kc [ Sąd I instancji w motywach powołał wprawdzie inny przepis kodeksowy ale jak można sądzić , jest to wynikiem oczywistej omyłki ] Jak argumentował , za niedozwolone w umowie o kredyt hipoteczny indeksowany do waluty obcej, stanowiącej podstawę żądania pozwu uznać należy te postanowienia tak umowy jak i Regulaminu, stanowiącego jej integralną część, które nie podlegały indywidualnym uzgodnieniom. Zatem takie , na które powodowie nie mieli wpływu, a które dotyczą świadczenia głównego stosunku zobowiązaniowego. W ten sposób należy zakwalifikować postanowienia dotyczące przeliczenia zadłużenia powodów w złotych na franki szwajcarskie po kursie kupna z Tabeli Banku , w dniu faktycznej wypłaty kredytu, przyjęcie stopy referencyjnej LIBOR jako jednej z podstaw oprocentowania kredytu, wypłaty kredytu, ustalenie sposobu spłaty tym sposobu ukształtowania kursu przeliczenia oraz zastrzeżenie dodatkowych opłat ubezpieczeniowych . Wprawdzie powodowie wybrali walutę do której następowała waloryzacja ale do niej ich wybór został ograniczony. Pozostałe postanowienia zostały im narzucone przez bank , który posługiwał się wzorcem umownym. Omawiana klauzula waloryzacyjna nie została ponadto sformułowana w sposób jednoznaczny, prostym i zrozumiałym językiem, umożliwiając precyzyjne określenie wysokości świadczenia obciążającego powodów , szczególnie ,iż brak było w umowie wskazania, na podstawie jakich kryteriów bank ustala kurs wymiany waluty obcej zarówno w momencie uruchomienia kredytu, jak i spłaty poszczególnych rat. Nawet rozważny konsument nie posiada wiedzy w zakresie kredytów czy ryzyka kursowego analogicznej do przedsiębiorcy – profesjonalisty na rynku umów i usług kredytowych ani umiejętności jej właściwego z punktu widzenia swojego interesu ekonomicznego , zastosowania. Stąd przy ocenie ryzyka kursowego opierać się musi w istocie tylko na informacji uzyskanej od banku . Z tego punktu widzenia, powodowie nie zostali w sposób wyczerpujący pouczeni o możliwych konsekwencjach zawieranej umowy, składając wyłącznie formalne , w tych okolicznościach, oświadczenie o świadomości [bliżej niesprecyzowanego] ryzyka kursowego. Oceny abuzywności postanowień umowy dokonuje się według stanu z chwili jej zawarcia , a wobec nie mają dla niej żadnego znaczenia ich zmiany w trakcie jej wykonywania, i/ brak jest dostatecznych podstaw do tego aby umowa , po usunięciu z niej postanowień składających się na klauzulę waloryzacyjną , mogła nadal pomiędzy stronami obowiązywać tym bardziej , że nie można przyjąć , że mógłby mieć nadal zastosowanie dla wyliczenia skali zadłużenia powodów wskaźnik LIBOR [charakterystyczny i stosowany tylko przy umowach o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty obcej - uwaga redakcyjna SA ], j/ nie mają racji powodowie gdy twierdza , że umowa zawarta przez nich z poprzednikiem prawnym (...) S.A jest sprzeczna z art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Prawo bankowe oraz art. 358 kc. Zarówno kwota kredytu jak i raty kapitałowo – odsetkowe w których kredytobiorcy spłacali swoje zobowiązanie , były wyrażone w walucie polskiej, k/ niezasadny jest, podniesiony przez stronę pozwaną , zarzut przedawnienia zgłoszonego przez powodów roszczenia pieniężnego. Jego wymagalność , determinującą początek biegu terminu przedawnienia, należy wiązać bowiem z chwilą złożenia przez powodów stronie pozwanej świadomego, swobodnego i uświadomionego oświadczenia o podtrzymywaniu żądania tak zakresie ustalenia nieważności umowy czy też wyłącznie żądania zapłaty, dla którego przesłanką jest ustalenie nieważności danej umowy kredytu, po właściwym pouczeniu dokonanym przez Sąd rozpoznający sprawy o konsekwencjach takiego stanowiska, również w zakresie możliwych wzajemnych roszczeń rozliczeniowych. Takie oświadczenie kredytobiorców dotarło do pozwanego banku w dniu 27 stycznia 2023r , a wobec tego o stanie wymagalności roszczenia wobec którego podniesiono oceniany zarzut, można mówić najwcześniej od tej daty. To wyklucza jego zasadność. Podstawą normatywną tego roszczenia małżonków K. są przepisy materialne regulującej zwrot świadczeń , które okazały się nienależne, l/ o odsetkach ustawowych za opóźnienie należnych od świadczenia pieniężnego Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 455 kc w zw. z art. 481 § 1 kc., tej części rozstrzygnięcia nie motywując. Podstawą orzeczenia o kosztach procesu była norma art. 100 kpc , przy zastosowaniu której uznał , iż strona pozwana ma obowiązek zwrócić powodom wszystkie celowo wyłożone na ten cel kwoty , w warunkach, gdy ich porażka procesowa była nieznaczna. Apelację od tego orzeczenia złożyła tylko strona pozwana i obejmując jej zakresem punkty I i III jego sentencji , we wniosku środka odwoławczego domagała się w pierwszej kolejności wydania przez Sąd Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie oddalone w całości , a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego. Jako wniosek ewentualny bank sformułował żądanie uchylenia orzeczenia z dnia 16 lutego 2023r w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Apelacja została oparta na zarzutach : - naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści rozstrzygnięcia istotne znaczenie , a to : a/ art. 235 1 §2 pkt 2,3 i 5 kpc poprzez nie uwzględnienie przez Sąd I instancji wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dla ustalenia średniego kursu franka szwajcarskiego, według danych NBP i na jego podstawie wyliczenia wysokości rat kredytu powodów , co miało istotny wpływ na wynik sprawy , wskazując , że ich usprawiedliwiony interes , jako konsumentów, nie był naruszony postanowieniami umowy ocenionymi [ nietrafnie ] jako niedozwolone, b/ art. 233 §1 kpc , poprzez nieprawidłową ocenę zeznań świadka M. D.
6 ust. 1 Dyrektywy nr 93/13, wobec nieuzasadnionego przyjęcia ,iż postanowienia te mają charakter niedozwolony, a wobec tego upada cała umowa , co jest konsekwencją niekorzystną z punktu widzenia interesów powodów, 4 / art. 65 §1 i 2 kc w zw. z art. 56 kc jako następstwa nieprawidłowego zastosowania tych przepisów i dokonanie wykładni postanowień umowy tylko na podstawie ich literalnego brzmienia, bez odwołania się do rzeczywistego zamiaru stron , zwyczajów i zasad współżycia społecznego. Ten błąd doprowadził do niepoprawnego wniosku zgodnie z którym bank mógł dowolnie ustalać wysokość kursów przeliczenia obu walut polskiej i szwajcarskiej, 5/ art. 69 ustawy prawo bankowe oraz art.
i 58 §1 i 2 kc poprzez przyjęcie , że umowa stron jest nieważna w całości mimo ,iż była , przy aprobacie obu stron, wykonywana przez wiele lat od jej podpisania , a Sąd ustalając tę nieważność naruszył zasady prawa cywilnego- regułę utrzymania umów w mocy oraz regułę proporcjonalnością wzajemnych praw i obowiązków stron czynności prawnej, 6/ art. 65 §1 i 2 kc w zw. z art. 354 §1 kc , a także 358 §2 kc, jako następstwa uznania umowy za nieważną w całości mimo , że mogła ona [ nawet po wyeliminowaniu części postanowień ] obowiązywać w dalszym ciągu, przy zastosowaniu rynkowego kursu przeliczenia w dniu dokonywania konkretnej [ indywidualnej transakcji - jak kolejna spłata - albo też średniego kursu przeliczenia obu walut, publikowanego przez NBP . Taka możliwość świadczy także , zdaniem skarżącego , o naruszeniu , przez niezastosowanie , art. 56 kc., 7/ w opisany wyżej sposób , przez ewentualne niezastosowanie, Sąd I instancji naruszył art 41 Prawa wekslowego oraz art. 24 ust. 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim, 8/ art. 405 kc i 410 §2 kc wobec bezpodstawnego zastosowania tych przepisów i ewentualnie niezastosowania art. 409 kc i wyrażenie oceny , iż bank bezpodstawnie wzbogacił się kosztem kredytobiorców, 9/ art. 118 kc w zw. z art. 120 kc jako następstwa nieuzasadnionego wniosku zgodnie z którym podniesiony przez skarżący bank zarzut przedawnienia roszczeń pieniężnych sformułowanych przez powodów, jest nieuzasadniony, 10/ jako ewentualne strona pozwana podniosła zarzuty naruszenia art. 58 §1 kc w zw. z art. 410 § 1 i 2 kc oraz art. 411 pkt 2 i 4 kc poprzez to , iż Sąd nie zastosował w ramach wzajemnych rozliczeń teorii salda oraz 11/ art. 481 kc w zw. z art. 455 kc jako następstwa ustalenia początkowej daty płatności odsetek ustawowych za opóźnienie należnych powodom od świadczenia pieniężnego od wcześniejszej aniżeli dzień wyrokowania. Powołując art. 380 kpc strona skarżąca domagała się przeprowadzenia oceny decyzji procesowej Sądu I instancji o nie uwzględnieniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dla ustalenia okoliczności wskazanych na str. 9 apelacji oraz przeprowadzenia tego dowodu w postępowaniu apelacyjnym. W bardzo obszernej i redakcyjnie rozbudowanej ponad rzeczywistą potrzebę części motywacyjnej środka odwoławczego , której rekapitulowanie przez Sąd Odwoławczy jest z przyczyn teleologicznych zbędne, strona pozwana szczegółowo uzasadniła każdy z powołanych zarzutów , w znacznej części powtarzając swoje stanowisko z liczącej 116 stron , odpowiedzi na pozew. Odpowiadając na apelację powodowie domagali się jej oddalenia , jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia strony przeciwnej kosztami postępowania apelacyjnego. W piśmie procesowym z dnia 16 października 2023r (...) S.A. poinformował Sąd II instancji o skorzystaniu [ na przypadek nie uwzględnienia środka odwoławczego] z prawa zatrzymania do kwoty / ostatecznie, jak wynika z oświadczenia pełnomocnika banku na rozprawie apelacyjnej w dniu 21 listopada 2023r – 324 500zł / zapis dźwiękowy rozprawy; minuty 15-25 , zapis skrócony k. 525 v akt / Do pisma zostały dołączone dokumenty samych oświadczeń umocowanego pełnomocnika banku o skorzystaniu z tego prawa , skierowanych odrębnie do każdego z powodów , w obu przypadkach datowane na 26 września 2023r oraz potwierdzające ich odbiór przez kredytobiorców, w stosunku do obydwojga, w dniu 6 października 2022r / por. k. 503-516 akt/ Powodowie sprzeciwili się uwzględnieniu tego zarzutu , argumentując swoje stanowisko w załączniku do protokołu rozprawy apelacyjnej Na rozprawie poprzedzającej wydanie uzasadnianego wyroku, pełnomocnik powodów przyznał ,[ że mimo otrzymania pisma banku zawierającego wskazane oświadczenie, nie zaofiarowali zwrotu świadczenia wzajemnego / por k. 525 v akt /. Rozpoznając apelację strony pozwanej Sąd Apelacyjny rozważył : Środek odwoławczy strony pozwanej jest uzasadniony jedynie w części , wobec skutecznego podniesienia przez kredytodawcę zarzutu zatrzymania , który spowodował , że w zakresie dotyczącym oceny roszczenia odsetkowego od zasądzonego świadczenia pieniężnego , powództwo kredytodawców zostało uznane za podlegające oddaleniu w większej , niż przyjął to Sąd Okręgowy, części. Taka jej ocena doprowadziła do wydania przez Sąd II instancji orzeczenia reformatoryjnego o treści wskazanej w punkcie I sentencji uzasadnianego wyroku. W pozostałym zakresie apelacja banku , jako nieuzasadniona , podlegała oddaleniu. Rozpoczynając ocenę zarzutów apelacyjnych strony pozwanej od tych , które mają charakter procesowy wskazać należy , iż zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki. Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść. Biorąc pod rozwagę to generialium , za chybiony należy uznać te , za pomocą których pozwany bank neguje poprawność decyzji dowodowej Sądu I instancji oddalającej wniosek kredytodawcy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii , bankowości i finansów dla dokonania analizy zagadnień powołanych w petitum 7 odpowiedzi na pozew oraz poprzez nie uwzględnienie treści zeznań świadka M. D.
i następnych k.c. dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy. Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej /por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./. Przewidziana przez art.
kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z normy ogólnej 58 kc oraz 353 1 kc. Trzeba przy tym dodać że regulacja odnosząca się do umów z konsumentem nie przewiduje możliwości oceny, czy przedsiębiorca, bez niedozwolonych postanowień, zawarłby określoną umowę. Bezskuteczność klauzuli umownej oznacza, że , co do zasady, ma on obowiązek wykonania umowy pomimo tego, że została z niego usunięta niedozwolona klauzula. W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę
k.c. należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej jaką jest art. 58 §1 i 2 oraz 3 kc oraz art. 353 1kc. W konsekwencji , zarzuty niedozwolonego charakteru postanowień umowy zawartej z przez strony w dniu 11 lutego 2008r , mogą być oceniane z punktu widzenia tylko tego przepisu, a nie ogólnych, wskazanych wyżej, norm kodeksowych. Odeprzeć należy, jako nietrafny, należy zarzut naruszenia art. 111 ust. 1 ustawy Prawo bankowe w związku z powołanymi przez stronę skarżącą normami , w tym art. 4 tzw. ustawy antyspreadaowej , gdyż jak już była o tym mowa, decydująca dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych jest data podpisania umowy kredytowej oraz to, czy podmiot profesjonalny miał chociażby potencjalną możliwość, na ich podstawie , jednostronnego kształtowania zakresu obowiązków umownych konsumentów ,w tym poprzez mechanizm waloryzacji ich zobowiązania walutą franka szwajcarskiego. Niezasadnie również strona pozwana podnosi zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.
6 ust. 1 dyrektywy nr 93/13. Zarzut ten sprowadza się do stwierdzenia , iż Sąd niezasadnie uznał umowę zawartą przez strony za nieważną w całości z powodu abuzywności postanowień regulujących klauzulę indeksacyjną [ w istocie składająca się z klauzuli przeliczeniowej [ spreadu walutowego] i klauzuli kursowej - §1 ust. 3 A i 8 , §7 ust.1, §11 ust.4 ,w warunkach , gdy brak było do tego podstaw albowiem : a/ postanowienia te nie kształtują praw i obowiązków kredytodawców w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, nie naruszając w sposób rażący interesów małżonków K. jako klientów banku – konsumentów , b/ postanowienia te były z nimi indywidualnie negocjowane , b/ umowa kredytu , zawierającą także te- obecnie kwestionowane przez powodów postanowienia- w chwili jej podpisywania , były dla kredytobiorców korzystne , a uznając ją za nieważną / trwale bezskuteczną/ doprowadził do konsekwencji obiektywnie niekorzystnych dla klientów banku, c/ nawet gdyby przyjąć niedozwolony charakter tych postanowień , Sąd powinien był rozważyć zastąpienie przewidzianego w nich mechanizmu waloryzacji , średnim kursem franka szwajcarskiego, publikowanym przez NBP. W bardzo zbliżony sposób strona pozwana motywowała zarzut naruszenia art. 65§1 i 2 kc twierdząc ,iż Sąd I instancji interpretując treść umowy stron, odwołał się jedynie do literalnego brzmienia jej postanowień , pomijając inne kryteria wykładnicze. A ich zastosowanie , w szczególności kryterium zgodnego zamiaru stron , doprowadziłoby do innych wniosków w zakresie treści oświadczeń woli kontrahentów. Zgodnie z nią , zamiarem zarówno banku jak i powodów było to aby [ w razie nieokreślenia w umowie kursu waluty szwajcarskiej wobec złotówki , w jakim miało dochodzić do przeliczenia na walutę obcą kwoty udzielonego kredytu jak i rat kredytowo - odsetkowych świadczonych bankowi przez konsumentów ] , stosowany był aktualny na datę konkretnej, tego rodzaju transakcji, kurs przeliczenia kursowego albo też średni kurs NBP. Zatem wbrew takiej , poprawnej wykładni postanowień umownych , zgodnej przy tym także z zasadami współżycia społecznego , Sąd niezasadnie ocenił umowę z dnia 11 lutego 2008 jako ab initio nieważną. Rozpoczynając weryfikacje tych zarzutów od tego , który został wymieniony w drugiej kolejności , uznając go za niezasadny, wystarczy powiedzieć , iż co najmniej od daty złożenia oświadczenia po pouczeniu przez Sąd I instancji powodowie dali wyraz stanowisku, że z pewnością ich zamiarem nie było to aby kurs przeliczenia walut polskiej i szwajcarskiej zastąpić kursami wskazywanymi obecnie przez stronę pozwaną. Przeciwnie , co najmniej od tej daty uważali ,iż postanowienia o których była mowa wyżej, są ukształtowane sprzecznie z ich usprawiedliwionymi interesami , naruszając je w sposób rażący. Stąd twierdzenia banku , iż należało je wyłożyć tak iżby honorując rzeczywisty zamiar stron utrzymać ją nadal jako obowiązującą, są zupełnie dowolne , wykluczając podzielenie tego zarzutu. Wbrew rozbudowanej ponad rzeczywistą potrzebę , argumentacji strony pozwanej , Sąd I instancji nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art.
i 2 kc , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących u poprzednika prawnego strony pozwanej. To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego powodowie jako klienci – konsumenci nie mieli żadnego wpływu , ten bowiem był wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę na podstawie wzorca umownego , ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało ówcześnie małżonkom K. udostępnione przez bank oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich zobowiązania kredytowego. Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące powodów. Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z kredytobiorcami indywidualnie uzgodnione. W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powodowie dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę, obejmując porozumieniem tylko niedoniosłe z rozważanego punktu widzenia szczegóły, jak data uruchomienia kredytu czy warunki zabezpieczenia jego spłaty. Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie. / por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /. Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z 11 lutego 2008r nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie. W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powodów postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron. Po wahaniach w orzecznictwie sądowym ostatecznie zostało przyjęte zapatrywanie o takim charakterze mechanizmu przeliczeniowego, w kredytach denominowanych i indeksowanych do waluty obcej [ waloryzowanych walutą obcą ] / por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /. Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika to , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji. Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( art.
drugie k.c.) a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 dyrektywy nr 93/13. Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych. Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy T. i K. K.
nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. / por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis / Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega w tym wypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/. / por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /. W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienia łączącej strony umowy z 11 lutego 2008r w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w banku Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i jak , po jej podpisaniu, zmieniała się jej treść. Ocena, czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonywana jest bowiem według stanu z chwili zawarcia umowy / por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex. Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną. W rozpoznawanej sprawie , o czym była już uprzednio mowa , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami. Potwierdzili swoje stanowisko w sposób nie budzący wątpliwości, właściwie pouczeni przez Sąd I instancji w tym m. in. o skutkach rozliczeniowych uznania umowy za nieważną. Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsument - kredytobiorca - ma otrzymać od drugiej strony- skoro jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali od banku złotówki po ich przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz są zobowiązani spełniać na rzecz banku , w ramach umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia długu małżonków K.. Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę. Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak. Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron w 2008r było zawarcie umowy kredytu waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika LIBOR stosowanego tylko w kredytach walutowych , w tym w ich odmianie , kredycie waloryzowanym do takiego zagranicznego pieniądza. Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia. Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek ,iż tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank motywując omawiany zarzut materialny , mające polegać na utrzymaniu umowy w mocy, przy wyeliminowaniu jedynie postanowień składających na mechanizm przeliczenia według danych dotyczących wzajemnych relacji kursowych, są - szczególnie przy stanowczym, zrelacjonowanym wyżej stanowisku procesowym powodów - niedopuszczalne - skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony. Nie dałoby się takiego przekształcenia stosunku umownego pogodzić także z celem w jakim zobowiązanie kredytowe było przez kredytobiorców w dniu 11 lutego 2008r zaciągane. T. i K. K.
z art. 358 §2 kc oraz wskazanych przez skarżący bank wybranych postanowień Dyrektywy nr 93/13 nie jest usprawiedliwiony Wskazany wyżej brak regulacji w polskim prawie wewnętrznym , która zgodnie z powołanym wyżej orzeczeniem TSUE z 3 października 2019, sygn. C- 260/18, na warunkach wskazanych w tym orzeczeniu , pozwalałaby zastąpić niedozwolone postanowienia treścią elementów tej[ krajowej] regulacji, na podstawie orzeczenia Sądu rozpoznającego tę indywidualną sprawę powoduje , iż bezzasadne są także kolejne zarzuty materialne banku , podnoszące niezastosowanie przez Sąd Okręgowy przepisów art. 69 ust.3 ustawy Prawo bankowe i art. 24 ust.3 ustawy o Narodowym Banku Polskim oraz art. 41 Prawa wekslowego. , odwołanie się do których w zamiarze strony skarżącej zmierzało właśnie do zastosowania tego mechanizmu zastąpienia . Stawiając zarzut naruszenia art. 405 kc w zw z art. 410 §2 kc i widząc jego realizację w tym , iż Sąd niższej instancji niezasadnie przyjął , iż powodowie są bezpodstawnie wzbogacona kosztem kredytodawcy , bank nie dostrzega , że istota stanowiska Sądu opiera się na innej kwalifikacji prawnej świadczenia pieniężnego należnego kredytodawcom, objętego żądaniem zwrotu. Stoi on bowiem na stanowisku , że to, co obejmują oni tym żądaniem to część spełnionego dotąd na rzecz (...) S.A. w wykonaniu umowy kredytowej świadczenia , które jako nienależne, podlega zwrotowi , jedynie przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Już tylko to wyklucza zasadność stawianego zarzutu , skoro opiera się on na tezie , że bank nie jest wobec [ byłych ] kredytobiorców bezpodstawnie wzbogacony. Tymczasem roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy , która była dla spełnionego świadczenia kredytobiorców źródłem i racją prawną. Już tylko na marginesie i dla porządku dodać należy wobec dalszej argumentacji banku , że norma art. 411pkt 1i 2 kc nie może mieć dla oceny roszczenia pieniężnego powodów zastosowania dodać należy , iż jest ona chybiona albowiem bank nawet nie starał się w sporze dowodzić faktów potwierdzających to , iż małżonkowie kredytobiorcy wiedzieli , że nie są do zwrotu udzielonemu im kapitału obowiązani, a zgodnie z utrwalonym i podzielanym przez Sąd II instancji stanowiskiem SN, iż do wzajemnych rozliczeń stron umowy kredytowej uznanej z powodu niedozwolonego charakteru części jej postanowień za nieważną, teoria salda / na której zdaje się opierać także omawiany ten zarzut/ , nie ma zastosowania. Nie ma racji strona pozwana także , kwestionując nie podzielenie przez Sąd I instancji podnoszonego przez nią zarzutu przedawnienia roszczenia pieniężnego dochodzonego w sprawie przez powodów. W tym zakresie wystarczy odwołać się do aprobowanej przez Sąd Apelacyjny i powszechnie przyjmowanej w ukształtowanym orzecznictwie sądowym w tzw. „sprawach frankowych „ uchwały SN z dnia 16 lutego 2021r , sygn. III CZP 11/20 , /powołanej za zbiorem Legalis/ , zgodnie z którą roszczenia o zwrot spełnionych świadczeń mających charakter nienależnych [ nie mając charakteru świadczeń okresowych - uwaga S.A] nie mogą stać się wymagalnymi wcześniej aniżeli po definitywnym potwierdzeniu tego – / w formie oświadczenia pouczonego właściwie konsumenta / , że świadczenia te nie miały swojej podstawy. Wobec tego , że tego rodzaju oświadczenie powodowie złożyli w dniu 25 stycznia 2023 r /por k. 377 i 378 akt/ ich roszczenie o zwrot spełnionych świadczeń nie może być uznane za przedawnione. Nie ma też racji strona pozwana gdy podnosi zarzut naruszenia art. 481§1 i 2 kc w sposób przez siebie wskazany skoro , jak była już o tym mowa wcześniej , utrwalone orzecznictwo SN, w takich jak rozpoznawana sprawach , przyjmuje , iż [ co do zasady ] po dniu złożenia oświadczenia przez kredytobiorcę o braku zainteresowania w dalszym utrzymaniu umowy z postanowieniami abuzywnymi jako nadal pomiędzy stronami wiążącej, powstaje nie tylko stan wymagalności wzajemnych świadczeń rozliczeniowych będących konsekwencją upadku podstawy świadczeń dotąd wzajemnie spełnionych ale także [ przy spełnieniu warunku uprzedniego wezwania do jego wykonania przez dłużnika] także[ dopiero ] stan opóźnienia w jego spełnieniu , uprawniający do naliczenia przez wierzyciela odsetek ustawowych za opóźnienie. Reguła ta doznaje modyfikacji na skutek skorzystania przez jedną ze stron / w sprawach takich jak rozpoznawana obecnie, zwykle przez bank / z dylatoryjnego zarzutu zatrzymania . Z uprawnienia tego strona pozwana skorzystała o czym poinformowała Sąd II instancji w piśmie z dnia 16 października 2023r / por. k. 503 akt /. Z dokumentów załączonych do niego - tak samego oświadczenia z dnia 26 września 2023r / por. k. 506 akt / oraz dowodów nadania oraz doręczenia adresatom wynikało , że powodowie otrzymali oświadczenie banku w dniu 6 października 2023r /por. k.512 -513 i 515-516 akt/ Na rozprawie apelacyjnej w dniu 21 listopada 2023r., pełnomocnik procesowy powodów potwierdził tę datę , a także wskazał , że nie kwestionuje sumy 324 500 zł wskazanej w oświadczeniu banku / kwestia różnicy jednego grosza także została na tej rozprawie wyjaśniona/ por. zapis dźwiękowy minuty 15-25 , zapis skrócony k. 525 v akt / , jako tej , którą tytułem kapitału kredytobiorcy otrzymali od poprzednika prawnego strony pozwanej. Trzeba przy tym dodać , iż (...) S.A. mógł z tego zarzutu skorzystać albowiem umowa kredytowa jest umową wzajemną. Takie stanowisko wyraża także Sąd Najwyższy w większości /chociaż nielicznych / wypowiedzi orzeczniczych. / por. w tej materii dla przykładu stanowisko SN w uchwale z dnia 16 lutego 2021, sygn. III CZP 11/20 , powołanej za zabiorem Legalis / Sąd II instancji przy tym uznaje , że kredytodawca sięgając po środki prawne służące rozliczeniu świadczeń wzajemnych lub też zapewnieniu ich skuteczności w przyszłości , może dokonać wyboru pomiędzy jedynie hamującym zarzutem zatrzymania i prowadzącym do umorzenia wzajemnych wierzytelności zarzutem potrącenia. Możliwość sięgnięcia po zarzut prowadzący do tego, dalej idącego, materialnego skutku , nie powoduje , iż zarzut zatrzymania nie mógłby być wykorzystany. Skuteczne odwołanie się do niego powoduje , że po stronie banku , w zakresie w jakim określił granice ilościowe swojego prawa wynikającego z rozliczenia wzajemnych świadczeń stron , nie ma miejsca stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia zwrotnego na rzecz kredytobiorców . / por. w tej materii także ,wskazany jedynie ilustracyjnie, judykat SN z dnia 31 stycznia 2002 , sygn. IV CKN 651/00 , powołany za zbiorem Legalis /. Wobec tego, ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty , której ostatecznie dochodzili w postępowaniu , tytułem rozliczeń spełnionych świadczeń ,należne są powodom jedynie za okres pomiędzy 28 stycznia 2023r / dzień następny po dniu w którym bank mógł się zapoznać z ich oświadczeniem złożonym po pouczeniu przez Sąd Okręgowy /, a dniem poprzedzającym otrzymanie oświadczenia banku o skorzystaniu z prawa zatrzymania czyli 5 października 2023r. Jedynie w nim można bowiem potwierdzić stan opóźnienia strony pozwanej w spełnieniu świadczenia zawrotnego dochodzonego w sporze przez T. i K. K.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.