Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs 9 ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842) Sygn. akt I ACa 1416/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2023 r.

§ 1k.c. oraz art. 362 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji zasądzenie na rzecz strony powodowej M. N.

§ 1k.c.

ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wraz ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 28 września 2021 r.,

1. pkt. III,
2. pkt. IV, i w powyższym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części oraz zmianę wyroku w pkt. VII w zakresie rozliczenia kosztów zastępstwa procesowego i odstąpienie od zasądzania tych kosztów od pozwanego na rzecz powodów, a także zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania za drugą instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a w przypadku nieuwzględnienia apelacji zastosowanie art. 102 k.p.c. i nieobciążanie pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego. W odpowiedzi na apelację strona powodowa postulowała jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: W ocenie Sądu Apelacyjnego apelacja jest w znacznej części uzasadniona. Wskazać jednakże w pierwszej kolejności należy, iż jako bezzasadne Sąd odwoławczy uznał podniesione w apelacji zarzuty odnoszące się do dokonania przez Sąd Okręgowy błędnych ustaleń na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bądź błędnej jego oceny. Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe prawidłowo, dokonując wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, szczegółowo odnosząc się do każdego dowodu - zgodnie z regułą wyrażoną w art. 233 § 1 k.p.c. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny aprobuje w całości ustalenia faktyczne Sądu I instancji i przyjmuje je za własne czyniąc podstawą orzeczenia w sprawie. Wobec powyższego brak konieczności ich ponownego, szczegółowego przytaczania. W ocenie Sądu Apelacyjnego, na tle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, podzielić należy wywody Sądu Okręgowego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dotyczące tego, iż obecne problemy małoletniej A. N. są wynikiem błędu diagnostycznego popełnionego przez personel medyczny strony pozwanej. Dla porządku stwierdzić należy, iż Sąd Apelacyjny związany jest granicami zaskarżenia, a apelacja nie zarzuca naruszenia prawa procesowego odnośnie ustaleń w tym zakresie, czy materialnego odnoszącego się do tego zagadnienia, nie ma zatem potrzeby szerzej odnosić się do tej kwestii. Strona pozwana nie kwestionując bowiem w apelacji zasadności zasądzenia na rzecz małoletniej powódki przez Sąd odszkodowania w kwocie 1878 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, kwoty 25.380 zł tytułem renty skapitalizowanej do września 2021r. z ustawowymi odsetkami oraz zadośćuczynienia w kwocie 200.000 zł, podważyła natomiast zasadność przyznania powódce A. N. kwoty 20.000 zł na postawie art. 448 k.c. w zw. z art. 4 w zw. z art. 6 ust 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 28 września 2021 r., argumentując, iż Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił, że małoletnia powódka A. N. do chwili narodzin w pozwanym Szpitalu była pacjentem, a w konsekwencji błędnie zastosował ww. przepisy. Sąd odwoławczy w niniejszym składzie nie aprobuje poglądu wyrażonego przez Sąd I instancji jak chodzi o definicję pacjenta, przychylając się w tym zakresie do zarzutów podniesionych w apelacji i do poglądu wyrażonego w apelacji, iż ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w obecnie obowiązującym kształcie nie pozwala na wysnucie wniosku, iż do czasu, kiedy następuje rozłączenie ciał matki i płodu, w stosunku do dziecka można mówić o osobnym podmiocie, któremu przysługiwałyby prawa pacjenta na równi z matką i mogłoby to uzasadniać zasądzenie zadośćuczynienia bezpośrednio na rzecz małoletniej z tego tytułu. Otóż bowiem rację ma strona pozwana, gdy dostrzega, że w art. 1 ww. ustawy stwierdzono, iż określa ona prawa pacjenta (pkt l) a także obowiązki podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych związanych z prawami pacjenta (pkt 3), jednocześnie w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy definiując pojęcie pacjenta jako osobę zwracającą się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub korzystającą ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny i używając słowa „pacjent” w odniesieniu do różnych grup osób, w tym m.in. do „pacjentki w warunkach ciąży, porodu i połogu”. Natomiast ani definicja ustawowa pacjenta, ani też dalsze przepisy ustawy, nie dają podstaw do twierdzenia, że ustawa ta zastosowanie ma także do płodu/dziecka nienarodzonego, niezależnie od kwestii dotyczących szczególnej ochrony, jaka na gruncie czy to przepisów prawa cywilnego czy karnego przyznana została w określonych sytuacjach nasciturusowi. Wskazuje na to także wykładnia oparta na analizie przepisów projektu ustawy o ochronie indywidualnych i zbiorowych praw pacjenta oraz o Rzeczniku Praw Pacjenta, od których ostatecznie odstąpiono, a przebieg prac legislacyjny nad ustawą jednoznacznie wskazuje na doprecyzowanie, iż w trakcie porodu to pacjentka jest podmiotem praw wynikających z ustawy. Słusznie zauważa skarżący, iż okoliczność tę potwierdza także piśmiennictwo, w którym stwierdza się między innymi, że dziecko nabywa status pacjenta od chwili urodzenia żywego i nie ma znaczenia, w której fazie życia płodowego nastąpiło urodzenie, natomiast do chwili urodzenia, czyli w okresie połączenia dziecka z organizmem matki, mowa jest o dwóch w jednym, a status pacjenta ma matka (tak: Jaskowski Łukasz, Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, wyd. III). Tak zatem rację ma strona pozwana, iż niezasadnym było zasądzenie kwoty 20.000 zł na rzecz małoletniej powódki wobec uznania, iż jakkolwiek sam poród został przeprowadzony prawidłowo i zgodnie ze sztuką medyczną, to doszło do błędu diagnostycznego poprzez zaniechanie decyzji w przedmiocie wykonania cięcia cesarskiego. Tym samym doszło do naruszenia art. 448 k.c. w zw. z art. 4 w zw. z art. 6 ust 1 ustawy z dnia 8 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zatem wyrok Sądu Okręgowego w tym zakresie musiał ulec stosownej zmianie, która została poczyniona w pkt 1 ppkt a) wyroku Sądu Apelacyjnego. Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów apelacji, dotyczących zasądzenia na rzecz M. N.

k.c., w wypadku ciężkiego uszkodzenia ciała skutkującego, jak to następnie zostało jednoznacznie wyrażone w przepisie art. 446 2 wprowadzonym do Kodeksu cywilnego z dniem 19 września 2021 r. ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U.2021.1509), takie których skutkiem jest niemożność nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej przez najbliższych członków rodziny z poszkodowanym z powodu wyrządzenia u niego ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Zasadniczo sprowadza się to stanów wegetatywnych lub do nich zbliżonych. Przepis art. 446 2 Kodeksu cywilnego, pozwalający przyznanie w takich wypadkach najbliższym członkom rodziny poszkodowanego odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę ma zastosowanie do zdarzeń, których skutkiem jest niemożność nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej przez najbliższych członków rodziny z poszkodowanym z powodu wyrządzenia u niego ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, powstałych przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy. Tym samym jednoznaczne brzmienie tych regulacji obowiązujących w dacie orzekania przez Sąd Apelacyjny oraz poglądy wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego prowadzą do uznania, iż tylko w przypadku ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, skutkującego niemożnością nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej ze względu na stan, w jakim osoba poszkodowana się znajduje, możliwe jest przyznanie przez sąd najbliższym członkom rodziny poszkodowanego odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. W okolicznościach niniejszego przypadku taki stan nie wystąpił. Niewątpliwie nastąpiło zakłócenie możliwości pełnego przeżywania więzi rodzinnej i pewnej radości z tego powodu oraz pełnej satysfakcji ze względu na stan zdrowia małoletniej w początkowym okresie jej życia, po tym jak urodziła się z dystocją barkową, ale nie jest to stan tego rodzaju aby uzasadniał przyznanie zadośćuczynienia najbliższym członkom rodziny z tego tytułu, co sprawia, że apelacja w zakresie, w jakim dotyczy kwot zasądzonych na rzecz powodów – rodziców małoletniej przez Sąd Okręgowy w wysokości po 50.000 zł z tego tytułu jest uzasadniona wobec naruszenia art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c.

§ 1k.c. oraz art. 446 2 k.c., czego wyraz Sąd Apelacyjny dał w punkcie 1 ppkt b) i c) wyroku, ograniczając kwotę zadośćuczynienia należną M. N.