ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przytoczony przepis - art. 20 ust. 2 nie ma zastosowania do roszczeń o naprawienie szkody z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji, stanowiących naruszenie prawa konkurencji w rozumieniu ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, do których stosuje się przepisy wymienionej ustaw, jednakże powyższa ustawa w myśl jej art. 36 ust. 1 znajduje zastosowanie do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, które nastąpiło po jej wejściu w życie, co miało miejsce w dniu 27 czerwca 2017 r. Sąd ten zwrócił uwagę, że jedynie przepisy rozdziału 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji stosuje się do postępowań o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy, bez względu na to, kiedy nastąpiło naruszenie prawa konkurencji. Sąd Okręgowy wskazał, że w myśl art. 38 ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepis art.
33 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że jeżeli trzyletni termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, termin ten rozpoczyna bieg w dniu jej wejścia w życie. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ze względu na okoliczności niniejszej sprawy powyższa regulacja nie znajduje zastosowania. Według oceny Sądu pierwszej instancji oznacza to, że dla do przedawnienia dochodzonego w niniejszej sprawie roszczenia o naprawienie szkody, które powód wywodzi kwalifikując działanie pozwanych polegające na zawarciu porozumienia ograniczającego konkurencję jako czyn nieuczciwej konkurencji, zastosowanie znajduje przepis art.
również w brzmieniu właściwym na okres w jakim doszło do wystąpienia czynu niedozwolonego, z którym powód łączy powstanie szkody. Sąd rozpoznający sprawę wyjaśnił, że w powołanym przepisie ustawodawca sformułował ogólne reguły określające termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, przedawnienie następuje z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Z konstrukcji art.
wynika również, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się wówczas gdy kumulatywnie spełnione zostaną przesłanki w postaci wiedzy o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Analogicznie w odniesieniu do biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego z tytułu czynu nieuczciwej konkurencji, rozpoczyna ono swój bieg w momencie, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie oraz popełnieniu czynu nieuczciwej konkurencji, jak również osobie odpowiedzialnej za jego popełnienie. Przesłanki te także muszą wystąpić łącznie. Przewidziana w art.
k.c. per analogiam przesłanka ustalenia momentu, w którym poszkodowany dowiedział się o osobie odpowiedzialnej za popełnienie czynu nieuczciwej konkurencji, dotyczy określonego czynu i poszkodowanego. Ocena ta dokonywana jest in casu w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych i konkretnego poszkodowanego, którego stan wiedzy, świadomości, rozeznania i zdolności rozumienia powinny również być brane pod uwagę przy dokonywaniu wskazanych ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2004 r., sygn. akt V CK 172/03, LEX nr 182118). Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że od poszkodowanego należy jednocześnie wymagać dochowania należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, z uwzględnieniem zawodowego charakteru prowadzonej przez niego działalności. Wymóg ten dotyczy również zachowania terminu do wystąpienia z roszczeniami z tytułu popełnionych przeciwko niemu czynów nieuczciwej konkurencji. Zważając na powyższe w korelacji z rezultatami przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego Sąd Okręgowy stwierdził, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że powód w procesie podnosił, iż wiedzę o zawarciu przez pozwanych niedozwolonego porozumienia ograniczającego konkurencję, a więc popełnieniu przez nich deliktu stanowiącego jednocześnie czyn nieuczciwej konkurencji, z czym wiązała się poniesiona przez niego szkoda, powziął wskutek wydania przez Prezesa (...)w dniu 16 grudnia 2013 r. decyzji nr (...), mocą której powyższe porozumienie uznano za praktykę ograniczającą konkurencję, stwierdzając naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 7 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie powoda dopiero od powyższej daty bieg rozpoczął termin przedawnienia roszczenia odszkodowawczego wobec pozwanych, ponieważ dopiero wówczas powziął pewną, bowiem pochodzącą od organu państwowego, wiedzę o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Sąd pierwszej nie podzielił powyższej argumentacji i zwrócił uwagę, że powyższa decyzja Prezesa (...)dotychczas nie uprawomocniła się, co oznacza, że w niniejszej sprawie Sąd nie jest związany ustaleniami poczynionymi w decyzji (art. 30 ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, który w myśl przepisów intertemporalnych znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie), a przy podzieleniu argumentacji powoda, że dopiero powyższa decyzja stanowi rzetelne źródło wiedzy o delikcie stanowiącym jednocześnie czyn nieuczciwej konkurencji, to bieg terminu roszczenia/odszkodowawczego mógłby rozpocząć się dopiero w związku z uprawomocnieniem się decyzji lub uprawomocnienia się wyroku wydanego na skutek odwołania od decyzji, co dotychczas nie nastąpiło. Sąd pierwszej instancji przyznał rację pozwanym, że nie sposób utożsamiać wydania przez Prezesa (...)powyższej decyzji z początkiem biegu terminu przedawnienia roszczenia powoda, który to w okolicznościach niniejszej sprawy nastąpił wcześniej. Słusznie zauważył pozwany ad. 2, który podniósł, że wzmiankowana decyzja nie została publicznie ogłoszona z dniem 16 grudnia 2013 r., jak również nie podlegała ona doręczeniu powodowi, a więc brak jest podstaw do przyjęcia, że powód dopiero z tą datą powziął wiedzę o delikcie stanowiącym równocześnie czyn nieuczciwej konkurencji, poniesionej przez niego szkodzie, jak osobie zobowiązanej do jej naprawienia, zaś po myśli art. 6 k.c. obowiązek wykazania powyższego spoczywał na nim jako wywodzącym z tego faktu skutki prawne. Jednocześnie powód w procesie nie udowodnił, że jego stan wiedzy odnośnie występowania powyższych przesłanek uległ zmianie z dniem 16 grudnia 2013 r., zwłaszcza, iż powód nie wykazał, iż to właśnie w tej dacie zapoznał się z treścią przedmiotowej decyzji. Zdaniem Sądu Okręgowego, w kontekście ustalenia daty rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia powoda należało mieć na uwadze, że cena nabywanej przez niego chemii górniczej począwszy od 2005 r. istotnie wzrosła względem lat poprzednich, który to stan utrzymywał się do 2011 r. kiedy to cena uległa spadkowi, zaś w 2012 r. spadła istotne, do poziomu porównywalnego do stanu sprzed 2005 r. Już powyższe winno spowodować u powoda, będącego spółką węglową, a więc dysponującego rozbudowanym zapleczem prawnym i księgowym, podjęcie - kierując się należytą starannością - działań zmierzających do ustalenia przyczyn początkowego gwałtownego wzrostu cen, a następnie ich diametralnego spadku w kontekście możliwości poniesienia przez niego szkody. Zdaniem Sądu I Instancji sama ta okoliczność nie jest w sobie wystarczająca dla przyjęcia, iż powód już wówczas, a więc na przełomie 2011/2012 r. dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W ocenie Sądu pierwszej instancji nastąpiło to wówczas gdy powód został wezwany przez Prezesa (...) do złożenia wyjaśnień w toku prowadzonego m.in. względem pozwanych postępowania antymonopolowego. Sąd wskazał, że ze złożonych w procesie dokumentów pismem z dnia 10 kwietnia 2012 r. powód został wezwany przez (...)do przedstawienia w terminie 7 dni informacji i dokumentów obejmujących lata 2005-2012 dotyczących struktury organizacyjnej, stosowanych środków chemii górniczej, wskazania jakie środki chemii górniczej nabywał od (...) SA, „A.W.” Sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o., (...) Sp. z o.o. i (...) SA, jak wskazania zasad na jakich udzielane były zamówienia na dostawę chemii górniczej. Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę już wówczas, w powiązaniu ze znacznym spadkiem cen produktów chemii górniczej, powód będący przedsiębiorcą winien podjąć aktywne czynności w celu ustalenia czy nie doznał szkody wskutek działania swych kontrahentów, a więc pozwanych. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że powód udzielił odpowiedzi na powyższe pismo w dniu 23 kwietnia 2012 r., a więc niewątpliwe dokonał już wówczas stosownych analiz. Sąd Okręgowy argumentował, że nawet przy przyjęciu, iż powód w powyższej dacie nie wiedział o poniesieniu przez niego szkody, jak również o popełnieniu przez pozwanych czynu nieuczciwej konkurencji, a więc osobie zobowiązanej do naprawienia szkody to należy uznać, że wiedzę taką powziął bez wątpienia w związku z otrzymaniem pisma (...) z dnia 25 lipca 2012 r., którym to ponownie został wezwany do przedstawienia w terminie 21 dni informacji o postępowaniach o udzielenie zamówień na dostawę klejów poliuretanowych, ładunków klejowych, pian fenolowych i fenolowo-formaldehydowych pian mocznikowych i mocznikowo-formaldehydowych w latach 2009-2013. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w piśmie tym wprost wskazano, iż informacje te i dokumenty są niezbędne w postępowaniu antymonopolowym prowadzonym w związku z podejrzeniem zawarcia przez (...) SA, „A.W.” Sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o., (...) Sp. z o.o. i (...) S.A. porozumienia ograniczającego konkurencję polegającego na ustalaniu bezpośrednio lub pośrednio cen sprzedaży produktów chemicznych stosowanych w górnictwie węgla kamiennego, podziale rynków zbytu produktów chemicznych stosowanych w górnictwie węgla kamiennego oraz uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargów na dostawę produktów chemicznych stosowanych w górnictwie węgla kamiennego warunków składanych ofert. Biorąc pod uwagę jednoznaczną treść powyższego pisma (...) powód zważając również na uprzedni gwałtowny spadek cen chemii górniczej na przełomie 2011/2012 r., jak i treść pisma (...)z dnia 10 kwietnia 2012 r. zdaniem Sądu pierwszej instancji co najmniej wówczas powziął wiedzę o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawy. Sąd Okręgowy miał na uwadze, że co prawda powód argumentując, iż początek biegu przedawnienia dochodzonego przez niego roszczenia nastąpił dopiero w związku z wydaniem przez Prezesa (...)decyzji z dnia 16 grudnia 2013 r., ponieważ do tego czasu występowało jedynie podejrzenie zawarcia przez pozwanych niedozwolonego porozumienia ograniczającego konkurencję, jednak nie zmienia to faktu, że przy uwzględnieniu kryteriów obiektywnych powód już w chwili otrzymania korespondencji pochodzącej od (...) musiał mieć wiedzę o tym, iż poniósł szkodę, jak również o osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a więc o jego kontrahentach dostarczających mu chemię górniczą czyli pozwanych. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie można było przyjąć, że powód powziął wiedzę o szkodzie i osobie, zobowiązanej do jej naprawienia dopiero w związku z wydaniem przez Prezesa (...)decyzji z dnia 16 grudnia 2013 r. nr (...) skoro co najmniej czterokrotnie w latach 2012-2013 wzywany był do udzielenia informacji w związku z prowadzonym postępowaniem antymonopolowym. Zdaniem Sądu Okręgowego powód powziął wiedzę o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia w związku z otrzymaniem pisma (...)z dnia 25 lipca 2012 r, w którym to wprost wskazano jakiego czynu i jakich podmiotów dotyczy prowadzone postępowanie antymonopolowe, a najpóźniej stało się to z dniem 14 sierpnia 2012 r. kiedy to udzielił informacji na powyższe pismo. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze na treść art.
Sąd Okręgowy stwierdził, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, który jednocześnie stanowił czyn nieuczciwej konkurencji uległo przedawnieniu z upływem 3 - letniego terminu, a zatem z dniem 14 sierpnia 2015 r. Zdaniem Sądu meriti oznacza to, że złożenie przez powoda w dniu 13 grudnia 2016 r. wniosku o zawezwanie pozwanych do próby ugodowej nie wywołało skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia skoro roszczenie odszkodowawcze przedawniło się wcześniej. Mając na uwadze powyższe, zważając na treść art.
Sąd pierwszej instancji uznał sformułowany przez każdego z pozwanych zarzut przedawnienia za skuteczny, a więc prowadzący do zniweczenia żądania pozwu opartego zarówno na przepisie art. 415 k.c., jak i przepisie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. wobec czego powództwo podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i art. 99 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. Apelację od wyroku wniósł powód (...) S.A. zastępowana przez Prokuratorię (...) zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: a) zarzuty dotyczące zagadnienia przedawnienia roszczenia :
poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że termin przedawnienia roszczenia powoda rozpoczął bieg najpóźniej 14 sierpnia 2012 roku i upłynął najpóźniej w dniu 14 sierpnia 2015 r. a w konsekwencji, iż roszczenie dochodzone w niniejszym postępowaniu jest przedawnione; 4. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art.
w zw. z art. 355 k.c. w zw. z art. 33 i art. 38 ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji poprzez przyjęcie w okolicznościach sprawy miernika staranności w odniesieniu do powoda, wskazując że przy zachowaniu należytej staranności powód powinien był ustalić, zanim jeszcze doszło do wydania decyzji przez Prezesa (...), że doznała szkody wskutek działania pozwanych;
.c.( pkt.8 apelacji) i art.
w zw. z art. 355k.c. i art. 33 i 38 ustawy z 21.04.2017r o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenia prawa konkurencji ( Dz.U.z 2017r.poz.1132).( pkt.9 apelacji). Niesporne w rozpoznawanej sprawie było, że w odniesieniu do określenia terminu przedawnienia roszczenia powoda o naprawienie szkody powstałej w wyniku naruszenia przez pozwanych prawa konkurencji znajduje zastosowanie przepis art.
w brzmieniu: „roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia , w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.” Przepis ten został zmieniony przez art. 33 ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1132). Zmiana ta, która weszła w życie dnia 27 czerwca 2017 r., polega na określeniu dnia, w którym rozpoczyna się bieg trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia, jako dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Oczywiście jednak nowe sformułowanie art. 442
początek biegu przedawnienia został powiązany z dniem, w którym poszkodowany dowiedział się o osobie obowiązanej do naprawienia szkody, a nie z dniem, w którym przy zachowaniu należytej staranności mógł się o tej osobie dowiedzieć. Innymi słowy, istotna jest rzeczywista świadomość poszkodowanego, a nie starania podejmowane przez niego w celu ustalenia osoby zobowiązanej do naprawienia szkody. Konkludując, początek określonego w art. 442
, co oznacza, że przedawnienie nie nastąpiło. W konsekwencji zasadny okazał się także zarzut nierozpoznania istoty sprawy, jako że Sąd I instancji nie zbadał materialnej podstawy żądania ograniczając postępowanie do zbadania kwestii przedawnienia. Z uwagi na fakt, iż uwzględnienie wskazanych wyżej zarzutów skutkowało uchyleniem zaskarżonego orzeczenia do ponownego rozpoznania w myśl przepisu art. 386§4k.p.c bezprzedmiotowym pozostało rozważanie pozostałych podniesionych w apelacji zarzutów. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 §2 k.p.c. Tomasz Chojnacki Małgorzata Kaźmierczak Jacek Nowicki (...) (...) sekr. sąd. P. A.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.