I C 1019/23

sygn. akt IC 1019/23 UZASADNIENIE Strona powodowa (...) Inc. z/s w M. V. (USA) wniosła pozew przeciwko J. S. o zapłatę kwoty 24530,07 zł z maksymalnymi odsetkami za opóźnienie od 17.07.2020r. od kwoty 23560,12 zł, wskazując, że roszczenie wynika z umowy pożyczki nr (...), zawartej w dniu 21.12.2019r., między (...) Sp. z o.o. z/s w W. a pozwanym. Wobec braku spłaty kwoty pożyczki zgodnie z umową, pożyczkodawca wypowiedział pozwanej umowę w dniu 16.07.2020r. Roszczenie stało się w całości wymagalne po upływie terminu wypowiedzenia. Powód podał, że zawarł z pożyczkodawcą umowę poręczenia zobowiązania pozwanego, a następnie wypłacił kwotę poręczenia, w związku z czym nabył wierzytelność dochodzoną pozwem i wezwał pozwaną do zapłaty. Wskazał, że na żądaną kwotę składa się: kwota 8813,56 zł – należność główna, tj. kwota pożyczki, pozostała do spłaty; kwota 969,95 zł – odsetki umowne; kwota 550 zł – opłaty; kwota 14196,56 zł – prowizje. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Podniosła zarzuty: braku legitymacji procesowej czynnej i biernej, bezzasadności powództwa, nieistnienia roszczenia, braku zawarcia i wykonania dołączonej do pozwu umowy pożyczki nr (...) i (...); braku zbadania zdolności kredytowej pozwanej; braku wykazania roszczenia co do zasady i wysokości; braku wymagalności roszczenia w dacie wskazanej w pozwie; złożenia do akt nieuwierzytelnionych kopii i wydruków komputerowych, nie mających waloru dokumentu i mocy dowodowej, Sąd ustalił: W dniu 21.12.2019r. pozwana złożyła przez internet wniosek o udzielenie pożyczki gotówkowej w (...) sp. z o.o. Jako źródło dochodu wskazała umowę o pracę /rentę na czas nieokreślony od 4.11.2013r., wysokość wynagrodzenia 2200 zł (netto) oraz miesięczne obciążenia z tytułu kosztów utrzymania i posiadanych kredytów/pożyczek w kwocie 100 zł. Nie wskazała danych pracodawcy. Zawnioskowała o pożyczkę w kwocie 14746,56 zł. Oświadczyła, że pożyczka ma zostać wypłacona przelewem za Zweryfikowany Rachunek Bankowy w części, tj. w kwocie 2000 zł, i w pozostałej części, tj. w kwocie 12746,56 zł – przelewem w ramach Opcji pożyczki na Spłatę, na rachunek o nr: (...). W tym samym dniu (...) sp. z o.o. dokonała: - przelewu kwoty 2000 zł na rachunek bankowy pozwanej nr (...), podając w tytule: Instant (...); - przelewu kwoty 12746,56 zł na rachunek bankowy (...) sp. z o.o. nr (...), podając w tytule: P. B. (...). Dowód: wniosek (k.42-45); potwierdzenia przelewu (k-68-69) W tym samym dniu pozwana złożyła Wniosek o udzielenie pożyczki na spłatę, podając te same dane j.w., wnosząc o udzielenie pożyczki w (...) Sp. z o.o. w kwocie 12496,56 zł, która miała zostać wypłacona przelewem w ramach spłaty pożyczki u innego pożyczkodawcy, na rachunek ten sam, jak wskazany w powyższym wniosku, tj. nr (...). W formularzu informacyjnym dotyczącym umowy pożyczki z (...) Sp. z o.o. wskazano, że całkowita kwota pożyczki 12496,56 zł zostanie wypłacona przelewem na rzecz Osoby Trzeciej w ramach spłaty innych kredytów/pożyczek, na rachunek bankowy o numerze: (...). Okres obowiązywania umowy określono na 7 dni, z obowiązkiem spłaty kwoty 12746,56 zł (w tym prowizja: 250 zł) jednorazowo w przypisanym umową terminie na podany rachunek bankowy pożyczkodawcy. Dowód: wniosek (k-56-58); formularz informacyjny (k-59-62). W piśmie z dnia 16.07.2020r. (...) Sp. z o.o. złożyła oświadczenie o wypowiedzeniu pozwanej umowy pożyczki nr (...), zawartą w dniu 21.12.2019r., ze skutkiem natychmiastowym, wzywając pozwaną do zapłaty kwoty 26874,43 zł, na rachunek o nr: (...). Dowód: wypowiedzenie umowy z potwierdzeniem nadania pocztą w dniu 22.07.2020r. (k-70-77). W dniu 7 marca 2019r. (...) sp. z o.o. w W. zawarła ze stroną powodową umowę poręczenia w celu zabezpieczenia ryzyka niewypłacalności klientów pożyczkodawcy, wynikającego z udzielających przez niego masowo pożyczek. W ramach tej umowy strony przewidziały między innymi, że w każdym przypadku udzielenie poręczenia wierzycielowi zostanie potwierdzone pisemnym potwierdzeniem poręczenia, dostarczonym wierzycielowi przez poręczyciela w ciągu 5 dni od daty dostarczenia poręczenia. Wierzyciel jednocześnie zobowiązał się każdorazowo przekazywać poręczycielowi w terminie 5 dni potwierdzenie subrogacji, jednak strony zastrzegły, że potwierdzenie to nie będzie stanowić cesji praw w rozumieniu art. 509 k.c. Na podstawie umowy poręczenia, w dniu 30 października 2020r. (...) sp. z o.o. w W. wystawiła dokument zatytułowany „potwierdzenie wpłaty kwot poręczenia” oświadczając, że powód spłacił w całości należności, wynikające z umów, wskazanych w załączniku nr 1, w tym dot. zobowiązania pozwanej z umowy nr (...) w kwocie 25157,12 zł, w dniu 30.10.2020r. Dowód: umowa poręczenia z 07.03.2019r., zał. nr 1, potwierdzenie wypłaty kwot poręczenia (k. 25 i nast., 78-81) W dniu 17 listopada 2020r. strona powodowa skierowała do pozwanej zawiadomienie o przelewie wierzytelności z Umowy pożyczki nr (...) z dn. 21.12.2019r. i wezwała ją do zapłaty kwoty 20237,82 zł, w tym: kwoty (...).56 zł, tytułem niespłaconego kapitału; 8488,83 zł, tytułem prowizji; 550 zł, tytułem opłaty przygotowawczej; 969,95 zł, tytułem odsetek umownych; 915,48 zł, tytułem odsetek za opóźnienie od dnia wypowiedzenia umowy pożyczki. Dowód: pismo strony powodowej z 17.11.2020r. (k. 82) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Strona powodowa przedłożyła umowę pożyczki gotówkowej nr (...)- (...), zawartą między pozwaną a (...) sp. z o.o. z dnia 20.12.2019r. (k. 46-49), a więc przed datą złożenia przez pozwaną wniosku o udzielenie pożyczki (k. 42-45). Z umowy tej wynika, że całkowita kwota pożyczki, udostępniona pozwanej, wynosiła 14.746,56 zł, zaś całkowita kwota do zapłaty – 31.762,35 zł, w tym opłata przygotowawcza 550 zł, prowizja 14.196,56 zł, odsetki – 2.269,23 zł. Jednocześnie powód przedłożył Umowę pożyczki na spłatę o tym samym numerze i z tej samej daty j.w., z tym, że zawartej z innym pożyczkodawcą, tj. (...) sp. z o.o. z/s w W.. W umowie tej określono dzień całkowitej spłaty na 26.12.2019r. Zarazem nie wskazano numeru rachunku bankowego pożyczkodawcy, na który pożyczkobiorca miał zwrócić kwotę do spłaty (również § 1 umowy brak wskazania numeru rachunku, k. 63-65). Pod względem prawnym umowa, na którą powołał się powód, stanowiła kredyt konsumencki w rozumieniu ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 2019 roku, poz. 1083). Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumenckie rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1). Umowa o kredyt konsumencki winna zostać zawarta w formie pisemnej. Umowa powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały (art. 29 ust. 1 i 3). Treść umowy o kredyt konsumencki została uregulowana w art. 30 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym umowa powinna określać m.in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń, przyjętych do jej obliczenia (pkt 7), informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie (pkt 10), skutki braku płatności (pkt 12), sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje (pkt 14). Zawarta pomiędzy stronami umowa pożyczki spełniała powyższe wymogi i nakładała na pożyczkobiorcę obowiązek zwrotu pożyczonej kwoty. Przepis art. 36a ust. 1 i 2 powołanej ustawy wprowadza limity pozaodsetkowych kosztów kredytu, zdefiniowanych w art. 5 pkt 6 ustawy. Pojęcie to obejmuje wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową kredytu z wyłączeniem odsetek. W przedmiotowej umowie zawarte są dodatkowe koszty, których łączna wartość jest sumą równą całkowitej kwocie pożyczki, a więc nie wykracza poza limit ustalony w powołanej ustawie. Unormowania ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim dopuszczają zawarcie umowy o kredyt konsumencki na odległość, bez jednoczesnej obecności obu stron. Umowę o kredyt konsumencki można zawrzeć zarówno w formie pisemnej (tj. z własnoręcznymi podpisami), jak i na innym trwałym nośniku, np. poprzez złożenie oświadczeń woli przez strony za pomocą środków porozumiewania się na odległość (telefonu, poczty elektronicznej), a następnie spisanie postanowień umowy na papierowym dokumencie (np. w postaci wydruku komputerowego), bez własnoręcznych podpisów. Na uwzględnienie zasługiwał zarzut pozwanej, że kredytodawca naruszył ciążący na nim obowiązek przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej konsumenta. Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, ocena zdolności kredytowej pozwanej została dokonana wyłącznie w oparciu o ogólnikowe informacje od niej uzyskane, niepoparte żadnym dokumentem, choćby potwierdzeniem wpływu na jej konto wynagrodzenia za poprzedni miesiąc w odpowiedniej wysokości. Wątpliwości powinna była budzić również informacja pozwanej co do wysokości aktualnych innych zobowiązań, podanych we wniosku na 100 zł, podczas, gdy już z treści pozwu wynika, że pozwana miała wnioskować o pożyczkę na spłatę innych zobowiązań w wysokości 12.496,56 zł. Obowiązek dokonania przez kredytodawcę oceny zdolności kredytowej konsumenta przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki jest wyrazem zasady odpowiedzialnego udzielania kredytów i ma na celu zapobieganie udzielaniu kredytów konsumentom niewypłacalnym. Zasada ta, przewidziana w motywie 26 preambuły dyrektywy 2008/48/WE, jest jednym z podstawowych elementów reżimu ochrony konsumenta w zakresie kredytu konsumenckiego. Ocena zdolności kredytowej powinna być dokonana przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, skoro wniosek o pożyczkę (gdzie pozwana podała informacje rzutujące na ocenę jej zdolności) został złożony w dzień po dacie umowy pożyczki. Zgodnie z art. 9 ust. 2 KredytKonsU kredytodawca ocenia zdolność kredytową konsumenta na podstawie uzyskanych od niego informacji lub na podstawie informacji pozyskanych z odpowiednich baz danych lub zbiorów danych kredytodawcy. Jeśli chodzi o informacje uzyskane od konsumenta, ocena zdolności kredytowej powinna być dokonywana na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów wskazujących na jego sytuację finansową. Same oświadczenia konsumenta w tym względzie są jednak niewystarczające, jeśli nie są poparte stosownymi dokumentami (wyr. (...) z 18.12.2014 r., (...), C-449/13, EU:C:2014: (...), pkt 37). W tym kontekście art. 9 ust. 3 KredytKonsU nakłada na konsumenta obowiązek przedstawienia na żądanie kredytodawcy w szczególności dokumentów niezbędnych do dokonania oceny kredytowej. Ciężar dowodu istnienia przesłanek odpowiedzialności kontraktowej, w świetle art. 6 kc, spoczywał na stronie powodowej, która swoje żądanie zapłaty oparła na umowie pożyczki, stawiając pozwanej zarzut nienależytego wykonania zobowiązania, poprzez brak terminowej zapłaty ustalonej w umowie kwoty. Strona powodowa przedłożyła umowę pożyczki gotówkowej nr (...)- (...), zawartą między pozwaną a (...) sp. z o.o. z dnia 20.12.2019r. (k. 46-49), a więc przed datą złożenia przez pozwaną wniosku o udzielenie pożyczki (k. 42-45). Z umowy tej wynika, że całkowita kwota pożyczki, udostępniona pozwanej, wynosiła 14746,56 zł, zaś całkowita kwota do zapłaty – 31762,35 zł, w tym opłata przygotowawcza 550 zł, prowizja 14196,56 zł, odsetki – 2269,23 zł. Jednocześnie powód przedłożył Umowę pożyczki na spłatę - o tym samym numerze i z tej samej daty j.w., z tym, że zawartej z innym pożyczkodawcą, tj. (...) sp. z o.o. z/s w W.. W umowie tej określono dzień całkowitej spłaty na 26.12.2019r. Zarazem nie wskazano numeru rachunku bankowego pożyczkodawcy, na który pożyczkobiorca miał zwrócić kwotę do spłaty (również w § 1 umowy brak wskazania numeru rachunku, k. 63-65). Strona powodowa nie wykazała, że jej poprzednik – pożyczkodawca (...) sp. z o.o. wykonał swoje zobowiązanie z umowy i wypłacił wskazane tam kwoty zgodnie z wnioskiem pożyczkobiorcy. Pozwana zawnioskowała o wypłacenie pożyczki w części co do kwoty 12746,56 zł przelewem na rachunek o nr: (...), w ramach Opcji pożyczki na Spłatę. Wskazuje to, że pozwana zamierzała uregulować w ten sposób jakieś inne wcześniejsze zadłużenie, czemu pozwana zaprzeczała. Podany we wniosku nr rachunku bankowego należał do poprzednika powoda (...) sp. z o.o., więc powód z łatwością mógł udowodnić, że pozwana miała wobec tego samego pożyczkodawcy już wcześniejszy dług, który miał być spłacony środkami, pochodzącymi z przedmiotowej umowy, jednak okoliczności tej nawet nie wyjaśnił. Niezależnie od tego, wbrew dyspozycji pożyczkobiorcy, poprzednik powoda – rzekomo w wykonaniu przedmiotowej umowy – dokonał przelewu w.w. kwoty 12746,56 zł na inny rachunek, niż wyraźnie wskazany we wniosku, tj. rachunek o numerze (...), należący do podmiotu trzeciego (...) sp. z o.o. Zarazem w tym samym dniu pozwana miała zawrzeć inną umowę pożyczki – z tymże podmiotem trzecim, tj. (...) sp. z o.o., wnosząc o udzielenie pożyczki w kwocie 12496,56 zł, która miała zostać wypłacona przelewem w ramach spłaty pożyczki u innego pożyczkodawcy na w.w. rachunek nr (...) – należący do poprzednika powoda (...) sp. z o.o. Ta umowa nakładała na pozwaną dodatkowo obowiązek zapłaty prowizji w kwocie 250 zł, co łącznie powodowało obowiązek spłaty kwoty 12746,56 zł jednorazowo w terminie 7 dni. Jednocześnie w formularzu informacyjnym dotyczącym umowy pożyczki z (...) Sp. z o.o. wskazano, że całkowita kwota pożyczki 12496,56 zł zostanie wypłacona przelewem na rzecz Osoby Trzeciej w ramach spłaty innych kredytów/pożyczek, na rachunek bankowy o numerze: (...) Wskazany rachunek jest jednak rachunkiem należącym do tego pożyczkodawcy, tj. (...) sp. z o.o., a nie osoby trzeciej. Pomimo zarzutów pozwanej, strona powodowa nie wyjaśniła tych istotnych wątpliwości. Nie wiadomo, która pożyczka była pierwsza, a która została zaciągnięta na spłatę poprzedniej. Obaj pożyczkodawcy dowolnie i bezpodstawnie przelewali między sobą środki, niezgodnie z dyspozycją, generując wewnętrznie sprzeczne ze sobą dokumenty, mające wskazywać na obowiązek pozwanej spłaty rzekomego zadłużenia, a spirala kolejnych pożyczek generowała zwiększone koszty w postaci nakładanych na pozwaną prowizji. W tych okolicznościach, wobec zarzutów pozwanej, trudno także uznać za wiarygodne twierdzenia powoda, że w wyniku kwestionowanej umowy pożyczki, jego poprzednik prawny wypłacił przelewem kwotę 2000 zł na rachunek bankowy pozwanej. Powód nie wykazał, że podany w treści Potwierdzenia wykonania operacji na k. 68 rachunek bankowy, na który dokonano przelewu kwoty 2000 zł, był aktualnym rachunkiem bankowym pożyczkobiorcy, potwierdzonym w procesie weryfikacji (§ 1 umowy); brak jest jakichkolwiek dowodów, potwierdzających przeprowadzenie procesu weryfikacji rachunku odbiorcy, a powód nawet nie podjął próby wyjaśnienia tych okoliczności. Nawet zatem, gdyby uznać, że pozwana zawarła z poprzednikiem prawnym powoda przedmiotową umowę pożyczki, to nie zostało wykazane, że umowa ta została wykonana przez pożyczkodawcę, a więc, że kwota pożyczki została wypłacona zgodnie z dyspozycją pożyczkobiorcy (art. 720§1 kc w zw. z art. 6 kc). W tej sytuacji brak jest podstaw do żądania jej zwrotu wraz z opłatami i odsetkami. Niezależnie od powyższego, na uwzględnienie zasługiwał zarzut abuzywności postanowień, zawartych w umowie, w zakresie opłaty przygotowawczej w wys. 550 zł, związanej z przygotowaniem i zawarciem umowy, oraz prowizji w kwocie 14.196,56 zł, która stanowiła opłatę za udostępnienie środków pieniężnych (§1 umowy) Przepis art. 76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyraża podstawową zasadę ochrony konsumentów, stanowiąc, że władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa. W myśl art. 385