II Ca 1975/21

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2022 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w P. przeciwko Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 17 września 2021 r. sygn. akt I C 2247/20

1. oddala apelację;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. Małgorzata Radomska - Stęplewska UZASADNIENIE Pozwem wniesionym w dniu 05 października 2020 r. powódka – (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w P. wniosła o zasądzenie od pozwanej – Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwoty 2.210,34 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 25 lipca 2018 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pełnomocnictwa, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik powódki wskazał, że pozwana zawarła z T. R. umowę kredytu konsumenckiego nr (...) z dnia 13 marca 2018 r., którego termin spłaty przypadał na dzień 10 marca 2023 r. Pozwana pobrała od kredytobiorcy prowizję w wysokości 2.366 zł. Kredytobiorca dokonał przedterminowej spłaty kredytu w dniu 10 lipca 2018 r., jednak pozwana nie zwróciła mu prowizji w części wynikającej proporcjonalnie za skrócenie okresu trwania umowy o 1.704 dni. Powódka na podstawie cesji wierzytelności nabyła w drodze przelewu wszystkie wierzytelności wobec pozwanej pierwotnie przysługujące kredytobiorcy, o czym zawiadomiła pozwaną. Pozwana mimo wezwania do zapłaty nie zaspokoiła roszczeń powódki. Referendarz sądowy Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 15 października 2020 r. uwzględnił w całości żądanie pozwu. Pozwany Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł sprzeciw od w/w nakazu zapłaty, zaskarżając go w całości i wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Pełnomocnik pozwanej w sprzeciwie od nakazu zapłaty podniósł, że roszczenie nie istnieje, że prowizja nie jest kosztem powiązanym z okresem kredytowania, że metoda obliczania wysokości prowizji podlegającej zwrotowi jest niewłaściwa oraz że zawarta umowa cesji jest nieważna. W odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty pełnomocnik powódki zaprzeczył wszelkim zarzutom, twierdzeniom i wnioskom pozwanej, poza wyraźnie przyznanymi oraz podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko. Pełnomocnik powódki zaprzeczył, aby po stronie powódki występował brak legitymacji czynnej oraz że nie doszło do przedterminowej spłaty kredytu. Wskazał, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem obniżenie całkowitego kosztu kredytu w przypadku jego spłaty w całości przed terminem obejmuje także prowizję za udzielenie kredytu. Podtrzymał w całości swoje wyliczenia w zakresie wysokości roszczenia. Wyrokiem z dnia 17 września 2021 r. Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu w sprawie sygn. akt I C 2247/20 w punkcie 1 zasądził od pozwanego Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w P. kwotę 2.210,34 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 lipca 2018r. do dnia zapłaty, w punkcie 2 zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.117 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty. Podstawą wyżej wskazanego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego: W dniu 13 marca 2018 r. T. R. zawarła z pozwaną umowę kredytu konsumenckiego z terminem spłaty na dzień 10 marca 2023 r. Pozwana pobrała prowizję z tytułu udzielenia kredytu w wysokości 2.366 zł. Kredytobiorca dokonała przedterminowej spłaty kredytu w dniu 10 lipca 2018 r. Umowa miała trwać 1.824 dni, a trwała 120 dni, okres kredytowania uległ skróceniu o 1.704 dni. Współczynnik skrócenia okresu kredytowania wynosił 0, (...), obliczony według wzoru Z=X/Y*P gdzie Z, to kwota do zwrotu, X – liczba dni, o które umowa kredytu uległa skróceniu, Y – liczba dni, którą pierwotnie wskazano w umowie jako okres trwania kredytu, P – kwota pierwotnie pobranej prowizji. W dniu 21 września 2020 r. T. R. zawarła z (...) sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. umowę cesji wierzytelności, na podstawie której T. R. zbyła wierzytelność wobec Banku (...) S.A. z siedzibą w W. wynikającą z przedterminowej spłaty zobowiązań z tytułu umowy kredytu konsumenckiego z dnia 13 marca 2018 r. Następnie powódka nabyła w/w wierzytelność na podstawie umowy cesji z dnia 21 września 2020 r. Pismem z dnia 24 września 2020 r. powódka – (...) sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. poinformowała pozwaną – Bank (...) S.A. o przelewie wierzytelności i wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 2.210,34 zł w terminie 7 dni od otrzymania pisma. Pozwana żądanej kwoty nie wypłaciła. Na podstawie ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy poczynił następujące rozważania: W niniejszej sprawie pozwany kwestionował ważność umowy cesji, fakt wcześniejszego spłacenia kredytu przez kredytobiorcę – konsumenta, istnienie roszczenia, wyliczenie należnej do zwrotu części prowizji oraz samą podstawę zwrotu tejże prowizji. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz okoliczności faktycznych powódka wykazała, iż pozwany zawarł z konsumentem umowę kredytu, do którego zastosowanie znajdują przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, że kredytobiorca – konsument spłacił kredyt przed terminem, że w skład pozaodsetkowych kosztów kredytu wchodziła prowizja oraz że powódka skutecznie nabyła wierzytelność wynikającą z zawartej umowy względem pozwanego pierwotnie przysługującą kredytobiorcy – konsumentowi. Odnosząc się do zarzutu pozwanego dotyczącego braku legitymacji czynnej strony powodowej będącej konsekwencją nieważności umowy cesji wierzytelności, Sąd Rejonowy nie podzielił stanowiska pozwanego. Powódka przedstawiła umowy cesji z których wynikało, że cesje miały charakter odpłatny i cena została ustalona przez strony kwotowo, w sposób jednoznaczny. Postanowienia umów cesji mieszczą się w ramach swobody kontraktowej (art.353 1 k.c.) i nie sprzeciwiają się naturze stosunku prawnego, ustawie, czy zasadom współżycia społecznego. Z kolei ważność umów nie zależy od faktycznego uiszczenia ceny zakupu wierzytelności, niemniej jednak powódka złożyła oświadczenie, iż dokonała zapłaty za przelewy wierzytelności. Dokumenty przedłożone w aktach sprawy wskazywały, iż przeniesienie wierzytelności nastąpiło w wykonaniu umów sprzedaży tych wierzytelności. Powódka wskazała na to nie tylko w treści pozwu, ale też w przedsądowym wezwaniu do zapłaty kierowanym do pozwanej. Reasumując, należy stwierdzić, iż umowy cesji zostały ważnie zawarte i są skuteczne, wobec czego powódce przysługuje legitymacja prawna (czynna, jak i bierna) do dochodzenia na drodze sądowej tych wierzytelności. Zarzut strony pozwanej dotyczący nieważności umów przelewu z uwagi na nieistnienie prawidłowej causy był pozbawiony jakichkolwiek podstaw, albowiem zgodnie z art.509 §1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w tym roszczenie o zaległe odsetki. Stosownie do art.510 §1 k.c. umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Załączone do pozwu umowy czynią zadość formie przewidzianej prawem (art. 511 k.c.) i Sąd nie dopatrzył się w nich wad skutkujących uznaniem ich za nieważne. Umowa cesji jest umową kauzalną, a zatem u jej podstaw musi leżeć ważne zobowiązanie do dokonania rozporządzenia. Materiał dowodowy zebrany w sprawie prowadzi do jednoznacznego wniosku, że cesje zostały dokonane w sposób prawidłowy i wywołujący skutki prawne sukcesji singularnej. Pod koniec tej części rozważań wskazać należy, że kredytobiorca miał pełne prawo – jako dysponent – zadecydować o przysługujących mu wierzytelnościach, w tym rozporządzić nimi, tym bardziej, że roszczenie o zwrot części prowizji już powstało. Twierdzenia strony pozwanej, jakoby w przypadku wspomnianej umowy zachodziła nieważność, nie zostały w żaden sposób chociażby uprawdopodobnione, a omówienie co do ich irrelewantności w niniejszym postępowaniu miało miejsce również wyżej przy pominięciu dowodu z zeznań świadka. Należy ponadto wskazać, że umowy cesji miały charakter odpłatny, warunkiem przeniesienia wierzytelności nie było uiszczenie ceny. Dla ustalenia odpłatnego charakteru umów cesji nie ma znaczenia wysokość ceny zapłacona cedentom, która należy do kwestii podlegającej swobodnej dyspozycji stron i jest oderwana od wartości przenoszonej wierzytelności. Należy zatem przyjąć, że do przeniesienia wierzytelności będących podstawą powództwa doszło i powódka uzyskała legitymację czynną w procesie. Okoliczność, że cesjonariusz kupił wierzytelność za cenę niższą od ceny nominalnej nie może prowadzić do stwierdzenia jej nieważności, zatem precyzyjne ustalenie jej wysokości nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Nie może być mowy o działaniu przez strony umowy cesji (pożyczkobiorcę i cesjonariusza) w celu obejścia prawa w rozumieniu art.58§2 k.c. i na tej podstawie stwierdzenia nieważności umowy, jako że działanie w celu obejścia ustawy musi charakteryzować obydwie strony czynności prawnej, a z samych twierdzeń pozwanej wynika, że obejście ustawy o kredycie konsumenckim poprzez zakup wierzytelności po zaniżonej cenie w celu dochodzenie na podstawie art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim miało cechować jedynie powódkę. Należy również wyraźnie podkreślić, że nic nie stało na przeszkodzie, aby w przewidzianym w art. 52 ustawy o kredycie konsumenckim terminie pozwana dobrowolnie wypłaciła na rzecz pożyczkobiorcy- konsumenta świadczenie przewidziane w art.49 ustawy o kredycie konsumenckim dochodzone przez powódkę w niniejszym procesie. Wtedy nie powstałoby negatywnie oceniane przez pozwaną zjawisko kupowania przez podmioty specjalizujące się w skupie wierzytelności od pożyczkobiorców - konsumentów roszczeń po niższej, aniżeli nominalna, cenie. Pozwana zatem ma możliwość, na przyszłość, temu zjawisku efektywnie zapobiec w przypadku przedterminowej spłaty przez konsumentów udzielanych przez nią kredytów i pożyczek. Jeżeli chodzi o naruszenie zasad współżycia społecznego przez powódkę, Sąd Rejonowy podkreślił, jak wskazano wyżej, że skoro ustalenie w niniejszym postępowaniu ceny zapłaconej pożyczkobiorcy za wierzytelność nie ma istotnego znaczenia dla oceny ważności umów cesji, to pozwana nie ma podstaw do powoływania się na rażącą nieekwiwalentność roszczeń pomiędzy stronami tej umowy. Sąd Rejonowy nie uwzględnił zarzutu pozwanej dotyczącego niewykazania przez powódkę wcześniejszej spłaty kredytu. Sąd uznał, iż wydruk z BIK stanowi dostateczny dowód na tego, że pożyczka została spłacona i roszczenia powódki istnieją. Biuro (...) (BIK) to instytucja powołana przez banki i Związek Banków Polskich na mocy art.105 ust.4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe (Dz. U. Nr 140 poz.939 z późn. zmianami). Zadaniem BIK jest gromadzenie, integrowanie i udostępnianie danych dotyczących historii kredytowej klientów banków, SKOK-ów oraz pozabankowych firm pożyczkowych. Usługi świadczone są w formie elektronicznej i w taki też sposób generowane są raporty dotyczące klientów platformy. Zresztą z samego formularza informacyjnego do umowy wynika, że bank pozyskuje dane m.in. z BIK, a zatem kwestionowanie wiarygodności raportów generowanych z platformy stworzonej z inicjatywy sektora bankowego zdaje się być nieuzasadnione. Marginalnie wskazać należy, że zgodnie z art.77