(1)k.c., tj. osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej z przedsiębiorcą bezpośrednio niezwiązanej z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Przepis art. 385

(1)§ 1 k.c. stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Za nieuzgodnione indywidualnie uznaje się te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Za sprzeczne z dobrymi obyczajami uznaje się działania wykorzystujące np. niewiedzę, brak doświadczenia konsumenta, naruszenie równorzędności stron umowy, działania zmierzające do dezinformacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Chodzi więc o działanie potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania Rażące naruszenie interesów konsumenta zachodzi zaś w sytuacji, w których w rażący sposób została naruszona równowaga interesów stron umowy przez to, że jedna z nich wykorzystała swoją przewagę, formułując konkretne postanowienie umowy. Należy wyjaśnić, że wynagrodzeniem za korzystanie przez pożyczkobiorcę z kwoty uzyskanej w ramach pożyczki są zasadniczo odsetki, których górny pułap w celu zapobieżenia lichwie został wyznaczony przepisem art. 359 § 2

(1)k.c. - jako dwukrotność odsetek ustawowych . Strony pożyczki łączył dobrowolny stosunek zobowiązaniowy i to one autonomicznie mogły decydować o warunkach zawartej umowy. Pierwotny wierzyciel udzielając pożyczki, co do zasady był uprawniony do obciążenia pożyczkobiorcy kosztami/opłatami za różne czynności związane z zawarciem umowy. Za niedopuszczalną należy uznać jednak sytuację, w której jedna ze stron wykorzystując swoją pozycję profesjonalisty, kształtuje wzorzec umowny w ten sposób, że wprowadza do niego konstrukcję prawną prowadzącą do pokrzywdzenia drugiej strony – konsumenta, poprzez jego obciążenie nadmiernymi, rażąco wygórowanymi kosztami znacznie odbiegającymi od faktycznie poniesionych wydatków. Umowa pożyczki sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym powinna jasno określać, które opłaty/prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Wspólną cechą ustalania wysokości wszelkich opłat/prowizji, jest to, że muszą one stanowić ekwiwalent świadczonych usług i co do zasady odpowiadać rzeczywistym kosztom poniesionym z tego tytułu. Za niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu art. 385

(1)§ 1 k.c., należy więc uznać te postanowienia, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, faktycznie stanowią dla pożyczkodawcy wyłącznie źródło zysku. Przywołany przepis art. 385

(1)§ 1 k.c. chroni konsumenta, jako słabszego uczestnika obrotu w relacjach z przedsiębiorcą - profesjonalistą w danej dziedzinie. W sytuacji, gdy przedsiębiorca narzucił pożyczkobiorcy (konsumentowi) wszystkie warunki umowy, w tym także dotyczące dodatkowych kosztów i opłat, nie pozostawiając mu żadnego wyboru, zachodzi nieusprawiedliwiona dysproporcja praw i obowiązków stron umowy - na niekorzyść pozwanego. W wyniku analizy treści formularza umowy pożyczki z dnia 19 kwietnia 2019 r., Sąd powziął wątpliwości, co do wysokości i zasadności dodatkowych kosztów związanych z udzieleniem przedmiotowego stosunku prawnego, a mianowicie prowizji określonej w umowie na kwotę 2.111,33 zł oraz opłaty za Elastyczny Plan Spłaty w wysokości 904,86 złotych. W ocenie Sądu, postanowienia te stanowią klauzule niedozwolone - abuzywne w rozumieniu art. 385

(1)k.c. albowiem ewidentnie naruszają one interesy konsumenta oraz godzą w równowagę kontraktową tego stosunku i kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, z uwagi na wysokość tych opłat w stosunku do faktycznie udzielonej pozwanej do dyspozycji kwoty tytułem pożyczki. Niewątpliwym bowiem jest, że wynagrodzenie prowizyjne jest wygórowane stanowi bowiem ponad 40 % kwoty faktycznie udzielonej do dyspozycji pozwanej tytułem pożyczki. Ponadto w ocenie Sądu, zarówno z treści postanowień umowy, jak również w toku niniejszego procesu powód nie wykazał zasadności tych kosztów oraz zasad ustalenia wysokości tej prowizji. W konsekwencji Sąd nie miał możliwości zweryfikowania tej opłaty zarówno pod kątem zasadności, jak i jej wysokości. Powód nie wykazał, aby w związku z nałożeniem prowizji podjął jakiekolwiek czynności związane z zawarciem umowy lub jej obsługą, tym bardziej, iż naliczył już opłatę przygotowawczą. Stosownie do poglądu utrwalonego w orzecznictwie brak możliwości jednoznacznego ustalenia, do jakich czynności kredytodawcy albo osoby trzeciej odnosi się zastrzeżony koszt pozaodsetkowy, a więc za co właściwie płaci konsument jest typowym przejawem abuzywności postanowienia umownego (zob. np. wyrok SO w Łodzi z 19.07.2019 r., III Ca 435/19, LEX nr (...); wyrok SO w Gliwicach z 21.04.2022 r., III Ca 230/21, LEX nr (...); wyrok SO w Sieradzu z 16.11.2022 r., I Ca 462/22, LEX nr (...); wyrok SO w Poznaniu z 8.03.2023 r., II Ca 131/23, LEX nr (...)). Należy również zauważyć, że powód ustalił w umowie odsetki za okres korzystania z kwoty wypłaconej pozwanej, które stanowią właśnie wynagrodzenie i rekompensatę za korzystanie z pieniędzy stanowiących własność pożyczkodawcy. W ocenie sądu jako profesjonalista pożyczkodawca, nie może korzystać z ewentualnej nieświadomości, braku wiedzy osób zaciągających pożyczki, których nieświadomość pragnie wykorzystać i na podstawie tego dochodzić rażąco wygórowanych kwot obsługi tego zadłużenia czy w ogóle samych kosztów udzielenia pożyczki, które pozostają w całkowitym oderwaniu od samej kwoty kapitału pożyczki. Odnosząc się natomiast do opłaty za elastyczny plan spłat to również w tym przypadku powód nie wykazał w toku niniejszego procesu, w jaki sposób kwota ta została ustalona. Nie wynika to także z treści postanowień umowy. Powód nie udowodnił aby sama możliwość skorzystania przez biorącego pożyczkę z odroczenia terminu płatności od 1 do 4 rat, generowała po jego stronie jakiekolwiek koszty. Tym bardziej niezrozumiałe jest obciążenie pozwaną z tego tytułu opłatą w kwocie przekraczającej 900 zł. Zwolnienie z długu na wypadek śmierci ma zaś czysto fikcyjny charakter. Śmierć sama przez się zwalnia dłużnika z wszelkich doczesnych zobowiązań. Zwolnienie z długu spadkobierców wymagałoby natomiast zawarcia z nimi stosownej umowy (art. 508 k.c.). Pożyczkodawca może obciążyć pożyczkobiorcę, wyłącznie taką opłatą, która służy pokryciu kosztów rozpatrzenia wniosku w przedmiocie skorzystania z przewidzianych pakietem udogodnień lub przygotowania zmiany postanowień umowy. Koszty te ze względów technicznych mogą oczywiście mieć charakter zryczałtowany, tym niemniej jednak przyjęty ryczałt powinien korespondować w jakikolwiek sposób z kosztem czynności jakie rzeczywiście pożyczkodawca musiał podjąć w związku z przygotowaniem i zawarciem umowy w przedmiocie zmiany postanowień umowy. W niniejszej sprawie natomiast koszty usługi elastyczny plan spłat pozostają w rażącej dysproporcji do ustalonego w umowie wynagrodzenia. Wobec powyższego, powód ustalając zapisy i dodatkowe opłaty z tytułu prowizji za udzielenie pożyczki i opłaty za elastyczny plan spłat wykorzystał swoją pozycję profesjonalisty i ukształtował wzorzec umowy w taki sposób, że wprowadził do niego konstrukcję prawną, która prowadzi do pokrzywdzenia jednej ze stron stosunku prawnego, w tym wypadku konsumenta. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że powołane postanowienia umowne dotyczące prowizji oraz opłaty za Elastyczny Plan Spłaty stanowią niedozwolone postanowienie umowne, a zatem nie wiązały one pozwanej. Skutkiem prawnym zastosowania przez przedsiębiorcę w umowie z konsumentem niedozwolonych postanowień umownych jest częściowa bezskuteczność umowy, polegająca na tym, że postanowienie umowne uznane za niedozwolone stają się bezskuteczne, natomiast w pozostałym zakresie umowa jest wiążąca. Innymi słowy "brak związania" postanowieniem umownym na skutek uznania go za niedozwolone nie oznacza nieważności czy bezskuteczności umowy w całości, a jedynie w określonym zakresie (art. 385

(1)§ 2 k.c.). Powód nie mógł wobec tego oczekiwać od pozwanej zapłaty prowizji oraz opłaty z tytułu opcji dodatkowej Elastyczny Plan Spłaty, ani też zarachowywać wpłat dokonywanych przez pozwaną na poczet powyżej wskazanych należności. Biorąc powyższe pod uwagę konieczne stało się prawidłowe obliczenie wysokości zobowiązania pozwanej z tytułu umowy pożyczki z uwzględnieniem dokonanych przez nią wpłat. Pozwana zgodnie z treścią zawartej umowy była zobowiązana do spłaty łącznej kwoty 8.725,66 zł. Postanowienia dotyczące prowizji w kwocie 2.111,33 zł oraz opłaty za elastyczny plan spłat w kwocie 904,86 zł sąd uznał za bezskuteczne. Wobec tego pozwana była zobowiązana do zapłaty kwoty 5.709,47 zł. Przed wniesieniem pozwu pozwana uiściła już raty w kwocie przekraczającej kwotę zobowiązania tj. w łącznej wysokości 6.221,74 zł a zatem spłaciła całe zobowiązanie wobec powoda przysługujące mu z umowy. Powód dochodził również skapitalizowanych odsetek maksymalnych za opóźnienie w kwocie 1.161,13 zł od kwoty kapitału. Stosownie do art. 481 § 1 i 2 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia. Pozwana spłaciła cały kapitał z umowy z dnia 19.04.2019 r. Powód nie wykazał również, aby spłat tych dokonywała później, niż była do tego zobowiązana. Z opisanych powyżej przyczyn uznać należy, że powództwo należało oddalić w całości. W punkcie II sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c., ustalając, że poniesione koszty procesu powód ponosi we własnym zakresie, albowiem w świetle przepisów kodeksu postępowania cywilnego brak było podstaw, aby obciążyć nimi pozwaną. asesor sądowy Sylwia Liedtke