Sygn. akt XX GC 160/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSO Paweł Kieta Protokolant: Staży

§13statutu (...) S.A.

rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności oraz wypełnia inne obowiązki określone przepisami Kodeksu spółek handlowych oraz statutu. Rada Nadzorcza nadto reprezentuje spółkę przy zawieraniu wszelkich umów pomiędzy spółką a członkami zarządu. Do reprezentowania Rady w umowach z członkami Zarządu uprawniony jest przewodniczący Rady lub inny upoważniony przez Radę jej członek.

§14pkt 7 do kompetencji Rady Nadzorczej należy m.in.

opiniowanie projektów zmian statutu.

§16ust.

5 statutu uchwały w przedmiocie nie objętym porządkiem obrad podjąć nie można, chyba że na posiedzeniu obecni są wszyscy członkowie rady nadzorczej i nikt z obecnych nie zgłosi w tej sprawie sprzeciwu. Zgodnie z §18 statutu walne zgromadzenie jest ważne, bez względu na reprezentowaną na nim liczbę akcji, z zastrzeżeniem bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa i postanowień Statutu. Uchwały Walnego Zgromadzenia zapadają bezwzględną większością głosów, o ile postanowienia statutu lub bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują wymogów surowszych, Uchwała dot. zmiany statutu, umorzenia akcji, obniżenia kapitału zakładowego, zbycia przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części oraz rozwiązania spółki wymaga większości trzech czwartych głosów. (statut k. 116-126) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów, które w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości co do swej wiarygodności i autentyczności. Zdaniem Sądu, dokonując oceny przedstawionych dokumentów brak jest podstaw do przyjmowania, iż zostały one w jakikolwiek sposób zmanipulowane, a tym samym aby można było uznać je za niewiarygodny materiał dowodowy, w oparciu o który nie byłoby podstaw do dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie. Zeznania świadków oraz stron zasadniczo nic nie wniosły do sprawy, albowiem spór koncentrował się wokół kwestii prawnych. Na rozprawie w dniu 22 maja 2022 r. Sąd pominął dowód z zeznań świadka B. O. oraz dowód z opinii biegłego jako zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu przeprowadzenie tych dowodów nie przyczyniłoby się do ustalenia okoliczności istotnych w sprawie. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo podlegało uwzględnieniu co do żądania unieważnienia uchwał. W niniejszej sprawie powódka jako członek rady nadzorczej żądała stwierdzenie nieważności na podstawie art. 425 § 1 k.s.h. w zw. z art. 422 § 2 pkt 1 k.s.h.: 1) uchwały nr 3 z dnia 14.01.2021 r. NWZ(...) S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie podwyższenia kapitału zakładowego oraz 2) uchwały nr 4 z dnia 14.01.2021 r. NWZ(...)S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie zmiany statutu. Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższego żądania, powódka wniosła o uchylenie na podstawie art. 422 § 1 k.s.h. w zw. z art. 422 § 2 pkt 1 k.s.h. powyższych uchwał. Na wstępie rozważań należy wskazać, że strona powodowa może zgłosić w pozwie obok żądania głównego żądanie ewentualne, na wypadek nieuwzględnienia żądania sformułowanego jako podstawowe i usytuowane na pierwszym miejscu. Możliwość zgłoszenia żądania ewentualnego istnieje tak w sprawach o świadczenie, ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego bądź prawa, czy o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa. Nie zostało wyłączone oparcie żądania ewentualnego na odmiennej podstawie faktycznej, czy też prawnej, niż żądanie główne. Byt żądania ewentualnego uzależniony jest od żądania głównego. W razie uwzględnienia przez sąd żądania przedstawionego jako pierwsze, rozpoznanie żądania ewentualnego staje się bezprzedmiotowe; nie jest wydawane w stosunku do niego żadne orzeczenie. Do rozpoznania tego żądania dojdzie w przypadku oddalenia żądania głównego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2013 r. sygn. akt III CZP 58/13, LEX 1474922). W pierwszej kolejności zatem należało ocenić zasadność żądania stwierdzenia nieważności uchwał. Nieważności uchwały nr 3, która dotyczyła podwyższenia kapitału zakładowego powódka upatrywała w jej sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym zwłaszcza art. 433 § 2 k.s.h z uwagi na nieprzedstawienie przez zarząd spółki rzetelnego stanowiska wobec wyłączenia prawa poboru oraz art. 432 § 1 pkt 4 k.s.h. poprzez brak określenia ceny emisyjnej w uchwale 3. Powódce przysługiwała legitymacja czynna do wniesienia powództwa na podstawie art. 425 § 1 w zw. z art. 422 § 2 pkt 1 k.s.h. Zachowany także został określony w art. 425 § 3 k.s.h. termin do wniesienia powództwa, albowiem

tego przepisu powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały walnego zgromadzenia spółki publicznej powinno być wniesione w terminie trzydziestu dni od dnia jej ogłoszenia, nie później jednak niż w terminie roku od dnia powzięcia uchwały. Mając na uwadze, że powódka wniosła powództwo w dniu 2 lutego 2021 r. (data prezentaty Sądu k. 3), a zaskarżone uchwały zostały podjęte w dniu 14 stycznia 2021 r., to należy uznać, że został zachowany termin określony w ww. przepisie. W orzecznictwie podnosi się, że sprzeczność z prawem może odnosić się do samej treści uchwały, jak i do sposobu zwoływania i obradowania zgromadzenia oraz trybu podejmowania uchwał (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 9 września 2010 r., I CSK 530/09, Legalis nr 276036). Odnosząc się do sprzeczności zaskarżonej uchwały z art. 433 § 2 k.s.h., to w pierwszej kolejności należy wskazać, że akcjonariusze mają prawo pierwszeństwa objęcia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych akcji (prawo poboru) (art. 433 § 1 k.s.h.). W interesie spółki walne zgromadzenie może pozbawić akcjonariuszy prawa poboru akcji w całości lub w części. Uchwała walnego zgromadzenia wymaga większości co najmniej czterech piątych głosów. Pozbawienie akcjonariuszy prawa poboru akcji może nastąpić w przypadku, gdy zostało to zapowiedziane w porządku obrad walnego zgromadzenia. Zarząd przedstawia walnemu zgromadzeniu pisemną opinię uzasadniającą powody pozbawienia prawa poboru oraz proponowaną cenę emisyjną akcji bądź sposób jej ustalenia (art. 433 § 2 k.s.h.). Prawo poboru jest prawem warunkowym. Akcjonariusz może zostać pozbawiony tego prawa. Może mu ono zostać odebrane w całości lub w części. W tym celu spełnione muszą być jednak przesłanki określone w art. 433 § 2 k.s.h. tj:

1. uchwała podejmowana jest w interesie spółki,
2. uchwała zawiera proponowaną cenę emisyjna lub sposób jej ustalenia (o tym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia),
3. głosowanie nad uchwałą musi być zapowiedziane w porządku obrad walnego zgromadzenia,
4. uchwała musi zostać podjęta kwalifikowaną większością co najmniej 4/5 głosów,
5. przed podjęciem uchwały zarząd przedstawi pisemną opinię uzasadniająca przyczyny pozbawienia prawa poboru oraz uzasadnienie dotyczące ceny emisyjnej lub sposobu jej ustalenia. W niniejszej sprawie kwestia sporna dotyczyła pkt 5 powyżej tj. opinii zarządu. Bezspornym było, że zarząd pozwanej spółki przedstawił swoje stanowisko co do podwyższenia kapitału zakładowego w dniu 14 stycznia 2021 r. Zdaniem Sądu bez znaczenia pozostaje okoliczność, że opinia zarządu została przedstawiona na chwilę przed odbyciem NWZ. Przepis art. 433 § 2 in fine stanowi, że zarząd przedstawia walnemu zgromadzeniu pisemną opinię uzasadniającą powody pozbawienia prawa poboru oraz proponowaną cenę emisyjną akcji bądź sposób jej ustalenia. Ustawodawca nie wskazał, że opinia ta ma być przedstawiona odpowiednio wcześniej. Oczywiście, mając na uwadze cel tej regulacji, to zasadnym byłoby przedstawienie opinii z odpowiednim wyprzedzeniem, niemniej jednak przedstawienie jej tuż przed odbyciem NWZ, w ocenie Sądu, nie wpływa na ważność uchwały. Spór w tym zakresie koncentrował się wokół ewentualnej wadliwości tej opinii (opinia k. 130-132). Powódka wskazywała, że nie chodzi tylko o to, że opinia zarządu ogranicza się do dwóch zdań, ale przede wszystkim, że jest niezwykle powierzchowna i praktycznie nie przekazuje żadnej treści. Powódka podniosła, że wskazane w opinii powody pozbawienia akcjonariuszy prawa poboru mogłyby w istocie znaleźć się w opinii każdego zarządu, a zdawkowość tej opinii jest o tyle rażąca, że dotyczy pozbawienia akcjonariuszy istotnego prawa, umożliwiającego zachowanie im kontroli nad strukturą własnościową spółki i ochronę przed rozwodnieniem kapitału. Pozwany natomiast wskazywał, że ustawa nie wskazuje na konieczność sporządzenia przez zarząd analizy skutków pozbawienia akcjonariuszy prawa poboru, a w szczególności nie uzależnia ważności uchwały zgromadzenia akcjonariuszy o pozbawieniu akcjonariuszy prawa poboru od sporządzenia takiej analizy. Sąd podziela twierdzenia powódki. Nie jest bowiem wystarczające dla spełnienia przesłanek z art. 433 § 2 k.s.h. przedstawienie walnemu zgromadzeniu jakiejkolwiek opinii zarządu związanej z pozbawieniem akcjonariuszy prawa poboru. Opinia winna być rzetelna i w sposób należyty winna uzasadniać powody wyłączenia prawa poboru. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 28 maja 2014 r. (I ACa 3/14, LEX nr 1477015) orzekł, że w świetle art. 433 § 1 k.s.h. prawo poboru należy do przywilejów ustawowo gwarantowanych, w konsekwencji pozbawienie lub ograniczenie tego prawa, jako czynność wyjątkowa, może nastąpić jedynie z zachowaniem przepisów ustawy, zaś jej prawną skuteczność winna udowodnić strona, która powołuje się na pozbawienie akcjonariusza ustawowego przywileju (art. 6 k.c.). Opinia przedstawiona przez zarząd w niniejszej sprawie jest ogólnikowa i w istocie nie zawiera żadnej konkretnej treści, a już na pewno nie zawiera uzasadnienia przyczyny pozbawienia prawa poboru akcjonariuszy. Mając na uwadze znaczenie i konsekwencje pozbawienia prawa poboru akcjonariuszy, nie sposób uznać, że wystarczające jest przedstawienie lakonicznej opinii, nie zawierającej żadnych konkretnych informacji i danych. Opinia winna być rzetelna i konkretna, winna wskazywać rzeczywiste motywy uzasadniające wyłączenie prawa poboru. Należy mieć na uwadze, że pozbawienie prawa poboru jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy leży w interesie spółki, a więc interes ten winien zostać należycie uzasadniony. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2018 r. w sprawie XVI GC 962/17 (LEX nr 2675931), w którym Sąd uznał, że treść opinii powinna obejmować powody wyłączenia prawa poboru oraz proponowaną cenę emisyjną bądź sposób jej ustalenia. Dokładność przy podawaniu powyższych wiadomości determinowana jest funkcją jaką pełni opinia zarządu. Za niewystarczające uznać należy uzasadnienie uchwały schematyczne, czy tylko powierzchowne. Konieczne jest szczegółowe opisanie zamierzenia, którego realizacji służyć ma wyłączenie prawa poboru, wskazanie korzyści jakie wynikną stąd dla spółki, jak również zarysowanie negatywnych konsekwencji, jakie wynikać mogą z takiej emisji dla dotychczasowych akcjonariuszy spółki. Podanie tych informacji ułatwić ma wyważenie kolidujących interesów. Opinia zarządu musi w sposób przekonujący wykazywać powody przemawiające za pozbawieniem akcjonariuszy prawa poboru. Brak tych przymiotów może być podstawą zaskarżenia uchwały o wyłączeniu prawa poboru ze względu na uchybienia formalne. Opinia zarządu ma być umotywowana w sposób pozwalający na dokonanie zobiektywizowanej oceny, czy interes spółki uzasadniał jej podjęcie, a cena (sposób jej ustalenia) były właściwe (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2015 r. IV CSK 738/14). Tymczasem w niniejszej sprawie z opinii zarządu (k. 131-132) wynika jedynie, że spółka ponosi stratę i że drugi największy akcjonariusz nie jest zainteresowany dokapitalizowaniem spółki, albowiem nie dokonał rejestracji na NWZ 14 stycznia 2021 r. W ocenie Sądu nie jest to należyte uzasadnienie decyzji w przedmiocie fundamentalnej zmiany akcjonariatu, stąd też należy przyjąć, że opinia nie odpowiada wymogom określonym w art. 433 § 2 k.s.h. i z tej przyczyny jest nieważna. Nie sposób bowiem uznać, że jest to opinia uzasadniająca przyczyny pozbawienia prawa poboru, albowiem takiego uzasadnienia w swojej treści opinia nie zawiera. Przy tym nie jest wystarczające uzasadnienie pozbawienia prawa poboru akcjonariuszy na etapie postępowania sądowego. Odnosząc się do kwestii braku wskazania w treści uchwały ceny emisyjnej akcji, to w pierwszej kolejności należy wskazać, że

przepisu art. 432 § 1 k.s.h. uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego powinna zawierać: 1) sumę, o jaką kapitał zakładowy ma być podwyższony; 2) oznaczenie, czy akcje nowej emisji są na okaziciela, czy imienne; 3) szczególne uprawnienia, jeżeli uchwała przewiduje przyznanie takich uprawnień akcjom nowej emisji; 4) cenę emisyjną nowych akcji lub upoważnienie zarządu albo rady nadzorczej do oznaczenia ceny emisyjnej; 5) datę, od której nowe akcje mają uczestniczyć w dywidendzie; 6) terminy otwarcia i zamknięcia subskrypcji albo upoważnienie udzielone zarządowi lub radzie nadzorczej do określenia tych terminów albo termin zawarcia przez spółkę umowy o objęciu akcji w trybie art. 431 § 2 pkt 1; 7) przedmiot wkładów niepieniężnych i ich wycenę oraz osoby, które mają objąć akcje za takie wkłady, łącznie z podaniem liczby akcji, które mają przypaść każdej z nich, jeżeli akcje mają być objęte za wkłady niepieniężne. Przepis art. 432 § 1 k.s.h. wskazuje minimalną, obligatoryjną treść uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego. Uchwała, w której brak obligatoryjnych elementów, o których mowa w art. 432 k.s.h. stanowi uchwałę sprzeczną z ustawą (por. art. 425 § 1 k.s.h.) i jako taka jest nieważna (por. komentarz do art. 432 k.s.h. red. Jara 2022, wyd. 4/Mika Nb 23, Legalis). W treści uchwały nr 3 NWZ pozwanej spółki w przedmiocie podwyższenia kapitału zakładowego (k. 136-137) wskazano, że podwyższenie kapitału zakładowego nastąpi poprzez emisję 1.600.000 akcji po cenie nominalnej (...) zł każda akcja. Powódka w tym zakresie podnosiła, że podjęta uchwała nie określa ceny emisyjnej akcji, o której mowa w art. 432 § 1 pkt 4 k.s.h. Sąd podziela stanowisko powódki. Należy zauważyć, że cena emisyjna jest to cena, według której będą emitowane akcje. Cena ta może być wyższa od ceny nominalnej. Powstaje wówczas nadwyżka (agio), która musi być uiszczana na kapitał zapasowy i musi to nastąpić do momentu zarejestrowania podwyższenia. Przyjmuje się, że oznaczenie ceny emisyjnej nowych akcji nie musi polegać na wskazaniu określonej kwoty, wystarczające jest wskazanie podstaw dla ustalenia ceny emisyjnej. Ustalenia te powinny być precyzyjne, ale niesie to zawsze niebezpieczeństwo pomyłek (por. A. Kidyba [w:] Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2022, art. 432). Cena emisyjna jest osobną kategorią od ceny nominalnej i wskazuje po jakiej kwocie akcje będą obejmowane. Ceny emisyjnej nie można domniemywać albowiem ma ona istotne znaczenie dla spółki i akcjonariuszy i musi być wskazana w sposób bezpośredni (albo zawierać upoważnienie do jej określenia). W zaskarżonej uchwale nr 3 wskazano, że cena nominalna akcji wynosi (...) zł każda. Brak jest podstaw do uznania, wbrew twierdzeniom pozwanego, że wskazanie w ten sposób wartości ceny nominalnej stanowi jednocześnie wskazanie ceny emisyjnej. Wobec braku wskazania w zaskarżonej uchwale nr 3 ceny emisyjnej należy stwierdzić, że uchwała ta nie zawiera elementu koniecznego w postaci ceny emisyjnej akcji, wobec czego jako sprzeczna z ustawą jest nieważna. Co prawda w opinii zarządu k. 131-132 wskazano, że cena emisji akcji odpowiada wartości nominalnej akcji, niemniej jednak pozostaje to bez znaczenia w kontekście zgodności uchwały nr 3 z prawem, albowiem opinia zarządu nie jest elementem uchwały i to uchwała powinna zawierać określone w przepisach prawa elementy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu uchwała nr 3 NWZ pozwanej spółki z 14 stycznia 2021 r. w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego jest sprzeczna z art. 433 § 2 k.s.h. i art. 432 § 1 pkt 4 k.s.h., a zatem na podstawie art. 425 § 1 k.s.h. należało stwierdzić jej nieważność. Naturalną konsekwencją podwyższenia kapitału zakładowego jest zmiana statutu spółki w tym zakresie. Wobec stwierdzenia nieważności uchwały w przedmiocie podwyższenia kapitału zakładowego należało stwierdzić nieważność także uchwały nr 4. Uchwała o zmianie statutu dotycząca podwyższenia kapitału zakładowego nie może bowiem samodzielnie funkcjonować w obrocie bez uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego. Skoro zostało uwzględnione żądanie główne to nie zachodziła konieczność ustosunkowywania się do żądania ewentualnego. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c.

, którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Na koszty powoda złożyło się 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa, 10.000 zł tytułem opłaty od pozwu oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości stawki minimalnej przewidzianej w § 8 ust 1 pkt 22) Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z 22 października 2015 r. w wysokości 1.080 zł. Suma powyższych kwot daje kwotę zasądzona w pkt 2. wyroku. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji. SSO Paweł Kieta ZARZĄDZENIE (...) SSO Paweł Kieta