unormowań prawa podatkowego, a skoro przeciwko powodowej spółce został wydany prawomocny nakaz zapłaty, to mogła zasądzoną kwotę rozliczyć jako koszt prowadzonej działalności. Z zawartej przez strony ugody nie wynika, by pozwana zobowiązała się wystawić fakturę VAT, tym bardziej, że już wtedy od ponad roku nie była podatnikiem tego podatku. Strona powodowa w apelacji zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 5 września 2017 r. w części oddalającej powództwo co do kwoty 66.217 zł wraz z odsetkami ustawowymi od tej kwoty liczonym od dnia 19 listopada 2015 r. do dnia zapłaty oraz rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Strona powodowa zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: 1) zaniechanie ustalenia jaki numer miała pierwsza faktura, którą Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął za zwróconą pozwanej przez powódkę (to jest numeru (...)) oraz, że powódka zwróciła pozwanej również oryginał faktury VAT numer (...), co znajduje potwierdzenie w treści pisma z dnia 29 kwietnia 2019 r., w załączeniu do którego faktura (...) została zwrócona i w materiale dowodowym zgormadzonym w sprawie (...), który na karcie k. 183 obejmuje oryginalną „kopię” (egzemplarz zatrzymywany przez wystawcę) oraz na karcie 207 sporządzony w dniu 21 grudnia 2012 r. przez radcę prawnego K. d. V.
przepisów prawa podatkowego, strona powodowa i tak nie mogłaby dokonać na ich podstawie stosownych odliczeń podatku VAT, skoro to nie one były podstawą zasądzenia należności w sprawie (...) i nie dotyczyły one należności objętej ugodą. Sąd Najwyższy wskazał, że dokonując oceny prawnej dochodzonego przez powódkę roszczenia, które wprawdzie ma charakter cywilny, aczkolwiek pozostaje w związku z uprawnieniami wynikającymi z prawa podatkowego, Sądy obu instancji pominęły ten istotny w tej sprawie aspekt prawny i nie przeprowadziły analizy uwzględniającej regulację podatkową, w tym w odniesieniu do obowiązków pozwanej jako wystawcy faktury VAT. W orzecznictwie wypowiedziano pogląd, że brak wystawienia faktury VAT przez podmiot obowiązany do jej wystawienia jest czynem niedozwolonym (art. 415 k.c.), jeżeli jego kontrahent - podatnik podatku VAT poniósł szkodę, wynikającą z niemożliwości skorzystania z należnego odliczenia podatku (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., I CSK 394/09, niepubl. i z dnia 4 października 2012 r., I CSK 126/12, niepubl.). Pozwana z tytułu wykonania usług budowlanych opodatkowanych podatkiem VAT wystawiła stosowną fakturę VAT nr (...) i przesłała ją powodowej spółce, ale ta ją zwróciła informując pozwaną, że odmawia zapłaty, bowiem nie odzwierciedla stanu rzeczywistego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku VAT, w brzmieniu obowiązującym w chwili wystawienia przez pozwaną tej faktury, w związku z wykonaniem przez pozwaną usługi budowlanej na rzecz powódki, powstał po stronie pozwanej obowiązek podatkowy. Następnie pozwana uzyskała przeciwko powodowej spółce tytuł wykonawczy na kwotę objętą tą fakturą z odsetkami oraz kosztami postępowania i skierowała go do egzekucji. Po dokonaniu przez sądowy organ egzekucyjny zajęć rachunków bankowych powodowej spółki, strony zawarły ugodę określając ostatecznie kwotę należności, którą komornik sądowy przekaże pozwanej, po czym, na wniosek pozwanej, jako wierzycielki, zostało umorzone postępowanie egzekucyjne. Po wyegzekwowaniu kwoty objętej ugodą strona powodowa zwróciła się do pozwanej o przesłanie jej faktury, na podstawie której została zasądzona należność w sprawie (...), a w przypadku jej braku o wystawienie i przesłanie duplikatu, a w kolejnym piśmie również faktury korygującej ze względu na zawartą ugodę. W związku z powyższym istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy pozwana była obowiązana ponownie przesłać stronie powodowej fakturę VAT nr (...), po wykonaniu ugody. Strona powodowa odsyłając pozwanej fakturę nr (...) nie postąpiła prawidłowo, gdyż nawet jeśli nie akceptowała wskazanej w niej wysokości wynagrodzenia za wykonane prace budowlane, to zważywszy, że objęta tą fakturą usługa podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT (art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o podatku VAT), powinna była ją zachować, co wynikało z art. 112 ustawy o podatku VAT, natomiast o przyczynach odmowy zapłaty mogła poinformować pozwaną w stosownym piśmie, tak jak zresztą to uczyniła. Strona powodowa jako podatnik podatku VAT (art. 15 ust. 1 ustawy o podatku VAT) obowiązana była do przechowywania dokumentacji podatkowej, w tym otrzymanych faktur (art. 112 ustawy o podatku VAT; zob. też § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r., a także § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, Dz.U. Nr 68, poz. 360; dalej; „rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r.; od 1 stycznia 2014 r. powyższą problematykę reguluje art. 112a ustawy o podatku VAT). Tego rodzaju obowiązek, tj. przechowanie dokumentacji podatkowej, w tym wystawionych faktur, spoczywał także na pozwanej i to również po formalnym zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej, w ramach której była podatnikiem podatku VAT.
powołanego art. 112 ustawy o podatku VAT, podatnicy są obowiązani przechowywać ewidencje prowadzone dla celów rozliczenia podatku oraz wszystkie dokumenty, w szczególności faktury związane z tym rozliczeniem do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli w tej sprawie do dnia 31 grudnia 2014 r. Jak stanowi art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jedn. tekst : Dz.U. z 2021 r., poz. 1540), dotyczy to również stanu prawnego obowiązującego przed 31 grudnia 2014 r.), zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W efekcie pozwana powinna była przechowywać także fakturę odesłaną jej przez stronę powodową, do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z uwagi na to, że strona powodowa żądanie przesłania faktury skierowała do pozwanej w kwietniu 2013 r., dla oceny zachowania pozwanej miarodajny jest stan prawny z tego okresu - dotyczy to ustawy o podatku VAT i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. W świetle przepisów prawa podatkowego obowiązek pozwanej ponownego przesłania powodowej spółce faktury VAT nr (...) nie wygasł po tym, jak w kwietniu 2009 r. zwróciła ją pozwanej. Interes prawno-podatkowy powodowej spółki w otrzymaniu tej faktury, wynikający z ustawowej możliwości dokonania stosownego odliczenia podatkowego (art. 86 ust. 1 ustawy o podatku VAT), zaktualizował się, gdy na skutek postępowania egzekucyjnego i zawartej ugody na rzecz pozwanej z rachunków bankowych powódki zostały przekazane środki pieniężne na pokrycie należności za wykonane roboty budowlane, zaś w ramach tej kwoty mieściła się też kwota podatku VAT, gdyż jak wspomniano wyżej wykonana przez pozwaną na rzecz powódki (również podatnika VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku VAT) usługa podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. Z ustaleń faktycznych, a przede wszystkim z twierdzeń pozwanej nie wynika, by nie dysponowała zwróconą jej przez powódkę fakturą nr (...). Pozwana mogła żądać od powódki pokrycia kosztów związanych z przechowywaniem i ponownym przesłaniem jej tej faktury. Natomiast nie było podstaw prawnych do odmowy przesłania ponownie powódce tej faktury, skoro żądanie to powódka skierowała do pozwanej w czasie, kiedy nie upłynął jeszcze termin obowiązku przechowywania dokumentacji podatkowej (31 grudnia 2014 r.), a zatem powinna była do tego momentu przechowywać zwróconą jej fakturę jako element tej dokumentacji. W sytuacji, gdy po przekazaniu pozwanej w postępowaniu egzekucyjnym części zasądzonej należności w sprawie (...), w wysokości określonej w ugodzie z dnia 9 kwietnia 2013 r., powódka nabyła uprawnienie do odliczenia podatku VAT, w zakresie w jakim mieścił się w tej kwocie, zaniechanie pozwanej przesłania powódce żądanej faktury VAT, było zachowaniem bezprawnym w rozumieniu art. 415 k.c. Sąd Apelacyjny za Sądem Okręgowym błędnie przyjął, że strona powodowa mogła dokonać odliczenia podatkowego przedstawiając w urzędzie skarbowym fakturę VAT (...), która przecież znajduje się w aktach sprawy (...). Po pierwsze, faktura ta została dołączona w tamtej sprawie przez pozwaną, a zatem wydania tego dokumentu mogła się domagać tylko pozwana (por. miarodajny w tej sprawie stan prawny do momentu upływu terminu przechowywania przez pozwaną dokumentacji podatkowej, tj. § 90 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów, jedn. tekst: Dz.U. z 2014, poz. 259, a nie § 100 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r., jakkolwiek brzmienie obu przepisów jest zbieżne). Strona powodowa mogłaby się domagać co najwyżej wydania poświadczonego za zgodność odpisu (art. 525 k.p.c.). Po drugie, w aktach sprawy (...) znajduje się kopia faktury nr (...), a nie jej oryginał (k. 183 tamtych akt). Zgodnie z § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r., faktury wystawia się co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca, czyli wystawca faktury (por. też obowiązujący do 31 grudnia 2013 r. § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r.). W konsekwencji strona powodowa jako nabywca mogła dokonać odliczenia podatkowego tylko na podstawie przeznaczonego dla niej oryginału faktury VAT, a nie kopii. Zważywszy, że do momentu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego pozwanej, organ podatkowy był uprawniony do weryfikacji prawidłowości wyliczenia podatku VAT uiszczonego przez pozwaną, z czym wiązał się obowiązek ustawowy przechowywania do tego momentu dokumentacji podatkowej, fakt zakończenia działalności gospodarczej i jej wyrejestrowania w 2012 r., nie stanowił przeszkody do wystawienia przez pozwaną duplikatu faktury nr (...) w wypadku, gdyby zwrócony jej przez powódkę w kwietniu 2009 r. oryginał zaginął albo uległ zniszczeniu, aczkolwiek, jak już była o tym mowa, pozwana nie twierdziła, że zwrócony jej przez powódkę oryginał tej faktury zaginął albo uległ zniszczeniu. Status podatnika VAT pozwana utraciła więc dopiero w momencie przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikającego z wykonania na rzecz powódki usługi budowlanej objętej fakturą nr (...). Duplikat faktury nie jest nową fakturą, jest powtórzeniem treści wystawionej wcześniej faktury, która zaginęła albo uległa zniszczeniu.
1 pkt 1 lit a) i ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r., w przypadku gdy faktura ulegnie zniszczeniu albo zaginie podatnik wystawia ponownie fakturę na wniosek nabywcy - zgodnie z danymi zawartymi w fakturze będącej w posiadaniu podatnika, z zaznaczeniem na takiej fakturze wyrazu „DUPLIKAT”. Podobnie rzecz przedstawia się z fakturą korygującą, która nie jest nową fakturą i do momentu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku VAT podatnik, który nie jest już zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym, może ją wystawić. Faktura korygująca bazuje na wystawionej wcześniej fakturze i objętej nią czynności podlegającej opodatkowaniu.
1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w przypadku, gdy po wystawieniu faktury udzielono rabatów określonych w art. 29 ust. 4 ustawy o podatku VAT, podatnik udzielający rabatu wystawia fakturę korygującą tę fakturę (od 1 stycznia 2014 r. problematykę tę reguluje art. 106j ustawy o podatku VAT). Rabat stanowi obniżkę ceny (tzw. upust). W rozpoznawanej sprawie strony zawarły ugodę, w której zgodnie określiły wysokość świadczenia należnego pozwanej z tytułu wykonanych przez nią na rzecz powódki robót budowlanych w czasie, gdy była zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Zarówno rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r., jak i z 28 marca 2011 r. rozróżniają pojęcia „podatnika podatku od towarów i usług” oraz „zarejestrowanego podatnika” w rozumieniu art. 96, art. 97 i art. 157 ustawy o podatku VAT (por. § 2 pkt 2 i 3 obu rozporządzeń). Słuchany w charakterze świadka B. F.
art. 398 20 k.p.c. związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 09 września 2021 r., sygn. akt(...). Sąd Najwyższy wskazał nadto że Sąd Apelacyjny (na podstawie ustaleń dokonanych przez Sad Okręgowy i rozszerzając je o własne dodatkowe ustalenia), w kontekście żądania pozwu i przytoczonych na jego uzasadnienie okoliczności faktycznych zawartych również w dalszych pismach procesowych powodowej spółki, dokonał wystarczających i miarodajnych ustaleń faktycznych dla rozstrzygnięcia o zasadzie odpowiedzialności. Ustalenia powyższe przywołane szczegółowo zostały we wstępnej części uzasadnienia, wobec czego nie potrzeby ponownego ich przytaczania. Strona powodowa wywodziła roszczenie odszkodowawcze z zaniechania przesłania jej ponownie przez pozwaną, po zawarciu przez strony ugody, faktury VAT, na podstawie której pozwana opierała żądanie pozwu w sprawie zakończonej prawomocnym nakazem zapłaty ((...)), względnie jej duplikatu, lub faktury korygującej. Faktura VAT, na której pozwana opierała żądanie pozwu w sprawie (...) miała nr (...). Jak wskazał Sąd Najwyższy bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają okoliczności faktyczne związane z wystawieniem przez pozwaną kolejnych faktur, tj. w kwietniu i maju 2009 r. (dotyczących należności za te same roboty budowlane, które zostały objęte fakturą nr (...) i opiewających na tę samą kwotę). Ponowne wystawienie tego rodzaju faktur nie pozostaje w związku przyczynowym ze szkodą strony pozwanej, skoro to faktura nr (...) stanowiła podstawę zasądzenia należności za wykonane przez pozwaną prace budowlane, a następnie zasądzona na tej podstawie prawomocnie należność była przedmiotem ugody i wobec tego jedynie faktura nr (...) mogła stanowić dla powodowej spółki podstawę do ewentualnych rozliczeń kwoty podatku VAT z właściwym urzędem skarbowym, w postaci stosownego odliczenia podatkowego, w związku z zapłatą na rzecz pozwanej w ramach postępowania egzekucyjnego kwoty określonej w ugodzie. Strona powodowa nie postąpiła prawidłowo odsyłając pozwanej fakturę nr (...), gdyż nawet jeśli nie akceptowała wskazanej w niej wysokości wynagrodzenia za wykonane prace budowlane, to zważywszy, że objęta tą fakturą usługa podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT (art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o podatku VAT), powinna była ją zachować, co wynikało z art. 112 ustawy o podatku VAT, natomiast o przyczynach odmowy zapłaty mogła poinformować pozwaną w stosownym piśmie, tak jak zresztą to uczyniła. Strona powodowa jako podatnik podatku VAT (art. 15 ust. 1 ustawy o podatku VAT) obowiązana była do przechowywania dokumentacji podatkowej, w tym otrzymanych faktur (art. 112 ustawy o podatku VAT; też § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r., a także § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, Dz.U. Nr 68, poz. 360; dalej; „rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r.; od 1 stycznia 2014 r. powyższą problematykę reguluje art. 112a ustawy o podatku VAT). Tego rodzaju obowiązek, tj. przechowanie dokumentacji podatkowej, w tym wystawionych faktur, spoczywał także na pozwanej i to również po formalnym zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej, w ramach której była podatnikiem podatku VAT.
powołanego art. 112 ustawy o podatku VAT, podatnicy są obowiązani przechowywać ewidencje prowadzone dla celów rozliczenia podatku oraz wszystkie dokumenty, w szczególności faktury związane z tym rozliczeniem do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli w tej sprawie do dnia 31 grudnia 2014 r. Jak stanowi art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jedn. tekst : Dz.U. z 2021 r., poz. 1540; dotyczy to również stanu prawnego obowiązującego przed 31 grudnia 2014 r.), zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W efekcie pozwana powinna była przechowywać także fakturę odesłaną jej przez stronę powodową, do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z uwagi na to, że strona powodowa żądanie przesłania faktury skierowała do pozwanej w kwietniu 2013 r., dla oceny zachowania pozwanej miarodajny jest stan prawny z tego okresu - dotyczy to ustawy o podatku VAT i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. W świetle przepisów prawa podatkowego obowiązek pozwanej ponownego przesłania powodowej spółce faktury VAT nr (...) nie wygasł po tym, jak w kwietniu 2009 r. zwróciła ją pozwanej. Interes prawno-podatkowy powodowej spółki w otrzymaniu tej faktury, wynikający z ustawowej możliwości dokonania stosownego odliczenia podatkowego (art. 86 ust. 1 ustawy o podatku VAT), zaktualizował się, gdy na skutek postępowania egzekucyjnego i zawartej ugody na rzecz pozwanej z rachunków bankowych powódki zostały przekazane środki pieniężne na pokrycie należności za wykonane roboty budowlane, zaś w ramach tej kwoty mieściła się też kwota podatku VAT, gdyż jak wyżej wykonana przez pozwaną na rzecz powódki (również podatnika VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku VAT) usługa podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. Nie było zatem podstaw prawnych do odmowy przesłania ponownie powódce tej faktury, skoro żądanie to powódka skierowała do pozwanej w czasie, kiedy nie upłynął jeszcze termin obowiązku przechowywania dokumentacji podatkowej (31 grudnia 2014 r.), a zatem powinna była do tego momentu przechowywać zwróconą jej fakturę jako element tej dokumentacji. W sytuacji, gdy po przekazaniu pozwanej w postępowaniu egzekucyjnym części zasądzonej należności w sprawie (...), w wysokości określonej w ugodzie z dnia 9 kwietnia 2013 r., powódka nabyła uprawnienie do odliczenia podatku VAT, w zakresie w jakim mieścił się w tej kwocie, zaniechanie pozwanej przesłania powódce żądanej faktury VAT, było zachowaniem bezprawnym w rozumieniu art. 415 k.c. W orzecznictwie wypowiedziano pogląd, że brak wystawienia faktury VAT przez podmiot obowiązany do jej wystawienia jest czynem niedozwolonym (art. 415 k.c.), jeżeli jego kontrahent - podatnik podatku VAT poniósł szkodę, wynikającą z niemożliwości skorzystania z należnego odliczenia podatku (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., I CSK 394/09, niepubl. i z dnia 4 października 2012 r., I CSK 126/12, niepubl.). Jak wskazał Sąd Najwyższy zasługiwał także na uwzględnienie zarzut apelacji odnoszący się do możliwości dokonania przez stronę powodową odliczenia podatkowego poprzez przedstawienie w urzędzie skarbowym fakturę VAT (...), która znajduje się w aktach sprawy (...). Po pierwsze, faktura ta została dołączona w tamtej sprawie przez pozwaną, a zatem wydania tego dokumentu mogła się domagać tylko pozwana (por. miarodajny w tej sprawie stan prawny do momentu upływu terminu przechowywania przez pozwaną dokumentacji podatkowej, tj. § 90 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów, jedn. tekst: Dz.U. z 2014, poz. 259, a nie § 100 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. Strona powodowa mogłaby się domagać co najwyżej wydania poświadczonego za zgodność odpisu. Po drugie, w aktach sprawy (...) znajduje się kopia faktury nr (...), a nie jej oryginał (k. 183 tamtych akt). Zgodnie z § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r., faktury wystawia się co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca, czyli wystawca faktury (por. też obowiązujący do 31 grudnia 2013 r. § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r.). W konsekwencji strona powodowa jako nabywca mogła dokonać odliczenia podatkowego tylko na podstawie przeznaczonego dla niej oryginału faktury VAT, a nie kopii. Zważywszy, że do momentu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego pozwanej, organ podatkowy był uprawniony do weryfikacji prawidłowości wyliczenia podatku VAT uiszczonego przez pozwaną, z czym wiązał się obowiązek ustawowy przechowywania do tego momentu dokumentacji podatkowej, fakt zakończenia działalności gospodarczej i jej wyrejestrowania w 2012 r., nie stanowił przeszkody do wystawienia przez pozwaną duplikatu faktury nr (...) w wypadku, gdyby zwrócony jej przez powódkę w kwietniu 2009 r. oryginał zaginął albo uległ zniszczeniu Status podatnika VAT pozwana utraciła więc dopiero w momencie przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikającego z wykonania na rzecz powódki usługi budowlanej objętej fakturą nr (...). Duplikat faktury nie jest nową fakturą, jest powtórzeniem treści wystawionej wcześniej faktury, która zaginęła albo uległa zniszczeniu.
1 pkt 1 lit a) i ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r., w przypadku gdy faktura ulegnie zniszczeniu albo zaginie podatnik wystawia ponownie fakturę na wniosek nabywcy - zgodnie z danymi zawartymi w fakturze będącej w posiadaniu podatnika, z zaznaczeniem na takiej fakturze wyrazu „DUPLIKAT”. Podobnie rzecz przedstawia się z fakturą korygującą, która nie jest nową fakturą i do momentu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku VAT podatnik, który nie jest już zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym, może ją wystawić. Faktura korygująca bazuje na wystawionej wcześniej fakturze i objętej nią czynności podlegającej opodatkowaniu.
1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w przypadku, gdy po wystawieniu faktury udzielono rabatów określonych w art. 29 ust. 4 ustawy o podatku VAT, podatnik udzielający rabatu wystawia fakturę korygującą tę fakturę (od 1 stycznia 2014 r. problematykę tę reguluje art. 106j ustawy o podatku VAT). Rabat stanowi obniżkę ceny (tzw. upust). W rozpoznawanej sprawie strony zawarły ugodę, w której zgodnie określiły wysokość świadczenia należnego pozwanej z tytułu wykonanych przez nią na rzecz powódki robót budowlanych w czasie, gdy była zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Zarówno rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r., jak i z 28 marca 2011 r. rozróżniają pojęcia „podatnika podatku od towarów i usług” oraz „zarejestrowanego podatnika” w rozumieniu art. 96, art. 97 i art. 157 ustawy o podatku VAT (por. § 2 pkt 2 i 3 obu rozporządzeń). Dodatkowo słuchany w charakterze świadka B. F.
art. 451 §1 i 3 k.c., oświadczenie strony powodowej w tym przedmiocie jako dłużnika, która jednoznacznie już w pozwie wskazała, że ugodzona kwota 400.000,00 zł oprócz (niespornej) kwoty 32.796,91 zł stanowiącą sumę opłaty egzekucyjnej i innych kosztów egzekucyjnych winna zostać zaliczona do kwoty 300.986,14 zł na poczet należności głównej netto, zaś do kwoty 66.216,95 zł na poczet należnego od wskazanej kwoty netto podatku VAT, tj. w podstawowej stawce wynoszącej na dzień wystawienia spornej faktury 22%. Zgodnie z wiążącym Sąd Apelacyjny przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd Najwyższy, iż na skutek postępowania egzekucyjnego i zawartej ugody na rzecz pozwanej z rachunków bankowych powódki zostały przekazane środki pieniężne na pokrycie należności za wykonane roboty budowlane, zaś w ramach tej kwoty mieściła się też kwota podatku VAT, gdyż wykonana przez pozwaną na rzecz powódki (również podatnika VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku VAT) usługa podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. Uzupełniająco wskazać należy, że gdyby uznać, ze ugodzona kwota nie zawierała należności z tytułu podatku VAT, konieczne byłoby jej powiększenie o ten podatek, czego niewątliwie strony prowadzące profesjonalną działalność miały świadomość, a czego ostatecznie nie uczyniły. Na uwzględnienie zasługuje zatem twierdzenie strony powodowej, że oznacza to, iż w efekcie kwota wskazana na fakturze VAT uległa zmniejszeniu z kwoty 560.079,78 zł do kwoty 367.203,09 zł i w związku z tym strona powodowa byłaby uprawniona do odliczenia kwoty podatku VAT w wysokości 66.216,95 zł. Odnosząc się do kwestii ewentualnego możliwości odliczenia przez stronę powodową spornej kwoty podatku VAT od podstawy opodatkowania i zaliczenia jej do kosztów uzyskania przychodu wskazać należy, że strona powodowa prowadzi (i prowadziła) działalność w formie prawnej spółki jawnej, której wspólnikami były i są wyłącznie osoby fizyczne i co do zasady nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Spółka jawna staje się podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) w sytuacji, gdy wspólnikami tej spółki nie są wyłącznie osoby fizyczne i spółka nie złoży przed rozpoczęciem roku obrotowego informacji o podatnikach podatku CIT oraz podatnikach podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT), posiadających, bezpośrednio lub za pośrednictwem podmiotów niebędących podatnikami podatku dochodowego, prawa do udziału w zysku tej spółki (art. 1 ust. 3 pkt 1a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych; przepisy ustawy w poprzednio obowiązującym brzmieniu w ogóle nie przewidywały opodatkowania spółek jawnych tym podatkiem). W spółce niebędącej podatnikiem CIT, podatnikami podatku dochodowego są wyłącznie poszczególni wspólnicy spółki - płacą podatek dochodowy od osób fizycznych lub podatek dochodowy od osób prawnych, gdy wspólnikiem jest podatnik CIT. Dochody z tytułu udziału w spółce jawnej traktowane są na gruncie PIT jako dochody z działalności gospodarczej. Każdy ze wspólników rozlicza dochody w spółce jawnej w proporcji do przysługującego mu udziału w zysku spółki jawnej. Jeżeli ugodzona należność, jak wyżej wskazano, musiała zawierać podatek od towarów i usług, strona powodowa nie mogła zaliczyć w całości pozostałej ugodzonej kwoty po odjęciu kosztów egzekucyjnych do kosztów działalności jako należność za wykonane prace budowlane, pomniejszając tym samym podstawę opodatkowania. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje przy tym ewentualna możliwość odliczenie mimo braku oryginału faktury od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym kwoty wskazywanej jako kwota należności netto, tj. 300.986,14 zł bowiem istotą sporu pozostaje należność z tytułu podatku od towarów i usług od tej należności, podlegająca odrębnym regulacjom podatkowym. W tym zaś zakresie wskazać należy, że abstrahując już nawet od kwestii, że jedynym dowodem stwierdzającym poniesienie kosztu w postaci podatku VAT nadal pozostaje oryginał faktury (duplikat lub faktura korygująca), to zarówno odnoszące się do możliwości odliczenia podatku VAT od podstawy opodatkowania przepisy art. 16 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jak i art. 23 ust. 1 pkt 43 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymieniają i wymieniały enumeratywnie przypadki, w których dokonanie takiego odliczenie jest możliwe (w tym np. m.in. w przypadku importu usług i wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów) i do których to przypadków w żaden sposób sporna należność się nie zalicza. Wbrew zarzutom podnoszonym przez pozwaną i interwenienta ubocznego, iż przepis art. 23 ust. 1 pkt 43 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na wliczenie podatku VAT do kosztów uzyskania przychodu gdy podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku VAT, powołane przepisy stwarzają taką możliwość jedynie w przypadkach ściśle w nich wymienionych, do których w żaden sposób nie zalicza się przypadek, w którym podatnik nie dysponuje odpowiednim dowodem księgowym umożliwiającym odliczenie podatku zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług. W świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości, że na skutek działań pozwanej strona powodowa poniosła szkodę w wyliczonej pozwem wysokości 66.216,95 zł co oznacza, że apelacja zasługuje na uwzględnienie. Powołana kwota podlegała zasądzeniu z ustawowymi odsetkami do dnia 31 grudnia 2015 r., a następnie w związku z nowelizacją art. 481 k.c. od dnia 1.01.2016 r. do dnia zapłaty z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, począwszy od dnia 04 grudnia 2015 r., tj. od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu, z którym to dniem nastąpiło skuteczne wezwanie strony pozwanej do zapłaty należności
art. 455 k.c., mając na względzie, iż strona powodowa nie wykazała aby przed dniem wniesienia pozwu pozwana wzywana była do zapłaty należności dochodzonej pozwem. W konsekwencji uznania za uzasadnione zasądzenia na rzecz strony powodowej należności w kwocie 66.216,95 zł zaskarżony wyrok podlegał zmianie także w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. O kosztach tych orzekł Sąd na zasadzie art. 100 zdanie pierwsze k.p.c., rozdzielając je stosunkowo pomiędzy stronami odpowiednio do wyniku procesu. Sąd zważył, że strona powodowa dochodziła pozwem kwoty 84.841,21 zł, zaś zasądzona na jej rzecz kwota to 66.216,21 zł co oznacza, że wygrała proces w 78 %. Na koszty procesu po stronie powodowej złożyły się: opłata należna od pozwu w kwocie 4.243,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 3.600,00 zł ustalone na podstawie §2 ust. 1 i 2, § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490) w związku z §21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz opłata od udzielonemu pełnomocnictwa w kwocie 17,00zł, a także koszty wynikające z przedłożonego spisu kosztów (k. 810) związane ze stawiennictwem pełnomocnika na rozprawach w dniach 25.08.2016 r., 28.02.2017 r., 19.05.2017 r. i 21.08.20217 r. w łącznej kwocie 4.438,32 zł – łącznie 12.298,32 zł. Sąd uznał za niewykazane koszty noclegu związane ze stawiennictwem na rozprawie w dniu 19.05.2017 r w związku z nieprzedłożeniem dowodu ich poniesienia. Ponadto uznał Sąd, że stopień skomplikowania sprawy i nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniał przyznania wynagrodzenia w wysokości podwójnej stawki minimalnej opłaty. Po stronie pozwanej na koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym oraz opłata od udzielonemu pełnomocnictwa w kwocie 3.617,00 zł. Łączna wysokość kosztów procesu wynosi 15.915,00 zł, przy czym strona powodowa partycypuje w kosztach w 22%, a zatem w kwocie 3.501,37 zł, a strona pozwana w 78% w kwocie 12.413,95 zł. Oznacza to, że zasądzeniu na rzecz strony powodowej podlega kwota 8.797,00 zł stanowiąca różnicę pomiędzy kosztami poniesionymi przez stronę powodową, a kwotą 3.501,37 zł, do której pozwana winna partycypować w kosztach procesu. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny, na zasadzie art. 386 §1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w punkcie 1. sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego orzekł Sąd na zasadzie art. 100 zdanie drugie k.p.c. oraz art. art. 98 §1 i 3 i art. 99 k.p.c. w związku z art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 398 21 k.p.c. i art. 391 k.p.c. i §2 pkt 6, §10 ust. 1 pkt 2, §10 ust. 4 pkt 1 i §15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych . Strona powodowa w postępowaniu apelacyjnym uległa tylko co do odsetek od dochodzonej należności za okres od 19 listopada do dnia 03 grudnia 2015 r., a zatem w nieznacznym zakresie, a w pozostałej części apelacja okazała się zasadna. Oznacza to, że stronie powodowej należy się zwrot poniesionych kosztów w całości stosownie art. 100 zdanie drugie k.p.c. To samo dotyczy poniesionych przez stronę powodową kosztów postępowania na skutek skargi kasacyjnej wobec uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie w całości. Na koszty te w postępowaniu apelacyjnym, jak i na skutek skargi kasacyjnej składają się poniesiona przez stronę powodowa opłata należna od apelacji i od skargi kasacyjnej w kwotach po 3.311,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwotach po 4.050 zł - łącznie 14.722,00 zł. SSA Izabella Dyka SSA Andrzej Żelazowski SSA Rafał Dzyr
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.