Sygn. akt VI Ka 490/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Natalia Burandt Protokolant: stażysta Anna Mościcka przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Elblągu Beaty Iskrzyńskiej po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 r. w Elblągu sprawy M. L., s. F. i I., ur. (...) w E. oskarżonego o czyn z art. 180a k.k. z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 20 września 2022 r. sygn. akt VIII K 286/22 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że wysokość jednej stawki dziennej orzeczonej grzywny ustala na kwotę 10 (dziesięciu) złotych, II. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części, III. zwalnia oskarżonego M. L. w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 490/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 20 września 2022r. sygn. akt VIII K 286/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty M. L. 1.decyzja Prezydenta Miasta E. z dnia 16 lutego 2021 r Nr (...) w sprawie cofnięcia M. L. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat B, stała się prawomocna i ostateczna w dniu 13 kwietnia 2021r. (M. L. złożył w ustawowym terminie odwołalnie od decyzji Prezydenta Miasta E. z dnia 16 lutego 2021 r Nr (...) w sprawie cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat B, a które to odwołanie rozpoznał organ drugiej instancji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. w dniu 13 kwietnia 2021r. Rep (...), wydając decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji; decyzja organu II instancji została doręczona M. L. w dniu 23.4.2021r) 2.decyzja Prezydenta Miasta E. nr (...) z dnia 27 maja 2021r. w sprawie cofnięcia M. L. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. AM, Al., A2, A, B1, której nadano rygor natychmiastowej \wykonalności, stała się prawomocna i ostateczna z dniem 22 czerwca 2021r (powyższa decyzja Prezydenta Miasta E. nr (...) została doręczona M. L. w dniu 07.06.2021 r, nie złożył on odwołania od tej decyzji, po upływie 14 dni od doręczenia decyzja stała się prawomocna) 1.kopia decyzji organu II instancji - (...) z dnia 13.4.2021r 2. zpo doręczenia decyzji organu II instancji 3. informacja Prezydenta Miasta E. 4. informacja Prezydenta Miasta E. 5.zpo doręczenia decyzji organu I instancji k. 187 - 189 k. 199. k. 179 k. 179 k. 10-11 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1 – 5 1. kopia decyzji organu II instancji - (...) z dnia 13.4.2021r 2. zpo doręczenia decyzji organu II instancji 3. informacja Prezydenta Miasta E. 4. informacja Prezydenta Miasta E. 5.zpo doręczenia decyzji organu I instancji - dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie - sporządzone przez uprawnione organy w ramach swoich kompetencji - sporządzone zgodnie z procedurami - dokumenty nie kwestionowane przez żadną ze stron 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1 błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że wbrew znajdującym się w aktach sprawy dokumentom decyzji w przedmiocie przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami i kopii aktualnego prawa jazdy został on uznany za osobę nie posiadającą uprawnień do kierowania pojazdami. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Apelacja wywiedziona przez obrońcę M. L. podlegała uwzględnieniu jedynie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze grzywny, co skutkowało koniecznością dokonania korekty zaskarżonego wyroku poprzez ustalenie wysokości jednej stawki dziennej orzeczonej grzywny na kwotę 10 zł (do powyższego zarzutu sąd odwoławczy ustosunkuje się w dalszej części niniejszego uzasadnienia). Pozostałe zarzuty wskazane w środku odwoławczym wywiedzionym przez obrońcę nie zasługiwały na aprobatę. Licznie lecz całkowicie wybiórczo przytoczone w nim argumenty dla poparcia prezentowanego stanowiska, mające uzasadniać wadliwość poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń stanu faktycznego co do sprawstwa M. L. w popełnieniu przypisanego mu przestępstwa oraz oceny stopnia społecznej szkodliwości jego czynu, były całkowicie chybione i stąd nie mogły się ostać w świetle zebranych w sprawie dowodów. Przystępując do rozważań odnośnie zarzutów zawartych w wywiedzionym środku odwoławczym, godzi się zaznaczyć, że Sąd Rejonowy przeprowadził w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe w sposób wszechstronny i wyczerpujący, które następnie poddał wnikliwej i rzetelnej analizie i na tej podstawie wyprowadził całkowicie słuszne wnioski zarówno co do winy oskarżonego M. L. w zakresie przypisanego mu przestępstwa, jak i subsumcji prawnej jego zachowania pod wskazane przepisy ustawy karnej, a także wymiaru liczby stawek dziennych orzeczonej wobec niego kary grzywny (korekty wymagała tylko wysokość jednej stawki dziennej grzywny). Przedmiotem rozważań były nie tylko dowody obciążające oskarżonego ale również wszelkie dowody im przeciwne, a wszystkie one zostały ocenione w zgodzie z zasadami logicznego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Wyprowadzone zatem na tej podstawie stanowisko Sądu Rejonowego korzysta z ochrony przewidzianej w art. 7 k.p.k., a ponieważ jednocześnie nie zostało ono w żaden rzeczowy i przekonywujący sposób podważone przez apelującego, przeto w całej rozciągłości zasługuje na aprobatę sądu odwoławczego. Tytułem wstępu, wypada poczynić ogólną uwagę tej treści, iż to do sądu należy sformułowanie rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego, w oparciu o wiedzę i doświadczenie życiowe. Sąd musi ustalić najbardziej prawdopodobny przebieg zdarzeń i swoją decyzję umotywować. Oczywista jest więc polemika autora apelacji z argumentami przedstawionymi przez sąd w uzasadnieniu wyroku, lecz można ją zaakceptować jedynie wtedy, gdy skarżący na potwierdzenie swoich zarzutów przedstawił konkretne argumenty, a nie jedynie nie zgadza się z wersją zdarzeń przyjętą przez Sąd. W ocenie sądu odwoławczego obrońca oskarżonego nie wywiązał się należycie ze swojego zadania. Istota apelacji sprowadza się do wyprowadzenia tezy, że Sąd Rejonowy ignorując nakazy uwzględnienia wszystkich okoliczności występujących w sprawie, a więc także tych, które przemawiają na korzyść oskarżonego, dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przypisania wyżej wymienionemu odpowiedzialności za czyn, którego ten w rzeczywistości się nie dopuścił Takiego stanowiska nie sposób podzielić. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w wyniku pełnej i poprawnie dokonanej swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, że brak jest w realiach niniejszej sprawy „nie dających się usunąć wątpliwości” w zakresie przypisanego oskarżonemu czynu i w oparciu o tę właśnie ocenę poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i wykazał w niewątpliwy sposób winę M. L.. Odnosząc się do podniesionego w apelacji zarzutu, opartego na podstawie odwoławczej określonej w art. 438 pkt 3 kpk, należy przede wszystkim zaznaczyć, Sąd Okręgowy podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że dla skuteczności zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, niezbędnym jest przedstawienie nie samej tylko polemiki z ustaleniami sądu wyrażonymi w uzasadnieniu orzeczenia, ale wykazanie konkretnych uchybień w ocenie materiału dowodowego, jakich dopuścił się tenże sąd w świetle zasad logicznego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego (vide wyrok SN z dnia 20.02.1975r, II KR 335/74, OSNPG 1975/9/84, wyrok SN z dnia 22.01.1975r, I KR 19/74, OSNKW 1975/5/58). Temu jednak zadaniu skarżący nie sprostał. Bardzo szeroka, przejrzysta i należycie umotywowana argumentacja Sądu Rejonowego zawarta w pisemnych motywach wyroku, a dotycząca kwestii sprawstwa oskarżonego czyni całkowicie zbędnym i po części nieracjonalnym, przywoływanie w tym miejscu po raz wtóry tych wszystkich racji i dowodów, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, skoro Sąd Okręgowy w całości ją podzielił. Nie zachodzi zatem potrzeba ponownego przytaczania tych wszystkich dowodów i aspektów sprawy, które doprowadziły sąd meriti do wyprowadzenia wniosku co do winy oskarżonego w popełnieniu przypisanego mu czynu, a wystarczającym w tym zakresie będzie odesłanie do lektury uzasadnienia Sądu I instancji. W tym miejscu poczynić należy uwagę, że tego rodzaju postąpienie sądu odwoławczego nie pozostaje w sprzeczności z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Jak bowiem stwierdził Europejski Trybunał Praw Człowieka, z art. 6 Konwencji wynika ogólny obowiązek sporządzania uzasadnień wyroków przez sądu krajowe, jednakże nie może on być rozumiany jako wymóg dokładnego udzielania odpowiedzi na każdy argument stron, oddalając zatem apelację (czy kasację) sądy orzekające w przedmiocie środka zaskarżenia mogą po prostu powołać się na uzasadnienie wyroków sądów niższych instancji (por. sprawa Arnold G. Cornelis przeciwko Holandii, POESK Nr 1-2/2004). Niemniej godzi się zauważyć, że to skarżący zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy potraktował w sposób nadzwyczaj selektywny, przytaczając oraz powołując się na te tylko fragmenty, które w jego mniemaniu miałyby wspierać zarzut wniesionej apelacji. Analizując przeprowadzone w przedmiotowej sprawie dowody stwierdzić należy wprost, że występujące pomiędzy nimi sprzeczności i różnice, które akcentuje apelujący, tylko pozornie stwarzają wątpliwości, co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia. W wyniku swobodnej oceny dowodów, utrzymanej w granicach racjonalności Sąd I instancji enumeratywnie wskazał te, które z nich zasługują na wiarygodność (i w jakiej ich części), a z tych z kolei dowodów absolutnie nie wynikają żadne rzeczywiste i istotne wątpliwości, które zostałyby rozstrzygnięte na niekorzyść oskarżonego. Trzeba również dodać, że przepisy kodeksu postępowania karnego nie zawierają żadnych dyrektyw, które nakazywałyby określone ustosunkowanie się do konkretnych dowodów, jak również nie wprowadzają różnic co do wartości poszczególnych dowodów, tak więc Sąd realizując ustawowy postulat poczynienia ustaleń faktycznych, odpowiadających prawdzie, ma prawo uznać za wiarygodne m.in. wyjaśnienia oskarżonego co do niektórych przedstawionych przez niego okoliczności i nie dać wiary co do innych okoliczności – pod warunkiem, że stanowisko Sądu w kwestii oceny wyjaśnień zostanie należycie uzasadnione. Ustalenia faktyczne nie zawsze muszą bezpośrednio wynikać z konkretnych dowodów. Mogą one także zostać wyprowadzone z nieodpartej logiki sytuacji stwierdzonej konkretnymi dowodami, jeżeli owa sytuacja jest tego rodzaju, że stanowi oczywistą przesłankę, na podstawie której doświadczenie życiowe nasuwa jednoznaczny wniosek, iż dane okoliczności faktycznie wystąpiły. W tym miejscu przypomnieć należy, że wybór wiarygodnych źródeł dowodowych jest prerogatywą sądu stykającego się bezpośrednio z dowodami i to w toku całej rozprawy głównej. Sąd pierwszej instancji, dokonując swobodnej oceny dowodów musi przedstawić tok swego rozumowania, który doprowadził go do dokonanego wyboru. Analiza tego właśnie toku rozumowania jest przedmiotem kontroli instancyjnej, bowiem sąd odwoławczy nie styka się z dowodami bezpośrednio, lecz swą działalność ogranicza do weryfikacji i racjonalności rozumowania sądu orzekającego, przedstawionego w zaskarżonym wyroku. Czyni to na podstawie argumentów przytoczonych w skardze apelacyjnej i wyłącznie w zakresie nią wyznaczonym. Krytyka odwoławcza, aby była skuteczna, musi wykazywać braki w zakresie logicznego rozumowania sądu orzekającego. Jeśli tego nie czyni, a ogranicza się do twierdzeń, że zdarzenia miały inny przebieg, to nie może być uwzględniona przez Sąd odwoławczy. Innymi słowy, zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku nie może sprowadzać się do samej tylko odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz powinien polegać na wykazaniu jakich uchybień w świetle wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego dopuścił się sąd w dokonanej przez siebie ocenie materiału dowodowego. Ponadto zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami Sądu, wyrażonymi w zaskarżonym wyroku, gdyż sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom Sądu orzekającego, odmiennego poglądu w kwestii ustaleń faktycznych, opartego na innych dowodach od tych, na których oparł się Sąd pierwszej instancji, nie może prowadzić do wniosku o popełnieniu przez ten sąd błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd odwoławczy w pełni podziela stanowisko Sądu meriti, że ujawnione i poddane wszechstronnej analizie dowody, dostarczyły niewątpliwie podstaw do przypisania oskarżonemu czynu z art. 180a kk. Ustosunkowując się do konkretnych argumentów, wyeksponowanych w apelacji obrońcy zdecydowanie należy zaoponować wynikającej z niej tezie, że sąd meriti nietrafnie odrzucił z podstawy istotnych ustaleń w sprawie wyjaśnienia oskarżonego negującego swoje sprawstwo w związku z tym, że zdał on później egzamin na prawo jazdy i przywrócono mu uprawnienia do prowadzenia pojazdów z datą ważności od dnia 1.07.1999 i dnia 27.10.1982r oraz utrzymującego, że „(…) kierując pojazdem zapomniałem o decyzji cofającej mi uprawnienia do kierowania co wiąże się również ze stanem mojego zdrowia, zaburzeniami koncentracji i uwagi (…)”. Wbrew wywodom skarżącego, sąd orzekający w pełni uprawnienie krytycznie ocenił wyjaśnienia oskarżonego w tym zakresie. Jak słusznie przyjął sąd meriti, jako całkowicie nieprzekonujące jawią się przede wszystkim wyjaśnienia oskarżonego, iż jakoby kierując samochodem w dniu 16 lipca 2021r. na ulicy (...) w E. zapomniał o decyzji cofającej mu uprawnienia do kierowania pojazdami, co miało wiązać się „(…) ze stanem mojego zdrowia, zaburzeniami koncentracji i uwagi (…)”.Depozycjom oskarżonego w tym zakresie przeczą bowiem jednoznacznie m.in. następujące dowody i okoliczności: ⚫ własne wyjaśnienia M. L., który w trakcie tegoż samego przesłuchania, wymieniając schorzenia na które cierpi, jednocześnie kategorycznie stwierdził, że „bezsprzeczne jest to, że stan mojego zdrowia pozwala mi na prowadzenie pojazdów a uprawienia zostały mi przywrócone po pozytywnym zdaniu obydwu egzaminów na prawo jazdy(…)” – k. 31, a zatem skoro także w osobistym przeświadczeniu oskarżonego stan jego zdrowia był na tyle dobry, iż nie stanowił przeciwskazania do prowadzenia pojazdów, a ponadto pozwolił mu z powodzenia zdać egzamin państwowy na prawo jazdy (wówczas musiał wykazać się skupieniem i koncentracją), to tym samym nie sposób przyjąć, że zapomniał o tak ważkiej dla niego sprawie jak niemożność kierowania pojazdami, tym bardziej, że posiadał wiedzę o prawomocnych decyzjach cofających mu te uprawnienia; ⚫ oczywistym jest także, że każdy kierowca podejmując jazdę samochodem zabiera się ze sobą dokumenty, w tym prawo jazdy, zaś oskarżony zobowiązany był natomiast niezwłocznie zwrócić ten dokument do Urzędu Miasta po otrzymaniu decyzji z dnia 15 grudnia 2020r. o zatrzymaniu prawa jazdy; ⚫ wobec M. L. zostały wydane aż dwie decyzje administracyjne w sprawie cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi; - w dniu 16 lutego 2021 r Nr (...) w zakresie kat B, która została mu doręczona w dniu 5 marca 2021r, następnie osobiście złożył niej odwołanie, którego organ drugiej instancji, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. nie uwzględnił i w dniu 13 kwietnia 2021r. Rep (...) wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji; decyzja organu II instancji została doręczona M. L. w dniu 23.4.2021r., tj. niespełna trzy miesiące przed czynem, - w dniu 27 maja 2021r. nr (...) w zakresie kat. AM, Al., A2, A, B1, która został mu doręczona w dniu 07.06.2021 r, przy czym nie wniósł już odwołania i po upływie 14 dni od doręczenia decyzja stała się prawomocna, a zatem oskarżony zapoznał się z jej treścią zaledwie na miesiąc przed czynem; skoro zatem oskarżony osobiście odebrał w tak nieodległym czasie przed czynem dwie decyzje o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami oraz a trzecią organu II instancji, a także podejmował on osobiście czynności procesowe w postaci złożenia od jednej z nich odwołania, to stanowisko forsowane w jego wyjaśnieniach, a następnie powielone w apelacji, iż w dniu 16 lipca 2021r. zapomniał o tak bardzo dla niego dolegliwych w skutkach owych decyzjach pozbawiających go uprawnień do kierowania pojazdami i dlatego kierował samochodem osobowym - ocenić należy jako całkowicie niewiarygodne; ⚫ z opinii biegłych lekarzy psychiatrów powołanych w niniejszej sprawie wynika jednoznacznie, że rozpoznano u oskarżonego zaburzenia osobowości, ale w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu miał w pełni zachowaną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem, nie zachodzą warunki z art. 31 § 1 i 2 kk, może brać udział w czynnościach postępowania karnego i prowadzić obronę samodzielnie i w sposób rozsądny; zauważyć jednocześnie należy, że przy przyjęciu, iż opisane w wyjaśnianiach M. L. i przytoczone w apelacji jego schorzenia, m.in. w postaci zaburzeń osobowości, zaburzeń pamięci i koncentracji są „tego rodzaju, że w codziennych sytuacjach życia codziennego wiele zapamiętanych przez niego informacji nie jest dostępnych ze względu na upośledzenie pamięci bieżącej – krótkotrwałej”, to nie powinien on w ogóle prowadzić pojazdów, albowiem wykonując tego rodzaju czynności niewątpliwie każdy kierujący musi spełniać wysokie wymogi psychoruchowe, wykazać się pełnym skupieniem, orientacją i refleksem, gdyż m.in. od tych czynników zależy bezpieczeństwo uczestników ruchu. Reasumując, wbrew wyrażonym przez apelującego zastrzeżeniom, wszystkie ujawnionej w sprawie dowody i okoliczności upoważniały sąd orzekający do odrzucenia z podstawy istotnych ustaleń w sprawie wyjaśnień M. L. także w powyższym zakresie, a tym samym do przyjęcia, że oskarżony w chwili czynu, tj. w dniu 16 lipca 2021r. w E. na ulicy (...) prowadząc samochód osobowy wiedział, iż nie stosuje się do decyzji właściwego organu o cofnięciu mu uprawnienia do kierowania pojazdami. Oskarżony obejmował jednocześnie swoją świadomością również to, że obie decyzje o cofnięciu mu uprawnień były prawomocne i ostateczne, skoro odebrał je osobiście wraz z pouczeniem o terminie i sposobie zaskarżenia, od jednej z nich się nie odwołał, zaś od drugiej osobiście złożył odwołanie i doręczono mu decyzję organu II instancji. W tym miejscu należy zdecydowanie zaoponować zarzutowi podniesionemu w apelacji, iż jakoby sąd orzekający nieuprawnienie ustalił, iż oskarżony odebrał obie decyzje o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami i że decyzje te były już prawomocne i ostateczne w chwili czynu. Uszło bowiem uwadze skarżącego, że do akt sprawy już na początkowym etapie postępowania przygotowawczego dołączono kopie zwrotnych potwierdzeń odbioru przez oskarżonego zarówno decyzji z dnia 16 lutego 2021 r Nr (...) (k. 7), jak i decyzji z dnia 27 maja 2021r. nr (...) (k. 10). Pierwszą decyzję oskarżony odebrał osobiście w dniu 5 marca 2021r. (kopia zpo - k. 7), zaś drugą także osobiście w dniu 7 czerwca 2021r. (kopia zpo - k. 10), co każdorazowo potwierdzał własnoręcznym podpisem. Ponadto zaznaczyć, należy, że M. L. w toku całego postępowania nigdy nie kwestionował ustaleń, iż odebrał obie decyzje opisane w zarzucie i w akcie oskarżenia oraz nie podnosił, że nie były one prawomocne i ostateczne w chwili czynu, a jedynie utrzymywał, że o nich zapomniał i że później zdał egzamin, a następnie organ wydał decyzję o przywróceniu mu uprawnień i wystawiono prawo jazdy z datą ważności uprawnień od dnia 27.10.1982r i od dnia 1.07.1999r. Podobnie obrońca reprezentujący oskarżonego przed sądem I instancji nie sygnalizował kwestii nieprawomocności przedmiotowych decyzji, a zastrzeżenia w tym zakresie zaprezentował dopiero w wywiedzionym środku odwoławczym. Przeprowadzone przez sąd odwoławczy dowody w postaci kopii decyzji organu II instancji – Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13.4.2021r., zwrotnego potwierdzenia odbioru tejże decyzji organu II instancji oraz z informacji Prezydenta Miasta E. - potwierdziły trafności poczynionych przez sąd orzekający ustaleń stanu faktycznego także w zakresie Nie powiodła się także podjęta przez apelującego próba podważenia prawidłowości poczynionych przez sąd orzekający ustaleń co do sprawstwa M. L. w popełnieniu przypisanego mu czynu wyczerpującego znamiona występku z art. 180a kk, poprzez odwołanie się do takich okoliczności jak to, że oskarżony w dniu 7 września 2021r. zdał egzamin państwowy na prawo jazdy, w dniu 8 września 2021r. właściwy organ wydał decyzję o przywróceniu mu usprawnień do kierowania pojazdami i wystawiono mu prawo jazdy ze wskazaniem daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B od dnia 27.10.1982r i kategorii B1 od dnia 1.07.1999r. Fakt, że oskarżony prawie dwa miesiące po inkryminowanym zdarzeniu, tj. w dniu 07 września 2021r. zdał egzamin państwowy na prawo jazdy, co było warunkiem odzyskania uprawnień i w związku z tym w dniu 8 września 2021r. właściwy organ wydał decyzję o przywróceniu mu usprawnień do kierowania pojazdami „po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie” (sentencja decyzji), a następnie wystawiono mu prawo jazdy ze wskazaniem daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B od dnia 27.10.1982r i kategorii B1 od dnia 1.07.1999r. – nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawnokarnej jego zachowania polegającego na tym, że w dniu 16 lipca 2021r. na ul. (...) kierował samochodem osobowym marki F. nie stosując się do decyzji z dnia 16 lutego 2021 nr (...) o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi oraz do decyzji z dnia 27 maja 2021r. nr (...) o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, wydanych przez Prezydenta Miasta E.. W tym miejscu godzi się przywołać ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisko, że przewidziane w art. 180a kk zachowanie sprawcze polega na prowadzeniu pojazdu mechanicznego przez osobę, której decyzją właściwego organu zostały cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami. Podmiotem tego przestępstwa może być tylko osoba, która posiadała uprawnienia do kierowania pojazdami, ale zostały jej one cofnięte. Jest to więc przestępstwo indywidualnie właściwe (delictum proprium). Ze względu na to decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem dotyczy bezpośrednio sprawcy, sprawcą tego przestępstwa może być właśnie tylko taka osoba. Warunkiem odpowiedzialności na podstawie tegoż przepisu jest pozbawienie sprawcy uprawnień do kierowania pojazdami na mocy decyzji właściwego organu. Ważne jest, aby w chwili prowadzenia pojazdu mechanicznego przez sprawcę decyzja o cofnięciu uprawnień była ostateczna i wykonalna. Tylko taką decyzję sprawca musi bowiem respektować. Podstawa cofnięcia uprawnienia nie ma znaczenia. Nie ma znaczenia przyczyna cofnięcia. Decyzję administracyjną o cofnięciu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami wydaje się m.in. w przypadku stwierdzenia: - utraty kwalifikacji na podstawie wyniku egzaminu państwowego przeprowadzonego ze względu na uzasadnione zastrzeżenia co do jego kwalifikacji (art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami) i - niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji z powodu przekroczenia 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego (art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a p.r.d.). Cofniecie uprawnień powoduje ich utratę, a nie że zostają one zawieszone jak to przyjmuje się w przypadku zatrzymanie prawa jazdy (R.A. S., Konsekwencje prawne kierowania pojazdem po zatrzymaniu dokumentów stwierdzających uprawnienia do prowadzenia pojazdów albo po orzeczeniu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych lub innych pojazdów bądź po cofnięciu uprawnień w trybie administracyjnym, ZW 1989, nr 1, s. 22-30). Reasumując, warunkiem ponoszenia odpowiedzialności za przestępstwo o znamionach opisanych w art. 180a k.k. jest zatem istnienie w obiegu prawnym decyzji właściwego organu, pozbawiającej sprawcę uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Decyzja, o której mowa w tym przepisie, może być również decyzją administracyjną. Nie ulega przy tym wątpliwości, że istnienie takiej decyzji stanowi jedno ze znamion przestępstwa z art. 180a k.k., a jej brak oznacza, że nie zostało wypełnione znamię przestępstwa. Istotne znaczenie ma przy tym fakt, że przestępstwo z art. 180a k.k. może popełnić tylko osoba, wobec której decyzja administracyjna zapadła i tylko w okresie, na jaki cofnięto tą decyzją uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi (zob. wyrok Sądu Najwyższego dnia 12 maja 2021 r. V KK 161/21). Warunkiem odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 180a k.k. jest zatem nie tyle samo zachowanie polegające na kierowaniu pojazdem bez posiadania uprawnień (taki czyn penalizowany jest przez art. 94 § 1 k.w.), ale zachowanie takie musi być powiązane z niezastosowaniem się do wydanej uprzednio decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi (zob. wyrok SN z dnia 20 listopada 2020 r., V KK 429/20, LEX nr 3082446). Relatywizując powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że - wbrew zarzutom podniesionym w apelacji – sąd meriti prawidłowo ustalił i przyjął, że w dniu 16 lipca 2021r. istniały w obiegu prawnym i obowiązywały dwie prawomocne, ostateczne i wykonalne decyzje właściwego organu, tj. decyzja Prezydenta Miasta E. z dnia 16 lutego 2021 r Nr (...) w sprawie cofnięcia M. L. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat B (stała się prawomocna i ostateczna w dniu 13 kwietnia 2021r.) i decyzja Prezydenta Miasta E. nr (...) z dnia 27 maja 2021r. w sprawie cofnięcia M. L. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. AM, Al., A2, A, B1 (stała się prawomocna i ostateczna z dniem 22 czerwca 2021r), a oskarżony obejmując swoją świadomością zarówno obowiązywanie tychże decyzji jak i ich prawomocność, prowadził na drodze publicznej – ulicy (...) w E. pojazd mechaniczny - samochód osobowy marki F., nie stosując się do tychże decyzji pozbawiających go wówczas uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, a tym samym swoim zachowaniem wyczerpał wszystkie znamiona podmiotowo – przedmiotowe czynu z art. 180a kk. Skoro w dacie czynu przypisywanego M. L., tj. w dniu 16 lipca 2021r. w obrocie prawnym istniały i obowiązywały dwie prawomocne, ostateczne i wykonalne decyzje o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, a oskarżony mając tego pełną świadomość, kierował samochodem osobowym na ulicy (...) w E., to należy stwierdzić, że sąd orzekający zasadnie ocenił tego rodzaju zachowanie oskarżonego w kategorii niestosowania się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, co przecież stanowi istotę przestępstwa stypizowanego w art. 180a k.k. Ponownie należy przypomnieć, że warunkiem odpowiedzialności na podstawie tegoż przepisu jest pozbawienie sprawcy uprawnień do kierowania pojazdami na mocy decyzji właściwego organu. Ważne jest, aby w chwili prowadzenia pojazdu mechanicznego przez sprawcę istniała w obiegu prawnym decyzja właściwego organu pozbawiająca sprawcę uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi i aby ta decyzja o cofnięciu uprawnień była ostateczna i wykonalna. Wszystkie te przesłanki wystąpiły w poddanej kontroli sprawie. Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie podważają jednocześnie tak bardzo akcentowane w apelacji okoliczności, iż oskarżony dniu 7 września 2021r. zdał egzamin państwowy na prawo jazdy, w dniu 8 września 2021r. właściwy organ wydał decyzję o przywróceniu mu usprawnień do kierowania pojazdami i wystawiono mu prawo jazdy ze wskazaniem daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B od dnia 27.10.1982r i kategorii B1 od dnia 1.07.1999r. Jak już wyżej wskazano, fakt, że oskarżony prawie dwa miesiące po inkryminowanym zdarzeniu, tj. w dniu 07 września 2021r. zdał egzamin państwowy na prawo jazdy, co było warunkiem odzyskania uprawnień i w związku z tym w dniu 8 września 2021r. właściwy organ wydał decyzję o przywróceniu mu usprawnień do kierowania pojazdami „po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie” (sentencja decyzji), a następnie wystawiono mu prawo jazdy ze wskazaniem daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B od dnia 27.10.1982r i kategorii B1 od dnia 1.07.1999r. – nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawnokarnej jego zachowania polegającego na tym, że w dniu 16 lipca 2021r. na ul. (...) kierował samochodem osobowym marki F. nie stosując się do decyzji z dnia 16 lutego 2021 nr (...) o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi oraz do decyzji z dnia 27 maja 2021r. nr (...) o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, wydanych przez Prezydenta Miasta E.. Podkreślić, należy, decyzją właściwego organ z dnia 8 września 2021r. przywrócono M. L. uprawnienia do kierowania pojazdami m.in. kategorii B dopiero „po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie” (sentencji decyzji), a mianowicie po zdaniu przez niego w dniu 7 września 2021r. egzaminu na prawo jazdy. Dopiero zatem z chwilą wydania decyzji o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi (gdy strona zrzekła się prawa do odwołania), ustaje okres obowiązywania cofnięcia uprawnień orzeczonego we wcześniejszych decyzjach. Do tego momentu prawomocne, ostateczne i wykonalne decyzje o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi obowiązywały i niezastosowanie się do nich poprzez kierowanie pojazdem mechanicznym m.in. na drodze publicznej, skutkuje poniesieniem odpowiedzialności karnej z art. 180a kk. Decyzja o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi nie uchyla, nie unieważnia, nie eliminuje z obrotu prawnego z datą wsteczną wcześniejszych decyzji o cofnięciu uprawień do kierowania pojazdami, a jedynie sprawia, że z dniem jej wydania kończy się okres obowiązywania cofnięcia uprawnień. Podobnie następcze wydanie nowego prawa jazdy, w którym z datą wsteczną określono ważność uprawnień do kierowania pojazdami określonej kategorii – nie usuwa z obrotu prawnego wcześniejszych prawomocnych i ostatecznych decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, obwiązujących aż do ustania przyczyny ich cofnięcia; w przypadku M. L. do chwili zdania egzaminu na prawo jazdy. Do chwili wydania decyzji o przywróceniu uprawnień, prawomocne, ostateczne i wykonalne decyzje o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi obowiązują i niezastosowanie się do nich poprzez kierowanie pojazdem mechanicznym, m.in. na drodze publicznej, skutkuje poniesieniem odpowiedzialności karnej z art. 180a kk. Zawarty w blankiecie prawa jazdy zapis ze wskazaniem tylko początkowej i końcowej daty ważności uprawnień, bez wyłączenia okresu obowiązania decyzji o cofnięciu uprawnień, wynika z konstrukcji tegoż dokumentu i przewidzianych w nim rubryk. Zaznaczyć także należy, że w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnień M. L., nie mógł on w ogóle posługiwać się prawem jazdy, a nadto dokument ten był zobowiązany zwrócić niezwłocznie do Urzędu Miasta po otrzymaniu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Ponownie należy przypomnieć, że dla przypisania sprawcy odpowiedzialności za czyn z art. 180a kk konieczne jest aby w chwili prowadzenia przez niego pojazdu mechanicznego istniała w obiegu prawnym decyzja właściwego organu pozbawiająca go uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi i aby ta decyzja o cofnięciu uprawnień była ostateczna i wykonalna. Wszystkie te przesłanki wystąpiły w poddanej kontroli sprawie. Na marginesie należy wskazać, że nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dowodu z akt Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta w E. albowiem sądy obu instancji nie kwestionują okoliczności, iż oskarżony M. L. w dniu 7 września 2021r. zdał egzamin państwowy na prawo jazdy, w dniu 8 września 2021r. właściwy organ wydał decyzję o przywróceniu mu usprawnień do kierowania pojazdami i wystawiono mu prawo jazdy ze wskazaniem daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B od dnia 27.10.1982r i kategorii B1 od dnia 1.07.1999r. Reasumując, nie powiodła się podjęta przez apelującego próba podważenia prawidłowości poczynionych przez sąd orzekający ustaleń faktycznych wskazujących na sprawstwo oskarżonego w popełnieniu przypisanego mu czynu, poprzez odwołanie się do powyższych argumentów, jako całkowicie niezasadnych i nieuprawnionych. Wywody skarżącego zmierzające do wykazania wadliwej, jego zdaniem, oceny materiału dowodowego są więc bezprzedmiotowe i w istocie stanowią jedynie polemikę ze słusznymi ustaleniami Sądu I instancji. Autor apelacji nie zgadzając się z dokonaną przez Sąd I instancji oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wykazał tym samym aby stanowisko Sądu orzekającego w tym zakresie było obarczone jakąkolwiek wadą. Pamiętać natomiast należy, że jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważana. Sąd jest zobowiązany do dokonania ustaleń na podstawie swobodnej oceny dowodów. W rezultacie trafnie Sąd I instancji odmówił waloru wiarygodności wyjaśnieniom M. L. we wskazanym zakresie, a prawidłowość tej oceny znajduje oparcie w zaprezentowanym i prawidłowo przeanalizowanym przez sąd orzekający materiale dowodowym. Wbrew wywodom apelującego, trafnie Sąd I instancji odrzucił z podstawy istotnych ustaleń w sprawie wyjaśniania oskarżonego, w których negował swoje sprawstwo, uznając je za niewiarygodne w tym zakresie, pozbawione wsparcia w innych dowodach i pozostające w rażącej sprzeczności z pozyskanym materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Analiza zebranego materiału i treści pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, odnośnie sprawstwa oskarżonego uprawnia więc do konstatacji, iż podniesiony przez apelującego zarzut błędu w ustaleniach faktycznych w wyniku wybiórczego i jednostronnego potraktowania przez Sąd I instancji zgromadzonego materiału dowodowego, mający stanowić konsekwencję naruszenia przepisów postępowania - jest niezasadny. Sąd Rejonowy w szczegółowy i wyczerpujący sposób dokonał analizy całokształtu zgromadzonych dowodów oraz zaprezentował ocenę zarówno wyjaśnień oskarżonego, jak i nieosobowego materiału dowodowego , co znalazło odzwierciedlenie w pisemnym uzasadnieniu wyroku. Dokonując kontroli instancyjnej przedmiotowej sprawy należy wyprowadzić wniosek, że Sąd I instancji, odnośnie sprawstwa oskarżonego, sprostał wszystkim określonym przepisami procedury obowiązkom, w prawidłowy sposób przeprowadził postępowanie i zgodnie z przepisami ujawnił wszystkie dowody, w jednakowej mierze odnosząc się do jego wyjaśnień, jak i również nieosobowego materiału dowodowego. Wbrew stanowisku skarżącego, sąd uwzględnił zarówno okoliczności przemawiające na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego. Wreszcie wyczerpująco i logicznie uzasadnił swoje stanowisko odrzucając w części sprzecznej z ustalonym w sprawie stanem faktycznym wyjaśnienia M. L., które uznał za nie zasługujące na walor wiarygodności w tym zakresie. Reasumując należy stwierdzić, że apelujący nie wykazał żadnych konkretnych uchybień w ocenie materiału dowodowego, jakich miał, jego zdaniem, dopuścić się Sąd Rejonowy, a podniesione przez niego zarzuty sprowadzają się wyłącznie do polemiki z prawidłowymi ustaleniami sądu meriti, wyrażonymi w uzasadnieniu orzeczenia. Sąd Rejonowy nie naruszył zatem ani przepisów postępowania, ani w konsekwencji nie dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, zaś kontrola odwoławcza uzasadnia stwierdzenie, że zakwestionowany wyrok znajduje pełne oparcie w prawidłowo dokonanej ocenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego oraz ujawnionego w postępowaniu i nie ma podstaw do zdyskwalifikowania zaskarżonego przez apelującego rozstrzygnięć m.in. w zakresie winy oskarżonego w popełnieniu przypisanego mu czynu. Sąd I instancji dokonał również prawidłowej subsumcji prawnej zachowania oskarżonego pod określony przepis ustawy karnej i w tym zakresie odwołać się należy do trafnych wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Odnosząc się do kolejnego zarzutu, zawartego w części motywacyjnej apelacji wskazać przede wszystkim należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w tym także w części zawierającej ocenę stopnia winy i stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, w pełni czyni zadość określonym w art. 424 kpk wymaganiom i z tego względu prawidłowa kontrola odwoławcza była możliwa. Sąd I instancji poświecił stosowną część pisemnych motywów wyroku przybliżeniu stronom znamion podmiotowych i przedmiotowych czynu przypisanego oskarżonemu oraz dokonał zarówno pogłębionej oceny stopnia winy oraz stopnia społecznej szkodliwości czynu, jak i wykładni zastosowanych przepisów ustawy karnej, w tym art. 180a kk i art. 115 § 2 kk. Wykazał jednoznacznie, że oskarżony swoim zachowaniem polegającym na kierowaniu w dniu 16 lipca 2021r. na drodze publicznej, tj. na ulicy (...) w E. samochodu osobowego marki F., nie stosując się tym do decyzji właściwego organu, tj. decyzji Prezydenta Miasta E. z dnia 16 lutego 2021 r Nr (...) o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat B (decyzja stała się prawomocna i ostateczna w dniu 13 kwietnia 2021r.) oraz decyzji Prezydenta Miasta E. nr (...) z dnia 27 maja 2021r. o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. AM, Al., A2, A, B1 (decyzja stała się prawomocna i ostateczna z dniem 22 czerwca 2021r) - wyczerpał znamiona występku z art. 180a kk. Według przyjętego przez Kodeks karny założenia, sędzia oceniając czyn sprawcy nie może poprzestać na stwierdzeniu, że czyn ten realizuje wszystkie znamiona typu czynu zabronionego i przejść od razu do ustalania winy, ale musi także zbadać, czy czyn ten nie zawiera atypowo niskiej społecznej ujemności, czy nie jest społecznie szkodliwy w stopniu nieznacznym lub znikomym. Ustalenie stopnia społecznej szkodliwości czynu konieczne jest w każdym przypadku badania odpowiedzialności karnej. Wyższy niż znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu przesądza o karygodności czynu zabronionego i stanowi warunek przypisania sprawcy przestępstwa (art. 1 § 2 kk). Brak znacznego stopnia społecznej szkodliwości czynu stanowi warunek umorzenia postępowania na zasadzie art. 17 § 1 pkt. 3 kpk, zastosowania warunkowego umorzenia postępowania (art. 66 § 1
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.