postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Zawierając umowę kredytu, której dotyczy niniejsze postępowanie, E. B. i M. B. działali jako konsumenci, bowiem dokonali z bankiem-przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio ze swoją działalnością gospodarczą. Zakwalifikowanie strony umowy jako przedsiębiorcy wymaga istnienia bezpośredniego związku między czynnością prawną a działalnością zawodową podmiotu dokonującego czynności. Pozwany zawierając z powodami ww. umowę traktował ich jako konsumentów, co wynika z treści kontraktu, gdzie nie ma mowy o kredytobiorcach jako przedsiębiorcach, a także z wymienionego w umowie mieszkaniowego celu kredytu. Ocena, czy dane postanowienie wzorca umowy, kształtując prawa i obowiązki konsumenta, „rażąco” narusza interesy konsumenta (art.
k.c.), uzależniona jest od tego, czy wynikająca z tego postanowienia nierównowaga praw i obowiązków stron (nierównowaga kontraktowa) na niekorzyść konsumenta jest istotna, znacząca. Ustalenie, czy klauzula wzorca umowy powoduje taką nierównowagę, dokonane może być w szczególności przez porównanie sytuacji konsumenta w razie zastosowania tej klauzuli z sytuacją, w której byłby konsument, gdyby zastosowane zostały obowiązujące przepisy prawa. Znacząca nierównowaga kontraktowa na niekorzyść konsumenta pozostaje sprzeczna z dobrymi obyczajami, gdy można rozsądnie założyć, że kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy i słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem tej nierównowagi. Dla uznania klauzuli za niedozwoloną, zgodnie z przepisem art.
k.c., poza kształtowaniem praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, musi ona rażąco naruszać jego interesy. Konieczne zatem jest tak ustalenie nierównomiernego rozkładu praw i obowiązków stron umowy (sprzeczność z dobrymi obyczajami), jak i stwierdzenie prawnie relewantnego znaczenia tej nierównowagi (rażące naruszenie interesów konsumenta). Należy uwzględnić nie tylko interesy o wymiarze ekonomicznym, ale inne, zasługujące na ochronę dobra konsumenta, jak jego zdrowie, czas, dezorganizacja zajęć, prywatność, poczucie godności osobistej czy satysfakcja z zawarcia umowy o określonej treści (por. M. Bednarek (w:) System prawa prywatnego, t. 5, s. 768–769; E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, s. 341). W ocenie Sądu abuzywne w rozumieniu art. 385
k.c. nie jest przekształcenie umowy zawierającej postanowienia abuzywne w występującą w obrocie gospodarczym umowę pozbawioną tych postanowień, lecz eliminacja postanowień tego typu, co stanowi pewnego rodzaju dolegliwość dla przedsiębiorcy stosującego postanowienia abuzywne. W ocenie Sądu wykładania i zastosowanie instytucji prawnej uregulowanej w art.
w sposób prowadzący do nieważności umowy nie znajduje uzasadnienia w treści tego przepisu i jego funkcji. Przepis ten jednoznacznie wskazuje na potrzebę utrzymania umowy z pominięciem klauzul abuzywnych, jeżeli umowa oczyszczona z postanowień niedozwolonych nadal zawiera istotne elementy umowy, którą strony zawarły. Jak wcześniej zaznaczono, umowa nadal zachowuje naturę umowy kredytu, a zatem nie ma przeszkód, aby utrzymać w mocy umowę na takich okrojonych warunkach. Wykładnię postanowień umowy w świetle art.
k.c. w sposób prowadzący do jej nieważności należy także ocenić jako prowadzącą do skutków sprzecznych z zasadami współżycia społecznego. Na skutek takiej wykładni doszłoby bowiem do sytuacji, że sytuacja kredytobiorców, którzy zaciągnęli kredyt powiązany z walutą obcą na podstawie umowy, która zostanie uznana za nieważną bez konieczności zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, byłaby diametralnie korzystniejsza niż kredytobiorców spłacających w tym samym czasie zwykły kredyt złotowy, przy czym brak jest jakiegokolwiek racjonalnego, ekonomicznego i aksjologicznego uzasadnienia dla wprowadzenia takiej dysproporcji w sytuacji prawnej i ekonomicznej kredytobiorców realizujących podobny cel mieszkaniowy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał za zasadne roszczenie o zapłatę świadczenia nienależnego w kwotach 84 135,29 zł i 84 135,30 zł na rzecz każdego z powodów (suma nadpłat ustalona na podstawie kalkulacji przedstawionej przez stronę powodową), odpowiadającego różnicy pomiędzy świadczeniem spełnionym przez powodów, a świadczeniem, które spełniliby w razie wyeliminowania z umów denominacji w walucie CHF. Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz powodów łącznej kwoty 168 270,59 zł, bowiem solidarność wierzycieli nie wynika ani z ustawy, ani z czynności prawnej (art. 369 k.c. a contrario), a zatem dochodzona należność została zasądzona jako świadczenie podzielne. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. zasądzając odsetki od kwot 70 901,48 złotych i 70 901,49 złotych od dnia 2 lutego 2021 r. tj. od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty oraz od kwot po 13 233,81 złotych od dnia 8 czerwca 2021 r. tj. od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu modyfikacji powództwa do dnia zapłaty, w której rozszerzono żądanie pozwu. Bezpodstawne było żądanie zapłaty świadczenia nienależnego spełnionego na poczet ubezpieczenia kredytu. Zawieranie umów ubezpieczenia dopuszczają przepisy prawa, w tym art. 805 i n. k.c. i brak jest przepisów, które zakazywałyby poniesienia kosztu ubezpieczenia przez osobę, która nie jest beneficjentem ubezpieczenia. Przeciwnie, z art. 805 i n. k.c. wynika, że w umowach ubezpieczenia różne osoby mogą pełnić rolę ubezpieczającego (ponoszącego koszt ubezpieczenia) i ubezpieczonego (beneficjenta ubezpieczenia). Zważyć trzeba, że powodowie nie przedstawili w istocie tak konkretnej i przekonującej argumentacji przemawiającej za uznaniem postanowień umownych dotyczących ubezpieczeń kredytu za abuzywne. Dalej idące żądanie ewentualne podlegało zatem oddaleniu, o czym Sąd orzekł w pkt. IV wyroku. W punkcie V wyroku, na podstawie art. 113 ust. 1 i 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1144) w zw. z art. 100 k.p.c., tytułem zwrotu wydatków Sąd nakazał ściągnąć od E. B. i M. B. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwoty po 1340,90 złotych oraz zasądził od Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 3681,79 złotych. Sąd obciążył powodów wydatkami w łącznej kwocie 2681,80 zł, bowiem uiścili oni zaliczkę na poczet opinii biegłego w kwocie 1000 zł, rozstrzygnięcie w zakresie wydatków związanych ze sporządzeniem opinii biegłego miało na celu wyrównanie kosztów poniesionych przez strony w tym zakresie.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.