Sygn. akt. I C 421/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Gdyni - I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Berent Protokolant: s
§2k.c.
- Stosownie do brzmienia art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny stanowi przesłankę merytoryczną powództwa o ustalenie, warunkującą określony skutek tego powództwa, w sposób niezależny od innych wymaganych przez prawo materialne lub procesowe okoliczności.
- W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że interes prawny w ustaleniu prawa lub stosunku prawnego zachodzi wówczas, gdy spełnione są następujące przesłanki, tj. występuje obiektywnie istniejąca niepewność co do prawa lub stosunku prawnego, ustalenie prawa lub stosunku prawnego usunie definitywnie niepewność między stronami, co zapewni stronie właściwą ochronę prawną polegającą na rozwiązaniu sporu cywilnoprawnego istniejącego lub mogącego powstać w przyszłości, zaś stronie nie przysługuje dalej idące roszczenie procesowe, w szczególności roszczenie o świadczenie lub o ukształtowanie prawa ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1987 r. sygn. akt III CRN 57/87, LEX nr 1402796; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt III AUa 1518/05, LEX nr 257445, OSA 2008/9/30).
- Roszczenie powódki obejmowało ustalenie wstąpienia w stosunek najmu na podstawie art. 691 §
§2k.c.
Stosownie do treści tych przepisów w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.
- Przepisy te statuują kumulatywne przesłanki, od których uzależniona jest sukcesja prawa najmu lokali mieszkalnych. Wstąpić z mocy prawa w stosunek najmu może osoba, która nie jest współnajemcą lokalu; należy do kręgu osób uprawnionych do nawiązania najmu po śmierci najemcy (art. 691 § 1 k.c.), gdzie w szczególności wymienia się dzieci najemcy; stale zamieszkiwała z poprzednim najemcą aż do chwili jego śmierci (art. 691 § 2 k.c.).
- Należy podkreślić, iż zgodnie z poglądem ukształtowanym w judykaturze Sądu Najwyższego stałe zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym oznacza, że lokal ten stanowi centrum życiowe określonej osoby, która zamieszkuje w nim z wolą stałego pobytu. Przez stałe zamieszkanie, stanowiące przesłankę nabycia praw najmu na podstawie art. 691 §1 k.c., należy rozumieć zamieszkiwanie w konkretnym mieszkaniu, w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, wyrażonym przez to, że w tym mieszkaniu i tej miejscowości skupia się życie osobiste i działalność osoby bliskiej najemcy. Oznacza to ześrodkowanie przez tę osobę całej swej działalności życiowej w lokalu najemcy ( vide: wyroki Sądu Najwyższego z 6 maja 1980 r., sygn. akt III CRN 61/80, Legalis 22015, z 17 października 1997 r., sygn. akt I CKN 90/97 oraz z 3 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 40/99, Legalis 503384). Co również istotne, przesłanka co do stałego zamieszkania z najemcą zawiera w sobie wymaganie, żeby osoba bliska najemcy nie miała innego mieszkania ( vide: wyroki Sądu Najwyższego z 15 stycznia 1981 r., sygn. akt III CRN 314/80, Legalis 22440 oraz z 2 marca 1999 r., sygn. akt I CKN 1031/97, Legalis 312968), w tym sensie, że nie realizuje swych potrzeb mieszkaniowych w innym lokalu mieszkalnym.
- Bezsporne było, że powódka była córką zmarłego najemcy i nie była stroną umowy najmu. Spór dotyczył tego, czy powódka stale zamieszkiwała ze swoim ojcem w dacie jego śmierci. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił Sądowi na ustalenie, że w chwili śmierci M. S.
(1)powódka stale z nim zamieszkiwała, a zatem spełnione były przesłanki wstąpienia w stosunek najmu.
- Świadczą o tym przede wszystkim zeznania świadków oraz samej powódki, o których mowa powyżej. Wynikało z nich, że o ile powódka zamieszkała z ojcem w spornym lokalu kilkanaście lat wcześniej, to nie było to zamieszkiwanie ciągłe. Po zawarciu związku małżeńskiego zamieszkała ze swoim mężem w R.. Treść korespondencji w sprawie zamiany lokalu sugeruje również, że powódka przed ślubem nie zawsze przebywała w spornym lokalu, ale ostatecznie nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia. Istotne było bowiem jedynie to, że powódka zamieszkała z ojcem w 2020 roku, a wprowadziła się do niego na stałe na początku 2022 roku. Wówczas przedmiotowy lokal stanowił centrum interesów życiowych powódki. O problemach małżeńskich swojej córki wspominał zmarły najemca w pismach kierowanych do Urzędu Miasta G. w 2019 roku. Już wówczas podał, że córka zamierza z nim zamieszkać. Ponadto to powódka dnia 8 listopada 2022 roku wezwała zespół ratownictwa medycznego do swojego ojca, co potwierdza, że przebywała wówczas w lokalu. Zaświadczenie z rejestru PESEL jedynie wspomaga twierdzenia w tym zakresie, ale samodzielnie stanowi dowód, do którego podchodzić należy z ostrożnością, tym bardziej, że powódka nie aktualizowała spraw meldunkowych na bieżąco.
- W konsekwencji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności w postaci osobowych źródeł dowodowych, nie pozostawił Sądowi wątpliwości, że powódka zamieszkiwała ze swoim ojcem w przedmiotowym lokalu aż do czasu jego śmierci.
- Oczywistym było, że powódka miała interes prawny w ustaleniu wstąpienia w stosunek najmu. Powództwo zmierzało do usunięcia obiektywnie istniejącej niepewność co do istnienia stosunku prawnego, albowiem pozwana kwestionowała, jakoby powódka wstąpiła w stosunek najmu po swoim ojcu. Ustalenie stosunku prawnego rozstrzygnęło istniejący spór między stronami oraz zapewniło powódce stosowną ochronę prawną, zwłaszcza że powódce nie służy dalej idące roszczenie, którego mogłaby dochodzić w celu urzeczywistnienia swoich praw.
- Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 189 k.p.c. przy zastosowaniu art. 691 §
§2k.c.
ustalił, że powódka N. S. wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego o nr (...) położonego w G. przy ulicy (...) z T. 12B w miejsce dotychczasowego najemcy M. S.
(1)z chwilą jego śmierci w dniu 11 listopada 2022 roku, o czym orzekł w pkt I wyroku. VI. (koszty procesu)
- O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II. wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. obciążając przegrywającą pozwaną całością poniesionych przez powódkę kosztów procesu na co składały się: opłata od pozwu (200 zł), opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata (900 zł) według stawki minimalnej wskazanej w §2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.
- Na podstawie art. 98 §1 1 k.p.c. Sąd orzekł o odsetkach ustawowych za opóźnienie należnych od zasądzonych kwot.