Sygn. akt I C 931/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2022 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący Sędzia del. Daniel Sobociński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa R. S. przeciwko pozwanemu Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę orzeka: zasądza od pozwanego na rzecz powoda 130.000,00 zł (sto trzydzieści tysięcy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 12 czerwca 2018 roku do dnia zapłaty, zasądza od pozwanego na rzecz powoda 11.917,00 zł (jedenaście tysięcy dziewięćset siedemnaście) z tytułu zwrotu kosztów procesu, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od daty prawomocności orzeczenia do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie wniosek oddala. Sędzia Daniel Sobociński ZARZĄDZENIE odpis wyroku doręczyć pełnomocnikom stron z wnioskiem o uzasadnienie lub za 10 dni Sędzia Daniel Sobociński Sygn. akt I C 931/21 UZASADNIENIE Powód R. S. 23 lipca 2021 roku wniósł do Sądu Okręgowego w Bydgoszczy powództwo przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę 130.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od 12 czerwca 2018 roku do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za pozostałą część szkody i kosztami postępowania. Wskazał, że całkowita wartość szkody wynosiła 208.539,97 zł. W uzasadnieniu szczegółowo opisał z czego wywodzi swoje roszczenie. Wskazał, że jako wieloletni klient pozwanego, posiadający zgromadzone oszczędności na rachunku bankowym, jesienią 2015 roku dostał od Dyrektora oddziału pozwanego Banku w B. A. M. propozycję zainwestowania pieniędzy. Kontakty były telefoniczne i poprzez sms. Ostatecznie powód po namowach Dyrektora zaakceptował przedstawioną ofertę i na spotkaniu w siedzibie pozwanego 12 lutego 2016 roku podpisał stosowne przedłożone mu dokumenty o zainwestowaniu pieniędzy w certyfikaty inwestycyjne. Powód szczegółowo opisał przebieg spotkania, w trakcie którego podpisał umowę oraz okoliczności w jakich doszło do przelewu pieniędzy powoda za certyfikaty inwestycyjne. Powód nabył 140 certyfikatów (...) po 1.432,28 zł każdy, tj. za 200.519,20 zł i dodatkowo zapłacił prowizję 4% tj. 8.020,77 zł, czyli razem zapłacił 208.539,97 zł. Zakwestionował, aby podpisał zlecenie przelewu środków. Podniósł, że pozwany dopuścił się szeregu uchybień przepisów prawa przy składaniu mu propozycji inwestycji w przedmiotowe certyfikaty. Uznał, że z uwagi na te uchybienia umowa jest nieważna. Obecnie przedmiotowy Fundusz jest niewypłacalny. Powód 20 grudnia 2017 roku złożył oświadczenie o umorzeniu wszystkich certyfikatów inwestycyjnych. Na jego żądanie certyfikaty nie zostały wykupione. Zaspokojenie pierwszej części roszczenia w wysokości 78.539,97 zł powód uzyskał na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z sprawie I Aca 7/21. Niniejszym pozwem dochodzi pozostałej kwoty. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i przyznanie kosztów postępowania. W szczegółowym uzasadnieniu pozwany wskazał, że nie był stroną stosunku prawnego z powodem i nie ma żadnego związku z zarządzaniem Funduszem ani z jego złą sytuacją finansową. Podniósł nie wykazanie przez powoda roszczenia, nadto brak legitymacji biernej pozwanego. Potwierdził, że pozwany w stosunku do Funduszu (...) S.A., który był emitentem Certyfikatów, pełnił funkcję dystrybutora Certyfikatów i jego rola ograniczała się wyłącznie do przyjmowania zapisów na certyfikaty od inwestora. Nie świadczył pozwany na rzecz powoda usług domu maklerskiego ani doradcy inwestycyjnego. Stanowisko to również pozwany szczegółowo uzasadnił, w tym odniósł się do podniesionych przez powoda rzekomych uchybień, których miał się dopuścić w trakcie zawierania umowy. W toku sprawy strony podtrzymały swoje stanowiska. Sąd ustalił, że 12 lutego 2016 roku w gabinecie A. M., pełniącego w tym czasie funkcję Dyrektora oddziału Banku (...) w B. przy ul. (...) i w jego obecności, powód podpisał przygotowane wcześniej i wypełnione dokumenty, na które składał się formularz zapisu na certyfikaty inwestycyjne serii (...) (dalej Zapis). Powód dokonał zapisu na certyfikaty serii B35 w liczbie 140, gdzie cena emisyjna jednego certyfikatu wynosiła 1432,28 zł, wymagana wpłata na certyfikaty wynosiła 200.519,20 zł, Stawka opłaty manipulacyjnej za wydanie certyfikatów wynosiła 4%, tj. 8.020,77 zł. Łączna wpłata wyniosła 208.539,97 zł. Wskazano rachunek Funduszu WI Inwestycje Rolne (...) o numerze (...). Formularz Zapisu stanowił załącznik numer 1 do warunków emisji certyfikatów inwestycyjnych serii (...). Poza wskazanymi powyżej danymi odnośnie liczby i ceny certyfikatów w Zapisie znajdowały się oświadczenia między innymi o tym, że podpisującemu jest znana treść Statutu oraz Warunków emisji, w tym zasady przydziału Certyfikatów oraz, że wyraża na nie zgodę. Ponadto, że przyjął do wiadomości, iż informacje dotyczące (...) S.A., podmiotu zarządzającego portfelem inwestycyjnym Funduszu, jak i opis istoty instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego z inwestowaniem w te instrumenty, opis konfliktów interesów (…) zostały udostępnione na stronie internetowej www.dm.wi. pl. (...) został wypełniony komputerowo, poza wpisaniem nazwy banku, w którym powód posiadał rachunek bankowy. Powód podpisał się pod formularzem. Ze strony Banku (...) podpisała się doradca E. B. (k. 323-328). W tym dniu powód podpisał również formularz Propozycji nabycia Certyfikatów (...) (...), który był datowany na 8 lutego 2016 roku. Propozycja formalnie została złożona powodowi przez (...) S.A. z siedzibą w W. (DM WI), który reprezentował (...) (dalej Fundusz). Formularz był wypełniony komputerowo, poza wskazaniem adresata propozycji, gdzie wpisano ręcznie dane powoda wraz z adresem zamieszkania oraz liczby oferowanych certyfikatów – gdzie ręcznie wpisano 140 i stawką % opłaty dystrybucyjnej, którą określono na 4 %. Ze strony (...) S.A. propozycję podpisał pełnomocnik M. S.. Załącznikiem do tego formularza miały być warunki emisji certyfikatów inwestycyjnych (...) F. serii B35 (k.322). Również 12 lutego 2016 roku powód podpisał potwierdzenie złożenia zlecenia przelewu zewnętrznego na kwotę 208.539,97 zł, która została przekazana na rachunek bankowy prowadzony na rzecz (...) Rolne (...), gdzie tytułem zlecenia wpisano - liczba certyfikatów 140 seria certyfikatu B35 (k. 245). Wizyta powoda w gabinecie dyrektora A. M. była konsekwencją wcześniejszego wielokrotnego kontaktowania się A. M. z powodem, zarówno telefonicznie jak i za pośrednictwem sms. Kontakty były inicjowane przez A. M. i miały na celu zainteresowanie powoda ofertą nabycia certyfikatów inwestycyjnych i zaproszenie go na osobiste spotkanie w swoim gabinecie w Banku. Z racji sprawowanej funkcji Dyrektora Oddziału miał on dostęp do danych powoda, w tym ilości zgromadzonych na rachunku oszczędności. Świadczy o tym fakt, że Dyrektor w trakcie rozmowy z powodem potwierdził, że powód z uwagi na zgromadzone środki na rachunku jest klientem (...). Powód nie znał osobiście A. M. i przed wizytą w jego gabinecie nie miał z nim kontaktu. Tak więc A. M. o statusie powoda wiedział z informacji uzyskanych z danych znajdujących się u pozwanego, co pozwoliło mu wytypować powoda jako potencjalnego inwestora i skierować do niego konkretną ofertę. W trakcie spotkania powód został zapewniony o bezpieczeństwie inwestycji, wysokości spodziewanych zysków. A. M. starał się rozwiewać wszelkie wątpliwości powoda w tym zakresie. Jednocześnie komunikował powodowi, że decyzję o inwestycji musi podjąć szybko z uwagi na to, że jest to dobra okazja. Miało o tym świadczyć między innymi uzyskanie gwarancji w formie aktu notarialnego o rekompensacie ewentualnych strat funduszu. Dyrektor rekomendował powodowi zainwestowanie całych oszczędności, na co powód nie zdecydował się i ostatecznie zainwestował 200.000 zł. Przygotowaniem stosownych dokumentów zajmował się między innymi pracownik pozwanego E. B.. Była podwładną A. M. i wykonywała jego polecenia służbowe. Podpisała także dokumenty z powodem jako reprezentant Funduszu. Powód przed podpisaniem przedmiotowej umowy nie zajmował się inwestycjami w instrumenty finansowe i nie znał się na nich w stopniu, który uprawniał by do przyjęcia, że jest profesjonalistą w tym zakresie. Nie miał podpisanej żadnej umowy dotyczącej świadczenia usług inwestycyjnych i maklerskich zarówno z pozwanym jak i innymi podmiotami. Pismem z 7 marca 2016 roku (k.412) (...) S.A. prowadzący ewidencję uczestników funduszu (...) (...) z siedzibą we W. potwierdził, że 15 lutego 2016 roku na rachunku bankowym Funduszu zaksięgowano wpłatę 208.539,97 zł tytułem zapisu na certyfikaty inwestycyjne. Ponadto poinformowano powoda, że został wpisany do Ewidencji uczestników Funduszu jako posiadacz 140 certyfikatów inwestycyjnych serii B35 Funduszu. Wraz z pismem przekazano powodowi wypis z aktu notarialnego obejmującego oświadczenie W (...) S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie udzielenia gwarancji (k.252-255). Zgodnie z oświadczeniem W (...) S.A. z siedzibą w W. udzieliła posiadaczom certyfikatów inwestycyjnych serii B35, B36 i B37, emitowanych przez (...) z siedzibą we W. gwarancji wypłaty wartości odpowiadającej różnicy pomiędzy Wartością Aktywów Netto na Certyfikat w chwili jego wykupu a wartością gwarantowaną. W oświadczeniu szczegółowo określono co należy rozumieć przez wartość gwarantowaną. Powód 20 grudnia 2017 roku złożył oświadczenie o żądaniu wykupu certyfikatów inwestycyjnych emitowanych przez (...), w którym wskazał, że żąda wykupu 140 certyfikatów serii B35 z dniem 30 grudnia 2017 roku. Oświadczenie zostało złożone z podpisem notarialnie poświadczonym /k. 334-339/. Certyfikaty nie zostały wykupione. Powód nie odzyskał żadnych pieniędzy. Fundusz (...) znajduje się od lutego 2018 roku w likwidacji. Likwidatorem jest depozytariusz Funduszu - Raiffeisen Bank (...) z siedzibą w W.. Zgodnie z informacją Likwidatora o stanie likwidacji na dzień 23 sierpnia 2021 roku, wartość aktywów netto na certyfikat inwestycyjny wynosił 815,34 zł. Suma zobowiązań Funduszu wynosiła 2.522.324,53 zł i taka też była wysokość roszczeń do zaspokojenia. Jednocześnie z informacji nie wynika jaka jest wartość aktywów Funduszu, z których to mają zostać zaspokojone roszczenia (k.242) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań powoda R. S. i dowodów z dokumentów załączonych do akt sprawy, w szczególności wyroku w sprawie I Aca 7/21 SA w G. k. 64-65, informacji półrocznej o stanie likwidacji funduszu k. 242-243, potwierdzenie złożenia zlecenia przelewu k. 245, reklamacji k. 247-248, 341-342, potwierdzenie wpłaty i wpisu k. 251, 333, gwarancji k. 252-255, wydruk sms k. 321, propozycja nabycia k. 322, formularz zapisu k. 323-326, oświadczenie k. 327, 328, odpowiedź na reklamacje k. 329-330, pismo k. 331, potwierdzenie złożenia zlecenia k. 332, żądanie wykupu certyfikatów k. 334-340, pełnomocnictwo do reprezentowania w sprawie certyfikatów k. 350-351, pismo k. 420-421. Treść przedłożonych przez strony dokumentów nie była pomiędzy stronami sporna. Tym samym nie było również sporu co do faktu, że powód 12 lutego 2016 roku za pośrednictwem pozwanego nabył 140 certyfikatów inwestycyjnych w Funduszu (...) (...) serii B35 za cenę 208.539,97 zł oraz, że Fundusz będący obecnie w stanie likwidacji, po złożeniu przez powoda oświadczenia o żądaniu wykupu, nie dokonał wykupu certyfikatów. Sąd uznał również za wykazane, że powód skorzystał z oferty zakupu certyfikatów w związku z propozycją i zapewnieniami, jakie otrzymał od pracownika pozwanego A. M.. Wbrew początkowym twierdzeniom powoda, że nie podpisał zlecenia przelewu Sąd uznał, że przedłożony odpis potwierdzenia przelewu z podpisem powoda jest jego podpisem. Powód początkowo dysponował tylko wydrukiem potwierdzenia przelewu bez podpisów. Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy pracownicy pozwanego składając powodowi ofertę nabycia przedmiotowych certyfikatów i następnie przeprowadzając transakcję dopuścili się naruszenia obowiązujących ówcześnie przepisów prawa w tym zakresie, które w konsekwencji prowadzą do odpowiedzialności pozwanego za szkodę powstałą w majątku powoda. Niewątpliwie powód nabył przedmiotowe certyfikaty za pośrednictwem pracowników pozwanego i za ich namową. Pozwany nie przedłożył umów mocą których zobowiązał się oferować klientom produkty finansowe w postaci przedmiotowych certyfikatów inwestycyjnych oraz przyjmować od klientów zapisy na nabycie tychże certyfikatów. Wbrew twierdzeniom pozwanego, nie świadczy to jednak o tym, że pozwany nie był stroną umowy z powodem. Sąd nie miał wątpliwości, że to pracownik pozwanego A. M., pełniący w tamtym czasie obowiązki Dyrektora Oddziału Banku w B. wytypował powoda jako potencjalnego klienta do nabycia certyfikatów i nawiązał z nim kontakt w celu zaprezentowania oferty i doprowadził ostatecznie do pojawienia się powoda w jego gabinecie, gdzie osobiście przedstawił mu szczegóły nabycia certyfikatów wraz z zapewnieniami o bezpieczeństwie inwestycji i przekonał powoda do nabycia certyfikatów. Typowanie odbyło się na podstawie danych posiadanych przez pozwanego. Powód nie występował z inicjatywą inwestycji zgromadzonych oszczędności w instrumenty finansowe. W związku z akceptacją powoda A. M. zlecił podległym pracownikom przygotowanie stosownej dokumentacji, którą powód podpisał. Wszystkie czynności faktyczne związane z nabyciem przez powoda certyfikatów zostały dokonane za pośrednictwem pracowników pozwanego. W tym zakresie Sąd uznał zeznania powoda za wiarygodne. Pozwany zeznań tych skutecznie nie zakwestionował. Sąd nie miał wątpliwości również co do tego, że powód działał w zaufaniu do pozwanego (jego pracowników) jako profesjonalisty, u którego od wielu lat prowadził rachunek bankowy i miał zgromadzone oszczędności. Nie budziło wątpliwości Sądu również to, iż to pracownicy pozwanego zobowiązani byli dopełnić wszelkich wymogów, aby powód decydując się na przedmiotową inwestycję miał pełną informację w zakresie tej inwestycji, a przede wszystkim ryzyka z jakim się ona wiązała. Tego zdaniem Sądu pozwany nie zapewnił. Pozwany podniósł zarzut, że nie był stroną stosunku prawnego z powodem, jak i nie miał żadnego związku z zarządzaniem Funduszem, ani wpływu na jego złą sytuację finansową. Pozwany przyznał, że w stosunku do Funduszu pełnił rolę dystrybutora Certyfikatów i jego rola ograniczała się wyłącznie do przyjmowania zapisów na Certyfikaty od inwestorów. Podniósł także, że nie świadczył żadnych usług na rzecz powoda - ani usług domu maklerskiego, ani usług doradcy inwestycyjnego. Zgodzić się należy jedynie z tym twierdzeniem pozwanego, że w świetle niniejszej sprawy, nie miał wpływu na zarządzanie Funduszem, w tym na decyzje co do wykupu albo odmowy wykupu certyfikatów. Obowiązki podmiotów zajmujących się obrotem instrumentami finansowymi regulowane są przede wszystkim w Ustawie z 29 lipca 2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi (dalej Ustawa). W dacie nabycia Certyfikatów, tj. 12 lutego 2016 roku, obowiązywało również Rozporządzenie Ministra Finansów z 24 września 2012 roku w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz banków powierniczych (dalej Rozporządzenie), wydane na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 Ustawy. Mając na uwadze wskazane akty prawne Sąd uznał, że: Powód był klientem detalicznym, to znaczy, że istnieje domniemanie, że nie posiadał doświadczenia i wiedzy pozwalającej mu na podejmowanie właściwych decyzji inwestycyjnych lub decyzji dotyczących innych usług związanych z obrotem instrumentami finansowymi, jak również dokonywanie właściwej oceny ryzyka związanego z tymi decyzjami, co odnosi się do klientów profesjonalnych (zgodnie z art. 3 pkt 39
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.