3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002r., Nr. 163, poz. 1349 z późn. zm.) przyznał r.pr. B. Ł. kwotę 738zł tytułem wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej powódce z urzędu. O rygorze natychmiastowej wykonalności Sąd ten orzekł na podstawie art. 333 § 1 kpc w pkt. 8 wyroku, a na podstawie art. 1082 kpc z urzędu nadał klauzulę wykonalności co do pkt. 1 wyroku, o czym orzekł w pkt. 9 wyroku. Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany M. O., który zaskarżył go w części, tj. co do pkt. 1, 2, 4, 5. W/w wyrokowi pozwany zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 kpc poprzez dowolne przyjęcie, że koszty utrzymania pozwanego zamykają się w kwocie 1.600zł i dodatkowe obciążenie go alimentami w kwocie 200zł miesięcznie pozwoli mu na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb; a także poprzez przyjęcie, że kwota 800zł jest niewystarczająca na zaspokojenie potrzeb życiowych powódki, a w konsekwencji przyjęcie, że powódka wykazała, iż znajduje się w niedostatku. Mając na uwadze powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości; ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu apelacji pozwany podniósł ponadto, że oprócz swoich kosztów utrzymania pozwany przekazuje także co miesiąc na rzecz córek kwotę 1.400zł tytułem alimentów. Mając na uwadze to oraz wyliczenia Sądu I instancji uznać należy, iż minimalne obciążenie budżetu pozwanego wynosi 3.000zł miesięcznie i to bez kosztów związanych z eksploatacją samochodu (które wynoszą co najmniej 400zł, a nie jak przyjął Sąd 200zł), a więc biorąc pod uwagę jego średnie wynagrodzenie netto (3.017,04zł) uznać należy, iż dodatkowe obciążenie go alimentami w kwocie 200zł miesięcznie nie pozwoli pozwanemu na zaspokojenie jego usprawiedliwionych potrzeb. Poza tym w/w wskazał, że w momencie wytoczenia powództwa powódka uzyskiwała dochód w wysokości 520zł miesięcznie i wówczas wnosiła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz alimentów w kwocie 300zł miesięcznie uznając, iż kwota ta jest „umiarkowana i proporcjonalna”. W toku postępowania dochód powódki wzrósł o kwotę 300zł, tj. właśnie do kwoty 820zł. Tym samym uznać należy, iż powódka obecnie otrzymuje dochód, jak sama wskazała w wysokości pozwalającej na zaspokojenie wszystkich usprawiedliwionych jej potrzeb, a więc nie znajduje się w niedostatku. W odpowiedzi na apelację pozwanego, powódka A. O., będąc reprezentowaną przez pełnomocnika z urzędu, wniosła o jej oddalenie oraz przyznanie pełnomocnikowi powódki ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia z tytułu udzielenia pomocy prawnej z urzędu, które to koszty nie zostały przez powódkę pokryte nawet w części, ewentualnie zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Podczas rozprawy apelacyjnej, pozwany podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w apelacji, a także wniósł o zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił materiał dowodowy zgromadzony zarówno przed Sądem I instancji, jak i przed Sądem odwoławczym. Na podstawie w/w przepisu, Sąd II instancji uzupełnił bowiem postępowanie dowodowe, dopuszczając podczas rozprawy apelacyjnej dowód z dokumentów w postaci zaświadczenia o zarobkach pozwanego M. O.z dnia 30 grudnia 2013r. (k. 221-223). Na tej podstawie Sąd Okręgowy ustalił, że dochody netto pozwanego za okres od 1 czerwca 2013r. do 30 grudnia 2013r.(wynagrodzenie + świadczenia dodatkowe) kształtują się na poziomie ok. 5.800zł miesięcznie. Ta wysokość dochodów nie różni się zresztą istotnie od tej, wynikającej z zaświadczeń zakładu pracy pozwanego, którymi już wcześniej dysponował Sąd Rejonowy. Przechodząc do oceny zarzutów podniesionych w apelacji, stwierdzić należy, że częściowo okazały się one uzasadnione. Mając na uwadze treść apelacji wskazać trzeba, że dwie okoliczności miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. wysokość możliwości zarobkowych pozwanego, a także ustalenie kwoty, która pozwoli na przyjęcie, że powódka dysponując ją nie znajduje się w niedostatku. Jeśli chodzi o pierwszą z tych okoliczności, to Sąd Rejonowy ustalił, że możliwości zarobkowe pozwanego są na takim poziomie, który pozwala na uiszczanie przez niego na rzecz powódki dodatkowej kwoty 200zł miesięcznie tytułem alimentów. W ocenie Sądu II instancji, ustalenie to jest prawidłowe i należy je w pełni podzielić. Pozwany kwestionował powyższe wskazując, iż jego dochody wynoszą ok. 3.000zł netto miesięcznie, jednak wskazać trzeba, że pomija on fakt, iż poza samym wynagrodzeniem, otrzymuje on również szereg dodatkowych świadczeń, które sprawiają, że rzeczywiste dochody pozwanego są znacznie wyższe niż 3.000zł miesięcznie. Z w/w zaświadczenia uzyskanego od pracodawcy pozwanego wynika, że w okresie od czerwca do listopada 2013r. otrzymał on świadczenie wypoczynkowe, dodatkową nagrodę roczną za 2012r., nagrodę kwartalną/motywacyjną za II kwartał 2013r., ekwiwalent pieniężny na pokrycie wydatków szkolnych, dodatkową nagrodę roczną za I półrocze 2013r., dodatkową nagrodę roczną za III kwartał 2013r. i nagrodę roczną z okazji Dnia G.za 2013r. Wysokość otrzymanych świadczeń dodatkowych daje w skali miesiąca kwotę ok. 2.900zł, co biorąc pod uwagę wysokość jego miesięcznego wynagrodzenia daje kwotę ok.5.800zł miesięcznie. Nie budzi zatem jakichkolwiek wątpliwości, że możliwości zarobkowe pozwanego pozwalają na uiszczanie dodatkowych alimentów w kwocie 200zł miesięcznie, nawet biorąc pod uwagę konieczność ponoszenia kosztów dojazdu do pracy, szacowanych przez pozwanego na kwotę 400zł miesięcznie (k.240). Zarzuty podnoszone w tym zakresie okazały się zatem nieuzasadnione i to nawet pamiętając o tym, że niektóre z otrzymywanych dodatków pozwany przekazywał córkom. Do oceny pozostawała zatem kwestia tego, jaka kwota jest niezbędna powódce, aby ta nie znajdowała się w niedostatku. Sąd Okręgowy podziela przy tym rozważania Sądu I instancji, w których ten wskazywał przesłanki uznania, że dana osoba znajduje się w niedostatku. Wskazać trzeba, że Sąd I instancji nie dokonał w tym zakresie jednoznacznego ustalenia, traktując tę kwestią pobieżnie. W ocenie Sądu II instancji, zgodzić należy się z tym, że wnosząc pozew o zapłatę tytułem alimentów kwoty 300zł i mając przy tym dochód w kwocie 520zł, powódka w sposób dorozumiany uznała, że kwota 820zł łącznie pozwoli jej uniknąć niedostatku. Podkreślić przy tym należy, że w odpowiedzi na apelację powoda, w której ten przedstawił powyższe twierdzenie, powódka w ogóle nie odniosła się do tej kwestii. Powódka ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że część dochodu w kwocie 200zł jest jej przyznana na czas określony i nie ma pewności, że od nowego roku nadal będzie tę kwotę otrzymywała. Zwrócić jednak należy uwagę, że do czasu wyrokowania w niniejszej sprawie przez Sąd odwoławczy, powódka nie podniosła, aby w tym zakresie cokolwiek się zmieniło, mając przy tym świadomość treści zarzutów podniesionych w apelacji. Zdaniem Sądu Okręgowego, przyjąć zatem należy, że kwota 820zł rzeczywiście jest kwotą, która pozwala powódce na przeżycie powyżej granicy niedostatku. Kwota ta nie różni się zresztą znacznie od tej, którą przyjął Sąd Rejonowy (500zł + 300, 400zł – str.13 uzasadnienia). Dalsze wskazywane przez Sąd Rejonowy wydatki (pomoc córkom) to już realizacja jej obowiązku alimentacyjnego i brak podstaw do tego, by na pozwanego przerzucić obowiązek alimentacyjny powódki wobec jej dzieci. Powyższe nie oznacza jednak, że powództwo było niezasadne w całości. W tym miejscu wskazać trzeba bowiem, że w początkowym okresie od wniesienia powództwa (od 7 września 2012r.) powódka otrzymywała jedynie kwotę 520zł, a od stycznia 2013r. dodatkowo jeszcze kwotę 100zł, tytułem sprawowania opieki nad córką stron – N., tym samym zasądzona tytułem alimentów kwota 200zł miesięcznie, znajdowała uzasadnienie w okolicznościach sprawy, uzupełniając dochód powódki do kwoty 820zł miesięcznie (za okres do końca grudnia 2012r. należna byłaby kwota 300zł – w tym zakresie powódka nie wniosła jednak apelacji). Sytuacja powódki uległa jednak zmianie od dnia 1 kwietnia 2013r., albowiem od tej daty otrzymywała ona miesięcznie tytułem sprawowanej opieki (świadczenie pielęgnacyjne + dodatek) kwotę 820zł, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że od tego czasu nadal znajdowała się w niedostatku. Skoro od dnia 1 kwietnia 2013r. powódka uzyskiwała kwotę 820zł miesięcznie, którą wskazywała jako wystarczającą dla zaspokojenia swoich usprawiedliwionych potrzeba, to brak było podstaw do obciążania pozwanego obowiązkiem alimentacyjnym wobec powódki od tej daty. Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd Okręgowy na podstawie art.386§1 kpc zmienił zaskarżony wyrok w pkt. 1 w ten sposób, że alimenty w kwocie po 200zł miesięcznie zasądził za okres od dnia 7 września 2012r. do dnia 31 marca 2013r. natomiast za okres od dnia 1 kwietnia 2013r. powództwo oddalił jako bezzasadne – art.133§2 kriop (pkt. I a) wyroku). W konsekwencji przyjęcia, że powódka od dnia 1 kwietnia 2013r. nie znajduje się w niedostatku, w związku z czym powództwo o alimenty za ten okres okazało się bezzasadne, konieczna była zmiana zaskarżonego wyroku również co do pkt. 2, w którym Sąd I instancji orzekł o przedłużeniu obowiązku alimentacyjnego pozwanego wobec powódki bez oznaczenia terminu końcowego. Biorąc pod uwagę brak przesłanek dla takiego rozstrzygnięcia, Sąd II instancji, na podstawie art.386§1 kpc zmienił zaskarżony wyrok w jego pkt. 2 poprzez jego uchylenie (pkt. I b) wyroku). W wyniku zmiany zaskarżonego wyroku, konieczna była również ingerencja w rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w pkt. od 4 do 7 zaskarżonego wyroku, o czym orzeczono w pkt. I c) wyroku. Mimo tego, że żądanie powódki A. O.zostało ostatecznie uwzględnione tylko w niewielkiej części (tj. co do kwoty 200zł tytułem alimentów za okres od 7 września 2012r. do dnia 31 marca 2013r.), a w pozostałym zakresie zostało ono oddalone, zdaniem Sądu Okręgowego uzasadnione było odstąpienie od obciążania powódki kosztami postępowania. Rozstrzygnięcie to znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 102 kpc, gdyż uznać należy, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, o którym mowa w tym przepisie. Powódka, mimo że nie znajduje się w niedostatku, nie osiąga wysokich dochodów, utrzymuje się jedynie ze świadczenia pielęgnacyjnego oraz innych świadczeń socjalnych, sprawując przy tym opiekę nad dwiema córkami, z których jedna jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji i w związku z tym wymagającą całodobowej opieki ze strony powódki. Zdaniem Sądu Okręgowego, trudna sytuacja życiowa powódki, a także charakter niniejszej sprawy, w pełni uzasadniają zastosowanie przepisu art. 102 kpc (nie obciążano powódki wynagrodzeniem pełnomocnika pozwanego – kwotą 60zł). Jednocześnie na podstawie § 15 w związku z § 6 pkt 3, § 6a ust.
3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Sąd II instancji przyznał od Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w L.) na rzecz radcy prawnego B. Ł.kwotę 738zł brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu. Zmiana rozstrzygnięcia Sądu I instancji w tym zakresie wynikała z tego, że Sąd ten nie wskazał, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu winny być przyznane pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w L.). Po zmianie wyroku i uznaniu, że powódka jest stroną przegrywającą brak zaś było podstaw do obciążania tymi kosztami pozwanego. Ponadto Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 kpc, oddalił apelację pozwanego w pozostałej części (pkt. II wyroku). Sąd II instancji postanowił również nie obciążać powódki kosztami postępowania apelacyjnego (opłatą od apelacji i wynagrodzeniem pełnomocnika pozwanego – łącznie kwotą 180zł), w oparciu o art. 102 kpc, kierując się przy tym tymi samymi przesłankami, które uzasadniały wskazaną powyżej zmianę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zawartego w wyroku Sądu I instancji (pkt III wyroku). Na podstawie § 15 w związku z § 6 pkt 3, § 6a ust.
3 i § 12 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. Sąd Okręgowy przyznał od Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w L.) na rzecz radcy prawnego B. Ł.kwotę 369zł brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym (pkt IV wyroku). SSO M. Wysocki SSO J. Andrzejak - Kruk SSR P. Błaszak
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.