postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (art.
W myśl art.
nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Zgodnie z art. 385 2 k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Wyróżnić można następujące przesłanki uznania danego postanowienia za niedozwolone: jest ono nieuzgodnione indywidualnie, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, nie dotyczy głównego świadczenia strony. Formułując pojęcie „główne świadczenia stron”, kodeks nawiązał tu do znanego w doktrynie terminu postanowień przedmiotowo istotnych, przy czym dodatkowo sugeruje się odwołanie do pojęcia świadczeń głównych i ubocznych; tylko w przypadku gdy chodzi o te pierwsze, uchylona zostaje kontrola ich postanowień, jeśli zostały sformułowane jednoznacznie (por. W. Popiołek, [w:] K. Pietrzykowski, Komentarz KC, t. 1, 2008). Pojęcie głównych świadczeń stron należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I CK 635/03, Legalis nr 208591). W umowie pożyczki świadczeniem głównym pożyczkodawcy jest przeniesienie własności określonej kwoty pieniężnej, a świadczeniem głównym pożyczkobiorcy jest zwrot tej samej ilości pieniędzy. Prowizja w przedmiotowej umowie pożyczki nie była elementem przedmiotowo istotnym umowy pożyczki, a zatem nie stanowiła również głównego świadczenia. Wskazać należy, że w jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy opowiedział się za tym, że wynagrodzenie prowizyjne, stanowiące wynagrodzenie z tytułu udzielenia pożyczki, przewidziane w umowie pożyczki, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie jest świadczeniem głównym w rozumieniu art.
(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt III CZP 43/20). W niniejszej sprawie z niczego nie wynikało, aby klauzula dotycząca prowizji za udzielenie pożyczki w kwocie 671,23 zł (k. 9) została indywidualnie uzgodniona z pozwaną. Została ona wpisana do wzorca umowy pożyczki i z niczego nie wynikało, aby pozwana miała jakikolwiek wpływ na ukształtowanie treści umowy w tym zakresie, czy wysokości prowizji. Zgodnie zaś z art.
to na powodzie spoczywał w niniejszej sprawie ciężar dowodu, że postanowienie zostało z pozwaną uzgodnione indywidualnie. Tej okoliczności powód jednak nie wykazał. W ocenie Sądu naliczenie prowizji wskazanej w umowie stanowiło obciążenie pożyczkobiorcy w sposób nadmierny, naruszający jego interesy. Powód nie podniósł żadnych twierdzeń, które wskazywałyby na konieczność poniesienia przez pozwaną kosztu prowizji. Sąd uznał, iż postanowienie umowne dotyczące obciążenia pozwaną prowizją w kwocie 671,23 zł, było sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszało interesy pozwanej. W konsekwencji klauzulę dotyczącą prowizji za udzielenie pożyczki należało uznać za abuzywną, a tym samym niewiążącą pożyczkobiorcy. Powodowi nie należała się zatem od pozwanej żadna należność z tytułu prowizji. W pozostałym zakresie, zgodnie z wyżej wymienionymi podstawami materialnymi, żądanie powoda Sąd uznał za uzasadnione, tj. w zakresie pozostałej do zapłaty kwoty udzielonej pożyczki – 2500 zł oraz 28,77 zł tytułem umownych odsetek obliczonych prawidłowo od kwoty kapitału pożyczki, co łącznie stanowi kwotę 2528,77 zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie I wyroku zasądził od pozwanej na rzecz powoda ww. kwotę. O kosztach procesu Sąd w punkcie II wyroku orzekł, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art. 100 zdanie 1 k.p.c. i art. 98 § 1 1 k.p.c., obciążając nimi strony stosunkowo. Sąd uwzględnił fakt, iż powód wygrał sprawę w 79 %, zaś pozwana w 21 %. Na koszty procesu złożyły się po stronie powoda: opłata sądowa od pozwu w kwocie 200 zł, kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 900 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, stosownie do § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Natomiast na koszty po stronie pozwanej złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 900 zł ustalone jak wyżej i 17 zł tytułem opłaty skarbowej uiszczonej od udzielonego pełnomocnictwa – razem 917 zł. Powód winien zwrócić pozwanej 21 % poniesionych przez nią kosztów procesu tj. 192,57 zł (917 zł x 21 %), a pozwana winna zwrócić powodowi 79 % poniesionych przez niego kosztów tj. 882,43 zł (1117 zł x 79 %). Skoro obie strony są zobowiązane do pokrycia kosztów poprzez ich zwrot swojemu przeciwnikowi procesowemu, to należało zastosować regułę kompensacji, polegającą na tym, że zasądzeniu podlega jedynie różnica tych kwot na rzecz tej strony, która uprawniona jest do większej sumy. A więc, skoro pozwana winna zwrócić powodowi 882,43 zł, a powód winien zwrócić pozwanej 192,57 zł, to na rzecz powoda podlegała zasądzeniu od pozwanej jedynie różnica tych kwot, tj. 689,86 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Od kosztów procesu powodowi należą się również odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od daty uprawomocnienia się wyroku. Asesor sądowy M. P.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.