← Polska

I C 597/20

S ygn. akt: I C 597/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2023r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Kłek Prot

§ 1

kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Stosownie do treści art.

§ 2

kc jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3 cytowanego przepisu stanowi natomiast, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. W niniejszej sprawie bezspornym jest , iż pozwana miała przymiot konsumenta. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że zapisy umowy nakładające na pozwaną obowiązek zapłaty prowizji nie zostały z pozwaną uzgodnione indywidulanie . Zgodnie z treścią art.

§ 3

kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W piśmiennictwie wskazuje się , że postanowieniami indywidulanie uzgodnionymi będą tylko takie, które były w sposób rzeczywisty negocjowane lub włączone do umowy wskutek propozycji zgłoszonej przez konsumenta. Dla oceny umowy stron w kontekście nieważności postanowień umowy istotne jest również porównanie wartości świadczenia , które ze względu na wysokość ustalonej prowizji pożyczkodawca zamierzał uzyskać ze świadczeniem , jakie pozwana otrzymała w wyniku jej zawarcia . Po szczegółowym przeanalizowaniu poszczególnych postanowień umownych Sąd doszedł do przekonania, że klauzule umowne dotyczące obowiązku zapłaty prowizji za udzielenie pożyczki w kwocie 6 342,36 zł stanowią klauzule abuzywne. Przede wszystkim Sąd nie znalazł żadnych przesłanek wskazujących na to, że umowa została indywidulanie uzgodniona. Umowa została bowiem zawarta na standardowym formularzu, jakim powód posługuje się w ramach działalności bankowej. Nadto, stosownie do art. 385

(1)§ 4 kc, powód nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność tego, że indywidualnie uzgadniał z pozwaną warunki umowy pożyczki, zwłaszcza w zakresie wysokości prowizji. Dalej, nie ulega wątpliwości, że prowizja nie stanowi świadczeń głównych, tym bardziej, że nawet w umowie wskazuje się, że stanowią one koszty kredytu, co jednoznacznie wskazuje na charakter tych należności jako świadczeń ubocznych. Ponadto, w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że klauzule przewidujące obowiązek zapłaty prowizji kształtują obowiązki pozwanej jako konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jej interesy. Koszt prowizji w kwocie 6 342,36 zł stanowił blisko 30 % kwoty faktycznie wypłaconego pozwanej kredytu w wysokości 21 578 zł. W odniesieniu do prowizji należy wskazać, że w umowie nie wskazano z jakiego tytułu taka prowizja należy się powodowi. W umowie jedynie wskazano, że prowizja należy się „od udzielonego kredytu”, jednak brak jest szczegółowej definicji tego pojęcia w samej umowie. Nie wskazano za jakie konkretnie czynności pobrano tak wysoką prowizję. Nie ma żadnych dowodów świadczących o tym, że zawarcie i obsługa tej konkretnej pożyczki wiązały się ze szczególnymi kosztami, wyjątkowymi czynnościami, odbiegającymi od umów standardowo zawieranych przez powoda. Nadto, nie można pomijać faktu, że pozwana nie miała wiedzy na etapie zawierania umowy o wysokości kosztów ponoszonych przez powoda związanych z obsługą pożyczki, ani też o sposobie ustalenia tych kosztów, tak aby należycie poinformowana o skutkach zawarcia umowy mogła podjąć racjonalną i przemyślaną decyzję przed zawarciem umowy, w tym przede wszystkim, aby móc zweryfikować, czy wskazana w umowie prowizja faktycznie odpowiada ponoszonym przez powoda kosztom i ma odzwierciedlenie w konkretnych czynnościach podejmowanych przez bank. Brak należytego poinformowania pozwanej o ponoszonych kosztach, sprawia, że nałożenie na konsumenta obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, narusza bowiem wymóg konstruowania w umowie jasnych postanowień oraz zasadę lojalności przedsiębiorcy wobec konsumenta. Zaznaczyć trzeba, że postanowienia umowne określające inne niż odsetki koszty kredytu konsumenckiego, np. prowizje kredytodawcy, mogą zostać uznane za klauzule abuzywne, nawet jeśli ich wysokość nie przekracza maksymalnych kwot takich kosztów określonych w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim (por. uchwała SN z dnia 27 października 2021 r., III CZP 43/20). W obecnym stanie prawnym postanowienia umowne dotyczące wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu muszą spełniać zarówno wymóg z art. 36a ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, jak i nie mogą stanowić postanowień niedozwolonych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, co potwierdza treść wyżej przywołanej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2021 roku. W tym zakresie należy podkreślić , iż skutkiem uznania klauzuli za abuzywną nie może być jej częściowa bezskuteczność ani „ miarkowanie” abuzywności . Brak mocy wiążącej dotyczy całości klauzuli niedozwolonej , nie jest więc dopuszczalne uznanie , że jest ona skuteczna w zakresie w jakim nie naruszałaby kryterium określonego w art.

§ 1kc .

W szczególności wniosek o częściowej bezskuteczności postanowień uznanych za abuzywne nie wypływa z art.

§ 2kc.

Przepis ten przewiduje jedynie, że jeżeli postanowienia umowy zgodnie z §1 nie wiążą konsumenta , strony są związane umową w pozostałym zakresie . Prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wyeliminowania całej klauzuli , a nie ograniczeniu zakresu jej obowiązywania ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 lipca 2-18 r. VACa 542/17 , wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 1 marca 2019 r., IX Ca 259/19 ) . W konsekwencji stwierdzić należy, iż umowa kredytu konsolidacyjnego wskazana w pozwie jako stosunek prawny wiążący strony jest ważna, natomiast postanowienia umowy w zakresie wysokiej prowizji w kwocie 6 342,36 zł jako nieważne nie są dla strony pozwanej wiążące , a strony związane są umową w pozostałym zakresie. Pozwana nie był zatem zobowiązana do spłaty na rzecz powoda kwoty 6 342,36 zł jako opłat z tytułu prowizji bankowej. W konsekwencji należy uznać , iż pozwana była zobowiązana do zwrotu powodowi kwoty udzielonego kredytu w wysokości 25 385,33 zł ( całkowita kwota kredytu w wysokości 21 578 zł oraz składka ubezpieczeniowa w wysokości 3 807,33 zł) oraz wskazanych w umowie odsetek. Pozwana nie kwestionowała dokonania spłaty kredytu w wysokości wskazanej przez powoda w łącznej kwocie 10 110,45zł , z czego 2 336,55 zł stanowiło zwrot składki ubezpieczeniowej w związku z rozwiązaniem polisy. Wskazać należy, iż nie jest możliwe ustalanie przez Sąd wysokości odsetek należnych powodowi , albowiem odsetki liczone przez powoda były od kwoty udzielonego kredytu tj. 31 737,69 zł (łącznie z kredytowanymi przez bank kosztami kredytu w tym prowizją, która się bankowi nie należy jako wynikająca z niedozwolonych postanowień umownych) . W tej sytuacji całą wpłaconą przez pozwaną kwotę 10 110,45 zł należy zaliczyć na spłatę kapitału kredytu. Pozwana zobowiązana była do spłaty na rzecz powoda kwoty 25 385,33 zł ( całkowita kwota kredytu w wysokości 21 578 zł oraz składka ubezpieczeniowa w wysokości 3 807,33 zł), pozwana dokonał spłat w łącznej kwocie 10 110,45zł , które powinny być w całości zaliczone na poczet spłaty kapitału kredytu. W konsekwencji do zapłaty przez pozwaną na rzecz powoda pozostała kwota 15 274,88 zł. Rozstrzygając o żądaniu pozwu co do zasądzenia od dochodzonej przez powoda kwoty odsetek umownych za opóźnienie Sąd miał na względzie, iż zgodnie z treścią art. 481 § 1 kc jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy (art. 481 §2 kc). Wysokość odsetek umownych, o których zasądzenie wnosił powód, wynika z łączącej strony umowy pożyczki – §7 i nie przekracza odsetek maksymalnych. Zgodnie z treścią art. 347 kpc po ponownym rozpoznaniu sprawy ( po wniesieniu sprzeciwu od wyroku zaocznego ) sąd wydaje wyrok, którym wyrok zaoczny w całości lub części utrzymuje w mocy albo uchyla go i orzeka o żądaniu pozwu, bądź też pozew odrzuca lub postępowanie umarza. W konsekwencji dokonanych ustaleń i powyższych rozważań Sąd po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez pozwaną utrzymał Wyrok Zaoczny Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 25 września 2020 r. w sprawie I C 597/20 w części : - co do wskazanego w punkcie I obowiązku zapłaty przez pozwaną E. K. na rzecz powoda (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwoty 15 274,88 z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie za okres od dnia 15.05.2020 r. do dnia zapłaty - co do wskazanego w pkt II obowiązku zapłaty przez pozwaną E. K. na rzecz powoda (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwoty 766,37 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za okres od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu. W pozostałej części Wyrok Zaoczny Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 25 września 2020r. w sprawie I C 597/20 Sąd uchylił i powództwo oddalił. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc , stosunkowo jej rozdzielając . Na koszty powoda składały się : opłata od pozwu w kwocie 1446 zł, koszty poświadczenia przez notariusza 4,92 zł , opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł , łącznie koszty powoda wyniosły 1 450,92 zł . Powód przegrał proces w 47,18 % , wobec czego pozwana jest zobowiązaną do zwrotu powodowi kwoty 766,37 zł tytułem zwrotu części poniesionych przez niego kosztów procesu. Sąd stosownie do treści art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych obciążył powoda częścią nieuiszczonych kosztów sądowych związanych z opiniami biegłych . Koszty te łącznie wyniosły 1183 zł , powód przegrał proces w 47,18 % , powinien zatem ponieść nieuiszczone koszty sądowe w kwocie 558,32 zł. O zwrocie powodowi kwoty 352 zł tytułem nienależnie pobranej opłaty od pozwu Sąd orzekł na podstawie art. 84 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Sąd na podstawie art. 102 kpc w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie obciążył pozwanej obowiązkiem zwrotu kosztów sądowych w części , w jakiej nie została zwolniona, z uwagi na jej trudną sytuację materialną. Sąd przyznał radcy prawnemu H. K. od Skarbu Państwa kwotę 4 428 zł , w tym kwotę 828 (osiemset dwadzieścia osiem) zł podatku VAT , tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu pozwanej E. K. na podstawie art. 22 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych uznając , iż brak jest podstaw do różnicowania wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu i wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego przez stronę . Stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie jak też nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniał zwiększenia wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.