WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2024 roku Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Ryszard Marchwicki Protokolant: st. sekr. sąd. Kinga Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2024 roku w Poznaniu sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. o zapłatę na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2022 r sygn. akt XII C 1607/11 I. zmienia zaskarżony wyrok:
(1)k.c., dokonuje się jedynie na żądanie strony, nigdy z urzędu (tak też T. Wiśniewski w: Komentarz do kodeksu cywilnego . Księga trzecia. Zobowiązania pod redakcją G. Bieńka, Warszawa 2007, s. 53). Pozostałe zarzuty apelacji okazały się bezzasadne. Co do procesowego zarzutu naruszenie przepisów postępowania cywilnego tj. 233 §1 kpc, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie w całości, opinii bieglej dr B. H. z dnia 19 września 2016r. to nie zasługiwał on na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny wskazuje, że zgodnie z tym przepisem sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. ( § 1 ); sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu. (§ 2 ). Swobodna ocena dowodów nie może być dowolna. Z tych względów przyjmuje się, że jej granice wyznaczane są przez kryteria: logiczne, ustawowe i ideologiczne (zob. wyr. SN z 12.2.2004 r., II UK 236/03, L.). Sąd ma obowiązek wyprowadzenia z zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków poprawnych logicznie. Zastrzeżona dla sądu swobodna ocena dowodów nie opiera się na ilościowym porównaniu przedstawionych przez świadków i biegłych spostrzeżeń oraz wniosków, lecz na odpowiadającemu zasadom logiki powiązaniu ujawnionych w postępowaniu dowodowym okoliczności w całość zgodną z doświadczeniem życiowym (wyr. SN z 20.3.1980 r., II URN 175/79, OSNC 1980, Nr 10, poz. 200). Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 233 KPC, choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne (wyr. SN z 27.9.2002 r., IV CKN 1316/00, L.). Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (wyr. SN z 27.9.2002 r., II CKN 817/00, L.; wyr. SN z 16.12.2005 r., III CK 314/05, OwSG 2006, Nr 10, poz. 110). Zdaniem Sądu Odwoławczego, Sąd I instancji w niniejszej sprawie przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie wystarczającym dla poczynienia ustaleń faktycznych mających wpływ na zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgromadzone w sprawie dowody poddał wszechstronnej, wnikliwej ocenie, ustalając prawidłowo stan faktyczny sprawy. Ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd Okręgowy w tym w szczególności dowodów z opinii biegłych , zdaniem Sądu Apelacyjnego, przy uwzględnieniu podanych wyżej uwag, odpowiada wymogom stawianym przez przepis art. 233 § 1 k.p.c., uwzględnia cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i tym samym pozostaje pod ochroną wynikającą z powołanego przepisu. Nie nosi ona cech dowolności, odnosi się do przeprowadzonych w sprawie dowodów. W tym stanie rzeczy zarzuty pozwanej dotyczące naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługiwały na uwzględnienie. Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia prawa materialnego. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 222 kc, art. 224 - 225 kc w zw, z art. 230 kc, poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że powodowi jako użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, który użytkowanie wieczyste nabył po wybudowaniu urządzeń elektroenergetycznych, przysługuje legitymacja do żądania zapłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z dnia 24 stycznia 2017r. V CNP 17/16 (LEX nr 2248743) wskazał, że władztwo przedsiębiorcy eksploatującego urządzenia przesyłowe odpowiada władztwu wynikającemu z prawa służebności, dlatego można uznać go za posiadacza do którego na podstawie art. 352 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy; właściciel nieruchomości może więc na podstawie art. 224 § 2 k.c. w związku z art. 225 k.c. i art. 352 k.c. żądać od posiadacza służebności w złej wierze wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości; przedsiębiorca eksploatujący urządzenia przesyłowe, który nie legitymuje się tytułem uprawniającym do ingerowania w sferę cudzej własności nieruchomości dla bieżącego utrzymania urządzeń przesyłowych, korzysta z tej nieruchomości w złej wierze i jest zobowiązany do świadczenia wynagrodzenia. Cytowana natomiast przez pozwanego uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 16 maja 2017 r. III CZP 101/16 dotyczy ustanowienia na prawie użytkowania wieczystego służebności przesyłu , a więc ograniczonego prawa rzeczowego. Nie dotyczy więc żądania wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości której powódka jest użytkownikiem wieczystym. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 366 kpc oraz 365§i kpc poprzez uznanie, że wobec niniejszego postępowania powagą rzeczy osądzonej pozostaje kwestia, legitymacji procesowej czynnej powoda do żądania zapłaty, wobec wyroku Sądu Okręgowego w sprawie o sygn. akt XII C 2231/05 w którym zasądzone zostało wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości powoda za okres wcześniejszy. Zgodnie z art. art.
- §
- Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast w myśl art. 366 k.p.c wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. W literaturze wskazuje się, że przepis art. 365 odnosi się do prawomocności w sferze pozytywnej, natomiast kolejny przepis – art. 366 – wyznacza prawomocność w sferze negatywnej 2450 . Należy zwrócić uwagę na stanowisko orzecznicze, stosownie do którego nie jest właściwe zarzucenie sądowi niższej instancji łącznego naruszenia art. 365 i 366, normy te dotyczą bowiem de facto innych instytucji procesowych. Instytucja związania sądu, o jakiej mowa w komentowanym przepisie, jest niezależna od instytucji powagi rzeczy osądzonej z art.
- Choć obie te instytucje dotyczą przypadku, w którym w sprawie wytoczonej później dochodzi do badania wpływu treści orzeczenia w sprawie wydanej wcześniej na bieg sprawy późniejszej, to jednak stanowią one odmienne figury prawne. Zaistnienie stanu powagi rzeczy osądzonej wyklucza bowiem badanie mocy wiążącej orzeczenia (...) . Nie można również negować tego, że określone prawomocne orzeczenie zapadło. Innymi słowy, prawomocnemu orzeczeniu „należy się szacunek” W wyroku z dnia 21 marca 2018 r Sąd Apelacyjny w Katowicach w sprawie V ACa 199/17 wskazał, że unormowanie przewidziane w art. 365 § 1 k.p.c. ma gwarantować poszanowanie prawomocnego orzeczenia sądu, regulującego stosunek prawny będący przedmiotem rozstrzygnięcia. Istnienie prawomocnego wyroku co do udzielenia ochrony prawnej określonemu prawu podmiotowemu przekreśla możliwość ponownej oceny zasadności roszczenia wynikającego z tego samego prawa, jeżeli występują te same okoliczności. Prawomocny wyrok swoją mocą powoduje, że nie jest możliwe dokonanie odmiennej oceny i odmiennego osądzenia tego samego stosunku prawnego w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami. R. legis art. 365 § 1 k.p.c. polega na tym, iż gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Związanie wyrokiem sądu cywilnego oznacza brak możliwości zignorowania zarówno ustaleń faktycznych stanowiących bezpośrednio podstawę rozstrzygnięcia, jak i podstawy prawnej. Nie jest dopuszczalne odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeń faktycznych w kolejnych procesach sądowych między tymi samymi stronami, chociażby przedmiot tych spraw się różnił. Zakazane jest również prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczności podważające ustalenia faktyczne zawarte w wiążącym orzeczeniu. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2019 r. VII AGa (...)). Nawet jednak gdyby przyjąć, że niniejszej sprawie powagą rzeczy osądzonej, objęte jest tylko to, co zostało w wyroku za ten okres zasądzone, co nie oznacza iż w odniesieniu do okresu późniejszego, a z takim mamy do czarnienia w niniejszej sprawie, winno być tale samo. Szczególnie w kontekście legitymacji procesowej powoda, do żądania zapłaty, co było podnoszone w niniejszym postępowaniu, to w tej sprawie nie uległy zmianie okoliczności faktyczne sprawy,, a ponadto prawomocnym postanowieniem z dnia 26 marca 2018 r. Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, w sprawie o sygn. akt (...), w punkcie 1 oddalił wniosek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. przy udziale (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. o zasiedzenie służebności przesyłu, dotyczącej w/w nieruchomości, a następnie Sąd Okręgowy w Poznaniu, postanowieniem z dnia 20 marca 2019 r. w sprawie o sygn. akt (...), oddalił apelację (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. od tego postanowienia. Wreszcie Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie (...), oddalił skargę kasacyjną (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 20 marca 2019 r., sygn. (...) co w ocenie Sądu Apelacyjnego przesądza o zasadności powództwa. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak punktach I., II. i III wyroku. O kosztach postepowania apelacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz §§ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia22 października 2015 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych. W ocenie sądu skoro apelacja pozwanego została uwzględniona jedynie w nieznacznej części to w związku z tym kosztami apelacji pozwany został obciążony na podstawie art. 100 k.p.c. w całości.. Natomiast apelacja powoda została oddalona w całości. W związku z tym każda ze stron poniosła koszty opłaty od apelacji we własnym zakresie Natomiast z uwagi na to, iż wartość przedmiotu zaskarżenia w apelacji powoda wynosiła poniżej 50.000 zł , a w apelacji pozwanego ponad 200.000 zł. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda 5.400 zł tytułem zwrotu tych kosztów . Ryszard Marchwicki Niniejsze pismo nie wymaga podpisu na podstawie § 100a ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych jako właściwie zatwierdzone w sądowym systemie teleinformatycznym. St. sekr. sąd. Katarzyna Surażyńska