Sygn. akt. I C 196/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 września 2023 r. Sąd Rejonowy w Gdyni - I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Berent Protokolant:
§2k.c.
w zw. z art. 189 k.p.c.
- Stosownie do treści art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
- Powodowi służył interes prawny w ustaleniu wstąpienia w stosunek najmu. Powództwo zmierzało do usunięcia obiektywnie istniejącej niepewności co do istnienia stosunku prawnego. Ustalenie stosunku prawnego w niniejszej sprawie rozstrzygało istniejący spór i zapewniło powodowi stosowną ochronę prawną. Nadto, powodowi nie służyło roszczenie dalej idące, w tym roszczenie o świadczenie albo o ukształtowanie stosunku prawnego.
- Roszczenie powoda opierało się na treści art. 691 §
§2k.c.
Stosownie do brzmienia tych przepisów w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Wymienione osoby wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.
- Wskazane przepisy statuują przesłanki, od których uzależniona jest sukcesja prawa najmu lokali mieszkalnych. Wstąpić z mocy prawa w stosunek najmu może osoba, która należy do kręgu osób uprawnionych do nawiązania najmu po śmierci najemcy (art. 691 § 1 k.c.), gdzie w szczególności wymienia się dzieci najemcy; po drugie zaś – stale zamieszkiwała z poprzednim najemcą aż do chwili jego śmierci (art. 691 §2 k.c.). Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie.
- Należało podkreślić, iż zgodnie z poglądem ukształtowanym w judykaturze Sądu Najwyższego stałe zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym oznacza, że lokal ten stanowi centrum życiowe określonej osoby, która zamieszkuje w nim z wolą stałego pobytu. Przez stałe zamieszkanie, stanowiące przesłankę nabycia praw najmu na podstawie art. 691 k.c., należy rozumieć zamieszkiwanie w konkretnym mieszkaniu, w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, wyrażonym przez to że w tym mieszkaniu i tej miejscowości skupia się życie osobiste i działalność osoby bliskiej najemcy. Oznacza to ześrodkowanie przez tę osobę całej swej działalności życiowej w lokalu najemcy ( vide: wyroki Sądu Najwyższego z 6 maja 1980 r., sygn. akt III CRN 61/80, Legalis 22015, z 17 października 1997 r., sygn. akt I CKN 90/97 oraz z 3 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 40/99, Legalis 503384).
- Bezsporne było, że powód jest synem zmarłej najemczyni. Główna oś sporu zasadzała się na ustaleniu, czy powód stale zamieszkiwał ze swoją matką w dacie jej śmierci. Na podstawie przeprowadzonych dowodów Sąd doszedł do przekonania, że powód stale zamieszkiwał w lokalu przy ulicy (...) w okresie poprzedzającym śmierć J. B.
(1).
- Świadczą o tym zbieżne zeznania świadków oraz powoda, z których wyłaniał się spójny obraz. Świadkowie widywali powoda codziennie rano np. przy wychodzeniu do pracy, spacerów z psem, ale także popołudniami lub wieczorem po jego powrocie z pracy. Podawali także, że widzieli jego rzeczy wywieszone na linkach do suszenia ubrań. Na podstawie zeznań świadka I. L. wykluczyć należało, że były to rzeczy zmarłego już konkubenta zmarłej najemczyni, albowiem był on mniejszej postury niż powód. Świadkowie widzieli powoda z siatkami zakupów czy relacjonowali jego zakupy związane z wyposażeniem przedmiotowego lokalu. Powód widziany był także w pobliżu przedmiotowego lokalu ze swoimi dziećmi, które nie pozostają przy nim, ale z którymi widują się i utrzymuje stały kontakt. Powód nie zamieszkiwał ze swoja matką nieprzerwanie od urodzenia, co zresztą sam przyznał wprost. Wobec wchodzenia w związki partnerskie czasowo wyprowadzał się, co wiązało się również z najmem innych lokali. Ostatecznie w połowie 2022 roku powód powrócił na stałe do swojej matki, która już wówczas wymagała opieki z uwagi na pogarszający się jej stan zdrowia.
- Z tego powodu dokumenty, z których miało wynikać, że przed ponownym wprowadzeniem się powoda do przedmiotowego lokalu powód tam nie zamieszkiwał nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia, a wszystkie oświadczenia i dokumenty w tym zakresie, z których pozwana wywodziła fakty niweczące żądanie pozwu, pochodziły sprzed ww. okresu. To samo dotyczy również zameldowania w lokalu. Nie można utożsamiać miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania na pobyt stały, gdyż z czynnością zameldowania nie wiąże się nabycie jakichkolwiek praw bądź obowiązków ( vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 2013 r., II OSK 479/13, L.). Sam fakt zameldowania w lokalu nie jest równoznaczny ze stałym zamieszkiwaniem i gospodarowaniem; jest bowiem tylko czynnością rejestracyjną, która może stanowić jeden z elementów oceny stanu faktycznego ( vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2016 r., I OSK (...), L.).
- Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na jednoznaczne stwierdzenie, że powód zamieszkiwał ze swoją matką w przedmiotowym lokalu aż do czasu jej śmierci.
- W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 691 §
§2k.c.
w zw. z art. 189 k.p.c. ustalił, że powód wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego o nr (...) położonego w G. przy ulicy (...) w miejsce dotychczasowego najemcy J. B.
(1)z chwilą jej śmierci w dniu 31 grudnia 2022 r. VI. (wartość przedmiotu sporu)
- W punkcie II. wyroku na podstawie art. 25 §1 k.p.c. i art. 23 k.p.c. Sąd ustalił wartość przedmiotu sporu na kwotę 1.000 zł. Powód nie zaprzeczył twierdzeniu pozwanej, że wysokość czynszu za trzy miesiące wynosiła 999,51 zł. Wartość przedmiotu sporu należało zaokrąglić do w górę do pełnego złotego (art. 126 1 § 3 k.p.c.). (koszty procesu)
- O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie III. wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. obciążając przegrywającą pozwaną całością poniesionych przez powoda kosztów procesu na co składały się: opłata sądowa od pozwu (200 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika w osobie adwokata (270,00 zł) według stawki minimalnej wskazanej w §2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, t.j.)
- Na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. Sąd orzekł o odsetkach ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.