Sygn. akt: I C 495/22 upr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Chełmnie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Protokolant: sędzia Monika Mleczko - Pawlikowska st. sekr. sąd. Dominika Glaubert po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. w Chełmnie na rozprawie sprawy z powództwa K. D. przeciwko (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę I. Umarza postępowanie co do kwoty 1 384,09 zł (jeden tysiąc trzysta osiemdziesiąt cztery złote 9/100 groszy). II. Zasądza od pozwanego (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda K. D. kwotę 30 724,90 zł (trzydzieści tysięcy siedemset dwadzieścia cztery złote 90/100 groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27.10.2022r. do dnia zapłaty. III. Zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4 401,28 zł (cztery tysiące czterysta jeden złotych 28/100 groszy tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Sędzia Monika Mleczko – Pawlikowska Sygn. akt I C 495/22 UZASADNIENIE Powód K. D. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł przeciwko pozwanemu (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 32 108,99 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz zwrotu koszów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał okoliczności faktyczne i argumentację prawną przemawiającą za zasadnością powództwa, a także jakie dokładnie kwoty i z jakiego tytułu składają się na kwotę dochodzoną pozwem (k. 1v. – 11 akt). W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik pozwanego podniósł zarzuty i wskazał argumentację prawną przemawiającą za oddaleniem powództwa (k. 45v – 47 akt). Pismem procesowym z dnia 30 maja 2023r. powód częściowo cofnął powództwo, tj. w zakresie kwoty 1 384,09 zł., obejmującą odsetki od kredytu. Tym samym powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 30 724,90 zł. obejmującej kwotę 25 549,90 zł tytułem spłaconych przez niego odsetek kapitałowych do dnia 30 maja 2022r. i kwotę 5 175 zł tytułem reszty zapłaconej prowizji. Sąd ustalił, co następuje. W dniu 30 maja 2019r. pozwany K. D. zawał z (...) Bank S.A. z siedzibą w W. umowę o kredyt gotówkowy nr (...). W umowie wskazano, iż pozwanemu został udzielony kredyt w kwocie 120 000 zł z przeznaczeniem na: finansowanie bieżących potrzeb konsumpcyjnych lub na inny dowolny zadeklarowany cel, finansowanie prowizji z tytułu udzielenia kredytu. Jak wynikało z umowy kwota kredytu została udostępniona kredytobiorcy w ciągu 3 dni roboczych od dnia zawarcia umowy w następujący sposób: kwota 108 012 zł w formie przelewu na rachunek bankowy, kwota 11 988 zł stanowiąca prowizję z tytułu udzielenia kredytu w formie przelewu na rachunek banku. Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy, od udzielonego kredytu w kwocie wskazanej w § 1 (120 000 zł), bank pobierał odsetki według zmiennej stopy procentowej, ustalonej jako suma wartości stopy referencyjnej NBP i marży banku w wysokości 7,49 p.p. w stosunku rocznym. Zgodnie z § 4 ust 2 umowy, całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosiła 162 223,92 zł, na którą składały się: całkowita kwota kredytu 108 012 zł, całkowity koszt kredytu 54 211,92 zł, w tym: ⚫ prowizja z tytułu udzielenia kredytu w kwocie 11 988 zł, ⚫ odsetki od kredytu w kwocie 42 223,92 zł. Kredyt miał zostać spłacony w 84 miesięcznych ratach do 15 maja 2026r. Kredytobiorca uprawniony był do wcześniejszej spłaty części lub całości zadłużenia z tytułu kredytu w każdym czasie. Z tytułu wcześniejszej spłaty bank nie pobierał prowizji. /dowód: umowa kredytu k. 16 – 20, informacja o ryzyku zmiennej stopy procentowej k. 21, harmonogram spłat k. 22 – 23/ W formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wskazane było, iż całkowita kwota kredytu tj. wszystkich środków pieniężnych, które zostaną udostępnione kredytobiorcy wynosi 108 012 zł. /dowód: formularz informacyjny k. 24 – 27/ W dniu 26 maja 2022r. powód dokonał wcześniejszej spłaty całości udzielonego kreydtu. Do tego dnia powód spłacił 120 000 zł tytułem kapitału i kwotę 25 549,90 zł tytułem odsetek umownych. /okoliczność bezsporna, a ponadto zaświadczenie banku k. 89 – 90/ Pismem z dnia 8 września 2022r. powód złożył pozwanemu oświadczenie w trybie art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, wobec naruszenia przez Bank w przedmiotowej umowie obowiązków wymienionych w przepisach wskazanych w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12.05.2011r., wskazując pięć naruszeń. Jednocześnie powód wezwał pozwanego do zwrotu zapłaconych przez niego kosztów kredytu w wysokości 32 108,99 zł, w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma. /okoliczność bezsporna, a ponadto dowód: oświadczenie k. 13 – 14/ Kolejnym pismem powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 26 933,99 zł tytułem dotychczas pobranych odsetek i kwoty 5 175 zł tytułem części prowizji. /dowód: wezwanie do zapłaty k. 15/ W związku ze spłatą kredytu przed terminem, pozwany zwrócił powodowi kwotę 6 813 zł tytułem części pobranej prowizji. /okoliczność bezsporna/ W odpowiedzi na reklamację pozwany pismem z dnia 12.10.2022r. stwierdził, iż umowa została sporządzona prawidłowo i nie ma podstaw do zastosowania sankcji kredytu darmowego. /dowód: odpowiedź na reklamację k. 28 – 30/ Sąd zważył, co następuje. Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o wyżej wymienione dokumenty przedłożone przez stronę powodową. Ich autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana w toku procesu przez strony i nie budziła wątpliwości Sądu. Dlatego też dokumenty te Sąd uznał w całości za wiarygodne. Sąd pominął dowód z przesłuchania powoda na podstawie art. 235 2§ 1 pkt 2 kpc, albowiem dowód ten miał wykazać fakt udowodniony zgodnie z twierdzeniem powoda. Niniejsze postępowanie opierało się w zasadzie na analizie treści umowy i dokonaniu wykładni przepisów prawa. Dochodzona pozwem kwota i wyliczenia przedstawione przez powoda, co do zasadny nie były kwestionowane przez pozwanego. Ponieważ powód cofnął pozew co do kwoty 1 384,09 zł i cofnięcie to nastąpiło przed rozpoczęciem rozprawy, Sąd uznał, iż cofnięcie pozwu było dopuszczalne i nastąpiło ze skutkiem prawnym. Zatem w tej części postępowanie należało umorzyć na podstawie art. 203§ 1 kpc w zw. z art. 355 kpc o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną było zawarcie przez powoda umowy kredytu gotówkowego, spłata tego kredytu przed terminem, wysokość dokonanych spłat potwierdzona zaświadczeniem Banku, a także złożenie przez powoda oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Spornym pomiędzy stronami było czy zaistniały przesłanki do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, a także czy powód złożył przedmiotowe oświadczenie w rocznym terminie prekluzyjnym. Podstawę prawną powództwa stanowi art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Jak stanowi ten ostatni, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Najpierw należało ustalić, czy powód jako konsument złożył skutecznie oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011r. (tj. z dnia 12 kwietnia 2023 r. , Dz.U. z 2023 r. poz. 1028) dalej u.k.k. Umowa kredytu uregulowana jest w przepisie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe (tj. z dnia 23 października 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 2488). Przepis ten stanowi, iż przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Ponieważ niniejsza umowa zawierana była przez osobę fizyczną – konsumenta, do jej uregulowań miała również zastosowanie ustawa o kredycie konsumenckim w brzmieniu obowiązującym na chwilę zawierania umowy kredytu, a tym samym możliwość skorzystania przez powoda z sankcji kredytu darmowego. Zgodnie z art. 45 ust 1 u.k.k. w brzmieniu na dzień 19 maja 2019r. w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Ustęp 5 tego przepisu stanowi, iż uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Sankcja kredytu darmowego polega zatem na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. Art. 45 u.k.k. implementuje art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L z dnia 22 maja 2008 r.), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą. Podkreślić należy, iż przepis art. 45 u.k.k. jest przepisem o charakterze sankcyjnym, wysoce restrykcyjnym wobec kredytodawców. Celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. Co do zasady zatem przepisy sankcjonujące dane postępowanie powinny być możliwie ściśle interpretowane nie pozwalając na pojawienie się obszarów niepewności prawnej. Przy czym w ocenie Sądu, przepis ten uprawnia konsumenta do ukształtowania stosunku prawnego z tytułu umowy kredytowej zarówno w czasie trwania umowy jak i po jej wykonaniu. Wskazane w przepisie uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ponieważ ustawodawca nie sprecyzował, co rozumie pod pojęciem „wykonania” umowy, w orzecznictwie sądów powszechnych doszło do powstania różnych interpretacji tego terminu. Pojawiła się koncepcja, w myśl której moment, od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, oznacza przede wszystkim stan, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy o kredyt konsumencki zostały w pełni wykonane, nie można odnosić tego wyłącznie do wykonania zobowiązania po stronie kredytodawcy. Nie ma przy tym znaczenia, czy zostały one wykonane w terminie, dobrowolnie, czy też przymusowo, np. w drodze egzekucji komorniczej. Należy przy tym zaznaczyć, że chodzi tutaj o zobowiązania określone treścią umowy o kredyt konsumencki bez uwzględnienia skutków sankcji kredytu darmowego (por. wyrok Sądu Rejonowego w Szczytnie z dnia 28.09.2017r., sygn. akt I C 531/17, LEX nr 2374797 i wyrok Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 07.07.2017r., sygn. akt X C 615/17, LEX nr 2491273). Druga koncepcja zakłada, iż zwrot „wykonanie umowy” od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, oznacza dzień wykonania umowy przez pożyczkodawcę, czyli dzień przekazania kwoty pożyczki. Przemawiać ma za tym fakt, że w przeciwnym wypadku unicestwiony byłby cel tego przepisu. Ma on za zadanie ograniczyć uprawnienie konsumenta krótkim terminem prekluzyjnym, tak aby ustabilizować stosunek prawny i aby pożyczkodawca nie pozostawał w nieskończoność w niepewności co do zakresu swojej wierzytelności. Gdyby zaś wygaśniecie uprawnienia zależało od wykonania umowy przez pożyczkobiorcę (konsumenta), mógłby on przez jej celowe niewykonywanie odwlekać upływ tego terminu. Niedopuszczalne jest, aby jedna ze stron stosunku prawnego mogła według własnej woli regulować rozpoczęcie biegu (por. wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13.06.2018r., XIV C 1375/17, LEX nr 2515155). Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę termin, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. rozpoczyna swój bieg z różną chwilą dla każdej ze stron umowy. Dla kredytobiorcy jest to chwila całkowitej spłaty kredytu czy pożyczki. Natomiast dla udzielającego kredytu, w niniejszej sprawie Banku, z chwilą przekazania kredytobiorcy kwoty kredytu. Brak jest logicznych argumentów za przyjęciem, iż ustawodawca miał na myśli wyłącznie wykonanie umowy ze strony pożyczkodawcy. Interpretacja taka byłaby niekorzystna dla konsumenta, zwłaszcza w sytuacji, gdy spłata kredytu na mocy umowy zostaje odroczona w czasie na kilka lub kilkanaście lat. Z chwilą wypłaty kredytu umowa zostaje wykonana tyko przez jedną jej stronę, ale wciąż nie zostaje wykonana przez kredytobiorcę. O stanie „wykonania” umowy można mówić dopiero wtedy, gdy obie strony wywiążą się z głównych obowiązków wynikających z umowy; kredytodawca kredyt wypłaci, a kredytobiorca go spłaci. Termin do złożenia oświadczenia ma charakter prekluzyjny i jest dość krótki, roczny. Można uznać, iż ratio legis takiego uregulowania sprowadza się do konieczności uniknięcia stanu niepewności prawnej po stronie kredytodawcy co do tego czy może, czy też nie może liczyć na zysk związany z zawartą umową. Ponadto w piśmiennictwie prawniczym prezentowane są tezy w myśl których omawiany przepis wprowadzono w celu ochrony interesów konsumenta, aby wydłużyć okres, w którym może on dowiedzieć się o zaistniałym naruszeniu, wykonać omawiane uprawnienie i domagać się od kredytodawcy zwrotu zapłaconych odsetek i innych kosztów z tytułu kredytu konsumenckiego. Wskazuje się jednolicie, że przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym obowiązki powstające z mocy ustawy (…) chodzi o obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo. W typowych przypadkach umowę o kredyt konsumencki uznaje się za wykonaną w dniu, w którym konsument spłacił ostatnią należność z tytułu tej umowy na rzecz kredytodawcy. Wykonanie umowy następuje w dniu, w którym strony wywiążą się z wszystkich obowiązków ciążących na nich na podstawie umowy. Jeżeli konsument wykona umowę, a następnie złoży w ciągu roku oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, wówczas jest on zwolniony z wszystkich poniesionych już kosztów (wykonanie umowy zakłada wywiązanie się z wszystkich obowiązków), a po stronie kredytodawcy powstaje obowiązek zwrotu kosztów kredytu (za wyjątkiem kosztów ustanowienia zabezpieczeń kredytu. Oświadczenie, o jakim mowa w art. 45 ust. 1 ustawy można złożyć także w toku procesu sądowego, np. gdy kredytodawca wytoczył powództwo przeciwko konsumentowi o zapłatę kwot wynikających z umowy o kredyt konsumencki (komentarze do art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim: T. Czech, WKP 2018, SIP LEX , M. Stanisławska, Warszawa 2018 , SIP Legalis). Reasumując Sąd doszedł do przekonania, iż nie można uwzględnić argumentacji strony pozwanej, jakoby termin do złożenia oświadczenia woli o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego biegł od dnia zawarcia umowy. Powód spłacił całość kredytu w dniu 26 maja 2022r., a oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego złożył we wrześniu 2022r. Zatem Sąd uznał, iż oświadczenie powoda złożone zostało w terminie i nie zostało sprekludowane. Powód w oświadczeniu o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego podniósł następujące naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.