i art. 6 k.p.k., polegającej na oddaleniu wniosku dowodowego obrońcy o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej, podczas gdy w sprawie pojawiły się istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania pokrzywdzonej, zeznania nasuwają bowiem szereg wątpliwości oraz występują znaczące rozbieżności pomiędzy zeznaniami pokrzywdzonej, a zeznaniami świadków, które winny zostać wyjaśnione, tym bardziej, że do przesłuchania doszło bez udziału obrońcy, a Sąd Okręgowy wyrok skazujący oparł głownie o ile nie wyłącznie na zeznaniach pokrzywdzonej. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut obrońcy okazał się zasadny. Sąd Okręgowy w sposób rażący obraził przepis art.
i w konsekwencji art. 6 k.p.k. Sąd Okręgowy nie uwzględnił wniosku dowodowego obrońcy o ponownie przesłuchanie pokrzywdzonej w sytuacji, gdy obrońca nie uczestniczył w przesłuchaniu pokrzywdzonej, które miało miejsce w postępowaniu przygotowawczym, a zachodziły w sprawie istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymagało przeprowadzenia ponownego przesłuchania. Za taką okoliczność można uznać złożenie wyjaśnień przez oskarżonego, w których nie przyznawał się do zarzucanych mu czynów i kwestionował praktycznie w całości zeznania pokrzywdzonej. Zachodziły także pewne rozbieżności pomiędzy zeznaniami pokrzywdzonej a zeznaniami świadków pośrednich, a to między innymi w zakresie czasu popełnienia poszczególnych czynów przez oskarżonego i ich przebiegu. Przede wszystkim jednak na podstawie zeznań pokrzywdzonej nie można było w sposób niewątpliwy, a to bez uzyskania uzupełniających zeznań, przypisać oskarżonemu zbrodni zakwalifikowanych z art. 197 § 3 pkt. 2 i 3 k.k., a co najwyżej popełnienie występków z art. 200 § 1 k.k. Sąd Apelacyjny celowo powstrzymał się od szerszej oceny materiału dowodowego, a w szczególności zeznań M. C., ponieważ stopień wadliwości i nierzetelności postępowania przed Sądem I instancji wymagał przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Małoletnia pokrzywdzona podczas przesłuchania w postępowaniu przygotowawczym, opisując czynności o charakterze seksualnym, których miał się dopuszczać wobec niej oskarżony, miała pewne problemy z umiejscowieniem ich w czasie, co było dość naturalne, mając na uwadze fakt, że opisywała zdarzenia, które miały według jej relacji dziać się począwszy od okresu, w którym chodziła do przedszkola, a trwały najpóźniej do czasu, w którym ukończyła trzecią klasę szkoły podstawowej. Opisała swobodnie zachowania oskarżonego, który według tej relacji miał każdorazowo doprowadzać ją do obcowania płciowego poprzez lizanie jej miejsc intymnych. Uczyniła to w sposób syntetyczny, mało rozbudowany. W trakcie swobodnej relacji nie wspominała aby oskarżony miał stosować wobec niej przemoc. Trzeba podkreślić, że składała zeznania, mając ukończone 16 lat, będąc w pełni świadoma przedmiotu postępowania. Brak wcześniejszej informacji od pokrzywdzonej o stosowaniu przez oskarżonego przemocy potwierdziła w czasie przesłuchania siostra pokrzywdzonej - świadek A. C. (k. 222). Okoliczność stosowania przemocy przez oskarżonego pojawiła się w trakcie przesłuchania małoletniej M. C., pod koniec tej czynności i dopiero w odpowiedzi na pytania, które miały sugerujący charakter
, a w konsekwencji także wyżej wskazane fundamentalne zasady procesu karnego. Zgodnie z art.
. § 1a k.p.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2023 r. w sprawach o przestępstwa określone w § 1 (z art. 197 – 199 k.k.) pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania ukończył 15 lat, przesłuchuje się w charakterze świadka tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania. Przepis art.
z dniem 15 sierpnia 2023 r. uzyskał brzmienie, uwzględniające dotychczasowe orzecznictwo dotyczące ograniczonych możliwości oddalenia wniosku dowodowego obrońcy o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej w sytuacji gdy obrońca nie był obecny w czasie przeprowadzenia tego dowodu. Zgodnie z aktualnym brzmieniem „w sprawach o przestępstwa określone w § 1 pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania ukończył 15 lat, przesłuchuje się w charakterze świadka tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania, lub w razie uwzględnienia wniosku dowodowego oskarżonego, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego”. Sąd Apelacyjny z powodów wcześniej wskazanych doszedł do konkluzji, że w sprawie zachodziły na etapie rozprawy przed Sądem Okręgowym takie istotne okoliczności, które wymagały ponownego przesłuchania małoletniej pokrzywdzonej. Sąd Okręgowy nie miał więc podstaw do oddalenia wniosku dowodowego obrońcy na podstawie art.
170 k.p.k. Ponadto zgodnie z opinią biegłej psycholog A. G. pokrzywdzona jest osobą stabilną emocjonalnie, zaradną życiowo, samodzielną (k. 117). Oczywiście przypomnienie opisywanych traumatycznych sytuacji, zdaniem biegłej, wywołuje u pokrzywdzonej lęk, napięcie emocjonalne i stres. Pokrzywdzona ukończyła terapię psychologiczną. Na podstawie opinii psychologicznej nie można było jednak stwierdzić występowania z przyczyn zdrowotnych i z perspektywy wyników wywiadu psychologicznego, przeszkód dla ponownego przesłuchania pokrzywdzonej. Zasadnym jest przytoczenie stanowiska Sądu Najwyższego, zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt III KK 202/21 (LEX nr 3411296) cyt. „ograniczenie przeprowadzenia dowodu z zeznań osoby pokrzywdzonej określone w art.
k.p.k. i traktowanie tego dowodu na równi z tymi dowodami, które były przeprowadzone na rozprawie, możliwe jest wówczas, gdy spełnione są wszystkie warunki określone w tym przepisie, w tym w szczególności, gdy zagwarantowano obronie obecność w czasie przeprowadzenia tego dowodu. Jeżeli ten warunek nie został spełniony, to brak jest możliwości odwoływania się do tego przepisu, jako przeszkody dla ponownego przesłuchania pokrzywdzonego, chyba że zachodzą inne przyczyny wykluczające takie przesłuchanie. Wniosek o przesłuchanie pokrzywdzonego w charakterze świadka na rozprawie należy w takim wypadku ocenić według standardów określonych w art. 170 k.p.k., jak każdy inny wniosek dowodowy. Wyjaśnienia oskarżonego lub inne dowody, z których wynika wersja zdarzeń odmienna od tej przedstawionej przez osobę pokrzywdzoną, stają się wówczas nowymi okolicznościami wymagającymi wyjaśnienia na rozprawie. Wniosek o przesłuchanie pokrzywdzonego w charakterze świadka na rozprawie należy więc ocenić według standardów określonych w art. 170 k.p.k., jak każdy inny wniosek dowodowy, w sytuacji gdy nie zagwarantowano obronie obecności w czasie przeprowadzenia tego dowodu. Jeżeli ten warunek nie został spełniony, to brak jest możliwości odwoływania się do przepisu art.
, jako przeszkody dla ponownego przesłuchania pokrzywdzonego, chyba że zachodzą inne przyczyny wykluczające takie przesłuchanie (wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2023 r., V KK 195/22, LEX nr 3510791). Z uwagi zaś na powyższe okoliczności, w tym omówione niespójności w zeznaniach pokrzywdzonej oraz ujawnione nieścisłości, które dotyczą bezpośrednio zarzutów postawionych oskarżonemu, nie zachodziły przesłanki umożliwiające oddalenie wniosku obrońcy o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej na podstawie podstaw przewidzianych w art. 170 § 1 pkt. 1 do 6 k.p.k. W takiej sytuacji procesowej zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego dowodu przez Sąd I instancji prowadzi do wniosku o nierzetelności prowadzonego postępowania. W ocenie Sądu mając na uwadze wadliwość przeprowadzonego przez Sąd I instancji postępowania, a także fakt, że zeznania pokrzywdzonej stanowią w sprawie decydujący, jedyny bezpośredni dowód, konieczne jest powtórzenie przewodu sądowego przed Sądem I instancji w całości. Przemawia za tym konieczność wyjaśnienia sprzeczności i niespójności pomiędzy zeznaniami pokrzywdzonej a zeznaniami A. C. (na okoliczność nieścisłości w określeniu czasu pierwszego z opisywanych czynów), z zeznaniami M. R. (na okoliczność czasu ujawnienia świadkowi informacji na temat zachowania oskarżonego) a także potrzeba wyjaśnienia wątpliwości dotyczących miejsca i czasu opisywanych zdarzeń, które wynikają z wyjaśnień oskarżonego i zeznań A. B.. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało w realiach sprawy nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji (por. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19, OSNKW 2019/6/31, podobnie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2023 r., III KS 26/23, LEX nr 3592398, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2023 r., III KS 35/23, LEX nr 3583272). Konieczność powtórzenia przewodu sądowego przed Sądem I instancji w całości wynika ponadto z faktu, że stan faktyczny został ustalony na podstawie dowodu z pomówienia, bowiem za taki należy uznać dowód z przesłuchania małoletniej pokrzywdzonej, a Sąd I instancji nie sprostał kryteriom oceny takich dowodów, wynikających z ugruntowanych poglądów doktryny i orzecznictwa. Przeprowadzenie dowodu z zeznań pokrzywdzonej przez Sąd Apelacyjny, mając na uwadze jego decydujące znaczenie dla odpowiedzialności karnej oskarżonego i w zależności od przebiegu i wyników tej czynności przesłuchanie ponownie świadków sprowadziłoby się w gruncie rzeczy do powtórzenia w instancji odwoławczej pełnego postępowania dowodowego. Dla oceny czy zachodzi konieczność powtórzenia przewodu sądowego w całości w rozumieniu art. 437 § 2 k.p.k. należy mieć na względzie nie tylko ilość ale przede wszystkim jakość koniecznych do przeprowadzenia dowodów, a to ich faktyczne znaczenie dla rozstrzygnięcia, ale także wzgląd na uchybienia sądu I instancji i ich znaczenie w kontekście respektowania zasad gwarancyjnych procesu karnego. W omawianej sprawie mając na uwadze charakter uchybień Sądu Okręgowego, ich wpływ na treść orzeczenia, a ponadto, niejako na marginesie, także brak rzetelności w uzasadnieniu wyroku, Sąd Apelacyjny uznał za konieczne przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy przesłucha pokrzywdzoną M. C., respektując w maksymalnie możliwy sposób jej prawnie chronione interesy i godność osobistą i zapewni jednocześnie oskarżonemu prawo do obrony w znaczeniu materialnym. Wyjaśni wszystkie nieścisłości i niespójności zarówno w zeznaniach pokrzywdzonej jak i w konfrontacji do zeznań pozostałych świadków i wyjaśnień oskarżonego. Przesłucha pozostałych świadków, których depozycje miały znaczenie dla rozpoznania sprawy, poszerzając zakres czynności w relacji do zeznań pokrzywdzonej - poszerzonych o elementy wskazane w rubryce 3.1 formularza. Oceniając zaś zgromadzony materiał dowodowy zadba o to aby była to ocena wszechstronna, rzetelna i swobodna w rozumieniu art. 7 i 410 k.p.k. Wniosek Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania był zasadny z powodów wyżej opisanych. 3.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.