Sygn. akt II Ka 216/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: Sędzia SO Karol Troć Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Defut-Kołodziejak przy udziale Prokuratora Jolanty Świerczewskiej-Zarzyckiej po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2024 r. sprawy K. R. oskarżonej z art. 286 § 1 kk na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 24 stycznia 2024 r. sygn. akt II K 204/23 zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Łukowie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 216/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1
- CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.
- Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 24 stycznia 2024 r. sygn. akt II K 204/23 1.
- Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.
- Granice zaskarżenia 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana
- Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.
- Ustalenie faktów 2.1.
- Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.
- Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.
- Ocena dowodów 2.2.
- Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.
- Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut obrazy przepisów prawa procesowego: art. 4, 5 § 2, 7, 366 §
- 410 kpk, przez: - uwzględnienie wbrew dyspozycji art. 4 i art. 410 kpk jedynie okoliczności oraz dowodów przemawiających na korzyść oskarżonej w postaci jej wyjaśnień oraz zeznań świadka M. S.
(1), przy przedwczesnym zastosowaniu określonej w art. 5 § 2 kpk zasady domniemania niewinności, bez wyczerpania pełnej inicjatywy dowodowej, w szczególności przez bezpodstawne, wbrew dyspozycji art. 366 § 1 kpk. oddalenie wniosku dowodowego oskarżyciela publicznego o zażądanie od (...) Bank (...) S. A. informacji o wszystkich rachunkach prowadzonych przez banki w Polsce na rzecz oskarżonej K. R. a następnie o zwrócenie się do tych banków o informacje o operacjach na tych rachunkach za okres od 1 maja 2021 r. do 28 czerwca 2021 r. i saldzie na tych rachunkach na dzień 28 czerwca 2021 r. podczas gdy analiza salda i poszczególnych operacji na tych rachunkach pozwoliłaby sądowi na zweryfikowanie wiarygodności wyjaśnień oskarżonej K. R. jakoby działalnie M. S.
(1)odbywało się bez jej wiedzy i zgody; - wadliwą ocenę, wbrew dyspozycji art. 7 kpk. w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy oraz doświadczenia życiowego całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przez błędną ocenę przeprowadzonych w sprawne i ujawnionych na rozprawie dowodów w szczególności akt dochodzenia Prokuratury Rejonowej w Tychach sygn. PR 1 Ds. 1810.2020 przeciwko M. S.
(1)i K. R. podejrzanym o czyn z art. 286 § 1 kk wraz z postanowieniem z dnia 24 maja 2021 r. o umorzeniu dochodzenia w część dotyczącej czynu zarzuconego podejrzanej K. R. oraz dowodem jego doręczenia podejrzanego w dniu 8 czerwca 2021 roku a także informacji z banku (...) S. A. z której wynika, że rachunek użyty do popełnienia przedmiotowego czynu zabronionego został utworzony przez podejrzaną w dniu 7 maja 2021 roku, po przedstawieniu jej zarzutowi w powyższej sprawie, w związku z czym deklarowane w wyjaśnieniach oskarżonej działanie w zaufaniu do partnera było zupełnie nieuzasadnione; - co skutkowało niezasadnym a co najmniej przedwczesnym uniewinnieniem oskarżonej K. R. od popełnienia zarzuconego jej czynu, przy przedwczesnym zastosowaniu określonej w art. 5 § 2 kpk zasady domniemania niewinności. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd Rejonowy oceniając materiał dowodowy sprawy bezzasadnie skupił się głównie na dowodach osobowych, w szczególności zeznaniach M. S.
(1)i wyjaśnieniach oskarżonej, że ta druga do pewnego momentu nie wiedziała o przestępczej działalności tego pierwszego, w szczególności nie wiedziała o przestępczym działaniu na szkodę W. S.
(1)w dniu 28 czerwca 2021 r. Sąd za tymi dowodami (uznanymi w całości za godne wiary) przyjął, że oskarżona początkowo w ogóle została wykorzystana przez ówczesnego partnera, który wyłudzał od innych osób pieniądze, składając na portalach sprzedażowych fałszywe oferty - przy jej nieświadomości, korzystając z jej sprzętów i kont bankowych, a gdy się o tym dowiedziała, podjęła działania, mając uniemożliwić mu kontynuację tej działalności – np. zmieniając hasła do bankowości internetowej czy mówiąc mu, by już tego nie robił. W tych działaniach, nawet jeśli nieudolnych, Sąd I instancji upatruje okoliczności, które nie pozwalają stwierdzić, że oskarżona choćby godziła się na to, że M. S. popełni kolejne przestępstwo, w szczególności na szkodę W. S.. Wskazać należy, że nie jest istotne, czy sprawca przestępstwa, w tym w formie pomocnictwa, zna personalia pokrzywdzonego, czy wie, kogo czyn może dotknąć; więcej nawet – pomocnik nie musi wiedzieć, jakie konkretnie przestępstwo przy jego pomocy ma zostać popełnione ani nawet czy zostanie popełnione – wystarczy jego świadomość, że może zostać popełnione, a jego działanie czyn taki ułatwia – i co najmniej godzenie się na to, jeśli nie chęć, by tak się stało. W sprawie niniejszej M. S.
(1)próbował przekonać, że wszystko przed partnerką ukrywał, nawet preparował wygląd stron internetowych banku czy wyciągi, by nie widziała „jego” operacji, mimo protestu poznał jej hasła i dalej ją wykorzystywał. Ona sama przekonywała, że jak tylko dowiedziała się o tym, że partner wykorzystał ją do swych celów, zrobiła wszystko, by się od tego odciąć, ale on zhakował jej komputer, mimo zmiany haseł poznał nowe i dalej korzystał z jej komputera i kont. Wszystko to formalnie składa się w logiczną całość, ale Sąd Rejonowy nie zauważył, że pozostaje w sprzeczności z przynajmniej jednym faktem, wynikającym z dokumentów, znajdujących się na k. 49 -
- Mianowicie w sytuacji, gdy 15 kwietnia 2021 r. K. R. jest przesłuchiwana jako podejrzana w sprawie o wspólne z M. S. wyłudzenie od R. Ż. 1800 zł za rzekomo sprzedany odkurzacz (k. 250-251), zapewnia, że początkowo o przestępstwach partnera nic nie wiedziała, a gdy się dowiedziała, zablokowała mu możliwość takich działań i stwierdziła, że jeśli nadal coś podobnego robi, to na swoje dane. O ile podstępne, hakerskie dalsze korzystanie przez M. S. z jej danych, kont itp. mogłoby to przeświadczenie usprawiedliwiać, o tyle nic nie usprawiedliwia faktu, że trzy tygodnie później, 7 maja 2021 r., oskarżona zakłada i udostępnia byłemu ponoć partnerowi kolejne, nowe konto bankowe (użyte do popełnienia przedmiotowego czynu), przedkładając skan swojego dowodu osobistego, ale i wskazując swój (a nie M. S. – k. 76) numer telefonu do autoryzacji operacji, podobnie swojego adresu mailowego do otrzymywania zestawień transakcji (co pozwalało mieć o nich wiedzę nie tylko z racji zamierzonego przeglądania stanu konta i historii operacji na stronie banku), po czym jeśli nawet sama w tym aktywnie, równoprawnie nie uczestniczyła, to przekazała to konto bankowe (i wydaną do niego kartę bankomatową) byłemu już partnerowi, o którym wiedziała, że żyje z oszustw internetowych i na jej rachunki bankowe przyjmuje pochodzące z nich pieniądze pokrzywdzonych. Wiedząc o tym, mimo to umożliwiła mu dalsze przestępcze działania, co nie może być uznane z zgodne z prawem tylko dlatego, że nie wiedziała, kiedy i kogo konkretnie tym razem uda mu się oszukać. Wiedząc, że inne konta bankowe zostały przez banki zablokowane i dopiero założenie nowego pomoże mu w dalszej działalności, pomogła mu niewątpliwie skutecznie i znacząco w tym, że mógł ponownie pozyskać od innych osób, w przestępczy sposób, pieniądze, które następnie przeznaczał być może na wspólne potrzeby (lub potrzeby wspólnego dziecka). Na marginesie, nawet gdyby oskarżona miała w ten sposób jedynie pomagać partnerowi w „unikaniu komornika”, to czyn taki jest niewątpliwie pomocnictwem do przestępstwa z art. 300 § 2 kk i nie może być traktowany jako działanie dozwolone, uwalniające od odpowiedzialności za ewentualne pomocnictwo do oszustwa. Z tego powodu za niewątpliwie nietrafną należało uznać bezkrytyczną ocenę wyjaśnień oskarżonej i zeznań M. S. o tym, że nawet jeśli w pewnym momencie oskarżona się o wszystkim dowiedziała, to natychmiast od wszystkiego się odcięła, uniemożliwiła, pozmieniała i niczym już się nie przyczyniła, nie wiedziała i na nic się nie godziła. Powyższa błędna ocena dowodów skutkowała dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych co nie tylko zamiaru oskarżonej, ale i dokonanych przez nią czynności sprawczych, co skutkowało niewłaściwym uznaniem, że oskarżoną należy uniewinnić od stawianego jej zarzutu. Wniosek O uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Zasadność zarzutu skutkowała trafnością wniosku. Nie było podstaw do uznania, że właściwym jest wydanie wyroku innego niż skazujący.
- OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.
- Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
- Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 5.
- Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
- Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 5.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
- ☒ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Zasadność apelacji i brak podstaw do uznania, że właściwym jest wydanie wyroku innego niż skazujący. 2.
- Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.
- Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.
- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji właściwie, kompleksowo i we wzajemnym powiązaniu oceni wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, a jeśli mimo wszystko będzie mieć wątpliwości co do wymowy opisanych powyżej faktów, rozważy potrzebę ustalenia (po części jak w treści apelacji oskarżyciela publicznego) historii bankowej i karnej oskarżonej, w szczególności ustalenia (np. w systemach prokuratorskich, agregujących informacje o postępowaniach przygotowawczych z obszaru całego kraju, gdzie przewijają się określone nazwiska, w systemie (...) itp.), czy po dacie powzięcia pierwszych informacji o tym, że jej partner z użyciem jej kont czy danych popełniał przestępstwa (przesłuchanie w charakterze podejrzanej czy świadka, roszczenia pokrzywdzonych), oskarżona nadal zakładała konta bankowe, wykorzystywane później przez M. S., czy sama z nich korzystała (analiza struktury wydatków, rodzaju zakupów itd.), czy otrzymywała zestawienia transakcji (pocztą tradycyjną lub mailową), ewentualnie, czy po zatrzymaniu i osadzeniu M. S. nadal z tych rachunków korzystała, logowała się do nich internetowo, a może nadal wpływały na nie pieniądze od nowych pokrzywdzonych). Przesłuchując świadków Sąd weźmie pod uwagę, że pokrzywdzony miał ze sprawą kontakt jedynie na odległość i jego bezpośrednie przesłuchiwanie nie wniesie do sprawy co do oskarżonej żadnych nowych treści. 5.
- Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności
- Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Wyrok kasatoryjny nie kończy postępowania, dlatego nie było podstaw, by orzekać o jego kosztach.
- PODPIS 1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Oskarżyciel publiczny Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Całość wyroku 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana