← Polska

I C 19/23

Sygn. akt I C 19/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Krzysztof Lisek Protokolan

§ 3k.c.

, a z uregulowania tego przepisu wynika, że sądowa waloryzacja odnosi się do wszelkich zobowiązań, bez względu na źródło ich powstania. Mogą to być zatem zobowiązania do świadczenia pieniężnego powstałe zarówno z umów jak i z innych zdarzeń. Stąd też dopuszcza się możliwość waloryzacji także świadczenia pieniężnego podlegającego zwrotowi z nieważnej umowy. Nie ma racjonalnego powodu do przeprowadzenia zwężającej interpretacji art.

§ 4k.c.

i przyjęcia, iż zakaz waloryzacji w odniesieniu do stron prowadzących przedsiębiorstwo nie dotyczy innych świadczeń pieniężnych jak tylko tych, których źródłem jest umowa. Tym bardziej, iż przepis ten jedynie wskazuje, iż z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa, a wobec tego zakaz ten nie może być odnoszony do innego zakresu waloryzacji niż ten dopuszczony przepisem art.

§ 3k.c.

skoro wprowadza jedynie kryterium podmiotowe, a nie przedmiotowe, wyłączenia możliwości żądania waloryzacji. Świadczenie pieniężne należne powódce aczkolwiek wynika z nieważnej umowy, to jednak uznać należy za pozostające w związku z prowadzeniem przez nią przedsiębiorstwa gdyż wystarczające jest tu to by świadczenie pozostawało w jakimkolwiek związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Nie ulega wątpliwości, iż sama umowa, która okazała się być czynnością nieważną, stanowiła przejaw działalności gospodarczej obu stron. Jeśli więc czynność taka podjęta została przez obie strony w ramach prowadzonej działalności gospodarczej to następnie zwrot świadczenia z takiej czynności, w konsekwencji ustalenia, iż jest ona nieważna uznać należy za pozostające w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa gdyż także to świadczenie (wierzytelność) wchodzi w skład przedsiębiorstwa - jako składnik niematerialny przedsiębiorstwa przeznaczony do realizacji zadań gospodarczych ( art. 55 1 k.c. ). Odnośnie do kwestii ewentualnej wysokości roszczenia ponad wypłacony kapitał , z powołaniem się na waloryzację świadczenia (art. 358

(1)par 3 k.c.) zdaniem Sądu waloryzacja ta mogła by zostać dokonana przy użyciu współczynnika w postaci przeciętnego wynagrodzenie w gospodarce narodowej publikowanego na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , które w 2008r. wynosiło: 2943,88 zł. a obecnie zgodnie z KOMUNIKATEM PREZESA GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 r. wynosi 6346,15 zł. Porównane powyższych wartości świadczy o istotne zmianie siły nabywczej pieniądza wzrost o 2,15 Przy uwzględnieniu obciążeniem stron ryzykiem inflacji , zgłoszone roszczenie w oparciu o ww podstawę byłoby zasadne. Przy czym z powyższych względów podlega oddaleniu. Odnośnie do kwestii podniesienia zarzutu potrącenia – Zgodnie z art.
  1. §
  2. K.c. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Sąd uznał zasadność podniesionego zarzutu potrącenia (szczegółowo wskazanego na k. 96) następujących kwot: - 35.132,55 CHF tytułem nienależnie pobranych kwot za okres 3-04-2019 do 3-11-2022 , która to kwota po przeliczeniu jej na PLN na dzień potrącenia (art. 358 par 2 k.c.) tj. 25-11-2022r. wynosi: 167.684,15 zł. według średniego kursu NBP tego dnia 4,
  3. Roszczenie pozwanego uległo umorzeniu w całości, a powoda do kwoty 455.315,85 zł. - 64.312,92 zł. tytułem spłat za okres 3-01-2009 do dnia 3-11-2010 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5-03-2022 do dnia 22-05-2022 (wyrok SA k. 130) tj. 1.307,41 zł. Roszczenie pozwanego uległo umorzeniu w całości, a powoda do kwoty 389.695,52 zł. - 85.441,68 CHF tytułem spłat za okres 3-12-2010 do dnia 4-03-2019r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5-03-2022 do dnia 22-05-2022 (wyrok SA k. 130) tj 1736,92 CHF łącznie 87.178,60 CHF co wg kursu średniego kursu NBP 4,7729 daje kwotę: 416.094,74 zł. Roszczenie powoda uległo umorzeniu w całości, a pozwanego do kwoty 5.531,06 CHF (kwota 26.399,22 zł. wg kursu 4,7729 daje ww kwotę) Mając na uwadze, że wierzytelność kredytobiorców przedstawiona do potrącenia była wyższa niż wierzytelność Banku, roszczenie powoda o zwrot kapitału uległo umorzeniu w całości. Odnośnie do roszczenia wzajemnego: Powód wzajemny wnosił o zasądzenie kwoty 8.970,34 CHF z odsetkami ustawowymi od dnia 7-04-2023 do dnia zapłaty W zakresie kwoty 3.439,28 CHF roszczenie nie budziło wątpliwości. Kredytobiorcy uiścili należność na rzecz Banku , umowa jest nieważna, stąd roszczenie powodów wzajemnych jest zasadne. Odnośnie do pozostałej kwoty tj. 5531,06 CHF należy zwrócić uwagę na złożone oświadczenie o potrąceniu. Kredytobiorcy składając materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu, wskazali jednocześnie na wierzytelności przedstawiane do potrącenia i kolejność potrącanych wierzytelności. Pierwszą wierzytelnością przedstawioną do potrącenia była wierzytelność o zapłatę kwoty 35.132,55 CHF (jedyna wierzytelność nie objęta wyrokiem sądowym) i pozwani wskazali , że cała ta wierzytelność ulega umorzeniu, a wierzytelność powoda w odpowiedniej części. Drugą wierzytelnością była wierzytelność o zapłatę 64312,92 zł. objęta wyrokiem sądowym k. 115v i pozwani wskazali , że cała ta wierzytelność ulega umorzeniu, a wierzytelność powoda w odpowiedniej części. Ostatnią przedstawioną do potrącenia wierzytelnością była kwota 85 441,68 CHF z odsetkami. Pozwani wskazali, że po dokonaniu potrącenia tej wierzytelności pozostaje kwota 26.399,22 zł. czyli 5.531,06 CHF. Problem jest tej natury, że skoro ostatnią potrącaną wierzytelnością jest kwota 85.441,68 CHF to ta kwota o ile może zostać przedstawiona do potrącenia to nie może już być przedmiotem żądania zasądzenia. Powód wzajemny wskazał, że po dokonaniu potrącenia pozostała z wierzytelności 85.441,68 CHF kwota 5531,06 CHF i łączy tą kwotę z kwotą 3439,28zł. i sformułował żądanie o zasądzenie kwoty 8970,34 CHF. Roszczenie o zapłatę kwoty 5531,06 CHF jest niedopuszczalne z uwagi na res iudicata i pozew o zapłatę tej kwoty podlega odrzuceniu – art. 199 par 1 pkt 2 k.p.c. Z przedstawionych oświadczeń materialnoprawnych i zarzutu zawartego w odpowiedzi na pozew jednoznacznie wynika, że wolą pozwanych była określona kolejność i sposób potrącenia (do czego pozwani mają prawo i Sąd tym oświadczeniem jest związany). Reasumując: - z uwagi na cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia co do wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, na zasadzie art. 203 kpc i 355 kpc Sąd w tym zakresie umorzył postępowanie; - w zakresie żądania zasądzenia kwoty 623.000 zł. oraz w zakresie roszczenia ewentualnego o dokonanie waloryzacji i zasądzenie kwoty 361.090,80 zł. powództwo zostało oddalone; - w zakresie kwoty 5331,06 CHF z uwagi na objecie ww kwoty prawomocnym wyrokiem – pozew wzajemny został odrzucony; - w zakresie kwoty 3439,28 CHF pozew wzajemny został uwzględniony. O kosztach postępowania orzeczono: zgodnie z art. 100 k.p.c. i par 2 pkt 7 i par 19 ROZPORZĄDZENIA MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W zakresie pozwu głównego: - zgodnie z art. 98 k.p.c. i par 2 pkt 7 i par 19 ROZPORZĄDZENIA MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Roszczenia powoda było by zasadne wyłącznie co do kwoty 623.000 zł. ale ponieważ pozwani dokonali skutecznego potrącenia tej kwoty, roszczenie podlega oddaleniu. W zakresie kosztów postępowania Sąd uwzględnia okoliczność, że powód nie uznał skutecznego potrącenia, nie dokonał cofnięcia pozwu w zakresie w jakim doszło do umorzenia należności (na chwilę obecną nieważność umowy jest przesądzona) Stąd pozwanym należy się zwrot kosztów w całości. Sąd uwzględnił w kosztach wynagrodzenie pełn. 10800 zł. oraz kwotę 34 zł. W zakresie pozwu wzajemnego zgodnie z art. 100 k.p.c. i par 2 pkt 5 i par 19 ROZPORZĄDZENIA MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Roszczenie powoda wzajemnego zostało uwzględnione w kwocie 3.439,28 CHF co przy całkowitym roszczeniu 8.970,34 CHF stanowiło 38,34%, tak więc powód wzajemny jest zobowiązany do poniesienia kosztów w wysokości 61,66%, a pozwany wzajemny 38,34%. W zakresie w jakim pozew został odrzucony, powodowie wzajemni są traktowani jako przegrywający sprawę. Powód wz Pozwany wz 1000 opłata pozew 3600 3600 wyn pełn 4600 3600 8200 61,66% 38,34% powinni 5056,12 3143,88 do rozl -456,12 456,12 ___________________ SSO Krzysztof Lisek

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.