← Polska

I AGa 316/22

Obsah (4)§ 1§ 5§ 4§ 2

I AGa 316/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 31 marca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi w I Wydziale Cywilnym w składzie: Przewodniczący Sędzia Michał Kłos Protokolant Dominika Gębka po rozpozn

k.c. Przytoczył następnie treść art.

§ 1- § 5 k.c.

w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r. w umowie o roboty budowlane, a także treść art. art.

k.c. w wersji obowiązującej od 1 czerwca 2017 r., a regulujących kwestię podwykonawstwa. Podkreślił następnie, że odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawcy ma charakter gwarancyjny, a jej ramy określa umowa wykonawcy z podwykonawcą, nie zaś zakres odpowiedzialności inwestora wobec wykonawcy. Inwestor na podstawie art.

§ 5k.c.

zostaje zatem obciążony odpowiedzialnością za dług cudzy, za realizację umowy, której nie jest stroną i na której wykonanie nie ma bezpośredniego wpływu. Odpowiedzialność ta łączy się zatem z ryzykiem dwukrotnej zapłaty wynagrodzenia – tak wykonawcy, jak i podwykonawcy, jeśli wykonawca, mimo otrzymanej od inwestora zapłaty, nie zaspokoił podwykonawcy. Dla ustalenia podstaw odpowiedzialności inwestora wobec dalszego podwykonawcy decydujące znaczenie mają przepisy kodeksu cywilnego obowiązujące w dacie zawarcia umowy. W rozpoznawanej sprawie, umowy o roboty budowlane między inwestorem i generalnym wykonawcą, między generalnym wykonawcą, a podwykonawcą oraz między podwykonawcą, a powodem, jako dalszym podwykonawcą zostały zawarte przed 1 czerwca 2017 r., czyli przed datą wejścia w życie nowelizacji kodeksu cywilnego. Zatem odpowiedzialności pozwanej spółki (...), jako inwestora opierać się musi na przesłankach wynikających z art.

k.c. w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r. W dalszej kolejności Sąd wskazał, że dla odpowiedzialności inwestora wywodzonej z powołanego art.

k.c. konieczne jest aby podwykonawcą i dalszego wykonawcę łączyła umowa o roboty budowlane i przytoczył kryteria cechujące ten typ umowy. Sąd wskazał, że prace powoda polegały na malowaniu konstrukcji stalowych, przy czym część prac była wykonywana poza terenem inwestycji, w warsztacie powoda, a część na budowie. Konstrukcje stalowe stanowiły elementy budynku. Ich malowania w zakresie ochrony przeciwpożarowej i antykorozyjnej w ocenie Sądu może stanowić roboty budowlane w rozumieniu art. 647 k.c. W dalszej kolejności Sąd podniósł, że warunkiem formalnym powstania odpowiedzialności inwestora wobec dalszego podwykonawcy jest zawarcie w formie pisemnej umowy między generalnym wykonawcą, a podwykonawcą oraz między podwykonawcą, a dalszym podwykonawca. Zawarcie umowy następuje przez złożenie zgodnych oświadczeń przez strony umowy. Zawarcie umowy w formie pisemnej oznacza, że oświadczenia obu stron umowy przybierają postać pisemną, przy czym do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli (art. 78 § 1 k.c.). Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany. W rozpoznawanej sprawie umowa (umowy) łączce powoda ze spółką (...) nie została zawarta w formie pisemnej. Do zawarcia umowy doszło bowiem na skutek pisemnego zlecenia (...) Sp. z o.o. i przyjęcia zlecenia przez powoda. Sąd przyznał rację stronie powodowej, że do zawarcia umowy doszło w trybie określonym w art. 68 2 k.c., czyli przez przyjęcie oferty przez powoda, w sytuacji gdy powód jako przedsiębiorca otrzymał ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, wówczas brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty. Nie została zachowana forma pisemna umowy, bowiem oświadczenie tylko jednej strony (zamawiającego) przybrało postać pisemną, zaś oświadczenie powoda nie zostało złożone w formie pisemnej, tylko w drodze dorozumianej, ewentualnie ustnej. Tymczasem art.

§ 4k.c.

wymagał dla takiej umowy formy pisemnej pod rygorem nieważności. Niezachowanie formy pisemnej umowy podwykonawczej rodzi nieważność tej umowy i wyłączenie solidarnej odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy na podstawie art.

§ 5k.c.

W związku z tym, że rygor nieważności z art.

§ 4k.c.

odnosi się jedynie do stosunków pomiędzy podwykonawcą, a inwestorem, czyli że wyłącza możliwość dochodzenia roszczeń na podstawie takiej umowy od inwestora, brak pisemnej umowy podwykonawczej między powodem, a spółą K. czyni bezprzedmiotową kwestię zgody inwestora na jej zawarcie. Skutek takiej zgody wiąże się ściśle z istnieniem pisemnej umowy z podwykonawcą. Inwestor nie może wyrazić zgody na zawarcie umowy, która w tej formie nie istnieje. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia jest w ocenie Sądu I instancji, ustalanie czy inwestor wiedział i godził się na wykonywania prac przez powoda na inwestycji i czy wyraził zgodę na zawarcie umowy o roboty budowlane z powodem, jako dalszym podwykonawcą. Powód nie może bowiem skutecznie dochodzić od inwestora roszczeń z tytułu wynagrodzenia za wykonane prace w oparciu o art.

§ 1i 5 k.c.

Jako alternatywną podstawę prawną powództwa, na wypadek niezakwalifikowania umowy o podwykonawstwo, jako umowy ważnej, powód powołał przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. W przypadku nieważności umowy podwykonawcy z wykonawcą robót budowlanych, m.in. z uwagi na niezachowanie formy pisemnej (art.

§ 4

k.c..), po stronie podwykonawcy może powstać roszczenie o zapłatę za wykonane roboty oparte na normie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. zarówno wobec wykonawcy robót (jako strony tej umowy), jak i inwestora. Fakt, iż podwykonawca (dalszy podwykonawca) nie uzyskał wynagrodzenia za roboty budowlane, nie pozbawia go prawa skutecznego domagania się zwrotu wartości korzyści, jakie uzyskał inwestor w wyniku wykonania tych robót. W przedmiotowej sprawie prace wykonane przez powoda były konieczne do realizacji inwestycji na terenie Centrum Handlowego (...), niemniej zgodnie z treścią art. 6 k.c. powód był zobligowany udowodnić, że na skutek wykonania określonych prac pozwany inwestor uzyskał korzyść majątkową. Sąd podkreślił, że (...) Sp. z o.o. łączył stosunek umowny z (...) Sp. z o.o. Prace wykonane przez powoda mieściły się w zakresie prac zleconych generalnemu wykonawcy. Zapłata generalnemu wykonawcy całości umówionego wynagrodzenia wyklucza uzyskanie przez pozwanego inwestora bezpodstawnej korzyści w postaci świadczenia powoda. Aby mówić o korzyści inwestora powód powinien udowodnić, zgodnie z ciężarem dowodu, że za ten zakres prac pozwana nie dokonała zapłaty wynagrodzenia na rzecz swojego kontrahenta umownego. Według twierdzeń inwestora rozliczył się z on z generalnym wykonawcą. Spełniając świadczenie w postaci zapłaty wynagrodzenia w zamian za odebrane roboty budowlane nie został wzbogacony, nie uzyskał bowiem korzyści lecz świadczenie wzajemne. Nie można oczekiwać, aby inwestor z powołaniem się na przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu musiał dwukrotnie płacić za ten sam zakres prac. Ponadto dochodząc roszczeń z bezpodstawnego wzbogacenia powód winien udowodnić dokładnie jaki zakres prac został faktycznie wykonany i jaka jest ich rynkowa (a nie umowna) wartość, a tym samy udowodnić wysokość bezpodstawnie uzyskanej przez inwestora korzyści. Natomiast w świetle zebranego materiału dowodowego, w tym opinii biegłej sądowej brak dowodu na wysokość bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej. Obecnie zaś nie jest możliwe dokonanie pomiarów i obmiarów, które pozwoliłyby na ustalenie ilości i rodzaju wykonanych. Tym samym nie jest możliwe ustalenie ich faktycznej wartości. W ocenie Sądu do przedmiotowej sprawy nie mają również zastosowania przepisy ustawy o zamówieniach publicznych, gdyż strony postępowania nie są objęte regulacjami tej ustawy. Zawarcie umowy między inwestorem, a generalnym wykonawcą nie odbyło się także w trybie zamówień publicznych. Powyższy wyrok zaskarżył powód w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez: - niewłaściwe zastosowanie, które przejawiło się w uznaniu przez Sąd I instancji, że pomimo, iż (...) Sp. z o. o. wykonała na inwestycji pn. „Rozbudowa i przebudowa części Centrum Handlowego (...)" prace budowlane za zgodą Inwestora (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., to powyższe nie doprowadziło do powstania po jego stronie solidarnej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia powodowi. Powyższe skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania i doprowadziło do błędnych wniosków, że z zachowania (...) W. nie wynikało, iż akceptował i godził się na wykonanie przez powoda określonego znanego i wiadomego pozwanemu Inwestorowi zakresu prac - co spowodowało zaktualizowanie po stronie pozwanego solidarnej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia powodowi. - poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej, oceny materiału dowodowego i niewyprowadzenie z niego istotnych dla niniejszego postępowania wniosków dotyczących kwalifikacji prawnej umowy łączącej (...) Sp. z o. o. i (...) Sp. z o. o. Sp. K. jako umowy o podwykonawstwo objętej dyspozycją art.

k.c.; - poprzez dowolną, nie zaś swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu przejawiającą się w wyprowadzeniu z zeznań świadków A. T.

(2)e-protokół rozprawy z 10 czerwca 2019 r., czas nagrania 01:18:12, zeznania świadka R. B.
(2)e-protokół rozprawy z 10 czerwca 2019 r., czas nagrania 01:51:25), wniosków nieistotnych dla niniejszego postępowania (w zakresie sposobu wyłaniania na spornej inwestycji podwykonawców w celu realizacji szczególnych części zadania) i uczynienia z nich podstaw wyrokowania w zakresie solidarnej odpowiedzialności (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. za zapłatę wynagrodzenia powodowi, pomimo, iż przedmiotowa procedura nie miała wobec powoda zastosowania, zatem nie mógł on ponosić w tym zakresie jakichkolwiek negatywnych konsekwencji. - poprzez dowolną, nie zaś swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, która przejawiła się w braku wyprowadzenia właściwych wniosków z pisma (...) Sp. z o. o. z 15 marca 2018 r. (obejmującego zgłoszenie powoda jako podwykonawcy i wezwanie do zapłaty Inwestora oraz Generalnego Wykonawcy) skierowanego do (...) Sp. z o. o. z siedzibą w (...) Sp. z o. o., albowiem w związku z ww. pismem nie doszło do przedstawienia przez Inwestora lub Generalnego Wykonawcę sprzeciwu wobec wykonywania prac przez (...) Sp. z o. o. - a zatem doprowadziło ono do potwierdzenia zgody tych podmiotów na wykonanie prac przez powoda. Powód podniósł także zarzut naruszenia art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że nie udowodnił, iż na skutek wykonania określonych prac pozwany Inwestor uzyskał korzyść majątkową, podczas gdy to pozwany (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie wykazał (nie udowodnił), że w zakresie spornych (wykonanych przez powoda) prac, rozliczył się z Generalnym Wykonawcą, jedynie tak stwierdził. Dodatkowo skarżący zarzucił zapadłemu rozstrzygnięciu Sądu I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego, ti.: - art.

§ 1w zw.

z art.

§ 5k.c.

poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które przejawiło się w uznaniu przez Sąd I Instancji, że w stanie faktycznym objętym niniejszym postępowaniem nie doszło do przyjęcia przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. (Inwestora) solidarnej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia z przyczyn braku zawarcia przez (...) Sp. z o. o. Sp. k (Podwykonawcę) z (...) Sp. z o. o. (dalszego Podwykonawcę) umowy o roboty budowlane w formie pisemnej; - art.

§ 1w zw.

z art.

§ 5k.c.

poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które przejawiło się w uznaniu przez Sąd I Instancji, że w stanie faktycznym objętym niniejszym postępowaniem, pomimo iż (...) Sp. z o. o. wykonał zlecone przez (...) Sp. z o.o. Sp. K. prace na inwestycji pn. „Rozbudowa i przebudowa części Centrum Handlowego (...)" za zgodą i wiedzą wszystkich pozwanych w tym (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.. - art.

§ 1w zw.

z art.

§ 5k.c.

poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które przejawiło się uznaniu, że skoro (...) Sp. z o. o. Sp. K. w umowie z (...) Spółka z o. o. w W. zobowiązał się do niepodzlecania robót dalszym podwykonawcom, to zakaz ten miał jakikolwiek wpływ na możliwość przyjęcia przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. (Inwestora) solidarnej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy (...) Sp. z o. o., podczas gdy przepis art.

§ 5k.c.

statuuje ustawową bierną solidarność o charakterze gwarancyjnym w postaci odpowiedzialności ex lege za cudzy dług, co jest odstępstwem od zasady prawa obligacyjnego, zgodnie z którą skuteczność zobowiązań umownych ogranicza się do stron zawartego kontraktu. To oznacza, że zapłata wynagrodzenia podwykonawcom na podstawie art.

§ 5k.c.

stanowi zaspokojenie cudzego długu. - art. 405 w zw. z art. 410 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że powód nie udowodnił, że na skutek wykonania określonych prac pozwany inwestor uzyskał korzyść majątkową, podczas gdy to pozwany (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie wykazał (nie udowodnił), że w zakresie spornych (wykonanych przez powoda) prac, rozliczył się z Generalnym Wykonawcą, jedynie tak stwierdził; - art. 405 w zw. z art. 410 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że powód nie udowodnił jaki zakres prac został faktycznie wykonany i jaka jest ich rynkowa (a nie umowna) wartość - podczas gdy z wydanej w niniejszej sprawie opinii biegłego nie wynika, że biegły zakwestionował wysokość dochodzonego roszczenia, a wręcz potwierdził łączną wartość wykonanych prac na kwotę 144.512,94 zł, czyli na kwotę na którą powód wystawił faktury na rzecz spółki (...) Sp. z o. o. Sp. K. Tym samym powód udowodnił wysokość dochodzonego roszczenia o zwrot bezpodstawnie uzyskanej przez (...) Sp. z o.o. W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona apelująca wniosła o zmianę zaskarżanego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa wobec (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. w całości, ewentualnie, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., w przypadku uznania przez Sąd II instancji, iż Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy albo, iż wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, o uchylenie zakwestionowanego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. W odpowiedzi na apelację strona pozwana (...) Sp. z o.o. wniosła o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu za postępowanie odwoławcze według norm prawem przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Wbrew bowiem stanowisku strony skarżącej Sąd I instancji rozpoznając przedmiotową sprawę nie dopuścił się naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego, jak i materialnego. Przesłanki solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu zrealizowanych robót budowalnych określa art.

k.c. Usankcjonowano w nim ustawową bierną solidarność o charakterze gwarancyjnym w postaci odpowiedzialności za cudzy dług, co jest odstępstwem od jednej z podstawowych zasad prawa obligacyjnego, zgodnie z którą skuteczność zobowiązań umownych ogranicza się do stron zawartego kontraktu (zob. np. wyr. SN z 17 lutego 2011 r., IV CSK 293/10, L., i z 5 września 2012 r., IV CSK 91/12, L.; uchw. SN z 17 lutego 2016 r., III CZP 108/15, OSNC 2017, Nr 2, poz. 14). Wskazuje się również, że solidarna odpowiedzialność inwestora ma charakter gwarancyjny, gdyż celem regulacji jest uzyskanie przez podwykonawcę i dalszego podwykonawcę dodatkowej gwarancji uzyskania należnego wynagrodzenia (zob. np. wyr. SN z 2 lipca 2009 r., V CSK 24/09, L.). Z art.

§ 4k.c.

sprzed zmiany a więc w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r. i mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, wynika w sposób oczywisty, że umowy, o których mowa w § 2 i 3 tego unormowania, czyli z podwykonawcami powinny być dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oznacza to, że formę pisemną powinny przybrać wszystkie elementy przedmiotowo i podmiotowo istotne dla tego typu umowy. Ponadto, nie jest dopuszczalne w takim przypadku dowodzenie, że umowa miała inną treść aniżeli wynika to z dokumentu, na podstawie postanowień ustnych, czy też innych czynności dokonywanych przy realizacji umowy. Brak pisemnej umowy podwykonawczej czyni bezprzedmiotową kwestię zgody inwestora na jej zawarcie. Skutek takiej zgody wiąże się ściśle z istnieniem pisemnej umowy z podwykonawcą. Inwestor zaś nie może wyrazić zgody na zawarcie umowy, która w tej formie nie istnieje ( vide: wyrok SN z 21 marca 2019 r. w sprawie II CSK 32/18, L.). Brak pisemnej umowy pomiędzy (...) Sp. z o.o. Sp. K., a (...) Sp. z o.o. przeczy zatem obowiązkowi nałożonemu przez normodawcę w treści art.

§ 4k.c.

Jak słusznie ustalił Sąd I instancji, do zawarcia umowy doszło bowiem na skutek pisemnego zlecenia (...) Sp. z o.o. i przyjęcia zlecenia przez powoda, zatem w trybie określonym w art. 68 2 k.c., czyli przez przyjęcie oferty przez powoda, w sytuacji gdy powód jako przedsiębiorca otrzymał ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, wówczas brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty. Zatem jedynie oświadczenie zamawiającego przybrało postać pisemną, natomiast oświadczenie powoda nie zostało złożone w formie pisemnej, ale dorozumianej. W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art.

§ 2zd.

2 k.c., w brzmieniu sprzed nowelizacji, jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy. Przy czym rozbieżności w orzecznictwie, jak i doktrynie wywoływały dwa zagadnienia, tj. w jakiej formie powinna być wyrażona przez inwestora zgoda i czy warunkiem sine qua non zgody było przedstawienie inwestorowi umowy (jej projektu) wraz z właściwą częścią dokumentacji. Te rozbieżności spowodowały podjęcie uchwały SN

(7)z 29 kwietnia 2008 r. (III CZP 6/08, OSNC 2008, Nr 11, poz. 121), zgodnie z którą do zgody wymaganej przez art.

§ 2i 3 k.c.

nie stosuje się art. 63 § 2 k.c., zgoda ta może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia ją w sposób dostateczny (art. 60 KC), a niezależnie od tego zgodę uważa się za wyrażoną w razie ziszczenia się przesłanek określonych w art.

§ 2zd.

2 k.c. Konsekwencją podjęcia uchwały było jednolite w zasadzie stanowisko przyjęte w orzecznictwie, że zgoda inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą może być wyrażona w dwojaki sposób: bierny (pasywny) oraz czynny (aktywny). W rozpoznawanej sprawie inwestor (...) Sp. z o.o. nie mógł wyrazić zgody ani w sposób bierny ani czynny. Nie miał bowiem wiedzy co do jakiejkolwiek umowy, którą zawarła spółka (...) w związku z realizacją inwestycji (...) ani również o obecności w/w spółki na obiekcie objętym pracami w przedmiotowej inwestycji. Tak więc wykluczone jest, żeby pozwany wyraził, chociażby w sposób dorozumiany, zgodę na zawarcie przez powodową spółkę umowy z (...) sp. z o.o. Dorozumiana zgoda inwestora na zawarcie umowy wykonawcy z podwykonawcą, wyrażona w sposób czynny jest skuteczna, gdy dotyczy umowy, której istotne postanowienia decydujące o zakresie solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy są znane inwestorowi, albo z którymi miał możliwość zapoznania się ( vide: wyrok SN z 6 października 2010 r., sygn. akt II CSK 210/10, L.). W konsekwencji należy stwierdzić, że wykonawca powinien przedstawić inwestorowi umowę zawartą z podwykonawcą (ewentualnie jej projekt) wraz ze stosownymi dokumentami dotyczącymi przedmiotu umowy, czego niewątpliwie w niniejszej sprawie nie uczyniono. Z umowy podwykonawstwa zawartej 6 października 2016 r. pomiędzy wykonawcą (...) Sp. z o.o., a (...) Sp. z o.o bezsprzecznie również wynika, że podwykonawca zobowiązał się do niepodzlecania robót dalszym podwykonawcom. Zakres prac zleconych podwykonawcy nie został uzgodniony z inwestorem, który nie miał wiedzy o pracach, jak i samej obecności spółki na terenie inwestycji. W tym zakresie Sąd Apelacyjny podzielił ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji. Z zeznań świadków trudno bowiem sformułować tezę, że inwestor wiedział o dalszym wykonawcy na budowie, skoro nie kojarzyli oni strony powodowej i nie posiadali wiedzy o pracach wykonywanych przez powoda na inwestycji. Takim dowodem nie jest także pismo z 15 marca 2018 r., w którym powód dokonał swojego zgłoszenia jako podwykonawcy (...) Spółki z o.o. w związku z wykonaniem przez powoda prac na podstawie umowy zlecenia związanych z zabezpieczeniem antykorozyjnym i ogniochronnym konstrukcji stalowej na budowie Centrum Handlowego (...) i wezwał inwestora, jak i generalnego wykonawcę do zapłaty solidarnie na rzecz powoda kwoty 122.513,04 zł tytułem wykonanych prac. Nie są nimi tym bardziej złożone faktury VAT - FV 10/04/2107, FV 5/06/2017, FV 6/06/2017, FV 11/06/2017, skoro dokumenty te informują o wykonanych pracach przez powoda. Powstały zatem dopiero po ich wykonaniu. Przepis ustawy nie przewiduje domniemania zgłoszenia podwykonawcy poprzez sam fakt wykonania przez niego robót. Konsekwencją niezachowania pisemnej formy przy zawieraniu przez strony umowy o roboty budowlane jest jej nieważność (art.

§ 4k.c.).

Skutek nieważności umowy podwykonawczej prowadzi zatem do wyłączenia solidarnej odpowiedzialności inwestora oraz generalnego wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy na podstawie art.

§ 5k.c.

W takiej sytuacji rozliczenie stron winno nastąpić według przepisów o świadczeniu nienależnym (art. 410 k.c.), do których stosuje się przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.). W celu ustalenia wartości prac wykonanych przez powoda oraz wysokości należnego powodowi wynagrodzenia Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej sądowej B. W.. Biegła konsekwentnie zarówno w opinii podstawowej - (k. 636), jak i uzupełniającej - (k.677) określiła łączną wartość wykonanych prac na 144.512,94 zł, czyli na kwotę na którą powód wystawił faktury na rzecz spółki (...). Niemniej wskazała jednocześnie, że do wystawionych faktur brakuje protokołów odbioru częściowego robot i protokołu końcowego podpisanych przez kierownika budowy (...), w związku z czym wartość wykonanych prac wynosi 144.512,94 zł, ale dopiero po przedstawieniu wskazanych dokumentów. Ze względu na braki w dokumentacji budowlanej i wykonawczej biegła podała, że nie ma możliwości sporządzenia kosztorysu wykonanych prac. Skoro zatem powód przyjmując wersję o bezpodstawnym wzbogaceniu twierdził, że pozwany jest bezpodstawnie wzbogacony jego kosztem to winien wykazać przesłanki z art. 405 k.c. Nie sposób bowiem zaakceptować twierdzenia, że w gestii pozwanego jest udowodnienie, iż rozliczył się on z generalnym wykonawcą. Należy podkreślić, że w sytuacji, gdy strona powodowa występuje z roszczeniem, na którego poparcie generuje twierdzenia o rzekomym bezpodstawnym wzbogaceniu pozwanego (...) to zgodnie z zasadą onus probandi powinna udowodnić postawioną tezę, czego w niniejszej sprawie nie uczyniła. Uwzględniając powyższe, z uwagi na uznanie apelacji strony powodowej za bezzasadną w całości, Sąd Apelacyjny oddalił wywiedziony środek odwoławczy na podstawie art. 385 k.p.c. o czym orzekł, jak w punkcie 1. wyroku. W pkt 2. rozstrzygnięcia, Sąd Odwoławczy działając w oparciu o art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. oraz § 2 pkt. 6 w zw. z § 10 ust 1 pkt 2 rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015, poz.1800 z późn.zm) zasądził od strony powodowej na rzecz (...) Spółki z o.o. z siedzibą w W. kwotę 4.050 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.