Sygn. akt I ACa 755/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg Protokolant: Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa T. Z. przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt I C 1290/21 oddala apelację. Sygn. akt I ACa 755/22 UZASADNIENIE T. Z. domagała się zapłaty przez (...) S.A. w W. na jej rzecz kwoty 76 000 zł wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie od dnia 19 lipca 2017 r. do dnia zapłaty - tytułem częściowego odszkodowania za szkodę powstałą w nieruchomości położonej w P., gmina C., powiat (...), dz. ewid. (...) wskutek pożaru - objętą odpowiedzialnością pozwanego, wynikającą z umowy ubezpieczenia, potwierdzonej polisą (...) nr (...). Nadto wniosła o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania - w tym kosztów zastępstwa procesowego, o ile zostanie ustanowione - według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że 17 lipca 2017 r. w P. (...), gmina C., doszło pożaru, wskutek którego całkowitemu zniszczeniu uległ położony na dz. ewid. (...) stanowiącej własność powódki, nabytej w drodze spadku, budynek mieszkalny oraz sąsiadujące z nim zabudowania gospodarcze. Powódka podała, że zgłosiła szkodę pozwanemu. Pozwany zarejestrował ją pod trzema sygnaturami: (...), (...) oraz (...). W związku z tym, że w sprawie nie przypisano - w sposób niebudzący wątpliwości - konkretnej szkody do właściwego jej numeru, powódka otrzymując od ubezpieczyciela korespondencję, nie wiedziała, czy dotyczy ona domu jednorodzinnego, budynków gospodarczych, czy może jeszcze w inny sposób odnosi się do przedmiotu jego odpowiedzialności. W toku postępowania likwidacyjnego pozwany kilkukrotnie dokonywał wypłat odszkodowania, by ostatecznie świadczyć na rzecz powódki kwotę 139 801,43 zł a zatem o 160 198,57 zł niższą od sumy ubezpieczenia. Pozwany w odpowiedzi z 17 lipca 2021 r. na wezwanie do zapłaty stwierdził, że zakończył postępowanie likwidacyjne. W piśmie tym pozwany powołując na pisma skierowane do powódki z 08 września 2017 r., z 12 grudnia 2017 r. oraz z 18 grudnia 2017 r., stwierdził, że podstępowanie likwidacyjne zostało zakończone i podniósł zarzut przedawnienia. Zdaniem powódki zarzut ten jest bezzasadny. Ubezpieczyciel bowiem przyjął nieznaną powódce metodologię, podzielił szkodę na trzy postępowania, nie precyzując jednocześnie, którego z roszczeń dotyczy każde z nich i kierując do powódki korespondencję, oznaczaną różnymi sygnaturami. Dziękując pismami z 8 września, 12 i 18 grudnia 2017 r., za przekazanie dokumentacji koniecznej dla podjęcia decyzji w sprawie nie zaznaczył, że noszą one walor definitywnego rozstrzygnięcia co do roszczeń powódki. Strona pozwana nie wskazała również okoliczności uzasadniających wypłatę odszkodowania tylko w części, nie przypisując przy tym konkretnej kwoty do poszczególnej szkody. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2022 Sygn. akt I C 1290/21 Sąd Okręgowy w Nowym Sączu uznał za usprawiedliwione co do zasady roszczenie powódki T. Z. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny: Powódka T. Z. jest właścicielką dz.ewid. nr (...) położonej w P. (...), gmina C., którą nabyła jako spadek po ojcu. Nieruchomość ta zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz należącymi do niego zabudowaniami gospodarczymi. W 2016 r. powódka dokonała remontu budynku mieszkalnego z myślą, że odbędzie się w nim wesele jej syna. W dniu 10 kwietnia 2017 r. powódka zawarła z pozwanym ubezpieczycielem umowę ubezpieczenia stwierdzoną polisą (...) nr (...). Okres ubezpieczenia wyznaczony został od 18 kwietnia 2017 r. do 17 kwietnia 2018 r. Jako przedmiot ubezpieczenia wskazano w umowie: dom jednorodzinny, budynek niemieszkalny inny niż garaż oraz mienie ruchome obejmujące ruchomości domowe i stałe elementy. Suma ubezpieczenia wynosiła odpowiednio: 200 000 zł (dom jednorodzinny, 100 000 zł budynek niemieszkalny inny niż garaż oraz 60 000 zł (mienie ruchome, w tym ruchomości domowe 10 000 zł i stałe elementy 50 000 zł). W dniu 17 lipca 2017 r. na nieruchomości należącej do powódki wybuchł pożar. Najpierw zapaliły się pomieszczenia gospodarcze, a następnie ogień doszedł do budynku mieszkalnego. W następstwie zabudowania gospodarcze spłonęły w całości. Budynek mieszkalny wskutek naruszenia konstrukcji nadaje się do całkowitej rozbiórki. W dniu 19 lipca 2017 r. powódka zgłosiła szkodę pozwanemu. W następstwie zgłoszenia powódki pozwany wszczął postępowanie likwidacyjne, które zostało zarejestrowane pod trzema sygnaturami: (...), (...) oraz (...). Powódka nie została poinformowana, do których konkretnie szkód odnoszą się poszczególne z nich. W toku postępowania likwidacyjnego pozwany wystosował do powódki między innymi pisma o następującej treści: - Pismo z 08 września 2017 r.: „dziękujemy za przekazanie informacji potrzebnych do podjęcia decyzji w sprawie nr (...). 8 września 2017 r. przekazaliśmy do wypłaty 60 281,09 zł. Pieniądze wpłacimy Pani na konto nr (...). NA WYSOKOŚĆ ODSZKODOWANIA SKŁADA SIĘ: Majątek - Budynki/ budowle/ lokale 60 281,09 zł” - Pismo z 12 grudnia 2017 r.: „dziękujemy za przekazanie informacji potrzebnych do podjęcia decyzji w sprawie nr (...). 11 grudnia 2017 r. przekazaliśmy do wypłaty 9 926,70 zł. Pieniądze wpłacimy Pani na konto nr (...). NA WYSOKOŚĆ ODSZKODOWANIA SKŁADA SIĘ: Majątek - Budynki/budowle/lokale 69 520,34 zł WCZEŚNIEJ WYPŁACILIŚMY KWOTĘ: 59 593,64 zł” -Pismo z 17 grudnia 2017 r.: „dziękujemy za przekazanie informacji potrzebnych do podjęcia decyzji w sprawie nr (...). 18 grudnia 2017 r. przekazaliśmy do wypłaty 10 000 zł. Pieniądze wpłacimy Pani na konto nr (...). NA WYSOKOŚĆ ODSZKODOWANIA SKŁADA SIĘ: Suma ubezpieczenia 10 000,00 zł”. Na odwrocie każdego z tych pism zamieszczono nadto zapisy o następującej treści: Zagadnienia prawne • Świadczenie zostało przyznane na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego oraz ogólnych warunków ubezpieczenia (...) ustalonych uchwałą Zarządu (...) Spółki Akcyjnej nr (...) z dnia 31 stycznia 2017 r. • Informuję o możliwości: - wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego w celu dochodzenia roszczeń nieuwzględnionych przez (...) SA. Powództwo o roszczenia wynikające z umowy ubezpieczenia może zostać wytoczone albo według przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania ubezpieczając ego, ubezpieczonego, uposażonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia. W przypadku wystąpienia na drogę sądową jako "pozwanego" należy wskazać: (...) Spółka Akcyjna, (...) (...)-(...) W.; - wystąpienia do Rzecznika Finansowego z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy, w przypadku nieuwzględnienia przez (...) SA roszczeń wynikających z Pana/Pani reklamacji - jeżeli jest Pan/Pani osobą wskazaną w art. 2 ust. 1 lit. a) ustawy z dnia 5 sierpnia 2015r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 134 8), tj. osobą fizyczną będącą ubezpieczającym, ubezpieczonym, uposażonym lub uprawnionym z umowy ubezpieczenia. Jednocześnie informuję, iż podmiotem uprawnionym w rozumieniu ustawy o pozasądowym rozpatrywaniu sporów konsumenckich, właściwym dla (...) SA do pozasądowego rozpatrywania sporów, jest Rzecznik Finansowy, którego adres strony internetowej jest następujący: (...) • Ogólne warunki umowy są dostępne w każdym Oddziale (...) lub na stronie internetowej (...) • Reklamacja dotycząca usług (...) SA może być złożona: w formie pisemnej - osobiście, w jednostce (...) SA obsługującej klientów albo przesyłką pocztową zgodnie z obowiązującą ustawą o Prawie pocztowym; ustnie - telefonicznie (pod numerem infolinii (...)) albo osobiście w jednostce (...) SA obsługującej klientów; w formie elektronicznej - pod adresem e-mail:(...) lub za pomocą formularza na stronie (...)Odpowiedź na reklamację zostanie udzielona w formie papierowej w terminie do 30 dni od dnia otrzymania reklamacji. • Informujemy o możliwości wystąpienia do Rzecznika Finansowego z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy, w przypadku nieuwzględnienia przez (...) SA roszczeń wynikających ze złożonej reklamacji. • Spełniając ustawowy obowiązek, informujemy, że w przypadku braku akceptacji stanowiska ubezpieczyciela istnieje możliwość dochodzenia roszczeń także na drodze sądowej. • Informujemy o możliwości wystąpienia do Rzecznika Finansowego z wnioskiem o przeprowadzenie pozasądowego postępowania w sprawie sporu z (...) SA (informacje na ten temat dostępne są na stronie Rzecznika Finansowego pod adresem (...). W pismach dotyczących szkód zarejestrowanych jako PL (...), (...) wskazano, że wypłacone odszkodowanie dotyczy: „Majątek - Budynki/budowle/lokale”. Jedynie w odniesieniu do szkody (...) wskazano, że wypłacone odszkodowanie odpowiada sumie ubezpieczenia - 10 000,00 zł. W 2018 r. powódka dzwoniła do pozwanego wskazując, że nadal jest pokrzywdzona. Osoby z którymi rozmawiała miały oddzwonić do powódki, ale tego nie uczyniły. W piśmie z 17 lipca 2021 r. pozwany w odpowiedzi na zarzuty powódki, że wypłacone jej kwoty są nieadekwatne do sumy ubezpieczenia podniósł, że wszelkie związane ze sprawą roszczenia uległy przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2020 r. Przy tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że sama kwestia zasad odpowiedzialności pozwanego z tytułu wskazanej szkody nie była przedmiotem sporu pomiędzy stronami. Spór pomiędzy stronami dotyczył jednak tego, czy roszczenie powódki uległo przedawnieniu jak i wysokości roszczenia, co uzasadnia wydanie wyroku wstępnego w trybie art. 319 k.p.c. Sąd wskazał, że strony łączyła umowa ubezpieczenia w ramach polisy ubezpieczenia (...) nr (...). Okres ubezpieczenia ustalony został na czas od 18 kwietnia 2017 r. do 17 kwietnia 2018 r. Do zniszczeń w mieniu powódki doszło w wyniku pożaru z 17 lipca 2017 r., a zatem w okresie odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela wynikającej z umowy zawartej z powódką. Roszczenia z tej umowy przedawniają się zgodnie z art. 819 § 1 k.c. z upływem lat trzech, przy czym bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia (art. 819 § 4 k.c.). Do przerwania biegu przedawnienia w niniejszej sprawie doszło w wyniku zgłoszenia szkody przez powódkę w dniu 19 lipca 2017 r. Sąd nie podzielił zarzutu pozwanego, że pismo wystosowane do powódki 17 grudnia 2017 r. stanowiło oświadczenie o zakończeniu postępowania likwidacyjnego i tym samym spowodowało ponowny bieg terminu przedawnienia. Odwołując się do orzecznictwa, w tym wyroków Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2014 r. sygn. akt V CSK 5/14, z dnia 16 listopada 2017 r. V CSK 31/17 i z dnia 19 grudnia 2019 r. IV CSK 472/18 Sad pierwszej instancji przyjął, że przyjął iż nie nosi waloru oświadczenia kończącego postępowanie likwidacyjne oświadczenie ubezpieczyciela, jeśli nie ma ono charakteru definitywnego. Dopóki zatem postępowanie likwidacyjne nie skończy się definitywnie, to nie doszło do zakończenia tego postępowania i nie rozpoczął się na nowo bieg terminu. Nie ma przy tym decydującego znaczenia pouczenie o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. Skierowanie do sądu sprawy z zakresu umowy ubezpieczenia nie jest bowiem uwarunkowane wyczerpaniem wszystkich środków odwoławczych przewianych przez zakład ubezpieczeń. Zdaniem Sądu analiza pisma pozwanego z 18 grudnia 2017 r., jak i wcześniejszych pism, nie pozwala na podzielenie prezentowanej przez pozwaną tezy, że stanowisko ubezpieczyciela było ostateczne. W części tych pism zawierającej zagadnienia prawne (widniejącej na ich odwrocie) znajduje się pouczenie dla powódki o możliwości złożenia reklamacji dotyczącej usług (...) czy to w drodze pisemnej czy też ustnej. Zapis ten w odbiorze przeciętnego konsumenta ma charakter co najmniej sugerujący, o ile nie dający nawet przekonania co do tego, że zawarta w przedmiotowym piśmie decyzja nie jest ostateczna, że przysługuje od niej odwołanie w ramach postępowania likwidacyjnego. Pisma te nie wskazywały, że jest to ostateczne stanowisko w sprawie szkody zgłoszonej przez powódkę. Na tę ocenę wpływ miały też sposób prowadzenia postępowania likwidacyjnego. Z kierowanych do niej pism z 8 września, 12 i 18 grudnia 2017 r. nie wynika wprost, których konkretnie roszczeń dotyczą przyznane kwoty. Można tylko domniemywać, że pismo z 18 grudnia 2017 r. dotyczy szkody w ruchomościach domowych. W pismach tych nie poinformowano też powódki, czemu wypłacone kwoty nie odpowiadają sumie ubezpieczenia, czy zasadność dalej idących jej żądań jest jeszcze rozpatrywana, czy też nie. Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając orzeczenie w całości, zarzucając naruszenie: l. przepisów prawa materialnego a to: art. 117 § 2 k.c. w zw. z art. 813 §4 k.c. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dopóki powódka ma możliwość złożenia odwołania od stanowiska zakładu ubezpieczeń nie rozpoczyna się na nowo bieg przedawnienia roszczenia powódki względem zakładu ubezpieczeń, a w konsekwencji ustalenie, że pisma pozwanego kierowane do powódki nie stanowiły oświadczenia o przyznaniu lub odmowie świadczenia i nie rozpoczynały na nowo biegu przedawnienia roszczenia powódki względem pozwanego;
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.