Sygn. akt I ACa 1945/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2023 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi – I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia Jacek Świerczyński po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 roku w Łodzi na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. S. przeciwko R. K. i Skarbowi Państwa – Komendantowi Komisariatu Policji w M. reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o zadośćuczynienia w kwotach po 100.000,00 zł na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 23 maja 2022 roku, sygn. akt I C 1958/20 1. oddala apelację, 2. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego, 3. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Płocku na rzecz adw. A. P. kwotę 3.321,00 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) zł brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłacanej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I ACa 1945/22 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 maja 2022 roku Sąd Okręgowy w Płocku w sprawie z powództwa J. S. przeciwko R. K. i Skarbowi Państwa - Komendantowi Komisariatu Policji w M. o zadośćuczynienie w kwocie po 100.000,00 zł: 1. oddalił powództwo, 2. przyznał adwokat A. P., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w P., ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Płocku kwotę 4.428,00 zł, w tym podatek Vat, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, 3. odstąpił od obciążania powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu pozwanemu Skarbowi Państwa. Powyższe orzeczenie poprzedziły ustalenia faktyczne Sądu I instancji przedstawione w pisemnym uzasadnieniu wyroku, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, bez konieczności ich ponownego przytaczania zgodnie z art. treścią 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c. W oparciu o te ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy zważył, że powództwo nie jest zasadne, dlatego podlega oddaleniu. Powód w sprawie niniejszej nie sprecyzował w sposób jednoznaczny na jakiej podstawie prawnej dochodzi swoich roszczeń. Jednakże z podniesionych przez niego twierdzeń wynika, iż podstawą tą są przepisy o czynach niedozwolonych, bowiem powód zarzuca pozwanym działania na swoją niekorzyść, a stron nie łączyła żadna umowa. W tej sytuacji zgodnie z treścią art 415 k.c. (co do R. K.) oraz art. 417 k.c. (co do Skarbu Państwa) dla uznania roszczenia powoda za zasadne winno zostać udowodnione niezgodne z prawem i zawinione (w przypadku R. K.) działanie bądź zaniechanie pozwanego, powstanie szkody/krzywdy po stronie powoda, a następnie istnienie związku przyczynowego pomiędzy w/w dwoma elementami. W sprawie niniejszej żaden z w/w elementów nie został udowodniony ani nawet precyzyjnie wskazany. Powód wskazał, iż jego żądanie opiera się na uporczywym działaniu funkcjonariuszy Komisariatu Policji w M. oraz st. asp. R. K., w stosunku do powoda, polegającym na zastraszaniu, nękaniu, grożeniu pozbawieniem wolności, natrętnym wzywaniem na czynności. Powód nie udowodnił jednocześnie zaistnienia zdarzeń, z których wywodził swoje roszczenia. W ocenie powoda ww. skutek miało mieć dwukrotne wezwanie go przez policję do stawienia się w charakterze świadka. Taki zdarzenie miało miejsce. Rzeczywiście pozwany R. K., jako funkcjonariusz Komisariatu Policji w M. wzywał powoda dwukrotnie do stawienia się w charakterze świadka na Komisariat Policji. Działanie takie było konsekwencją wcześniejszego złożenia przez samego powoda zawiadomienia do Prokuratury na piśmie i miało na celu odebranie od niego zeznań i zawiadomienia. Było to więc działanie w interesie powoda, a dodatkowo działanie wynikające z wcześniejszego zachowania samego powoda (złożenia zawiadomienia). Wezwania zawierały standardowe pouczenia o treści przepisów kodeksu postępowania karnego i było takie samo, jak otrzymuje każda osoba wezwana w charakterze świadka na policję. Dzisiejsze twierdzenia powoda o jego zastraszaniu, nękaniu, grożeniu pozbawieniem wolności są wytworem jego wyobraźni i nie znajdują potwierdzenia w dowodach. Sam powód w pismach kierowanych początkowo na policję również nie wykazywał żadnych obaw, wręcz przeciwnie to on ustalał kiedy stawi się na Komisariat, a potem wręcz obrażał funkcjonariuszy policji. Brak jest zatem przede wszystkim bezprawności zachowania pozwanego R. K. i innych funkcjonariuszy policji. Stąd też Sąd w sprawie niniejszej oddalił powództwo J. S. w całości. O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o treść art. 102 k.p.c. odstępując od obciążania powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu pozwanemu Skarbowi Państwa. Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę przede wszystkim sytuację majątkową powoda (powód jest emerytem z emeryturą na poziomie 1.200,00 zł, mieszka w mieszkaniu socjalnym) oraz sytuację zdrowotną (powód jest osobą niepełnosprawną, schorowaną), jak i jego wiek (78 lat). Zgodzić należy się z pozwanym, iż nic nie uzasadnia kierowania do Sądu bezzasadnych pozwów i nie jest to prawo niczym nieograniczone. Ale z drugiej strony biorąc pod uwagę przede wszystkim stan zdrowia powoda należy dojść do wniosku, iż to on jest w głównej mierze przyczyną działań powoda. Powód ma problemy z pamięcią (sam nie potrafił powiedzieć, dlaczego pozwał R. K., skoro ten mu nawet w innych sprawach pomógł), a nadto wątpliwości budzi stan jego percepcji. Obciążenie powoda obowiązkiem zwrotu kosztów należnych Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w kwocie 5.400,00 zł byłoby w istocie surowym ukaraniem powoda, za zachowanie wynikające z jego stanu zdrowia i wieku. Nadto kwota taka w sposób oczywisty przekracza możliwości majątkowe powoda i prowadziłaby ona do jego dalszego zubożenia. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Apelację od przedmiotowego wyroku wywiódł powód. Zaskarżył orzeczenie w części, tj. w punkcie 1. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego: a. art. 233 § 1 k.p.c., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego i dokonanie jego oceny nieuwzględniającej istotnych z perspektywy przedmiotowego rozstrzygnięcia okoliczności w postaci treści zawartego w wezwaniach do stawiennictwa pouczenia (rygoru i konsekwencji niestawiennictwa), dokumentacji lekarskiej powoda J. S. oraz złożonych przez niego depozycji w tym zakresie na rozprawie - i w dalszym następstwie przekroczenie przez Sąd I instancji granic swobodnej oceny dowodów: • poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów w postaci dokumentów znajdujących się w aktach sprawy: wezwanie do osobistego stawiennictwa z dnia 28 sierpnia 2020 r. oraz wezwanie do osobistego stawiennictwa z dnia 17 września 2020 r. - oba podpisane przez st. asp. R. K. oraz dotyczące tego samego postępowania karnego prowadzonego przez Komisariat Policji w M. ( (...) 296/20) i stwierdzenie, iż wezwania te zawierają standardowe pouczenia o treści przepisów kodeksu postępowania karnego, w sytuacji gdy wnioskowaniu temu przeczą zasady wiedzy oraz logiki, albowiem wnikliwa analiza treści każdego wezwania (treść tożsama za wyjątkiem daty i godzinny stawiennictwa) wskazuje na zastosowanie środków zapobiegawczych w przypadku niestawiennictwa, czego kodeks postępowania karnego w takiej sytuacji w swej treści nie przewiduje, a tego rodzaju pouczenie które wespół z innymi podnoszonymi okolicznościami wywarło u powoda J. S. uzasadnione obawy pozbawienia wolności; • poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę depozycji złożonych przez powoda J. S. w ramach przedmiotowego postępowania i przedkładanych do akt sprawy dokumentów w postaci dokumentacji lekarskiej stanu zdrowia powoda i wysnucie stwierdzenia, iż powód nie wykazał okoliczności pogorszenia swego stanu zdrowia wskutek kierowania do niego nękających go wezwań do stawiennictwa zawierających bezprawne pouczenia, w sytuacji gdy zarówno depozycje J. S., jak i wskazane dokumenty świadczą o pogorszeniu stanu zdrowia będącego następstwem opisywanych w pozwie okoliczności; b. w konsekwencji (poprzez wskazanie zgodnie z art. 368 § l 1 k.p.c.) błąd w ustaleniach faktycznych, który doprowadził do dokonania ustalenia niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, iż: • pozwany R. K. nie działał w sposób bezprawny wystosowując wobec J. S. wezwania do stawiennictwa zawierające pouczenia, które nie są przewidywane przez procedurę karną; • stan zdrowia powoda nie pogorszył się w wyniku bezprawnych działań pozwanych. W konkluzji skarżący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenie na rzecz powoda od pozwanych - R. K. oraz Skarbu Państwa - Komendanta Komisariatu Policji w M. kwoty po 100.000,00 zł od każdego z nich wraz z kosztami procesu za obie instancje, w tym kosztami zastępstwa procesowego świadczonego na rzecz powoda z urzędu w toku postępowania apelacyjnego, według norm prawem przepisanych, 2. w przypadku braku uwzględnienia niniejszego środka zaskarżenia o nieobciążanie powoda J. S. kosztami postępowania apelacyjnego. W odpowiedzi na apelację strona pozwana – Skarb Państwa, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja okazała się bezzasadna i podlegała oddaleniu. Mając na uwadze treść przepisu art. 387 § 2 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny wskazuje, że podziela w całości poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne i przyjmuje je za własne, czyniąc je integralną częścią swojego uzasadnienia. Sąd odwoławczy za trafne uznaje także wywody prawne Sądu I instancji. Zgodnie z przywołanym przepisem Sąd II instancji powinien natomiast odnieść się do poszczególnych zarzutów apelacyjnych, co poniżej uczyni. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – w tym Sądu Najwyższego – „Uzasadnienia sądów odwoławczych nie muszą, a zwykle wręcz nie powinny zawierać wszystkich elementów typowych dla uzasadnienia judykatu pierwszoinstancyjnego, lecz jedynie te z elementów, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznania sprawy są niezbędne do przedstawienia motywów wydanego przez ten sąd rozstrzygnięcia…” (patrz: przykładowo postanowienie SN z dnia 24 maja 2022 r., I CSK 1434/22 , LEX nr 3390416). Natomiast, zgodnie z innymi orzeczeniami, wynikający z art. 378 § 1 k.p.c. nakaz odniesienia się do zarzutów apelacji nie oznacza konieczności bezpośredniego odniesienia się do każdego argumentu apelanta. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały rozważone przed wydaniem orzeczenia (patrz: przykładowo postanowienie SN z dnia 16 października 2020 r., I CSK 120/20, LEX nr 3077155; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2014 r., II CSK 478/13, LEX nr 1545029). Przechodząc zatem do poszczególnych zarzutów apelacyjnych w pierwszej kolejności należy wskazać, że powód postawił skarżonemu orzeczeniu jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego. Nie stawia żadnych zarzutów naruszenia prawa materialnego. Wprawdzie zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego dowolną, a nie swobodną ocenę łączy z błędem w ustaleniach faktycznych, który doprowadził do dokonania ustaleń niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy poprzez nieustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów (poprzez wskazanie zgodnie z art. 368 § l 1 k.p.c.), jednak nadal jest to zarzut jedynie w płaszczyźnie naruszenia przepisów postępowania. Tych zaś istotnych faktów nieustalonych przez Sąd I instancji dopatruje się w przyjęciu, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.