zgromadzenia zawiadamia się członków, związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, oraz Krajową Radę Spółdzielczą w sposób i w terminach określonych w statucie.
statutu pozwanej spółdzielni, obowiązującego w dacie podjęcia uchwały: o czasie, miejscu i porządku Walnego Zgromadzenia zawiadamia się na siedem dni naprzód – członków poprzez wywieszenie ogłoszenia na tablicy (k. 67). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że takie ogłoszenie zostało wywieszone (zeznania likwidatora spółdzielni – M. G. – k. 58, zeznania G. A. – k. 99). Również sama powódka przyznała w trakcie wysłuchania informacyjnego, że: ,,zawiadomienia o zebraniach były na tablicy ogłoszeń”. Poza tym jak słusznie zauważył SO o tym, że ogłoszenie było wywieszone świadczy także fakt, że w zgromadzeniu brało udział 22 członków. Należy dodatkowo podkreślić, że ogłoszenie o terminie walnego zgromadzenia spółdzielni było wywieszane w miejscu publicznym, w widocznym i łatwo dostępnym. Powódka od miejsca ogłoszenia mieszkała w odległości ok. 700 m. Statut nie przewidywał natomiast żadnej innej możliwości informowania członków spółdzielni, np. poprzez indywidualne zawiadomienie członków. Powódka mogła zatem zapoznać się z treścią ogłoszenia, a to czy faktycznie o tym zgromadzeniu wiedziała, tj. czy zapoznała się z treścią ogłoszenia nie ma znaczenia dla prawidłowości zwołania walnego zgromadzenia, a w konsekwencji dla ważności podjętej uchwały. Nie ma w tej sytuacji zastosowania art. 24 § 4 prawa spółdzielczego zdanie ostatnie. Według tego § wykluczenia lub wykreślenia może dokonać, stosownie do postanowień statutu, rada nadzorcza lub walne zgromadzenie spółdzielni. Organ podejmujący uchwałę w tej sprawie powinien wysłuchać wyjaśnień zainteresowanego członka. Jeżeli statut przewiduje właściwość rady nadzorczej, wówczas wykluczony lub wykreślony członek ma prawo odwołać się od jej uchwały o wykluczeniu lub wykreśleniu do walnego zgromadzenia oraz być obecny na jego obradach przy rozpatrywaniu tego odwołania i je popierać . O terminie walnego zgromadzenia odwołujący się powinien być zawiadomiony pod wskazanym przez niego w odwołaniu adresem co najmniej na siedem dni przed tym terminem. Z powyższego wynika jednoznacznie , że takie powiadomienie dotyczy tylko członka odwołującego się od uchwały o wykluczeniu z członków spółdzielni do innego jej organu i posiedzenie będzie dotyczyć rozpoznania tego odwołania . Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 24 par.4 pr.Sp. . B. K. została prawidłowo zawiadomiona o terminie i miejscu Walnego Zgromadzenia , wiedziała również iż , jednym z punktów porządku obrad jest wykreślenie jej z członków spółdzielni , brak szczegółowych przepisów które określałyby w jaki sposób należy umożliwiać członkowi złożenie wyjaśnień , Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Okręgowego , że warunek ten został spełniony poprzez prawidłowe zawiadomienie powódki o terminie i miejscu posiedzenia
treścią art. 24 § 4 w brzmieniu obowiązującym w chwili podejmowania uchwały o wykreśleniu powódki organ podejmujący uchwałę w tej sprawie powinien wysłuchać wyjaśnień zainteresowanego członka. Ww. przepis przewidywał zatem możliwość, a nie obowiązek wysłuchania członka spółdzielni. Świadczy o tym posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem ,,powinien wysłuchać”, a nie ma ,,obowiązek wysłuchać”. Za przyjęciem, że wyrażenie ,,powinien” należy tłumaczyć jako fakultatywną możliwość wysłuchania świadczy porównanie do przepisów ustawy w nowym brzmieniu, gdzie zwrot powinien został zastąpiony słowem ,,obowiązek”. Jak już wyżej podkreślono zwołanie walnego zgromadzenia było prawidłowe. Statut nie przewidywał możliwości innego zwołania zgromadzenia jak przez ogłoszenie wywieszone na tablicy ogłoszeń. Zarówno przepisy ustawy, jak i statutu nie przewidywały natomiast w tym przypadku procedury indywidualnego zawiadamiania o terminie posiedzenia. Zwrócić należy uwagę, że gdyby ustawodawca wymagał indywidualnego zawiadomienia o terminie posiedzenia walnego zgromadzenia to stanowiłby o tym wprost w przepisach ustawy tak jak uczynił to w przypadku odwołania od uchwały rady nadzorczej – zd. 3 i 4 art. 24 § 4 pr.sp. W konsekwencji uznać należy, że powódka miała możliwość złożenia wyjaśnień. Okoliczność, że takich wyjaśnień nie złożyła, gdyż nie stawiła się na WZ i przez to sama pozbawiła się możliwości złożenia takich wyjaśnień nie może świadczyć o tym, że uchwała jest nieważna. Bez znaczenia jest również okoliczność , że uchwałę z dnia 22 grudnia 1998 r. doręczono powódce dopiero 21 listopada 2013 r . Brak doręczenia odpisu uchwały miał jedynie znaczenie dla terminu zaskarżenia uchwały. Nie można również podzielić zaprezentowanego w apelacji poglądu , że art. 5 k.c. może służyć powódce jako podstawa do uwzględnienia pozwu . Ugruntowany od dawna jest pogląd iż , art. 5 k.c. służy wyłącznie jako ewentualne narzędzie obrony pozwanego przed nadużyciem prawa przez powoda. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art.24 par. 2 ustawy spółdzielcze w z. z par. 15 pkt. 2 statutu spółdzielni.
art.
§ 13 statutu stanowił natomiast, że: ,,udział wynosi 300 zł i powinien być wpłacony w ciągu jednego roku od przyjęcia członka do Spółdzielni, a dla osób które są już członkami uzupełnić udział w ciągu jednego roku od chwili zarejestrowania zmian w statucie” . W treści ogłoszenia wskazano zatem wyraźnie co jest przyczyną wykreślenia członków spółdzielni i że jest nią nieuzupełnienie wymaganego przez status udziału. W toku postępowania wykazano nadto, że powódka nie uiściła wymaganego udziału w kwocie 300 zł. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez samą powódkę. Działanie powódki było w tym przypadku zawinione. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powódka wiedziała o konieczności uzupełnienia udziału. Powódka dokonała bowiem wpłaty udziału na rzecz swojego męża. Jej obowiązkiem jako członka spółdzielni była natomiast znajomość statutu. Tłumaczenie zatem powódki, że wpłacając kwotę 300 zł myślała, że dotyczy ona jej i męża nie może być uznane za usprawiedliwione. Ponadto co innego wynika z tytułu wpłaty, na którym jako wpłacającego wskazano jedynie męża powódki. Zasadnie zatem przyjął SO, że powódka w sposób zawiniony (niedbalstwo) naruszyła postanowienia statutu. Zawinione naruszenie postanowień statutu uzasadnia wykluczenie, a nie wykreślenie ze spółdzielni. Podana przez pozwaną przyczyna nie mogła uzasadniać wykreślenia powódki ze spółdzielni. Statut spółdzielni obowiązujący w dacie podejmowania uchwały w § 15 stanowił iż :
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.