Sygn. akt I C 3941/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia Krzysztof Lisek Proto
§ 3
k.c., a z uregulowania tego przepisu wynika, że sądowa waloryzacja odnosi się do wszelkich zobowiązań, bez względu na źródło ich powstania. Mogą to być zatem zobowiązania do świadczenia pieniężnego powstałe zarówno z umów jak i z innych zdarzeń. Stąd też dopuszcza się możliwość waloryzacji także świadczenia pieniężnego podlegającego zwrotowi z nieważnej umowy. Nie ma racjonalnego powodu do przeprowadzenia zwężającej interpretacji art.
§ 4k.c.
i przyjęcia, iż zakaz waloryzacji w odniesieniu do stron prowadzących przedsiębiorstwo nie dotyczy innych świadczeń pieniężnych jak tylko tych, których źródłem jest umowa. Tym bardziej, iż przepis ten jedynie wskazuje, iż z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa, a wobec tego zakaz ten nie może być odnoszony do innego zakresu waloryzacji niż ten dopuszczony przepisem art.
§ 3k.c.
skoro wprowadza jedynie kryterium podmiotowe, a nie przedmiotowe, wyłączenia możliwości żądania waloryzacji. Świadczenie pieniężne należne powódce aczkolwiek wynika z nieważnej umowy, to jednak uznać należy za pozostające w związku z prowadzeniem przez nią przedsiębiorstwa gdyż wystarczające jest tu to by świadczenie pozostawało w jakimkolwiek związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Nie ulega wątpliwości, iż sama umowa, która okazała się być czynnością nieważną, stanowiła przejaw działalności gospodarczej obu stron. Jeśli więc czynność taka podjęta została przez obie strony w ramach prowadzonej działalności gospodarczej to następnie zwrot świadczenia z takiej czynności, w konsekwencji ustalenia, iż jest ona nieważna uznać należy za pozostające w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa gdyż także to świadczenie (wierzytelność) wchodzi w skład przedsiębiorstwa - jako składnik niematerialny przedsiębiorstwa przeznaczony do realizacji zadań gospodarczych (art. 55 1 k.c.). Odnośnie do kwestii ewentualnej wysokości roszczenia ponad wypłacony kapitał , z powołaniem się na waloryzację świadczenia (art. 358
(1)par 3 k.c.) zdaniem Sądu waloryzacja ta mogła by zostać dokonana przy użyciu współczynnika w postaci przeciętnego wynagrodzenie w gospodarce narodowej publikowanego na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, które w 2006r. wynosiło: 2477,23 zł. a obecnie zgodnie z KOMUNIKATEM PREZESA GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 r. wynosi 6346,15 zł. Porównane powyższych wartości świadczy o istotne zmianie siły nabywczej pieniądza wzrost o 2,56 . Przy uwzględnieniu obciążeniem stron ryzykiem inflacji po połowie , zgłoszone roszczenie w oparciu o ww podstawę byłoby zasadne. Przy czym z powyższych względów podlega oddaleniu. Odnośnie do pozostałych kwestii – zarzut potrącenia. Strona pozwana w odpowiedzi na pozew złożyła oświadczenie o potrąceniu kwoty 67.223,30 zł. i 35.672,84 CHF zł. , przy czym kwota 35.672,84 CHF ulega potrąceniu z kwotą 599,16 CHF i pozostaje kwota 35.073,68 CHF, która podlega przeliczeniu w oparciu o kurs 4, (...) co daje kwotę 164.926,96 zł. – łącznie 232.150,26 zł. Wypłacony kapitał wynosił 233.039,74 zł. i po potrąceniu pozostaje kwota 889,41 zł. Zgodnie z art.
- §
- K.c. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Zarzut potrącenia został złożony w odpowiedzi na pozew– jest skuteczny. Warunkiem skutecznego podniesienia ww zarzutu jest wymagalność roszczeń (art. 498 par 1 k.c). Roszczenie obu stron stało się wymagalne z chwilą podjęcia przez konsumentów decyzji o niepotwierdzeniu klauzul umownych , tak więc na chwilę doręczenia oświadczenia o potrąceniu, roszczenie obu stron było wymagalne. Pełnomocnik pozwanego posiadał pełnomocnictwo materialnoprawne k. 138 Na rozprawie k. 217 pełnomocnik pozwanego przyznał, że odpowiedź na pozew zawierająca zarzut potrącenia została doręczona Bankowi. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn.. akt II CSK 862/14 Doręczenie pisma procesowego pełnomocnikowi tworzy fikcję prawną doręczenia tego pisma mocodawcy, ale art. 61 k.c. określając chwilę dojścia treści oświadczenia woli do wiadomości adresata przyjął teorię doręczenia oświadczenia. W sytuacji, gdy chwila doręczenia pisma procesowego nie pokrywa się z chwilą dojścia do adresata oświadczenia woli, doręczenie pisma procesowego może być jedynie początkiem dowodu, zgodnie z obowiązkiem spoczywającym na składającym oświadczenie o potrąceniu (art. 6 k.c.). Dojście oświadczenia do adresata oznacza bowiem, że albo zapoznał się z treścią tego oświadczenia, albo było to możliwe, ale z własnej woli adresat się uchylił od zapoznania z oświadczeniem. Należy mieć na uwadze, że z jednej strony charakter wewnętrznego stosunku pełnomocnictwa pomiędzy pełnomocnikiem a mocodawcą zdaje się wykluczać nie informowanie mocodawcy o przebiegu procesu, w tym o treści pism procesowych, lecz z drugiej strony nie można też wykluczyć, że z przyczyn od mocodawcy niezależnych nie może uczestniczyć w postępowaniu lub w tym jego etapie, w którym zostaje złożone oświadczenie woli przez stronę przeciwną, w taki sposób, by możliwe było zapoznanie się z jego treścią. W związku z powyższym w zakresie sformułowanym w zarzucie potrącenia, doszło do umorzenia wierzytelności powoda ponad kwotę 889,41 zł. (częściowo wierzytelność pozwanych została potrącona z kwotą 599,16 CHF , która faktycznie nie przysługuje powodowi). Zarzut zatrzymania został zgłoszony ewentualnie , na wypadek nieuwzględnienia zarzutu potrącenia, który jak wskazano wyżej został uwzględniony. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 100 k.p.c. i par 2 pkt 7 i par 19 ROZPORZĄDZENIA MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Odnośnie do rozliczenia kosztów, mając na uwadze, że przed wszczęciem postępowania pozwany nie pozostawał w opóźnieniu, nie był wzywany do zapłaty, dopiero doręczenie pozwu (art. 455 k.c.) wykreowało stan opóźnienia, pozwany niezwłocznie złożył zarzut potrącenia , który prawie w całości umorzył wierzytelność powoda o zwrot wypłaconego kapitału (w pozostałej części 889,41 zł. roszczenie było zasadne, a w części dot. korzyści odniesionych przez pozwanego, roszczenie było w całości bezzasadne) – należy uznać powoda w zakresie kosztów postępowania, za wygrywającego sprawie. ______________ SSO Krzysztof Lisek