← Polska

II C 2834/22

Sygn. akt II C 2834/22 UZASADNIENIE wyroku z dnia 16 października 2023 r. Pozwem z dnia 23 sierpnia 2022 r. (data nadania przesyłki) powód Miasto S. W. Zakład (...) w D. M. wniósł o nakazanie pozwanym

§ 1k.c., gdzie mowa o „obciążeniu najemcy obowiązkiem alimentacyjnym”.

Ujęcie art. 691 k.c. w zestawieniu z art.

§ 1k.c.

charakteryzuje się większym sprecyzowaniem: chodzi tu już nie tylko o „obciążenie obowiązkiem alimentacyjnym” ale wręcz o „zobowiązanie do świadczeń alimentacyjnych”, co oznacza obowiązek nie potencjalny, lecz konkretnie sprecyzowany. Ma tu istnieć nie tylko obowiązek alimentacyjny ale też zobowiązaniowy, bowiem to najemca jest zobligowany do świadczeń alimentacyjnych. Analiza systemowa art.

§ 1i art.

691 k.c. określa krąg osób upoważnionych jako lokatorzy do sukcesji po zmarłym najemcy nie jako grupę osób potencjalnie uprawnionych do alimentacji (art. 138 k.r.o.), ale jako osoby, względem których zmarły realizował swój obowiązek alimentacyjny. Reasumując, kodeks rodzinny i opiekuńczy dopuszcza zobowiązanie dziadków do ponoszenia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swoich wnuków w przypadku, gdy rodzic dziecka nie żyje lub nie jest w stanie dopełnić tego obowiązku. Obowiązek ten co do zasady istnieje zaś do chwili uzyskania przez dziecko pełnoletności, a potem tylko w sytuacji, gdy dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż obowiązek alimentacyjny zmarłego najemcy przed rodzicami pozwanego, powstałby z chwilą, gdy rodzice pozwanego nie byliby w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne wykazują, że zmarły najemca wykonywał obowiązek alimentacyjny względem wnuka, pomimo braku istnienia takiego obowiązku formalnie. Konieczną przesłanką zaistnienia obowiązku alimentacyjnego dziadków na rzecz wnuka jest nadto znalezienie się przez tego ostatniego w niedostatku, przy czym samego pojęcia niedostatku z art. 133 § 2 k.r.o. nie można ograniczać do wypadków, gdy uprawniony do alimentacji nie ma żadnych środków utrzymania, lecz przez to pojęcie należy rozumieć również taką sytuację materialną, w której osoby uprawnione nie mogą w pełni zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb w zakresie utrzymania i wychowania (por. wyrok SN z dnia 20 lutego 1974 r., III CRN 388/73). Z materiału zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy wynika, że pozwany pozostawał w niedostatku, albowiem nie mógł on zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Wskazać należy, że rodzice pozwanego pomimo istnienia obowiązku alimentacyjnego nie przyczyniali się do zaspokajania potrzeb swojego dziecka, w szczególności kazali mu opuścić dom rodzinny i usamodzielnić się finansowo. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodnego jednoznacznie wynika, że rodzice pozwanego nie przyczyniali się do utrzymania swojego dziecka, zaś obowiązek zapewnienia środków do życia oraz mieszkania przeszedł na dziadka pozwanego. Wobec powyższego należało uznać, że obowiązek alimentacyjny zmarłego B. S.

(2)względem pozwanego istniał w okresie, gdy pozwany zamieszkiwał z dziadkiem. Ponadto Sąd rozważając okoliczności przewidziane w art. 5 k.c. doszedł do przekonania, iż zachodzą na tyle wyjątkowe i szczególne uwarunkowania, które czynią eksmisję pozwanych z przedmiotowego lokalu sprzeczną z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie bowiem z art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W kwestii dopuszczalności stosowania art. 5 k.c. odnośnie roszczeń windykacyjnych wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 3 października 2000 r. (sygn. akt I CKN 287/00), w którym stwierdził, iż „dokonanie oceny, czy właściciel domagający się wydania przedmiotu swojego prawa, działa w zgodzie z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem nieruchomości, czy też jego działanie pozostaje w sprzeczności z tymi normami, jest – co do zasady – dopuszczalne. Treść art. 5 k.c. daje możliwość dokonania takiej oceny w stosunku do wykonywania każdego prawa podmiotowego przez osobę uprawnioną. Wystąpienie z żądaniem wydania nieruchomości jest wykonywaniem prawa podmiotowego (roszczenia windykacyjnego). Jednak w orzecznictwie Sądu Najwyższego za utrwalony można obecnie uznać pogląd, zgodnie z którym możliwość oddalenia roszczenia windykacyjnego na podstawie art. 5 k.c. wystąpi w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, a zatem niezmiernie rzadkich. Ostrożność w oddalaniu powództwa windykacyjnego na podstawie art. 5 k.c. jest tym bardziej konieczna, że oznacza to pozbawienie właściciela ochrony przysługującego mu prawa”. Wprawdzie ustawodawca nie wskazuje, co należy rozumieć pod pojęciem „zasad współżycia społecznego”, to jednak należy przyjąć, iż klauzula ta wyraża ideę słuszności w prawie oraz odwołuje się do powszechnie uznawanych w kulturze naszego społeczeństwa wartości. Zasady współżycia społecznego to podstawowe zasady etycznego postępowania, zawierające reguły postępowania między ludźmi i chroniące między nimi wartości moralne. Służą one łagodzeniu rygoryzmu prawnego przepisów prawnych, ich zadaniem jest niedopuszczenie do nadużywania prawa. Wprowadzając omawianą klauzulę do porządku prawnego ustawodawca miał na celu odformalizowanie prawa przez umożliwienie sądom uwzględnienia w procesie kryteriów ocen moralnych. Po dokładnym rozważeniu okoliczności przedmiotowej sprawy Sąd doszedł do przekonania, iż orzeczenie eksmisji pozwanych w niniejszej sprawie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Pozwany jest osobą chorą, ma zdiagnozowaną nadpobudliwość ruchową – (...) i jest w stanie wykonywać proste prace. Pozwana z kolei zajmuje się wychowaniem dwóch małoletnich dzieci, nie jest w stanie więc podjąć pracy. Pozwany dysponuje zatem bardzo ograniczoną dyspozycyjnością i trudno jest mu podjąć pracę, która poprawiłaby sytuację materialną rodziny, tak aby pozwany mógł wynająć mieszkanie – po aktualnych cenach rynkowych – bez finansowego uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Uwagę należy zwrócić również na fakt, iż pozwani nie posiadają prawa do innego lokalu mieszkalnego, czego powód jest świadomy – za czym przemawia przede wszystkim przekazanie spornego lokalu do zamieszkania przez zmarłego dziadka wnukowi. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II. wyroku, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. obciążając kosztami procesu powoda, jako przegrywającego sprawę, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na poniesione przez pozwanych koszty złożyły się wynagrodzenie pełnomocnika powoda, będącego adwokatem, w kwocie 900 zł (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz kwota 51 zł tytułem trzech opłat skarbowych od pełnomocnictwa. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. sędzia Maciej Ługiewicz ZARZĄDZENIE Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikowi powoda. sędzia Maciej Ługiewicz

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.