← Polska

II AKa 441/23

Sygn. akt II A Ka 441/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: Sędzia SA Ewa Leszczyńska-Furtak (spr

§ 1

kk poprzez orzeczenie zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym na okres 5 lat oraz zakazu zbliżania się na odległość mniejszą niż 100 m na okres 5 lat, w sytuacji, gdy ze względu na usiłowanie pozbawienia życia pokrzywdzonego zakaz ten winien być orzeczony na czas maksymalny przewidziany w ustawie. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny 1, 2 i 3. Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Na wstępie wskazać wypada, że zarzut obrazy art. 53 § 1 i 2 kk, jak i art.

§ 1

kk musi być uznany za chybiony w sytuacji, gdy żaden z tych przepisów nie ma charakteru normy obligatoryjnej, bo nie zawiera w sobie zakazu ani nakazu, który zostałby naruszony, a jedynie stwarza Sądowi orzekającemu określone uprawnienie, co wprost wynika z dyspozycji obu tych przepisów. I tak art. 53 § 1 kk wprost stanowi, że sąd wymierza karę według swojego uznania, które jest limitowane granicami przewidzianymi w ustawie, a ich ewentualne przekroczenie skutkowałoby wprawdzie obrazą prawa materialnego, ale przepisu, w którego sankcji określone są te granice. Natomiast przepis art.

§ 1kk stanowi, że sąd może orzec zakaz m.in.

kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób w razie skazania za określone tam przestępstwa, w tym za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, a zatem o naruszeniu tego przepisu można by mówić wówczas, gdyby orzeczono przewidziany nim zakaz za przestępstwo niewymienione w tym przepisie, co w tych realiach nie miało miejsca. W konsekwencji oba te zarzuty, błędnie podniesione na płaszczyźnie obrazy prawa materialnego, rozpoznano jako kwestionujące w istocie niewspółmierność kary i środka karnego, a zatem na płaszczyźnie art. 438 pkt 4 kpk (art. 118 § 1 kpk). Ad. 1 i 2 Kontestowanie wymiaru orzeczonej oskarżonemu kary 12 lat pozbawienia wolności, jako rażąco niewspółmiernej do okoliczności czynu, jego społecznej szkodliwości i stopnia zawinienia sprawcy nie mogło zostać uznane za skuteczne w sytuacji, gdy Sąd I instancji uwzględnił wszystkie okoliczności podniesione w apelacjach, jak też istotne z punktu widzenia wymiaru kary, która jawi się karą umiarkowaną, ale bynajmniej nie razi swoją łagodnością. W odniesieniu do argumentacji skarżących wskazać wypada, że kara12 lat pozbawienia wolności nie może być uznana za zbliżona do dolnej granicy ustawowego zagrożenia, skoro jest od niej o połowę wyższa. Nieprzyznanie się do winy i zmiana wersji wyjaśnień to prawo oskarżonego przysługujące mu w ramach prawa do obrony, skorzystanie z którego nie może być poczytane za element obciążający. Podobnie wyrażenie przeprosin wobec pokrzywdzonego dopiero na zaawansowanym etapie postępowania, stanowi konsekwencję negowania winy przez oskarżonego w ramach realizacji prawa do obrony i o ile brak przeprosin nie może sprawcy dodatkowo obciążać to przeproszenie – nawet w późnej fazie procesu - może i powinno stanowić okoliczność korzystną. Wbrew wywodom pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego Sąd meriti nie ustalił, aby oskarżony przygotowywał się przez kilka tygodni do zbrodni, a treść dowodów ujawnionych w sprawie nie stwarza podstaw do takich ustaleń ( nota bene skarżący wyrok na niekorzyść oskarżonego nie kwestionują ustaleń faktycznych). Natomiast bezsporny fakt ucieczki oskarżonego z miejsca zbrodni przeczy tezie o jego szczególnej determinacji w realizacji zbrodniczego zamiaru. Wyraźnie wskazać należy, że kara dożywotniego pozbawienia wolności, którą zagrożone jest przypisane oskarżonemu przestępstwo, nie stanowi bynajmniej punktu wyjścia do wymiaru kary sprawiedliwej, będąc jedynie ekstremalną granicą jej wymiaru. Nie jest też tak, że założeniem ustawodawcy jest wymierzanie za czyn z art. 148 kk, niezależnie od jego formy stadialnej, najwyższej kary przewidzianej w sankcji powołanego przepisu. Ulokowanie kary sprawiedliwej na rozległej osi granic wymiaru kary pozostawiono sądowi, który musi ją odnieść do konkretnych okoliczności indywidualnego czynu, osoby sprawcy, jego właściwości i warunków osobistych, jego dotychczasowego sposobu życia, które mają znaczenie dla prognozowania, jaka kara będzie wystarczająca dla osiągnięcia celów stawianych karze, w szczególności zaś sprawi, że sprawca do przestępstwa nie powróci. Przekonanie Sądu I instancji, że w stosunku do oskarżonego, który nie był wcześniej karany, prowadził ustabilizowane życie, miał podstawy uważać, że brak akceptacji jego związku z A. S.

(2)ze strony pokrzywdzonego przeszkadza tej relacji i nie wykazał się wystarczającą determinacją, aby zakończyć pochód przestępstwa w fazie dokonania, uciekając z miejsca zdarzenia wobec nieoczekiwanie skutecznej postawy obronnej pokrzywdzonego, kara 12 lat pozbawienia wolności spełni cele podyktowane przepisem art. 53 § 1 kk, nie jest bezpodstawne. Ad. 3 Zakładając pożądane resocjalizacyjne skutki długoletniej kary pozbawienia wolności, trudno uznać nieadekwatność orzeczonego przez Sąd I instancji fakultatywnego zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym oraz zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego na odległość mniejszą niż 100 m na okres 5 lat, w szczególności, że zgodnie z art. 43 § 2a kk, okres, na który orzeczono zakazy, nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo. To zaś oznacza, że faktyczny bieg tego pięcioletniego terminu rozpocznie się dopiero po odbyciu przez oskarżonego kary 12 lat pozbawienia wolności, co w praktyce oznacza, że ów wymuszony brak kontaktu i zbliżania się sprawcy do ofiary przestępstwa będzie znacząco wydłużony, co sprawia, że ów środek karny w orzeczonej postaci winien spełnić swoją funkcję, w tym zapewniając pokrzywdzonemu długotrwałe poczucie braku zagrożenia, przez co wyrok nie wymaga korekty w tym zakresie. Lp.3 Zarzut obrazy prawa materialnego (art. 438 pkt 1a kpk) 1. art. 53 § 1 i 2 kk – jak w punkcie Lp. 2 (pkt IIa apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego); 2. art.

2 § 1 kk – jak w punkcie Lp. 2 (pkt IIb apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego) ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny 1 i 2 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Jak w punkcie Lp

  1. Wniosek
  2. O zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w apelacji, gdyby było to niemożliwe w postępowaniu odwoławczym (apelacja obrońcy oraz pisemne stanowisko datowane 22 kwietnia 2024 złożone przez obrońcę na rozprawie odwoławczej);
  3. O zmianę wyroku wymierzenie oskarżonemu za czyn przypisany w punkcie 1 kary 25 lat pozbawienia wolności i orzeczenie kary łącznej pozbawienia wolności w takim rozmiarze (apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i prokuratora, która nie odnosi się do kary łącznej);
  4. O zasądzenie od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego łącznej kwoty 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 marca 2023 r. do dnia zapłaty (apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego);
  5. Orzeczenie wobec oskarżonego zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym w jakiejkolwiek formie na okres 15 lat (apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego). ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny 1, 2, 3 i
  6. Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Ad. 1 – wnioski są niezasadne: - o zmianę wyroku co do istoty - wobec niezasadności zarzutów podniesionych w apelacji i niestwierdzenia z urzędu uchybień uzasadniających zmianę wyroku co do istoty po myśli art. 440 kpk, - o zmianę kwalifikacji prawnej poprzez przyjęcie, że oskarżony działał w warunkach obrony koniecznej lub z jej przekroczeniem – art. 13 § 1 kk w zw. z art. 148 § 1 kk w zw. z art. 25 § 2 i 2a kk – pomijając nawet podniesienie tego wniosku z przekroczeniem terminu o jakim mowa w art. 445 § 1 kpk, wniosek jest oczywiście bezzasadny w sytuacji, gdy postulowana kwalifikacja nie odpowiada prawidłowym ustaleniom faktycznym poczynionym przez Sąd Okręgowy. – o uchylenie wyroku - wobec braku przesłanek z art. 439 § 1 kpk, art. 454 kpk oraz braku konieczności przeprowadzenie na nowo przewodu w całości (art. 437 § 2 kpk). Przeprowadzenie postępowania dowodowego częściowo, nawet w znaczącym zakresie, nie może w świetle obwiązujących przepisów procedury karnej stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Niemniej dla porządku zaznaczyć należy, że Sąd I instancji przeprowadził wnioskowany podczas rozprawy odwoławczej dowód z bezpośredniego przesłuchania świadka A. S.

(3)(wcześniej (...)), natomiast wnioski dowodowe zawarte w apelacji zostały w toku postępowania odwoławczego oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego (vide postanowienie wraz z uzasadnieniem w protokole z dnia 26 stycznia 2024 r). Ad. 2 Wobec niezasadności zarzutów apelacji wniesionych na niekorzyść oskarżonego wniosek o zmianę wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary 25 lat pozbawienia wolności jest niezasadny. Ad. 3 i 4 Wobec niezasadności zarzutów apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego wniosek o zmianę wyroku poprzez podwyższenie kwoty zadośćuczynienia do 200.000 zł oraz o orzeczenie zakazu kontaktowania się przez oskarżonego z pokrzywdzonym na maksymalny okres 15 lat jest niezasadny.
  1. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU zmiana kodeksu karnego wprowadzona z dniem 1 października 2023 r. na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022.2600 art. 1) w kontekście reguły art. 4 § 1 kk. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Zgodnie z przepisem art. 4 § 1 kk, jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. W badanej sprawie, po wydaniu zaskarżonego wyroku, z dniem 1 października 2023 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022.2600 art. 1), którą m.in. podniesiono granice kary przewidziane w sankcji art. 148 § 1 kk, w związku z czym opisane tam przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 10 do 30 lat lub karą dożywotniego pozbawienia wolności. Ponadto znowelizowano również art. 37 kk, przez co w aktualnym brzmieniu stanowi on, że kara pozbawienia wolności wymieniona w art. 32 pkt 3 trwa najkrócej miesiąc, najdłużej 30 lat; wymierza się ją w miesiącach i latach. Już tylko z tego powodu za podstawę skazania i wymiaru kary oraz środków karnych i kompensacyjnych przyjąć należało, na podstawie art. 4 § 1 kk, powołane w zaskarżonym wyroku przepisy Kodeksu karnego w stanie prawnym przed wprowadzeniem przywołanej zmiany.
  2. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.
  3. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
  4. Przedmiot utrzymania w mocy W części zaskarżonej (co do rozstrzygnięcia o czynie z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 148 § 1 kk w zb. z art. 157 § 1 kk i w zw. z art. 11 § 2 kk, a w konsekwencji też co do kary łącznej) i nie objętej zmianą. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Z przyczyn wskazanych w punktach poprzedzających. 5.
  5. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
  6. Przedmiot i zakres zmiany Jak w punkcie 4 – okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu. Zwięźle o powodach zmiany Jak w punkcie 4 – okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu. 5.
  7. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.
  8. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
  9. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.
  10. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.
  11. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.
  12. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.
  13. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.
  14. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności
  15. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Zwolniono oskarżonego (ze względu na brak stałej pracy, obowiązek alimentacyjny, a także rozmiar i charakter orzeczonej kary, która ograniczy możliwości zarobkowe oskarżonego) oraz oskarżyciela posiłkowego (ze względów słuszności, bowiem jako ofiara przestępstwa ma prawo do subiektywnego poczucia krzywdy i dochodzenia jej zrekompensowania w stopniu przewyższającym wymiar kary i środków karnych oraz kompensacyjnych) od zapłaty kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze w częściach na nich przypadających, obciążając wydatkami tego postępowania Skarb Państwa.
  16. PODPIS Ewa Gregajtys Ewa Leszczyńska-Furtak Ewa Jethon 1.
  17. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wedle zakreślonych granic apelacji w całości (w istocie co do czynu przypisanego w punkcie 1) 1.3.
  18. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☒ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
  19. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
  20. Wnioski ☒ Uchylenie ☒ Zmiana 1.
  21. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Kara, środki karne i kompensacyjne. 1.3.
  22. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
  23. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
  24. Wnioski ☐ Uchylenie ☒ Zmiana 1.
  25. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 3 Podmiot wnoszący apelację Prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Kara 1.3.
  26. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
  27. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
  28. Wnioski ☐ Uchylenie ☒ Zmiana

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.