Sygn. akt I ACa 1440/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2022 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Beata Kurdziel po rozpoznaniu w
§ 1
k.c., trzyletni termin przedawnienia rozpoczął bieg z dniem wydania ostatecznej decyzji w sprawie ostatecznej odmowy zwrotu nieruchomości. Fakt, że nieruchomość została w 1999 r. zbyta na rzecz prywatnego podmiotu jest irrelewantna z punktu widzenia rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczenia. Zawezwanie powódki do próby ugodowej złożone w dniu 06.04.2016 r. do Sądu Rejonowego dla W. przerwało w trybie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. bieg przedawnienia niniejszego roszczenia. Zawezwanie do próby ugodowej odpowiadało podmiotowo żądaniu zgłoszonemu w pozwie. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że Sąd z urzędu ustala właściwą jednostkę organizacyjną Skarbu Państwa tj. statio fisci. Błędne oznaczenie statio fisci tj. Skarb Państwa – reprezentowany przez Ministra Skarbu Państwa, wskazane w zawezwaniu do próby ugodowej nie ma znaczenia z punktu widzenia przedawnienia roszczenia (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 01.10.1975 r. sygn. akt I CR 582/75, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 22.02.2001 r., sygn. akt III CKN/00 ). Stosownie do art. 185 § 1 k.p.c. w dacie obowiązywania na dzień 06.04.2016r. w wezwaniu do próby ugodowej należy zwięźle oznaczyć sprawę. Powódka temu warunkowi sprostała, ponieważ wskazała takie same podstawy faktyczne, co w treści niniejszego pozwu. W oparciu o wyliczenia biegłego sądowego W. E. Sąd Okręgowy uznał, że stosowne odszkodowanie na rzecz powódki jest uzasadnione w zakresie kwoty 447 000 zł, a po pomniejszeniu tej kwoty o uznaną przez strony kwotę 52 772,43 zł, zasądził na rzecz powódki od pozwanych solidarnie kwotę 394,227,51 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 5 października 2021r., tj. wydania wyroku, do dnia zapłaty. Co do odsetek za opóźnienie Sąd uznał, że data wyroku jest uzasadniona bowiem w toku niniejszego procesu została ustalona przez biegłego sądowego wartość nieruchomości przyjęta następnie do wysokości odszkodowania na rzecz powódki. Z tych względów orzeczono jak w pkt. I i II wyroku oddalając powództwo w pozostałym zakresie na podstawie cytowanych wyżej przepisów. Orzeczenie o kosztach procesu oparte zostało o art. 100 k.p.c. Apelacje od powyższego wyroku wniosły wszystkie strony. Powódka zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej punktu II, w zakresie w jakim oddalone zostało powództwo co do kwoty 113.600,06zł wraz z odsetkami od ww. kwoty oraz w zakresie oddalenia odsetek od kwoty 394.227,51 zł od dnia 2.04.2019r. do dnia 4 października 2021r. oraz – w konsekwencji zaskarżenia punktu II – punkt III i IV, jak również postanowienie zawarte w punkcie IV wyroku, w zakresie w jakim Sąd nakazał ściągnięcie od powódki na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Krakowie kwoty 6.007 zł tytułem kosztów procesu. W piśmie procesowym z dnia 26 stycznia 2022r. powódka częściowo cofnęła apelację w zakresie zaskarżenia punktu II i w konsekwencji punktu III i IV, podtrzymując zawarte w piśmie zatytułowanym „apelacja” zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie IV wyroku zarzucając naruszenie art. 113 ust. 4 u.k.s.c. oraz art. 102 k.p.c., wnosząc o zmianę punktu IV wyroku poprzez nieobciążanie powódki kosztami procesu. Podniosła, iż obciążenie powódki częścią kosztów procesu stoi w sprzeczności z zasadą słuszności. Powódka była bowiem zwolniona od kosztów sądowych w zakresie opłaty od pozwu i opłaty od rozszerzonego powództwa, a nadto jest osoba niemajętną i w podeszłym wieku, wymaga opieki lekarskiej i dochodziła od pozwanych roszczenia odszkodowawczego ex delictu, które było uzasadnione. Strona pozwana Skarb Państwa-Prezydent Miasta K. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w zakresie punktu I, III i V, w zakresie, w jakim rozstrzygnięcia dotyczą apelującego, zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 98§1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 100 zd. 1 k.p.c. oraz §2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powódce przysługuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 10.817 zł podczas, gdy powódka wygrała sprawę w 77%, a Sąd Okręgowy uznał, że koszty procesu winny zostać stosunkowo rozdzielone, 2) art. 98§1 k.p.c. i art. 100 zd. 1 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zasądzeniu od pozwanego Skarbu Państwa na rzecz powódki kwoty 10.899zł tytułem zwrotu części kosztów procesu, pomimo braku ustalenia, jakie koszty procesu i w jakiej wysokości poniosły strony postępowania; II. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) art. 442§1 zd. 2 k.c. oraz art.
§1zd.
2 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że irrelewantne dla rozpoczęcia biegu 10-letniego terminu przedawnienia jest fakt zbycia wywłaszczonej nieruchomości przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz podmiotu prywatnego, a zatem, że zbycie wywłaszczonej nieruchomości nie jest ostatnim elementem „zdarzenia wywołującego szkodę” w rozumieniu art. 442§ 1 zd. 2 k.c. oraz art.
§1zd.
2 k.c., podczas gdy prawidłowo wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do wniosku, że szkoda w postaci utraty możliwości odzyskania wywłaszczonej nieruchomości powstała wraz ze zbyciem wywłaszczonej nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, a zatem od rozporządzenia wywłaszczoną nieruchomością rozpoczyna bieg 10-letni termin przedawnienia przewidziany w art. 442§1 zd. 2 k.c. oraz art.
§1zd.
2 k.c., w konsekwencji zaś roszczenie odszkodowawcze dochodzone w niniejszym postępowaniu uległo przedawnieniu po upływie 10 lat od zbycia nieruchomości przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz Zakładów (...) s.c. w M. w dniu 16.01.1999r. tj. 17.01.2009r.; 2) art. 123§1 pkt 1 k.c. w zw. z art.
§1zd.
1 k.c. poprzez przyjęcie, że zawezwanie do próby ugodowej złożone w dniu 6.04.2016r. przerwało bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do roszczenia dochodzonego pozwem w stosunku do Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K., podczas, gdy zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art.123§1 pkt 1 k.c. jedynie co do wierzytelności w zawezwaniu tych określonych, w konsekwencji zaś roszczenie dochodzone pozwem oparte na innej podstawie faktycznej niż roszczenie określone w zawezwaniu do próby ugodowej, przedawniło się na podstawie art.
§1zd.
1 k.c. po upływie 3 lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; 3) art. 417§1 k.c. w zw. z art. 136§1 i 2 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami – w brzmieniu obowiązującym w dniu 16.01.1999r. oraz art. 6 ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w brzmieniu obowiązującym od 1.06.1992r. do 16.01.1999r., art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w brzmieniu obowiązującym od wejścia w życie do 19.01.1994r. oraz art. 5 ust.1,2 i 3 ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w brzmieniu obowiązującym od 19.01.1994r. do 6.02.2003r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za pozbawienie powódki możliwości odzyskania wywłaszczonej nieruchomości, która okazała się zbędna na cel wywłaszczenia, podczas gdy prawo własności wywłaszczonej nieruchomości od 1.06.1992r. do 16.01.1999r. wykonywała Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, która wstąpiła w prawa i obowiązki związane z tym prawem, a w konsekwencji również w obowiązek powstrzymania się od użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, chyba, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W oparciu o ww. zarzuty apelujący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K. w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej RP kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję, zasądzenie od powódki na rzecz Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K. kosztów innych niż koszty zastępstwa procesowego, ewentualnie- uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Strona pozwana (...)Ośrodek (...) zaskarżyła wydany wyrok w części uwzględniającej powództwo w stosunku do (...) tj. w zakresie punktu I oraz w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach procesu i kosztach zastępstwa procesowego, jakimi został obciążony (...) tj. w zakresie pkt III i V, zarzucając naruszenie: 1) art. 4 oraz art. 136§2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa (jeden z poprzedników prawnych (...)), której przekazano w drodze zarządzenia nr (...)Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 19.10.1991r. nieruchomości będące wcześniej przedmiotem wywłaszczenia powódki w 1985r., powinna kierować się takimi zasadami jak Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. ustalonymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami, prowadząc do możliwości przypisania jej obowiązku zapłacenia odszkodowania, 2) art. 417§1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż zaniechanie wyżej wymienionej Agencji w postaci uzyskania informacji, „czy poprzedni właściciel w myśl art. 4 ugn w zw. z art. 136.2 ugn został poinformowany o użyciu wywłaszczonej nieruchomości na inny cel określony w decyzji o wywłaszczeniu”, miało charakter bezprawny, podczas gdy analiza przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie daje podstaw do przyjęcia, aby na tej Agencji spoczywały jakiekolwiek obowiązki związane z uzyskanie powyższych informacji, a tym bardziej zawiadomieniem poprzednich właścicieli o sprzedaży nieruchomości na cele prywatne, 3) art. 441 §1 k.c. w zw. z art. 417§1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie i przyjęcie solidarnej odpowiedzialności pozwanych za szkodę, podczas gdy brak jest podstaw ustalenia takiej odpowiedzialności względem (...). Nadto, apelujący (...) zarzucił naruszenie art. 98§1 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie i art. 100 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie skutkujące obciążeniem pozwanego (...) solidarnie całością kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez powódkę, pomimo częściowego uwzględnienia powództwa. W oparciu o powyższe zarzuty pozwany (...) wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa względem (...) w części dotyczącej kwoty 394.227,51 zł wraz z odsetkami i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu. Powódka wniosła o oddalenie apelacji pozwanych i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Pozwany Skarb Państwa-Prezydent Miasta K. wniósł o oddalenie apelacji pozwanego (...). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż stan faktyczny ustalony przez Sąd Okręgowy nie był kwestionowany w apelacjach wniesionych przez strony pozwane (powódka ostatecznie zaskarżyła wyłącznie orzeczenie dotyczące kosztów procesu zawarte w punkcie IV wyroku), a zatem powyższy stan faktyczny Sąd Apelacyjny przyjął w całości za własny. Odnosząc się do apelacji Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K. wskazać należy, iż chybione są zarzuty kwestionujące stanowisko Sądu Okręgowego w zakresie daty początkowej rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia powódki. Powódka w niniejszej sprawie dochodziła roszczenia odszkodowawczego, które wywodziła z niezawiadomienia jej o zamiarze przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości, uprzednio stanowiącej jej własność, na inny cel niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu i o możliwości zwrotu nieruchomości, co w konsekwencji zbycia nieruchomości, pozbawiło ją roszczenia o zwrot wywłaszczonych działek i doprowadziło do powstania szkody. Niewątpliwie ww. roszczenie odszkodowawcze jako roszczenie majątkowe podlega przedawnieniu w oparciu o art. 442
(1)k.c. Zgodnie z §1 ww. przepisu, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym apelacje wniesione w niniejszej sprawie podziela stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z dnia 8 marca 2019r., III CSK 334/17 oraz wyroku z dnia 3 lutego 2017r., II CSK 262/16, zgodnie z którym początkiem biegu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody z tytułu bezprawnego zaniechania przez organ administracji obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 136 ust. 2 ugn, czego następstwem jest utrata roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jest dzień, w którym decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Uzasadnieniem powyższego stanowiska jest okoliczność, iż dopiero utrata roszczenia o zwrot nieruchomości może powodować powstanie roszczenia odszkodowawczego z tego tytułu. Roszczenie o zwrot nieruchomości co do zasady nie ulega przedawnieniu. Sama zaś utrata roszczenia o zwrot nieruchomości może wynikać tylko z decyzji odmawiającej zwrotu, gdyż o tym, czy roszczenie o zwrot jest zasadne, czy bezzasadne, musi wypowiedzieć się właściwy organ administracji publicznej. W uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 8 marca 2019r. Sąd Najwyższy odwołując się do dotychczasowej judykatury podkreślił, że w zakresie rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody polegającej na niemożności odzyskania wywłaszczonej nieruchomości odrębnie rozpatrywano dwie sytuacje, tj. sytuację, w której o utracie roszczenia o zwrot nieruchomości wskutek określonych zachowań właściwych organów rozstrzygnięto w decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu zwrotowym (art. 136 i nast.u.g.n.), i sytuację, w której roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest wyłączone z mocy ustawy w związku z określonymi zdarzeniami zaistniałymi po wywłaszczeniu ( art. 229 u.g.n.). W pierwszej sytuacji orzecznictwo przyjmuje, że bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z zachowań właściwych organów, które miały doprowadzić do tego, że zwrot nieruchomości stał się niemożliwy, rozpoczyna się z chwilą, w której decyzja odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Dopiero taka decyzja powoduje, że roszczenie o zwrot wygasa i zostaje zastąpione roszczeniem odszkodowawczym. Rozstrzygnięcie odmawiające zwrotu nieruchomości ma charakter pierwotny oraz konstytutywny, gdyż decyduje ostatecznie o tym, że poprzedni właściciel nie odzyska nieruchomości. W drugiej z kolei sytuacji orzecznictwo wskazuje, że decydująca dla rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody jest chwila wejścia w życie regulacji wyłączającej roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, tj. w przypadku art. 229 u.g.n. dzień 1 stycznia 1998 r., gdy weszła w życie ustawa o gospodarce nieruchomościami. Wskazuje się, że w sytuacji, której dotyczy art. 229 u.g.n., postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powinno być umorzone przez organ administracyjny jako bezprzedmiotowe, co oznacza, że nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy o zwrot nieruchomości, lecz do jej formalnego załatwienia, wyłączającego skuteczne domaganie się zwrotu nieruchomości (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2009 r., IV CSK 187/09, nie publ., i z dnia 4 lutego 2015 r., IV CSK 240/14, nie publ.). Niewątpliwe jest, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy przeprowadzone zostało postępowanie administracyjne zakończone ostateczną z dniem 28 kwietnia 2013r. decyzją Prezydenta Miasta K. nr (...)z dnia 8 kwietnia 2013r., którą odmówiono zwrotu części działek nr (...), w granicach których znajdowały się dawne działki nr (...), stanowiące własność powódki i będące przedmiotem wywłaszczenia. Przepis art. 229 ugn z uwagi na datę zbycia przedmiotowych nieruchomości (16.01.1999r.) nie miał w ogóle zastosowania (zgodnie z ww. przepisem roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1.01.1998r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej). Skoro zatem dopiero ostateczna decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości skutkowała utratą roszczenia o zwrot nieruchomości i powstaniem roszczenia o naprawienie szkody z tytułu bezprawnego zaniechania obowiązku informacyjnego z art. 136 ust. 2 ugn, bieg terminu przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powódkę rozpoczął się z dniem 28 kwietnia 2013r. Niewątpliwie 10-letni termin, o jakim mowa w art. 442
(1)§1 zd. 2 nie upłynął do dnia wniesienia pozwu. Nie może być również mowy o naruszeniu trzyletniego terminu, bowiem przed dniem jego upływu powódka doprowadziła do jego przerwania na skutek wniesienia wniosku o zawezwanie do próby ugodowej. W ocenie Sądu Apelacyjnego zarzuty Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K. dotyczące naruszenia art. 123§1 pkt 1 k.c. nie zasługiwały na uwzględnienie. Jak wynika z treści wniosku wniesionego w sprawie (...) w dniu 7.04.2016r. wnioskodawczyni J. W. zawezwała do próby ugodowej w sprawie zapłaty odszkodowania w kwocie 428.000zł Skarb Państwa-Minister Skarbu Państwa oraz Agencję Nieruchomości Rolnych. Stan faktyczny przytoczony we wniosku o zawezwanie do próby ugodowej był identyczny jak stan faktyczny w niniejszej sprawie, z odwołaniem się do niewypełnienia obowiązku przewidzianego w art. 136 ugn. Zasadnie Sąd Okręgowy przyjął, iż dla przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek złożenia powyższego wniosku nie miało znaczenia niewłaściwe oznaczenie statio fisci Skarbu Państwa (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 1.10.1975r., I CR 582/75). Oznaczenie właściwego statio fisci Skarbu Państwa jest bowiem obowiązkiem Sądu, a nie strony. Podkreślić należy, że zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg terminu przedawnienia tylko co do wierzytelności precyzyjnie określonej w zawezwaniu zarówno co do przedmiotu, jak i wysokości. Obowiązek zwięzłego oznaczenia sprawy, wynikający z art. 185 § 1 k.p.c. należy przede wszystkim wiązać z obowiązkiem przedstawienia argumentacji uzasadniającej żądanie oraz przytaczania dowodów na jego poparcie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 20.07.2017r., I CSK 716/16). Jak wskazano wyżej przytoczony we wniosku o zawezwanie do próby ugodowej stan faktyczny uzasadniający roszczenie odszkodowawcze był identyczny jak stan faktyczny przytoczony na uzasadnienie żądania pozwu w niniejszej sprawie. Uwzględniając powyższe, termin trzyletni, którego bieg rozpoczął się w dniu 28 kwietnia 2013t. (data, w której ostateczna stałą się decyzja z dnia 8 kwietnia 2013r.) nie upłynął do dnia wniesienia wniosku o zawezwania do próby ugodowej i został na skutek tego wniosku przerwany. Pozew wniesiony w niniejszej sprawie w dniu 2 kwietnia 2019r. złożony został z zachowaniem trzyletniego terminu, którego bieg rozpoczął się na nowo z dniem zakończenia postępowania w sprawie (...)(posiedzenie, na którym Sąd stwierdził, że do ugody nie doszło, miało miejsce w dniu 2.06.2016r.). Za niezasadny uznać należy także podniesiony przez apelującego Skarb Państwa-Prezydent Miasta K. zarzut naruszenia art. 417§1 k.c. w zw. z art. 136§1 i 2 ugn i przyjęcie, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za pozbawienie powódki możliwości odzyskania wywłaszczonej nieruchomości, która okazała się zbędna na cel wywłaszczenia, podczas, gdy prawo własności wywłaszczonej nieruchomości od 1 czerwca 1992r. do 16 stycznia 1999r. wykonywała Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, która wstąpiła w prawa i obowiązki związane z tym prawem i w konsekwencji także obowiązek powstrzymania się od użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej. Rozważania w tym zakresie rozpocząć należy od uwag ogólnych. Mianowicie, w sytuacji, gdy po wywłaszczeniu nieruchomości okazuje się , że nie może być ona wykorzystana na cel zgodny z celem wywłaszczenia, właściwy organ ma obowiązek zawiadomienia o tym fakcie poprzedniego właściciela, który może podjąć działania zmierzające do odzyskania nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 1 i 2 ugn, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części. W razie niezawiadomienia o tym, że nieruchomość nie może być wykorzystana w sposób, który leżał u podstaw wywłaszczenia, w sytuacji, gdy następnie nieruchomość zostaje zbyta, poprzedni właściciel traci roszczenie o zwrot nieruchomości (co definitywnie następuje z dniem, w którym ostateczna jest decyzja odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości), jednocześnie uzyskując roszczenie odszkodowawcze o naprawienie szkody powstałej na skutek pozbawienia możliwości podjęcia działań rewindykacyjnych, co nastąpiło w konsekwencji zaniechania poinformowania go zgodnie z treścią art. 136 ust. 2 ugn. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż powstanie szkody spowodowane jest zaniechaniem obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 136 ust. 1 ugn, a nie samym zbyciem nieruchomości. Jak wynika z decyzji wywłaszczeniowej z dnia 1985-10-08 (...) działki stanowiące własność powódki wywłaszczone zostały z przeznaczeniem na budowę Chłodni nr (...) i toru dojazdowego do (...) w K.. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że inwestycja, w związku z którą nastąpiło wywłaszczenie uznana została po 1989r. za nieekonomiczną, co skutkowało wstrzymaniem inwestycji w 1990r. Zarządzeniem z dnia 15 maja 1992r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej przekazał majątek Kombinatu (...) w D. w likwidacji ( w tym przedmiotowe nieruchomości) do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z dniem 1 czerwca 1992r. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 8 kwietnia 2013r. dotyczącej odmowy zwrotu części działek nr (...) w granicach wywłaszczonych działek nr (...) , w stosunku do przedmiotowych działek spełniona została określona w art. 137 ust. 1 ugn przesłanka skutkująca uznaniem nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia (tj. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel, na jaki wywłaszczono nieruchomość, nie został zrealizowany). Począwszy od 1995r. do dnia zbycia przedmiotowych nieruchomości na rzecz Zakładów (...) s.c. powódka mogłaby skutecznie ubiegać o ich zwrot. Ostatecznie stało się to niemożliwe z uwagi na brak wypełnienia obowiązku informacyjnego i następnie zbycie nieruchomości. Jak wskazano wyżej, obowiązek informacyjny przewidziany w art. 136 ust. 2 ugn spoczywa na organie administracyjnym, którym zgodnie z art. 4 pkt 9 w zw. z pkt 9b
(1)ugn jest Prezydent Miasta K.. Brak podstaw do przyjęcia, iż skoro gospodarowanie przedmiotowymi działkami począwszy od 1 czerwca 1992r. wykonywała Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, to jednostki organizacyjne Skarbu Państwa nie mogły powziąć zamiaru wykorzystania nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji administracyjnej, oraz że to Agencja wraz z przejęciem nieruchomości Skarbu Państwa wstępowała w prawa i obowiązki związane z tymi nieruchomościami i to Agencję objął zakaz użycia nieruchomości na cel inny niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, do zadań Agencji należała realizacja zadań wynikających z polityki państwa, w szczególności w zakresie: tworzenia warunków sprzyjających racjonalnemu wykorzystaniu potencjału produkcyjnego Zasobu Skarbu Państwa, restrukturyzacji oraz prywatyzacji mienia Skarbu Państwa użytkowanego na cele rolnicze, obrotu nieruchomościami i innymi składnikami majątku Skarbu Państwa użytkowanego na cele rolne, administrowania zasobami majątkowymi Skarbu Państwa przeznaczonymi na cele rolne. Zgodnie zaś z art. 5 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia zbycia nieruchomości, Skarb Państwa powierza Agencji wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 (ust.1), Agencja, obejmując we władanie składniki mienia Skarbu Państwa, wstępuje w prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do Skarbu Państwa oraz osób trzecich (ust.2), Agencja wstępuje w prawa i obowiązki po zlikwidowanym państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej, w tym również wynikające z decyzji administracyjnych (ust.3). W ocenie Sądu Apelacyjnego, treść ww. przepisów wskazuje na przekazanie Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa uprawnień wynikających z prawa rzeczowego i obowiązków związanych z tymi uprawnieniami. Obowiązek informacyjny przewidziany w art. 136 ust. 2 ugn nie jest obowiązkiem wynikającym z prawa własności nieruchomości, lecz obowiązkiem nałożonym na organ, a wynikającym z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Do zakresu działań Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nie należały działania związane ze zwrotem nieruchomości, a tym samym nie można mówić o przejściu obowiązku z art. 136 ust. 2 ugn z właściwego organu na Agencję. Zauważyć należy także, że na zlikwidowanym przedsiębiorstwie (...) nie ciążyły żadne obowiązki związane z postępowaniem wywłaszczeniowym, stąd też nie może być mowy o zastosowaniu art. 5 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa jako podstawy obowiązku informowania przez Agencję poprzednich właścicieli o możliwości zwrotu nieruchomości. Skoro zatem obowiązek informacyjny przewidziany w art. 136 ust. 2 ugn spoczywał na stronie pozwanej Skarbie Państwa-Prezydencie Miasta K., bezprawne zaniechanie wypełnienia ww. obowiązku w stosunku do powódki, które ostatecznie doprowadziło do szkody w postaci utraty roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, skutkuje odpowiedzialnością ww. pozwanego na podstawie art. 417§1 k.c. w zw. z art. 136 ust. 2 ugn (w brzmieniu obowiązującym do dnia 16.01.1999r.) Apelacja Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K. w powyższym zakresie podlegała zatem jako bezzasadna oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. Za zasadne uznać należało natomiast zarzuty dotyczące naruszenia art. 98§1 i 3 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c. Powódka w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K. wygrała spór w 77,6%. Koszty poniesione przez powódkę wyniosły 12.251 zł (10.800 zł wynagrodzenie pełnomocnika, obliczone na podstawie §2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, opłata od pełnomocnictwa 17 zł, opłata od rozszerzonego pozwu w kwocie 434 zł oraz zaliczka na biegłego 1000zł), a koszty poniesione przez SP wyniosły 10.800 zł (zastępstwa procesowe). Skarb Państwa winien zatem ponieść 77,6% łącznej sumy ww. kosztów tj.17.887,60 zł, a powódka 22,4% tj. 5163,40zł. W związku z powyższym zasądzono od ww. pozwanego na rzecz powódki kwotę 7.087,60 zł. W związku z nieznacznym uwzględnieniem apelacji Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K. (w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu) zasadne było obciążenie ww. pozwanego całością kosztów postępowania apelacyjnego należnych powódce, które obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika obliczone na podstawie §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych tj. kwotę 8100zł. W ocenie Sądu Apelacyjnego apelacja strony pozwanej (...)Ośrodka (...)(następcy Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa) zasługiwała na uwzględnienie. Nie powtarzając rozważań przedstawionych wyżej w zakresie zarzutu apelacyjnego strony pozwanej Skarbu Państwa –Prezydenta Miasta K. dotyczącego naruszenia art. 417§1 k.c. w zw. z art. 136§1 i 2 ugn, wskazać należy, że analiza przepisów ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (w brzmieniu obowiązującym do 16 stycznia 1999r.) w ocenie Sądu Apelacyjnego nie daje podstaw do przyjęcia, iż obowiązek informacyjny określony w art. 136 ust. 2 ugn, z którego zaniechaniem wypełnienia wiąże się szkoda powstała po stronie powódki, spoczywał na Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Trafnie apelujący (...) wskazuje, że przepisy ww. ustawy z dnia 19.10.1991r. nie zawierają regulacji analogicznej do regulacji zawartej w art. 136 ust. 2 ugn, ani nie odsyłają do jego stosowania. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa gospodarując nieruchomościami stosowała przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a nie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, chyba, że przepisy ustawy z dnia 19.10.1991r. odsyłały do przepisów ugn. Ponownie zaznaczyć należy, że podstawą obowiązku z art. 136 ust. 2 ugn po stronie Agencji nie może być art. 5 ustawy z dnia 19.10.1991r., a w szczególności ust. 2 ww. przepisu. Zgodnie z art. 5, Skarb Państwa powierza Agencji wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2, a zatem wstąpienie w prawa i obowiązki związane z powierzonymi nieruchomościami dotyczy wykonywania ww. powierzonych praw tj. prawa własności i innych praw rzeczowych. Podkreślić należy również, iż na Agencji nie spoczywały kompetencje związane z postępowaniami wywłaszczeniowymi, nie mogła zatem dopuścić się w stosunki do powódki zaniechania działań mających na celu zapobieżenie utracie roszczenia o zwrot nieruchomości. W uwzględnieniu powyższego, w ocenie Sądu Apelacyjnego żądanie powódki w stosunku do strony pozwanej (...)Ośrodka (...)nie zasługiwało na uwzględnienie, co skutkować musiało zmianą zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386§1 k.p.c. w stosunku do ww. pozwanego i oddaleniem wobec niego powództwa. O kosztach postępowania za I instancję pomiędzy powódką a (...) (jako stroną wygrywającą spór) orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., uwzględniając charakter dochodzonego roszczenia, niewątpliwą szkodę po stronie powódki oraz jej sytuację majątkową. Odnośnie zaś postępowania apelacyjnego, przy uwzględnieniu ww. okoliczności zasadne było zasądzenie od powódki na rzecz (...) zwrotu części poniesionych kosztów tj. zwrotu opłaty od apelacji w kwocie 19.712 zł na podstawie art. 102 k.p.c. Zasługiwało na uwzględnienie zażalenie powódki na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie IV wyroku. Powódka zwolniona została od opłaty sądowej od pozwu (i rozszerzonego powództwa) z uwagi na swoją sytuację majątkową. Okoliczność ta w ocenie Sądu Apelacyjnego, dodatkowo przy uwzględnieniu charakteru roszczenia, uzasadniała odstąpienie od obciążania powódki niepokrytymi kosztami na rzecz Skarbu Państwa ( w tym należną opłatą od pozwu). Z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie w zakresie punktu IV nie dotyczyło pozwanych zasadne było odstąpienie od obciążania ich kosztami postępowania zażaleniowego na podstawie art. 102 k.p.c.