← Polska

I C 869/17

Sygn. akt I C 869/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Tadeusz Bulanda Protokolant: sek

§ 1i 2 k.c.

postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Przyjąć należy, że zawierając przedmiotowa umowa kredytu pozwany działał jako konsument, bowiem z wniosku kredytowego, umowy kredytu i zeznań pozwanego jednoznacznie wynika, że kredyt miał służyć nie działalności gospodarczej pozwanego, lecz zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych. W ocenie Sądu abuzywne w rozumieniu art.

§ 1k.c.

są te postanowienia umowne, które upoważniały jedynie bank do określenia kursów kupna i sprzedaży CHF, będących podstawą przeliczeń dokonywanych przy wypłacie i spłacie kredytu. Pozwany nie miał wpływu na sposób ustalania przez bank kursu CHF, a czynniki obiektywne, sprawdzalne, jak wysokość rynkowych kursów wymiany CHF jedynie częściowo wpływały na wysokość kursu, bowiem kurs określony w tabeli banku zawierał także marżę, której wartość była zależna wyłącznie od woli banku. Taka regulacja stanowi, co do zasady, o naruszeniu dobrych obyczajów, bowiem daje jednej stronie umowy – bankowi dowolność w zakresie określania sytuacji prawnej i faktycznej drugiej strony – kredytobiorcy. Pozwany zawarł przedmiotową umowę na podstawie wzorca sporządzonego przez bank, na których treść nie miał wpływu (z materiału dowodowego nie wynika, iżby poza kwotami kredytu oraz warunkami cenowymi w postaci prowizji i marży banku pozwany miał jakikolwiek wpływ na treść postanowień umownych, a przede wszystkim postanowień dotyczących waloryzacji i kursów walutowych). W tych okolicznościach klauzule opierające przeliczenia świadczeń stron na kursach z tabeli banku nie wiążą pozwanego, skoro zaś, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i (...), brak jest podstaw do zastąpienia kursu ustalanego przez bank innym kursem, należy przyjąć, że pozwanego nie wiążą w całości postanowienia dotyczące waloryzacji kredytu kursem CHF. Umowa może być wykonywana z pominięciem klauzuli waloryzacyjnej, a przy zachowaniu pozostałych postanowień umownych, bowiem kontrakt ten zachowuje istotne warunki umowy kredytu, zgodnie z którymi bank udostępnia klientom określony kapitał za wynagrodzeniem w postaci odsetek. Wprawdzie w obrocie gospodarczym zasadniczo nie występują umowy o kredyt złotowy oprocentowany w oparciu o stopę bazową ustalaną dla waluty obcej, w tym CHF, jednakże funkcją instytucji prawnej uregulowanej w art.

k.c. nie jest przekształcenie umowy zawierającej postanowienia abuzywne w występującą w obrocie gospodarczym umowę pozbawioną tych postanowień, lecz eliminacja postanowień tego typu, co stanowi pewnego rodzaju dolegliwość dla przedsiębiorcy stosującego postanowienia abuzywne. W ocenie Sądu wykładania i zastosowanie instytucji prawnej uregulowanej w art.

§ 2k.c.

w sposób prowadzący do nieważności umowy kredytu nie znajdują uzasadnienia w treści tego przepisu i jego funkcji. Przepis ten jednoznacznie wskazuje na potrzebę utrzymania umowy z pominięciem klauzul abuzywnych, jeżeli umowa oczyszczona z postanowień niedozwolonych nadal zawiera istotne elementy umowy, którą strony zawarły. Jak wcześniej zaznaczono, umowy o kredyt złotowy oprocentowana wg stawki właściwej dla waluty obcej nadal odpowiadają typom umów uregulowanej w art. 69 ustawy – Prawo bankowe, a zatem nie ma przeszkód, aby utrzymać w mocy umowę na takich okrojonych warunkach. Wykładnię postanowień umowy w świetle art.

k.c. w sposób prowadzący do jej nieważności należy ocenić jako prowadzącą do skutków sprzecznych z zasadami współżycia społecznego. Na skutek takiej wykładni doszłoby bowiem do sytuacji, że sytuacja kredytobiorców, którzy zaciągnęli zobowiązanie powiązane z walutą obcą na podstawie umowy, która zostanie uznana za nieważną bez konieczności zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, będzie diametralnie korzystniejsza niż kredytobiorców spłacających w tym samym czasie zwykły kredyt złotowy, przy czym brak jest jakiegokolwiek racjonalnego, ekonomicznego i aksjologicznego uzasadnienia dla wprowadzenia takiej dysproporcji w sytuacji prawnej i ekonomicznej kredytobiorców realizujących podobny cel mieszkaniowy. Spoczywający na R. T.

(1)obowiązek zapłaty kapitału postawionego w stan natychmiastowej wykonalności wynika z § 15 umowy oraz art. 75 ust. 1 i 2 Prawa bankowego, zgodnie z którym w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu bank może wypowiedzieć umowę kredytu, a termin wypowiedzenia w tym wypadku wynosi 30 dni. Podkreślić przy tym należy, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 75c Prawa bankowego regulujący procedurę poprzedzającego wypowiedzenie wezwania do dokonania spłaty kredytu połączonego z informacją o możliwości złożenia przez kredytobiorcę wniosku o restrukturyzację zadłużenia, bowiem przepis ten wszedł w życie 27 listopada 2015 r., a więc już po upływie 30-dniowego okresu wypowiedzenia liczonego od dnia 2 marca 2015 r. Mając powyższe, Sąd zasądził od R. T.
(1)na rzecz (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 162 703,89 złotych, stanowiącą zadłużenie wynikające z umowy kredytu, ustalone na podstawie opinii biegłego (k. 562v), wg wariantu zakładającego „odfrankowienie” umowy. O odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c., naliczając je od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, bowiem na skutek wypowiedzenia umowy i przedsądowego wezwania do zapłaty, w dacie złożenia pozwu ww. kwota była już wymagalna. W punkcie II wyroku Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie, bowiem w świetle powyższych rozważań okazało się niezasadne. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie III wyroku na podstawie art. 100 k.p.c., ustalając, że koszty procesu i koszty sądowe obciążają powoda w 44%, a pozwanego w 56% (162 703,89 zł x 100% / 289 274,58 zł), pozostawiając szczegółowe wyliczenie kosztów, w tym zakresie opłaty należnej r.pr. R. O. za pełnienie funkcji pełnomocnika z urzędu, referendarzowi sądowemu.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.