Sygn. akt I C 221/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Ewa Ligoń-Krawczyk Protokolant: starszy s
§ 1pkt 1 k.p.c.
(protokół rozprawy z 19 lutego 2024 r., k. 83, nagranie 00:03:55; pismo procesowe strony powodowej z 19 lutego 2024 r., k. 84-85). Pismem procesowym złożonym dnia 22 lutego 2024 r. strona pozwana, odnosząc się do zmiany powództwa dokonanej przez stronę powodową wskazał, że nie ma podstaw do ustalenia ewentualnych roszczeń odsetkowych liczonych od terminu wcześniejszego niż data doręczenia pozwu (pismo procesowe pozwanego z 22 lutego 2024 r., k. 87-88). Do czasu zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie. Pełnomocnik powódki oświadczył, że nie została zwrócona ani złotówka z przedmiotowej pożyczki (protokół rozprawy z 12 kwietnia 2024 r., k. 8-909, nagranie 00:03:57-00:05:54). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M. G.
(1)i P. W.
(1)są rodzeństwem (akt poświadczenia dziedziczenia, Rep. (...) z 12 października 2023 r., k. 54). W 2018 r. zawarli ustną umowę pożyczki na kwotę łącznie 140.000 zł (bezsporne). M. G.
(1)przekazała środki P. W.
(1)w dwóch transzach: w dniu 31 lipca 2018 r. przelewem bankowym w wysokości 40.000 zł oraz w dniu 10 sierpnia 2018 r. przelewem bankowym w wysokości 100.000 zł (przelew z rachunku z dnia 31 lipca 2018 r., k. 9; potwierdzenie wykonania przelewu – duplikat z dnia 10 sierpnia 2018 r., k. 10). M. G.
(2)w dniu 11 grudnia 2020 r. zwróciła się do P. W.
(1)wskazując, że nie przelał jej do ww. dnia żadnych pieniędzy (wiadomość tekstowa z dnia 11 grudnia 2020 r., k. 33). W dniu 19 października 2022 r. M. G.
(2)zwróciła się do swojego brata P. W.
(1)o rozwiązanie „problemu” pożyczonych mu środków pieniężnych. Wskazała też, że żałuje, iż pożyczyła mu pieniądze, podkreślając na brak jakiejkolwiek inicjatywy z jego strony w zakresie spłaty czy pomniejszenia długu (korespondencja e-mail z 19 października 2022 r., k. 32). W dniu 4 stycznia 2023 r. zmarł ojciec stron – Z. W.
(1), zaś spadek po nim nabyli na podstawie umowy: syn P. W.
(2)i córka M. G.
(1)w udziałach po ½ części spadku każde z nich (akt poświadczenia dziedziczenia, Rep. (...) z 12 października 2023 r., k. 54). P. W.
(2)nie zwrócił M. G.
(1)środków z umowy pożyczki ani w całości, ani w części (bezsporne). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Sąd w całości dał wiarę dokumentom wymienionym w stanie faktycznym, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, a Sąd nie miał podstaw do podważenia ich wiarygodności bądź zawartej w nich treści z urzędu. Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2024 r. Sąd, na podstawie art. art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c., oddalił wniosek strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z przesłuchania pozwanego na okoliczność częściowej spłaty zobowiązania ze środków nabytych z dziedziczenia, gdyż nie miały one znaczenia dla przedmiotu niniejszej sprawy, którym jest zapłata kwoty 140.000 zł z tytułu zawartej między stronami ustnej umowy pożyczki. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie niemal w całości. Okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie były w przeważającej części bezsporne pomiędzy stronami, gdyż pozwany potwierdził fakt zawarcia w 2018 r. z powódką (jego siostrą) ustnej umowy pożyczki oraz potwierdził okoliczność, że nie doszło do zwrotu pożyczonych środków ani w części, ani w całości. Zgodnie z art. 720 § 1 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Z kolei stosownie do treści § 2 ww. przepisu umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. Jest to zastrzeżenie formy wyłącznie dla celów dowodowych (ad probationem). Oznacza to, że umowa pożyczki może być skutecznie zawarta w dowolnej formie, także w sposób dorozumiany ( per facta concludentia), zaś niedochowanie formy dokumentowej w wypadku pożyczki o wartości przekraczającej 1000 złotych nie skutkuje nieważnością umowy pożyczki, a jedynie ograniczeniami dowodowymi wynikającymi z art. 74 k.c. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy w postaci potwierdzeń wykonania przelewów bankowych z dnia 31 lipca 2018 r. i 10 sierpnia 2018 r. na łączną kwotę 140.000 zł wykazał prawdziwość twierdzeń o zawartej umowie pożyczki oraz wysokości pożyczonych środków (przelew z rachunku z dnia 31 lipca 2018 r., k. 9; potwierdzenie wykonania przelewu – duplikat z dnia 10 sierpnia 2018 r., k. 10). Strona powodowa nie wskazywała terminu na jaki została zawarta umowa, zaś w odpowiedzi na pozew pozwany wskazał, iż strony nie ustaliły terminu w jakim pożyczka miałby zostać zwrócona (pozwany określił iż była to „ustna umowa bezterminowej pożyczki” – odpowiedź na pozew, k. 27). Stosowanie do treści art. 723 k.c., jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę. W niniejszej sprawie sporna była okoliczność czy i kiedy powódka wezwała pozwanego (swojego brata) do zwrotu pożyczonych w 2018 r. pieniędzy. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem strony powodowej, iż dłużnik (pozwany) w okolicznościach sprawy powinien zwrócić pożyczkę w terminie 6 tygodni od pierwszego „pytania” skierowanego przez powódkę do pozwanego, które to pytanie – wedle twierdzeń strony powodowej – zostało skierowane po upływie roku od momentu udzielenia pożyczki. Co więcej, w piśmie procesowym złożonym przez powódkę dnia 6 lutego 2024 r. M. G.
(1)sama przyznała: „Owszem, nie wysyłałam wezwań do zapłaty (…)” (pismo procesowe powódki z 6 lutego 2024 r., k. 47). Powódka nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdzałby twierdzenia, że powódka „wielokrotnie w prowadzonych rozmowach” wzywała pozwanego do zwrotu udzielonej pożyczki. W szczególności takim dowodem nie są przedłożone przez powódkę wiadomości e-mail z dnia z dnia 11 grudnia 2020 r . (k. 33) czy wiadomość tekstowa z 19 października 2022 r. (k. 32). Wiadomości te co prawdą odnoszą się do pożyczonych środków, jednak w ocenie Sądu stanowią upomnienie czy próbę podjęcia polubownych rozmów dotyczących jej spłaty i nie spełniało warunków wezwania do zapłaty, w szczególności nie zawierało żadnej daty, do której pozwany miał dokonać wpłaty zaległości. Odnosząc się z kolei do modyfikacji stanowiska dokonanej przez pozwanego w dniu 9 lutego 2024 r. (pismo procesowe pozwanego zawierające modyfikację stanowiska, k. 49-51; protokół rozprawy z 9 lutego 2024 r., k. 82) oraz skuteczności dokonania przez niego potrącenia należności z tytułu dziedziczenia po ojcu stron, to zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art.
§ 1
k.p.c., podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność ta jest niesporna, stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym, zatwierdzoną przez sąd ugodą zawartą przed mediatorem, lub uprawdopodobniona dokumentem potwierdzającym jej uznanie przez powoda. Co istotne, pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna (art.
§ 1k.p.c.).
Dochodzona w niniejszej sprawie kwota 140.000 zł wynika z zawartej przez strony ustnej umowy pożyczki zawartej w 2018 r. Wskazywana przez stronę pozwaną przy formułowaniu zarzuty potrącenia wierzytelność w kwocie 73.835,21 zł ma wynikać z tytułu dziedziczenia po zmarłym w dniu 4 stycznia 2024 r. ojcu stron. Wierzytelność z rozliczenia majątku spadkowego po zmarłym ojcu nie wynika z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powódkę w niniejszej sprawie, której źródłem jest ustna umowa pożyczki. Z tego względu Sąd uznał, że potrącenie dokonane przez pozwanego jest nieskuteczne. Na marginesie należy również wskazać, że pozew w niniejszej sprawie został złożony w dniu 30 grudnia 2022 r., zaś ojciec stron zmarł 4 stycznia 2023 r. Pozwany otrzymał odpis pozwu złożonego w niniejszej sprawie w dniu 23 lutego 2023 r. (k. 27), wystosował odpowiedź na pozew w dniu 15 marca 2023 r. (data nadania przesyłki, k. 28) i w odpowiedzi na pozew nie podnosił zarzutu potrącenia. Tym samym należy uznać, iż wdając się w spór co do istoty sprawy i nie podnosząc wówczas zarzutu potracenia, pozwany utracił możliwość skutecznego podniesienia tego zarzutu. Okoliczności sprawy i dokonana ocena dowodów prowadzą do wniosku, iż roszczenie powódki skierowane do pozwanego o zwrot kwoty 140.000 zł tytułem zwrotu udzielonej pozwanemu kwoty pożyczki było w pełni zasadne. O odsetkach ustawowych od zasądzonych świadczeń Sąd orzekł na podstawie art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. Strona powodowa nie wykazała, by wzywała skutecznie pozwanego do zapłaty kwoty pożyczki przed złożeniem pozwu w niniejszej sprawie, a tym samym nie wykazała zasadności zasądzenia odsetek ustawowych od dnia 22 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty. Jak słusznie zauważa pozwany – uprzednia korespondencja stron dotycząca umowy pożyczki miała charakter mediacyjny i nie wiązała się z ustaleniem daty wymagalności roszczenia pieniężnego. Nie sposób bowiem interpretować kierowanej przez powódkę do pozwanego wiadomości tekstowej z 11 grudnia 2020 r.: „Bracie. Sprawdziłam dziś rano że nie przesłałeś pieniędzy (...)” (k. 33) jako wypowiedzenia umowy pożyczki i wezwania do zapłaty. Jak zauważył Sąd, sama powódka przyznała, że nie kierowała do pozwanego wezwań do zapłaty (k. 47). Sąd przyjął więc, że do wypowiedzenia umowy pożyczki doszło dopiero 23 lutego 2023 r., kiedy pozwanemu doręczony został pozew w niniejszej sprawie. W związku z tym, stosownie do art. 723 k.c., sześciotygodniowy termin do zwrotu pożyczki należy liczyć od daty doręczenia odpisu pozwu, a termin ten mijał w dniu 6 kwietnia 2023 r. Tym samym od dnia 7 kwietnia 2023 r. pozwany pozostaje w zwłoce względem powódki. Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie I zasądził od P. W.
(1)na rzecz M. G.
(1)kwotę 140.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty, oddalając roszczenie w pozostałym zakresie (punkt II wyroku). O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, uznając, że powódka wygrała postępowanie w 100%, gdyż jedynie roszczenie o zapłatę odsetek za okres od 22 stycznia 2021 r. do 6 kwietnia 2023 r. nie zostało uwzględnione. Do kosztów poniesionych przez stronę powodową Sąd wliczył: opłatę od wniesionego pozwu w wysokości 7.000 zł (k. 12), opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz koszt zastępstwa procesowego w wysokości 5.400 zł, ustalony stosownie do treści § 2 pkt 6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) w wersji obowiązującej na datę złożenia powództwa. Z tego też względu Sąd w punkcie III zasądził od P. W.
(1)na rzecz M. G.
(1)kwotę 12.417 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk