poprzez uzasadnienie orzeczenia bez wskazania przyczyn dla których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom w/w świadków oraz dokumentów; 6) naruszenie art. 484 § 2 k.c. w zw. z art. 362 k.c. poprzez niezastosowanie, gdyż były ku temu przesłanki i nie zmniejszenie kary umownej w wielkości odpowiedniej do stopnia przyczynienia się pozwanego do długości opóźnienia terminu zrealizowania przedmiotu umowy. Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy tj. oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed sądem II instancji według norm przepisanych w tym kosztów' opłaty sądowej od apelacji oraz kosztów zastępstwa procesowego, Powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości oraz obciążenie pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego w tym zasądzenie na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja pozwanego nie zasługiwała na uwzględnienie. Podkreślić należy, że apelacja pozwanego zawiera wzajemną sprzeczność co do tego, kto ponosi odpowiedzialność za opóźnienie w realizacji robót. Z jednej strony pozwany w pkt 5 zarzutów apelacji zarzucił, że to powód był jedynie winnym opóźnienia w realizacji przedmiotowego zamówienia (strona 3 apelacji - k. 999 akt), z drugiej zaś z ostrożności procesowej podniósł, że Sąd pierwszej instancji winien był zmiarkować karę umowną „w wielkości odpowiedniej do stopnia przyczynienia się pozwanego do długości opóźnienia terminu zrealizowania przedmiotu umowy” (strona 3 apelacji - k. 999 akt). Z samych więc zarzutów zaprezentowanych w apelacji wynika, że pozwany uznał swoją odpowiedzialność za opóźnienie terminu realizacji robót. Wskazać należy, że pozwany zarówno w apelacji jak i na rozprawie apelacyjnej w dniu 12 września 2023r. w ogóle nie ustosunkował się do ustaleń Sądu pierwszej instancji dotyczących prac wykonywanych przez powoda po 28 sierpnia 2017r. jak i do wniosków Sądu Okręgowego w tym zakresie. Pozwany nie zaprzeczył tym ustaleniom Sądu, nie zarzucił błędu w ich ustaleniu. Z powyższego wywieść więc należy wniosek, że pozwany tych ustaleń Sądu pierwszej instancji nie zakwestionował, a w konsekwencji nie zakwestionował także wniosków Sądu pierwszej instancji sformułowanych w oparciu o te ustalenia. Pozwany w apelacji nie sformułował żadnego zarzutu do stanowiska Sądu Okręgowego, że powód w dniu 28 sierpnia 2017r. odnotował w dzienniku budowy zakończenie prac (strona 19 uzasadnienia - k. 990 akt). W dzienniku budowy kierownik budowy A. D. z datą 28 sierpnia 2017r. dokonał następującego wpisu - zakończono roboty budowlane związane z przebudową budynku przedszkola w L., roboty zostały wykonane zgodnie z projektem budowlanym i warunkami, pozwoleniem na budowę oraz przepisami; teren budowy został doprowadzony do należytego stanu i porządku (dziennik budowy k.777 akt). Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. 2017.1332) w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia umowy dziennik budowy stanowi urzędowy dokument przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót budowlanych i jest wydawany odpowiednio przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Pełnomocnik procesowy pozwanego na rozprawie apelacyjnej wskazał, że dziennik budowy jest dokumentem urzędowym. Zdaniem Sądu Apelacyjnego dziennik budowy jest dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do postanowienia z dnia 15 maja 2020r. IV CSK 657/19 wyjaśnił, że Sąd Najwyższy zajmował się kwalifikacją dziennika budowy jako dowodu z dokumentu na gruncie kodeksu postępowania cywilnego. Dominuje pogląd, że niezależnie od kontekstu, w jakim używane jest pojęcie dokumentu na gruncie prawa materialnego, istotne jest, czy taki dokument uzyska rangę środka dowodowego w rozumieniu art. 244 i 245 k.p.c., tj. czy będzie mógł być wykorzystany w ramach formalnego postępowania dowodowego. Dziennik budowy pozbawiony jest cech dokumentu urzędowego, nie tylko w rozumieniu art. 244 k.p.c. czy art. 76 § 1 k.p.a., ale także jako posiadającego moc takiego dokumentu. Wpisów w nim dokonują co do zasady podmioty, które nie wykonują zadań z zakresu prawa publicznego. Wpisy pracowników organów nadzoru budowlanego i innych organów uprawnionych do kontroli przestrzegania przepisów na budowie również nie mogą być traktowane jako dokument urzędowy. W konsekwencji dziennik budowy stanowi dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c., a jego urzędowy charakter przejawia się tylko w tym, że właściwy organ wydaje inwestorowi odpowiednio przygotowany i sformalizowany wzorzec tego dokumentu, który jest wypełniany treścią w toku procesu budowlanego (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 1991r., I CR 183/90, niepubl., z dnia 18 lutego 2015r., I CSK 107/14, OSNC - (...) 2016, nr (...), poz.35, z dnia 16 listopada 2016r., I CSK 795/15, niepubl., i z dnia 31 sierpnia 2018r., I CSK 559/17, niepubl.). Podobne stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie procedury administracyjnej (por. m.in. niepublikowane wyroki z dnia 22 lutego 2018r., II OSK (...) i z dnia 29 maja 2013r., II OSK 260/12). Sporadyczne wypowiedzi przeciwne wyrażone w judykaturze sądów powszechnych i wojewódzkich sądów administracyjnych zostały sformułowane bez bliższego wyjaśnienia tego zagadnienia bazując na literalnym brzmieniu art. 45 ust. 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 245 k.p.c. dokumenty prywatne sporządzone w formie pisemnej albo elektronicznej stanowią dowód tego, że osoba, która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Na gruncie przedmiotowej sprawy oznacza to, że A. D. z datą 28 sierpnia 2017r. dokonał w dzienniku budowy nr (...) wpisu o zakończeniu robót budowlanych związanych z przebudową budynku przedszkola w L.. Sąd Okręgowy zeznania A. D. uznał w całości za wiarygodne (strona 14 uzasadnienia - k. 985 akt). W apelacji pozwany w ogóle nie odniósł się do zeznań tegoż świadka i wpisu dokonanego przez niego w dzienniku budowy w dniu 28 sierpnia 2017r. W konsekwencji uznać więc należy, że pozwany w żaden sposób nie podważył oceny tego dowodu przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji. Podkreślić należy, że w pkt 7.1 protokołu końcowego odbioru robót sporządzonego w dniu 27 września 2017r. odnotowano, że wykonawca pismem z dnia 28 sierpnia 2017r. powiadomił o zakończeniu wykonywania robót (k. 87). Nadto odnotowano, że zgłoszenie jest nieskuteczne, gdyż wykonawca nie dopełnił wymogów określonych w § 8 ust. 6 pkt 1 umowy w związku z rozdziałem 3 ust. 18 (...). Podkreślić jednak należy, że § 8 ust. 6 pkt 1 umowy zawiera 11 podpunktów od a do k (umowa - k. 22 akt) i nie jest wiadomym którego konkretnie to obowiązku wyszczególnionego w tym postanowieniu powód miałby nie dotrzymać, co miałoby skutkować nieskutecznością zgłoszenia do odbioru. Z kolei w rozdziale 3 ust. 18 Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia mowa jest o odbiorze końcowym przedmiotu zamówienia przy czym wymienionych jest 11 dokumentów, które wykonawca powinien załączyć (k. 39 akt). Zarówno z tego dokumentu jak i z protokołu końcowego odbioru robót nie wynika który dokument czy dokumentu powód nie załączył do pisma informującego o zakończeniu robót. Sąd Apelacyjny postanowieniem wydanym na rozprawie apelacyjnej w dniu 12 września 2023r. na podstawie art. 381 k.p.c. pominął nowe dowody zgłoszone przez pozwanego po raz pierwszy w apelacji w postaci dokumentacji fotograficznej. Pozwany w apelacji w ogóle nie wyjaśnił przyczyny lub przyczyn załączenia tej dokumentacji fotograficznej dopiero do apelacji w sytuacji, gdy zdjęcia na k. 1027 akt są opatrzone datą 23-27 sierpnia 2017r., na k. 1026 datą 1 września 2017r., na k. 1028 datą 6 września 2017r., na k. 1029 datą 13 września 2017r. Inne zdjęcia nie są opatrzone datami, lecz w uzasadnieniu do apelacji wskazano, że zdjęcia te mają obrazować skalę prowadzonych robót budowlanych między 21 sierpnia 2017r. a 28 sierpnia 2017r. (strona 13 apelacji - k. 1019 akt). Pozwany nie wyjaśnił w apelacji dlaczego dopiero na tym etapie postępowania zdjęcia te złożył do akt niniejszej sprawy, jeżeli pozew wpłynął do sądu w dniu 9 maja 2018r., a odpowiedź na pozew została sporządzona w dniu 4 lipca 2018r. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nic nie stało na przeszkodzie zaoferowania przez pozwanego Sądowi pierwszej instancji przeprowadzenie dowodu z tej dokumentacji fotograficznej. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany te dokumenty mógł powołać przed Sądem pierwszej instancji oraz, że potrzeba powołania się na nie, nie wynikła później tj. po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy. Pełnomocnicy pozwanego będący radcami prawnymi obecni na tej rozprawie apelacyjnej w trybie art. 162 § 1 k.p.c. nie zwrócili uwagę Sądu na uchybienie przepisom postępowania i nie wnieśli o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Zgodnie z art. 162 § 1 k.p.c. strona powinna zwrócić uwagę Sądu na uchybienie przepisom postępowania wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stosownie do art. 162 § 2 k.p.c. stronie zastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub (...), która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na to uchybienie w dalszym toku postępowania. Skutku tego nie niweczy wypowiedzenie lub cofnięcie pełnomocnictwa. Podkreślić należy, że możliwość zgłoszenia zastrzeżeń do czynności Sądu w trybie przewidzianym w art. 162 § 1 k.p.c. obejmuje również postanowienia, które mogą być zmienione lub uchylone stosownie do okoliczności w tym m.in. postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2010r. II PK 127/09 M.P. Pr. (...) (...)), którymi - zgodnie z art. 240 § 1 k.p.c. - sąd nie jest związany i stosownie do okoliczności może je uchylić lub zmienić (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2014r. I UK 311/13 LEX nr 1498596). Celem regulacji z art. 162 § 1 k.p.c. jest pobudzenie inicjatywy stron w doprowadzeniu do szybkiego usunięcia dostrzeżonych przez nie naruszeń przepisów postępowania i umożliwienie Sądowi niezwłocznego naprawienia błędu, cel art. 162 § 1 k.p.c. byłby trudny do osiągnięcia przy założeniu, że strona, która we właściwym czasie nie zgłosiła odpowiedniego zastrzeżenia, może powoływać się na uchybienie procesowe w środku zaskarżenia (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2012r. III CSK 62/12 LEX nr 1293777). Celem regulacji zawartej w art. 162 § 1 k.p.c. jest m.in. zapobieganie nielojalności procesowej przez zobligowanie stron do zwracania na bieżąco uwagi Sądu na uchybienia procesowe w celu ich niezwłocznego wyeliminowania i niedopuszczenia do celowego tolerowania przez strony takich uchybień z zamiarem późniejszego wykorzystania ich w środkach odwoławczych (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 10 lutego 2010r. V CSK 234/09). Nie był trafny zarzut przytoczony w apelacji naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.
Podkreślić należy, że aktualność w odniesieniu do art.
zachowały stanowiska i poglądy wyrażone w orzecznictwie dotyczące art. 328 § 2 k.p.c. Wskazać należy, że naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. z reguły nie ma wpływu na treść wyroku, gdyż uzasadnienie sporządzane jest po jego wydaniu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2015r. II UK 220/14 LEX nr 1771525). W orzecznictwie wskazuje się, że o skutecznym postawieniu zarzutu naruszenia przywołanego przepisu można mówić jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera elementów pozwalających na weryfikację stanowiska w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej, okoliczności determinujące wydanie orzeczenia pozostają nieujawnione, bądź są co prawda ujawnione, lecz w sposób uniemożliwiający poddanie ich ocenie instancyjnej. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. może odnieść skutek jedynie w tych wyjątkowych sytuacjach w których treść uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania zaskarżonego orzeczenia (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2001r. IV CKN 970/00, LEX nr 52753, wyrok Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 30 kwietnia 2015r. IACa 1067/14, LEX nr 1711373). W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny nie dostrzegł, aby sporządzone przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienie wyroku obarczone było rażącymi błędami czy też, aby zawierało braki wykluczające przeprowadzenie jego kontroli instancyjnej. Podkreślić należy, że stosownie do art. 233 § 1 k.p.c. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby nawet w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku wykazania, że brak jest powiązania, w świetle kryteriów wyżej wzmiankowanych, przyjętych wniosków z zebranym materiałem dowodowym, możliwe jest skuteczne podważenie oceny dowodów dokonanej przez Sąd (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002r. IV CKN 1316/00, LEX nr 80273). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów; nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej, niż przyjął Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu (vide: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005r. III CK 314/05 LEX nr 172176 i z 8 kwietnia 2009r. II PK 261/08 LEX nr 707877). Postawienie zarzutu obrazy art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego przyjętego na podstawie własnej oceny dowodów; skarżący może tylko wykazywać, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że Sąd rażąco naruszył ustanowione w wymienionym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów i że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (vide: wyroki Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2000r. I CKN 1169/99 oraz z 10 kwietnia 2000r. V CKN 17/2000). W takim rozumieniu tego przepisu pozwany nie wykazał naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c. Pozwany upatruje naruszenia przez Sąd Okręgowy tego przepisu w uznaniu, że powód nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy oraz nieuwzględnieniu części zeznań świadków zawnioskowanych przez pozwanego. Wydaje się jednak, że pozwany, jak chodzi o zarzut sformułowany w pkt 3 zarzutów apelacji, winien zarzucić naruszenie przez Sąd przepisu prawa materialnego tj. art. 471 k.c. W uzasadnieniu do apelacji pozwany wskazał imiona i nazwiska świadków (strona 6 uzasadnienia -k. 1202 akt), których zeznania Sąd Okręgowy miał pominąć lub/i nie zaaprobować. Jednakże Sąd Okręgowy zeznania każdego z tych świadków ocenił (strona 14-15 uzasadnienia - k. 985-986 akt) i ich ocena w żaden sposób nie została zakwestionowana w apelacji przez pozwanego. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z dnia 9 lutego 2000r. III CKN 434/00 (LEX nr 530599) wskazał, że art. 227 k.p.c. nie może być przedmiotem zarzucanego Sądowi naruszenia, bowiem nie jest on źródłem jakichkolwiek jurysdykcyjnych obowiązków ani nawet uprawnień Sądu, a jedynie określa wolę ustawodawcy wyrażającą się ograniczeniem kręgu faktów, które mogą być przedmiotem dowodu w postępowaniu cywilnym. Z kolei zgodnie z art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów z których wywodzą skutki prawne. W myśl zaś art. 232 zdanie drugie k.p.c. sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę. Przepis art. 232 k.p.c. adresowany jest do strony procesu, a nie do Sądu. W apelacji nie zarzucono, że Sąd pierwszej instancji winien był dopuścić dowód nie wskazany przez strony niniejszego postępowania w szczególności przez pozwanego, czego nie uczynił. Z treści zarzutu sformułowanego w pkt 5 zarzutów apelacji wydaje się, że skarżący w istocie zarzucił Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy, jak to już wyżej wskazano, dokonał oceny wiarygodności zeznań świadków M. Ł., B. K., S. K., L. R., H. S., B. W., P. J., Ł. F., M. S. oraz J. W.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.